IRAN CHỊU SỨC ÉP TRỪNG PHẠT, PHÁP ĐỐI MẶT GÁNH NẶNG NỢ CÔNG

Kính thưa quý vị, hai diễn biến đáng chú ý đang cho thấy sức ép kinh tế có thể tác động sâu sắc đến cục diện chính trị và tài chính quốc tế. Tại Trung Đông, Mỹ cho rằng các biện pháp trừng phạt đã gây tổn thất lớn cho Iran, đến mức Washington không cần mở thêm một chiến dịch quân sự quy mô lớn. Trong khi đó, tại châu Âu, nền kinh tế nước Pháp đang suy yếu, thâm hụt ngân sách vẫn ở mức cao và chi phí vay nợ ngày càng đắt đỏ. Hai câu chuyện diễn ra ở những khu vực khác nhau nhưng cùng phản ánh một thực tế. thì nền kinh tế chịu sức ép kéo dài, khả năng hành động và lựa chọn chính sách của các chính phủ cũng bị tù hẹp Và ngay sau đây sẽ là những nội dung chi tiết Kính mời quý vị cùng theo dõi Iran, Mỹ tăng sức ép kinh tế thay vì mở rộng quân sự Thưa quý vị, Mỹ đang phát đi tín hiệu rằng Washington không cần mở thêm một chiến dịch quân sự quy mô lớn để gây sức ép lên Iran Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng các biện pháp trừng phạt kinh tế đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho Tehran Điều này cho thấy Mỹ muốn tiếp tục sử dụng sức ép kinh tế như là một công cụ chính để buộc Iran phải thay đổi tính toán Trừng phạt không tạo ra kết quả tức thì như một cuộc tấn công quân sự Nhưng nếu kéo dài, các biện pháp này có thể hạn chế nguồn thu, gây khó khăn cho hoạt động thương mại làm suy yếu đồng nội tệ và đẩy giá cả trong nước lên cao Khi nền kinh tế gặp khó khăn, chính phủ Iran sẽ phải dành nhiều nguồn lực hơn để giải quyết các vấn đề trong nước Tuy nhiên, Tehran chưa thấy dấu hiệu sẵn sàng chấp nhận những điều kiện từ Washington Iran đưa ra 7 điều kiện đàm phán, trong đó có yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt và bồi thường thiệt hại chiến tranh Đây là những yêu cầu có ý nghĩa lớn đối với Iran, không chỉ về mặt kinh tế mà còn liên quan đến vị thế chính trị và các nước này nhìn nhận cuộc đối đầu với Mỹ Washington tuyên bố vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao nhưng cho rằng các yêu cầu của Iran là thiếu tính thực tế Hai bên vì vậy vẫn còn cách biệt đáng kể Iran muốn có những nhượng bộ cụ thể trong khi Mỹ muốn duy trì sức ép và tránh tạo cảm giác rằng Tehran có thể đạt được mục tiêu chỉ bằng cách kéo dài đối đầu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng cho biết sức ép kinh tế sẽ tiếp tục gia tăng Nếu các biện pháp trừng phạt được duy trì, Iran có thể gặp thêm khó khăn trong việc tạo nguồn thu, tiếp cận ngoại tệ và duy trì hoạt động thương mại Đây là cách Washington gây sức ép mà không nhất thiết phải đưa thêm lực lượng quân sự vào khu vực Tổng thống Donald Trump cũng cho rằng năng lực quân sự của Iran về cơ bản đã bị vô hiệu hóa Ông đồng thời nói rằng Mỹ sẽ duy trì hiện trạng theo đề nghị của các quốc gia láng giềng Tuyên bố này cho thấy Washington muốn nhấn mạnh rằng họ không có nhu cầu mở rộng xung đột ngay lập tức Mặc dù vậy thì Iran vẫn khẳng định nước này duy trì hoạt động sản xuất tên lửa và máy bay không người lái tại các cơ sở ngầm được gọi là những thành phố tên lửa Đây là thông điệp nhằm cho thấy Tehran vẫn có khả năng duy trì một phần năng lực quân sự và phòng thủ Tuy nhiên, tuyên bố