Mỏ Núi Pháo Thái Nguyên giải cơn khát mũi khoan chip AI phương Tây

Đúng vào ngày Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thông qua tuyên bố tầm nhìn chung tại thủ đô Tokyo, một tập đoàn thương mại hơn 165 tuổi của Nhật Bản, bất ngờ đặt bút ký thỏa thuận gom cổ phần mỏ khoáng sản chiến lược tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Chỉ hơn một tháng trước đó, một nhà thầu vật liệu công nghệ cao lâu năm của Hoa Kỳ cũng vừa chi 125 triệu đô la để khóa chặt nguồn cung hơn 8 năm liên tiếp ngay tại khu mỏ lộ thiên này. Cùng thời điểm những bản hợp đồng hàng trăm triệu đô la ấy được xác lập, giá nguyên liệu Wolfram tại châu Âu đã tăng vọt lên mức đắt gấp bốn lần so với giá nội địa Trung Quốc, đầy hàng loạt nhà máy chế tạo mũi khoan siêu nhỏ cho máy chủ trí tuệ nhân tạo tại Nhật Bản và Đài Loan và cơn khát nguyên liệu chưa từng có. Còn ở ngoài khơi từ đảo Hải Nam vươn tới đảo Guam, Bắc Kinh lại âm thầm tung hơn một chân chiến hạm và tàu hải cảnh ra biển diễn tập tĩnh mặc trước thềm thượng đỉnh APEC. Vì sao vùng đất Trung Đại Từ của tỉnh Thái Nguyên lại biến thành ốc đảo cứu sinh cho cả nền công nghiệp bán dẫn của Hoa Kỳ lẫn Nhật Bản và kết nối trực tiếp với tuyến cáp ngầm Biển Đông cùng bàn cờ an ninh châu Á? Kim Chi xin kính chào quý vị đã quay trở lại với chương trình. Trong 2 ngày 9 và 10 tháng 11 năm 2024, tâm điểm ngoại giao của toàn khu vực Đông Á dồn về thủ đô Tokyo khi Tổng Bí Thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thực hiện chuyến thăm chính thức Nhật Bản. Hãng thông tấn trung ương xã Đài Loan nhận định đây là chuyến công du Nhật Bản đầu tiên sau tròn 11 năm của nhà lãnh đạo cao nhất Đảng Cộng sản Việt Nam. Diễn ra đúng vào thời khắc cấu trúc an ninh biển và chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đang tái định hình sâu sắc. Ngay trong chiều ngày 9 tháng 11, đúng lúc hai nhà lãnh đạo Việt Nam và Nhật Bản, hội đàm cấp cao tại Tokyo, tờ VN Express và báo Tuổi Trẻ đồng loạt công bố một thương vụ mang sức nặng địa kinh tế đặc biệt. Tập đoàn thương mại đa ngành Sojitz có lịch sử hơn 160 năm của Nhật Bản, chính thức ký biên bản ghi nhớ với tập đoàn Masan để mua lại 5% cổ phần của công ty cổ phần Masan High-Tech Materials, đơn vị đang trực tiếp vận hành mỏ đa kim, núi pháo và tổ hợp tinh luyện sâu Wolfram tại tỉnh Thái Nguyên. Điểm khiến giới tài chính quốc tế đặc biệt chú ý nằm ở nhịp độ xuất hiện dồn dập của các tập đoàn hàng đầu đến từ Hoa Kỳ và Nhật Bản, tại cùng một địa chỉ ở miền Bắc Việt Nam. Chỉ hơn một tháng trước đó, vào ngày 1 tháng 10 năm 2026, tập đoàn Elmix của Hoa Kỳ sau hơn 12 năm mua hàng đã quyết định chi khoảng 125 triệu đô la, tương đương hơn 3.200 tỷ đồng, để nhận chuyển nhượng hơn 55 triệu cổ phiếu và nắm giữ 4,99% vốn của doanh nghiệp khoáng sản tại Thái Nguyên