của Iran không đồng nghĩa toàn bộ hệ thống quân sự không chịu thiệt hại Một vấn đề khác là phản ứng trong nước Trước đó có những dự đoán cho rằng khó khăn kinh tế và tổn thất sau xung đột có thể dẫn đến các cuộc biểu tình lớn Nhưng theo nội dung nguồn tin, chưa xuất hiện làn sóng biểu tình trên diện rộng như kỳ vọng Điều này không có nghĩa là người dân không bất mãn mà cho thấy sự bất mãn chưa chuyển thành một phong trào đủ lớn để tạo ra thay đổi chính trị ngay lập tức Tình hình kinh tế Iran vẫn rất khó khăn, đồng nội tệ mất giá và lạm phát cao khiến hàng hóa trở nên đắt đỏ và khan hiếm Sức mua của người dân suy giảm và hoạt động kinh doanh gặp rất nhiều bất ổn Khi giá cả tăng nhanh hơn thu nhập, đời sống người dân bị ảnh hưởng trực tiếp Doanh nghiệp cũng khó xây dựng kế hoạch dài hạn khi chi phí đầu vào và giá trị đồng tiền liên tục biến động Trong bối cảnh đó, chính phủ Iran phải cân đối nhiều mục tiêu cùng một lúc duy trì hoạt động quân sự và an ninh đồng thời giải quyết các vấn đề kinh tế trong nước Nếu nguồn thu tiếp tục bị hạn chế, cho kênh Ghiền việc đáp ứng những nhu cầu này sẽ ngày càng khó khăn hơn Zero Hedge đề cập trường hợp Syria như là một phép so sánh Mì Gõ Để không Syria từng phải tồn tại trong thời gian dài dưới tác động của chiến tranh và trừng phạt kinh tế bỏ lỡ những Tuy nhiên, không thể mặc nhiên cho rằng Iran sẽ đi theo cùng một con đường video hấp dẫn Iran có dân số hơn 90 triệu người và diện tích gần gấp 9 lần Syria Quy mô dân số và lãnh thổ lớn hơn khiến những thách thức về kinh tế, xã hội và quản trị có đặc điểm rất khác Vì vậy, trường hợp Syria chỉ cho thấy một quốc gia có thể phải chịu sức ép kéo dài chứ không đủ để dự đoán Iran có thể chống chịu trong bao lâu khả năng thích ứng của chính phủ, nguồn thu còn lại và quan hệ thương mại với các đối tác bên ngoài đều sẽ ảnh hưởng đến kết quả Về phía Mỹ, chiến lược gây sức ép kinh tế cũng có những giới hạn Trừng phạt có thể làm suy yếu nền kinh tế, nhưng không đảm bảo chính quyền đối phương sẽ nhượng bộ Trong một số trường hợp, sức ép từ bên ngoài còn có thể khiến chính quyền tập hợp sự ủng hộ trong nước bằng lập luận rằng đất nước đang phải đối đầu với sức ép từ nước ngoài Washington cũng phải tính đến những giới hạn chính trị trong nước Nguồn tin đề cập khả năng dư địa hành động của chính quyền Mỹ bị thu hẹp sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Điều đó cho thấy chính sách đối ngoại không chỉ phụ thuộc vào sức mạnh quân sự và kinh tế mà còn chịu ảnh hưởng từ sự ủng hộ chính trị trong nước Nhìn chung, Mỹ muốn duy trì sức ép lên Iran mà không phải gánh thêm chi phí của một chiến dịch quân sự kéo dài Iran, ngược lại, muốn chứng minh rằng nước này vẫn có khả năng chống chịu và không dễ bị buộc phải chấp nhận các điều kiện từ Washington Diễn biến quan trọng trong thời gian tới sẽ là tình hình kinh tế Iran và khả năng hai bên thu hẹp bất đồng trong đàm phán Nếu sức ép tiếp tục tăng nhưng không tạo ra thay đổi chính trị, đối đầu có thể kéo dài Và ngược lại, nếu chi phí duy trì lập trường hiện tại trở nên quá lớn, Tehran có thể phải cân nhắc lại lựa chọn của mình Ngày càng lún sâu vào khủng hoảng kinh tế và ngân sách Trong khi Iran chịu sức ép từ các biện pháp trừng phạt, Pháp lại đang phải đối mặt với một vấn đề khác nền kinh tế suy yếu trong lúc ngân sách chính phủ ngày càng căng thẳng Các chỉ số hoạt động kinh doanh giảm, tăng trưởng gần như đình trệ Còn nợ công và chi phí vay vốn thì tiếp tục tăng cao Chỉ số PMI dịch vụ của Pháp trong tháng 10 giảm xuống 46,2 điểm từ mức 51,2 điểm của tháng 9 PMI tổng hợp cũng chỉ đạt 46,6 điểm Đây là những bước dưới ngưỡng 50 cho thấy hoạt động kinh tế đang thu hẹp Điều đáng lo ngại là dịch vụ chiếm gần 3 phần tư giá trị gia tăng của nền kinh tế Pháp Vì vậy sự suy yếu của lĩnh vực này có thể tác động rộng đến thương mại, vận tải, du lịch và nhiều hoạt động kinh doanh khác Khi nhu cầu giảm, doanh nghiệp có thể hạn chế tuyển dụng, hoãn đầu tư và cắt giảm chi phí qua đó tiếp tục làm suy yếu nền kinh tế Số liệu GDP cũng cho thấy tình hình không mấy tích cực Trong quý 3 năm 2023, kinh tế Pháp giảm 0,1% sau khi không tăng trưởng trong quý 2 Trước đó, GDP quý 1 đã giảm 0,2% Như vậy, nền kinh tế trải qua 3 quý liên tiếp tăng trưởng rất yếu trong đó 2 quý ghi nhận mức suy giảm Các thành phần quan trọng khác cũng đi xuống. Đầu tư trong quý 3 giảm 0,6%, sản xuất chế tạo giảm 1,4% và xuất khẩu giảm 1,7%. Đầu tư giảm cho thấy doanh nghiệp thận trọng hơn với việc mở rộng hoạt động. Sản xuất chế tạo suy yếu phản ánh khó khăn trong hoạt động sản xuất hàng hóa, còn xuất khẩu giảm cho thấy nhu cầu từ thị trường bên ngoài chưa đủ mạnh để hỗ trợ tăng trưởng. Đặt cạnh các nền kinh tế khác trong khu vực, tình hình của nước Pháp càng đáng chú ý BMI dịch vụ tháng 10 của Đức đạt 52,5 điểm, Ý đạt 52 điểm, Tây Ban Nha đạt 57,2 điểm và toàn khu vực Eurozone đạt 51,4 điểm Trong khi những chỉ số này đều nằm trên ngưỡng 50, thì của Pháp lại ở mức 46,2 điểm Dữ liệu GDP quý 3 cũng cho thấy sự khác biệt Đức tăng 0,2%, Tây Ban Nha tăng 0,6%, toàn bộ Eurozone tăng 0,4%, còn Ý không tăng trưởng Pháp thì giảm 0,1% Điều này cho thấy khó khăn của Pháp không chỉ xuất phát từ tình trạng kinh tế chung của châu Âu mà còn phản ánh những vấn đề riêng trong nền kinh tế của nước này Khi tăng trưởng yếu, chính phủ cũng khó cải thiện nguồn thu ngân sách Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Pháp đang phải xử lý thâm hụt lớn và nợ công cao Theo dự thảo ngân sách được đưa ra vào đầu tháng 10, Pháp đặt mục tiêu thâm hụt ngân sách ở mức 5,4% GDP trong năm 2026 và giảm xuống 5% trong năm 2027 Thâm hụt ngân sách là tình trạng chi tiêu của chính phủ vượt quá nguồn thu, buộc nhà nước phải vay thêm để bù đắp Để cải thiện tình hình, chính phủ đề xuất kế hoạch củng cố tài khoá với quy mô khoảng 43 tỷ euro Những biện pháp này có thể bao gồm giảm chi tiêu, tăng nguồn thu hoặc kết hợp cả hai Mục tiêu là thu hẹp thâm hụt và hạn chế nhu cầu vay nợ Tuy nhiên, việc thắt chặt ngân sách trong lúc kinh tế yếu Luôn là bài toán rất khó Nếu cắt giảm chi tiêu quá mạnh Chính phủ có thể làm suy giảm thêm nhu cầu trong nước Và gây sức ép đến các doanh nghiệp Nhưng nếu không điều chỉnh Thâm hụt có thể tiếp tục ở mức cao Khiến nợ công và chi phí lãi vay tăng lên Triển vọng tăng trưởng mà chính phủ đưa ra cũng khá khiêm tốn GDP được dự báo tăng 0,5% trong năm 2026 Và 1% trong năm 2027 Trong khi đó, nợ công có thể tương đương 119,3% GDP vào năm 2026 và tăng lên mức 121,7% GDP vào năm 2027 Tỷ lệ nợ công cao khiến ngân sách nhạy cảm hơn với biến động lãi suất Khi chính phủ phải vay thêm trong lúc nền kinh tế tăng trưởng chậm, việc kiểm soát nợ sẽ khó khăn hơn Nếu chi phí vay tăng, một phần ngân sách lớn hơn sẽ phải dành cho việc trả lãi thay vì các hoạt động khác Nhu cầu tài trợ của chính phủ Pháp được dự kiến ở mức 311,7 tỷ euro trong năm 2026 và 339,7 tỷ euro trong năm 2027 Lượng phát hành nợ chung và dài hạn dòng sau khi tính các khoản đáo hạn lần lượt được dự kiến ở mức 310 tỷ euro và 340 tỷ euro Những con số này cho thấy nước Pháp sẽ tiếp tục phải huy động lượng vốn rất lớn từ thị trường trái phiếu Vấn đề không chỉ là chính phủ có thể vay được hay không, mà còn là phải trả mức lãi suất bao nhiêu để thu hút nhà đầu tư Lợi suất trái phiếu chính phủ phát kỳ hạn 10 năm, còn gọi là OAT 10 năm, đã tiến gần mức 5% Theo nguồn tin, đây là mức cao nhất kể từ cuối thập niên 1990 Khi lợi suất tăng, chi phí phát hành nợ mới của chính phủ cũng có xu hướng tăng theo Các khoản nợ cũ với lãi suất cố định không lập tức chịu mức lãi suất mới Tuy nhiên, nếu khi trái phiếu đáo hạn và chính phủ phải vay tiền để thay thế thì mức lợi suất trên thị trường sẽ ảnh hưởng đến chi phí vay trong tương lai Với quy mô nợ lớn và nhu cầu huy động vốn cao thì tác động này có thể tích lũy theo thời gian Dự báo chi phí lãi nợ của Pháp tăng từ 79,2 tỷ euro trong năm 2026 lên 91,2 tỷ euro trong năm 2027 Tức là tăng thêm 12 tỷ euro chỉ trong một năm Đây là khoản chi không trực tiếp Tạo ra dịch vụ công hay cơ sở hạ tầng mới Nhưng chính phủ vẫn phải thanh toán để thực hiện nghĩa vụ nợ Chi phí lãi vay tăng sẽ làm giảm dư địa ngân sách Chính phủ có thể phải cắt giảm những khoản chi khác Tăng thu hoặc tiếp tục vay thêm Đây là vòng áp lực đáng lo ngại Tăng trưởng yếu khiến nguồn thu khó cải thiện Thâm hụt buộc chính phủ vay thêm Còn nợ lớn khiến chi phí trả lãi ngày càng nặng Tình hình này cũng thu hút sự chú ý của Ngân hàng Trung ương Châu Âu ECB Hai quan chức được nguồn tin đề cập là Olaf Scholten thuộc Ngân hàng Trung ương Hà Lan và Joachim Nagel, người đứng đầu Bundesbank Cả hai cho rằng vấn đề tài khóa của Pháp cần được giải quyết tại Paris thay vì trông chờ vào sự hỗ trợ từ ECB Một công cụ thường được nhắc đến là TPI Cơ chế nhằm hạn chế tình trạng thị trường trái phiếu trong khu vực đồng euro bị phân mảnh rất nghiêm trọng Tuy nhiên, TPI không phải là chương trình cứu trợ tự động Việc sử dụng công cụ này phụ thuộc vào các điều kiện và đánh giá của ECB Vì vậy, Pháp không thể mặc nhiên cho rằng lãi suất trái phiếu tăng cao sẽ khiến ngân hàng trung ương lập tức can thiệp Thông điệp từ các quan chức ECB cho thấy, chính phủ Pháp vẫn phải tự xử lý những vấn đề cơ bản của ngân sách Ngân hàng trung ương có thể ứng phó với những biến động bất thường trên thị trường nhưng không thể thay thế trách nhiệm điều hành tài khoá của một quốc gia Ngoài vấn đề nợ công, ECB còn phải theo dõi áp lực lạm phát từ giá năng lượng Nếu chi phí năng lượng tăng và lan sang giá hàng hóa, dịch vụ Ngân hàng trung ương có thể phải duy trì chính sách tiền tệ chặt chẽ hơn Thậm chí cân nhắc tăng