này. Theo dữ liệu do báo Tuổi Trẻ công bố sáng ngày 11 tháng 11, thương vụ của tập đoàn Nhật Bản Sozit được chốt nguyên tắc ở mức định giá không thấp hơn mức giá mà đối tác Hoa Kỳ đã chi trả hồi đầu tháng 10. Điều đó có nghĩa là chỉ tính riêng chưa đầy 10% cổ phần của tổ hợp khoáng sản núi pháo tại Thái Nguyên đã thu hút hơn 250 triệu đô la tiền tươi thóc thật từ hai nền kinh tế lớn nhất khối đồng minh phương Tây, hướng tới hoàn tất ký kết chính thức ngay trước cuối năm 2026. Không dừng lại ở việc góp vốn, làm cổ đông chiến lược, cả hai tập đoàn của Hoa Kỳ và Nhật Bản đều lập tức ký kèm các thỏa thuận thương mại, bao tiêu đầu ra dài hạn để giữ chắc nguồn hàng. Tập đoàn Elmix của Hoa Kỳ đã ký hợp đồng mua sản phẩm kéo dài hơn 8 năm với khối lượng khoảng 1.250 tấn oxit vonfram quy đổi mỗi năm, mang về tổng doanh thu gộp ước tính lên tới 1,5 tỷ đô la cho phía Việt Nam. Tiếp nối bước đi đó, tập đoàn Sozit của Nhật Bản sẽ mở toang cánh cửa phân phối dài hạn đưa thẳng vonfram và florit tinh luyện từ Thái Nguyên và các tập đoàn bán dẫn, hạ tầng trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ, ô tô và năng lượng ngay tại nội địa Nhật Bản. Đáng nói hơn cả, dù mở cửa đón dòng vốn lớn từ Hoa Kỳ và Nhật Bản để chuẩn bị niêm yết cổ phiếu lên sàn chứng khoán TP.HCM vào năm 2027, doanh nghiệp Việt Nam vẫn nắm chọn quyền chi phối và kiểm soát mỏ tài nguyên chiến lược này. Thưa quý vị, để hiểu trọn vẹn vì sao cả Hoa Kỳ lẫn Nhật Bản đều vội vã đặt tiền giữ chỗ tại tỉnh Thái Nguyên, chúng ta cần ngược dòng thời gian nhìn lại hành trình biến khu mỏ lộ thiên tại huyện Đại Từ từ một dự án từng nằm đắp chiếu thành pháo đài khoáng sản hiếm có của thế giới. Cách thủ đô Hà Nội chỉ hơn một giờ chạy xe về phía Bắc, tỉnh Thái Nguyên vốn quen thuộc với người dân cả nước qua những đồi chè Tân Cương xanh mướt và khu găng thét truyền thống, nhưng sâu dưới lòng đất huyện Đại Từ lại ẩn giấu một mỏ đa kim có cấu trúc địa chất độc nhất vô nhị. Trước năm 2010, dự án mỏ Núi Pháo từng nằm ngủ quên suốt nhiều năm trong tay các quỹ đầu tư nước ngoài do bài toán vốn khổng lỗ và rào cản công nghệ tách chiết quặng phức hợp quá phức tạp. Sau khi doanh nghiệp Việt Nam mua lại toàn bộ dự án, hơn 2.500 tỷ đồng đã được chi ra để bồi thường tái định cư khang trang cho hơn 1.300 hộ dân vùng dự án tại huyện Đại Từ, đồng thời đào tạo nghề cho gần 1.000 lao động con em địa phương, bao gồm cả đồng bào 6 dân tộc Tày, Nùng, Giao, Cao Lan, Sán Chỉ và Sán Dìu trực tiếp vận hành nhà máy hiện đại. Cách hình lối khai thác mỏ thô sơ thường thấy ở các nước đang phát triển là đào quặng tới đâu, đổ đất đá thải tới đó. Khu mỏ tại Đại Từ áp dụng quy chuẩn kỹ thuật khắt khe ngay từ viên gạch đầu tiên. Toàn bộ nền đất được lu lèn kiên cố và cứ mỗi cao độ 10m lại đúc một bờ kè chắn vững chãi theo nguyên tắc làm móng rộng trước rồi mấy chất tầng sau, phủ cỏ xanh và tường cây keo ngang nóc nhà máy để chắn bụi và tiếng ồn. từng khiến phái đoàn chuyên gia khai khoáng ABEC đến thị sát phải dành lời ngợi khen. Đến tháng 3 năm 2014, khi mẻ vonfram và đồng tinh chế đầu tiên của Núi Pháo chính thức xuất xưởng, giới địa chất quốc tế đã ghi nhận đây là một cột mốc lịch sử của ngành khai khoáng toàn cầu. Suốt 15 năm ròng rã trước thời điểm đó, toàn thế giới bên ngoài biên giới Trung Quốc không hề có bất kỳ một mỏ vonfram quy mô lớn mới nào đi vào hoạt động thành công, biến Núi Pháo của tỉnh Thái Nguyên thành mỏ vonfram lớn nhất thế giới nằm ngoài Trung Quốc. Sự kỳ diệu về mặt địa chất của mỏ lộ thiên núi pháo nằm ở chỗ trên cùng một thân quặng nguyên khai duy nhất lòng đất Thái Nguyên tích tụ cùng lúc bốn dòng khoáng sản công nghiệp đắt giá gồm Von Fram, Fluoric Acid, Bismuth và Đồng. Việc thu hồi đồng thời cả bốn loại khoáng sản trên một dây chuyền giúp tở hợp tại Đại Từ trở thành một trong những cơ sở sản xuất có chi phí khai thác cạnh tranh nhất hành tinh mà các mỏ đơn kim ở châu Âu, Canada hay Úc không thể sao chết được. Theo số liệu do báo Đại đoàn kết công bố trong năm 2026, riêng tổ hợp núi pháo tại Thái Nguyên đang đóng góp tới 21% tổng nguồn cung von Fram của toàn thế giới bên ngoài Trung Quốc, nghĩa là cứ 5 tấn von Fram lưu thông tự do ngoài tầm kiểm soát của Bắc Kinh thì có hơn 1 tấn mang dấu ấn Thái Nguyên. Tháng 10 năm 2026 vừa qua, dòng sản phẩm Von Fram chế biến từ khu mỏ này cũng vừa chính thức được vinh danh là thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026. Chưa dừng lại ở trữ lượng hiện hữu, doanh nghiệp vận hành mỏ đang xúc tiến thủ tục bổ sung thêm khoảng 115 triệu tấn tài nguyên khoáng sản tại khu vực núi pháo mở rộng và khu mỏ núi chiếm kế cận ngay trên địa bàn Thái Nguyên. Một khi phần trữ lượng mở rộng khổng lồ này được đưa vào khai thác nối tiếp, tuổi thọ của tổ hợp khoáng sản chiến lược tại Thái Nguyên sẽ được kéo dài thêm từ 20 đến 30 năm nữa, bảo đảm nguồn cung xuyên suốt nửa đầu thế kỷ 21. Thưa quý vị, nếu mỏ núi pháo chỉ dừng ở việc xúc đất đá lên tàu, đem xuất cảng thô, thì Thái Nguyên cũng giống như nhiều mỏ quặng ở Châu Phi hay Nam Bán Cầu, tức là vẫn phải chờ quặng sang Trung Quốc nhờ nấu luyện rồi mua ngược lại thành phẩm giá cao. Vũ khí thực sự biến Thái Nguyên thành mắt xích không thể thay thế trong mắt Hoa Kỳ và Nhật Bản chính là hệ thống nhà máy hóa luyện và chế biến sâu đặt ngay sát chân mỏ, nơi nắm giữ công nghệ biến quặng thô thành vật liệu công nghệ cao đạt chuẩn phòng sạch bán dẫn. Theo bài phân tích đăng ngày 10 tháng 11 năm 2026 trên tạp chí tài chính Philly dẫn nguồn từ tờ Nikkei Asia, một cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng vô cùng nghiêm trọng đang bóc nghẹt