lãi suất nếu lạm phát kéo dài Bối cảnh lãi suất cao sẽ khiến việc vay vốn của chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình trở nên đắt đỏ hơn Với nước Pháp, điều này đặc biệt bất lợi vì chính phủ đang cần huy động lượng vốn lớn Trong khi hoạt động kinh tế đã suy yếu Doanh nghiệp có thể trì hoãn đầu tư, còn người dân phải thận trọng hơn khi vay tiền và chi tiêu Trong bối cảnh bất ổn tài chính, vàng được xem là một tài sản có thể thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư tại châu Âu Vàng định giá bằng euro có thể được chú ý khi nhà đầu tư tìm cách đa dạng hóa tài sản và giảm phụ thuộc vào những công cụ tài chính gắn với nghĩa vụ nợ của chính phủ Tuy nhiên, vàng không phải lúc nào cũng tăng giá khi rủi ro xuất hiện Nếu lãi suất thực tăng, sức hấp dẫn của những tài sản có trả lãi có thể cao hơn làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng Vì vậy, giá vàng sẽ chịu tác động đồng thời từ nhu cầu trú ẩn và diễn biến lãi suất thực Với nước Pháp, bài toán cốt lõi vẫn là khôi phục tăng trưởng và kiểm soát ngân sách Các chỉ số PMI cho thấy dịch vụ đang suy yếu GDP giảm trong quý I và quý III, trong khi quý II không tăng trưởng Đầu tư, sản xuất chế tạo và xuất khẩu cũng giảm trong quý ba Trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng trưởng 0,5% vào năm nay và 1% vào năm 2027 sẽ là thách thức nếu như hoạt động kinh tế không sớm cải thiện Cùng lúc đó, thâm hụt ngân sách dự kiến vẫn ở mức 5,4% GDP trong năm 2026 Nợ công có thể tăng lên 121,7% GDP vào năm 2027 và chi phí lãi nợ dự kiến 91,2 tỷ euro Những con số này cho thấy áp lực tài khoá không còn là vấn đề riêng của một năm ngân sách mà có thể kéo dài và ảnh hưởng đến khả năng điều hành trong nhiều năm tiếp theo Vì thế, Pháp cần phải cân bằng giữa hai mục tiêu khó thực hiện cùng một lúc đó là giảm thâm hụt để duy trì niềm tin của thị trường nhưng không thắt chặt ngân sách đến mức khiến nền kinh tế suy yếu hơn Đây sẽ là thách thức lớn đối với chính phủ trong thời gian tới Iran và Pháp đang phải đối mặt với những vấn đề khác nhau, nhưng đều cho thấy sức ép kinh tế có thể thu hẹp đáng kể lựa chọn chính sách của một quốc gia. Với Iran, trừng phạt sẽ làm tăng chi phí duy trì đối đầu, nhưng chưa chắc buộc Tehran nhượng bộ. Còn đối với Pháp, tăng trưởng yếu, nợ công cao và lãi suất tăng đang khiến ngân sách ngày càng khó cân đối. Điểm chung là sức ép kinh tế không tự động tạo ra thay đổi Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng thích ứng, lựa chọn chính trị Và cách mỗi chính phủ xử lý những bất cân đối đang tích tụ Quý vị vừa theo dõi bản tin Sổ Cái Vô Hình Nơi dữ liệu được soi chiếu biến thành tri thức Và tri thức trở thành lợi thế dẫn lối cho những ai biết nhìn xa hơn những con số Hãy chia sẻ trong phần bình luận chủ đề hoặc là câu chuyện mà bạn muốn chúng tôi khám phá trong các số tới Vì chính góc nhìn của bạn sẽ tạo nên giá trị của kênh Nếu bản tin ngày hôm nay mang đến cho bạn một góc nhìn mới về thế giới tài chính Thì đừng quên nhấn like, share và subscribe Để không bỏ lỡ những điều đang chuyển động bên dưới những con số tưởng chừng lặng im Sổ cái vô hình, nơi những con số biết nói và chúng tôi khiến chúng phải nói lên sự thật