chuỗi sản xuất máy chủ trí tuệ nhân tạo toàn cầu vì thiếu hụt vật liệu làm mũi khoan siêu nhỏ. Để chế tạo các bảng mạch in nhiều lớp và phần để gắn con chip trí tuệ nhân tạo thế hệ mới, các nhà máy bắt buộc phải dùng những chiếc mũi khoan mỏng như sợi kim làm bằng hợp chất Carbide vonfram siêu cứng để khoan hàng vạn lỗ dẫn điện li ti xuyên qua lớp vật liệu cứng mà không được phép gãy hay lệch dù chỉ một phần nghìn mm. Thế nhưng, Cục khảo sát địa chất Hoa Kỳ cho biết Trung Quốc hiện nắm giữ tới 79% sản lượng vonfram toàn cầu và kể từ tháng 2 năm 2025, Bắc Kinh đã tung đòn kiểm soát giấy phép xuất cảng gắt gao đối với cả vonfram, bismuth lẫn molybden. Đòn siết này khiến các hãng chế tạo dụng cụ chính xác hàng đầu như Sumitomo Electric, Kyocera, Mitsubishi Material và Union Tool của Nhật Bản, Hayatoboi của Đài Loan và Kenna Metal của Hoa Kỳ rơi vào cảnh khan hiếm nguyên liệu đầu vào nghiêm trọng. Báo cáo tháng 10 năm 2026 của Tổ chức Theo dõi Kim loại quốc tế Metal Miner được tạp chí nhiệt sống thị trường dẫn lại đã phơi bày một con số chênh lệch choáng váng giữa hai bờ thị trường. Hợp chất trung gian quan trọng nhất để luyện vonfram là Ammonium Paratungstate, viết tắt là APT, tại cảng Rotterdam của Hà Lan, đã vọt lên mức 278,22 đô la mỗi kg, tức là đắt gấp 3,74 lần so với mức giá xuất xưởng, chỉ 74,43 đô la mỗi kg bên trong nội địa Trung Quốc, trong khi trước năm 2025, hai mức giá này gần như ngang nhau. Lý do khiến giá nguyên liệu ngoài Trung Quốc đắt gấp 4 lần là bởi các nước phương Tây lâu nay đã chót đóng cửa các lò hóa luyện vì chi phí cao nên dù có đào được quặng hay gom được phế liệu cũng không có nhà máy để tinh chế thành bột APT và oxit vonfram sạch. Thậm chí, nhiều hãng sản xuất bảng mạch Nhật Bản và Đài Loan đã phải cay đắng thừa nhận với tờ Nikkei Asia rằng nếu không sớm tìm được nguồn cung ngoài Trung Quốc, họ có nguy cơ phải cúi đầu, mua mũi khoan thành phẩm của các công ty Quảng Đông, Thâm Quyến hoặc rời nhà máy sang Đại Lục. Đúng vào điểm nghẽn sinh tử ấy, tổ hợp nhà máy hóa luyện tại Thái Nguyên trở thành vị cứu tinh hiếm hoi khi sở hữu công suất tinh chế khoảng 8.000 tấn oxit vonfram mỗi năm, dự kiến chạy tối đa công suất vào đầu năm 2027 và đang lên kế hoạch nâng tiếp lên mốc 10.000-12.000 tấn mỗi năm. Tại đây, quặng từ núi pháo được tinh luyện thẳng thành bột ABT và các dòng oxit vonfram tinh khiết cao để chế tạo khí vonfram hexafluorua, siêu sạch phục vụ đúc các cổng dẫn điện bên trong chip nhớ, chip xử lý tiên tiến, đồng thời cung cấp fluorit để chuẩn kết axit khắc mạch silicon. Sức hút của cỗ máy tinh luyện Thái Nguyên lớn tới mức các đồng minh của Hoa Kỳ giờ đây còn trở ngược quặng đào được ở nước họ về Việt Nam nhờ chế biến. Cụ thể vào tháng 7 năm 2026, công ty GB Innovation của Hàn Quốc đã ký thỏa thuận dài hạn chở tinh quặng vonfram từ Hàn Quốc sang nhà máy ở Thái Nguyên để tinh luyện thành ABT cùng với hơn 20 đối tác mỏ quốc tế khác, khiến lượng tinh quặng ngoại nhập về Thái Nguyên trong quý ba năm 2026 tăng vọt 78%. đẩy doanh thu quý 3 của doanh nghiệp tăng gấp 7,1 lần cùng kỳ lên mức 14.557 tỷ đồng và lãi ròng 9 tháng đạt 4.350 tỷ đồng. Thưa quý vị, khi đặt câu chuyện lò tinh luyện khoáng sản tại Thái Nguyên vào đúng bối cảnh Hội đàm Thượng đỉnh Việt Nam-Nhật Bản tại Tokyo ngày 9 và 10 tháng 11, chúng ta mới thấy hết sức. Thưa quý vị, khi đặt câu chuyện lò tinh luyện khoáng sản tại Thái Nguyên vào đúng bối cảnh Hội đàm Thượng đỉnh Việt Nam-Nhật Bản tại Tokyo ngày 9 và 10 tháng 11, chúng ta mới thấy hết sự ăn khớp kỳ lạ giữa tầng nguyên liệu dưới lòng đất với tầng công nghệ đỉnh cao trên mặt đất. Theo ghi nhận của tờ VN Express tại Tọa đàm Khoa học Nesut 2026 tổ chức ở Tokyo ngày 9 tháng 11, giới chuyên gia công nghệ hai nước đã đúc kết một nhận định rất xúc tích, thế mạnh độc quyền của Nhật Bản và Việt Nam đang bù đắp chính xác vào tử huyệt của nhau. Xét về thiết bị và hóa chất tinh vi, Nhật Bản hiện vẫn nắm giữ tới 48% thị phần toàn cầu ở nhóm vật liệu bán dẫn cốt lõi như tấm nền silicon, hóa chất cản quang, và nắm tới 88% thị phần máy phủ ảnh phục vụ công đoạn quang khắc mạch chip. Chính phủ của Thủ tướng Shigeru Ishiba đang dồn hàng chục tỷ đô la cho liên doanh quốc gia Rapidus với tham vọng sản xuất hàng loạt thế hệ chip 2nm siêu nhỏ nhằm giữ quyền tự chủ vi xử lý siêu máy tính và quốc phòng ngay trên đất Nhật Bản. Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất kìm chân tham vọng bán dẫn của Tokyo lại nằm ở hai chỗ. Một là thiếu nguồn khoáng sản gốc như Vonfram và Florit nằm ngoài tầm kiểm soát của Bắc Kinh, và hai là thiếu hụt khoảng 40.000 kỹ sư bán dẫn trong thập niên tới theo cảnh báo của Hiệp hội Công nghiệp Điện tử và Công nghệ Thông tin Nhật Bản. Ngược lại, Việt Nam vừa có mỏ núi pháo cung cấp nguyên liệu tinh luyện, vừa có đội ngũ, 7.000 kỹ sư thiết kế vi mạch trẻ tuổi đang tăng tốc hướng tới mục tiêu 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030, nhưng lại thiếu phòng sạch đúc chip và máy móc quang khắc. Chính sự cộng hưởng chiến lược ấy đã lý giải vì sao trong chương trình hợp tác khoa học quy mô 14,6 tỷ Yên, tương đương gần 2.400 tỷ đồng của cơ quan khoa học và công nghệ Nhật Bản dành cho Đông Nam Á, Tokyo lại có sự phân vai vô cùng rõ nét. Trong khi Singapore được chọn hợp tác về trí tuệ nhân tạo, Indonesia làm công nghệ sinh học và Malaysia làm năng lượng xanh, thì Việt Nam là quốc gia duy nhất trong toàn khối ASEAN được Nhật Bản chọn riêng làm trụ cột hợp tác bán dẫn với 11 dự án nghiên cứu chung vừa ký kết về trí thế hệ mới và bộ nhớ tốc độ cao. Chưa dừng lại ở con chip, bản tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam-Nhật Bản ngày 9-11 và chuyến làm việc ngày 10-11 của Tổng Bí Thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tại tỉnh Kanagawa, còn mở rộng hành lang bảo vệ sang cả tuyến cáp quang biển, mạng 5G, mở và công nghệ vệ tinh nhân tạo. Việc hai nước thúc đẩy chuẩn mạng viễn thông 5G và 6G, tức công nghệ cho phép, ghép nối thiết bị của nhiều nhà sản xuất minh bạch thay vì lệ thuộc chọn gói vào phần cứng viễn thông giá rẻ của Trung Quốc, chính là bước khóa van bảo mật dữ liệu quốc gia từ gốc. Đặc biệt, theo báo Thanh niên ngày 11 tháng 11, cuộc gặp với Thống đốc tỉnh Kanagawa, Yuri Kuroiwa và chuyến thăm tập đoàn bản mạch điện tử Meiko đã chạm tới mảnh ghép không gian vũ trụ, bởi Kanagawa chính là cái nôi chế tạo vệ tinh nhân tạo hàng đầu Nhật Bản. Khi đặt bước đi này, cạnh bản tin của Đài Hy vọng tri âm về việc Đài Loan vừa chi 71 tỷ đài tệ quy tụ chuyên gia từ 32 quốc gia tại Đài Nam để lập mạng lưới vệ tinh dự phòng cho tình huống các quang dưới đáy biển bị cắt đứt, tất nhiên phòng thủ hạ tầng đa tầng từ đáy biển Đông lên quỹ đạo càng lộ rõ tính thời sự. Thưa quý vị, câu hỏi lớn đặt ra lúc này là vì sao từ Hoa Kỳ, Nhật Bản, khối G7 cho tới Việt Nam, Philippines và Đài Loan lại đồng loạt tăng tốc khóa chặt khoáng sản, cáp ngầm và vệ tinh dồn dập ngay trong tuần đầu tháng 11 năm 2024. Góc nhìn giải mã từ các kênh truyền thông tiếng Trung như hãng thông tấn Trung ương xã Đài Loan và Đài Hy vọng Tri âm đã chỉ thẳng nguyên nhân nằm ở cuộc phô trương quân sự khác thường mà Bắc Kinh đang tiến hành ngoài khơi. Theo bản tin ngày 9 và 10 tháng 11 của Đài Hy vọng Tri âm dẫn nguồn an ninh khu vực, kể từ đầu tháng 11, quân đội của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã âm thầm điều động hơn 100 chiến hạm và tàu hải cảnh thuộc cả 3 chiến khu Đông, Bắc và Nam ra biển cùng lúc. Đội hình khổng lồ này trải dài từ Hoàng Hải, Hoa Đông, xuyên xuống Biển Đông rồi vươn ra vùng biển nằm giữa Đài Loan và đảo Guam của Hoa Kỳ. Trong đó, hàng không mẫu hạm Phúc Kiến đã rời quân cảng Tam Á ở đảo Hải Nam từ ngày 2 tháng 11 để phối hợp từ xa với biên đội hàng không mẫu hạm Liêu Ninh đi qua eo biển Bashi. Điều bất thường nhất là dù quy mô hơn 100 tàu lần này còn lớn hơn cả đợt huy động 90 tàu cuối năm 2024, truyền thông nhà nước tại Bắc Kinh lại giữ thái độ im lặng tuyệt đối, không công bố tên gọi cuộc tập trận và không phát hình ảnh rầm rộ như thường lệ. Giới quan sát quân sự quốc tế gọi đây là chiến thuật diễn tập tĩnh mịch bởi lãnh đạo Tập Cận Bình đang chuẩn bị đóng vai chủ nhà đón nguyên thủ các nền kinh tế tới thăm dự thượng đỉnh APEC vào ngày 18 và ngày 19 tháng 11 tới đây, nên muốn giữ vẻ ngoài hòa hiếu, nhưng bên dưới mặt nước vẫn ráo riết tập duyệt kịch bản phong tỏa tuyến hàng hải huyết mạch. song hành với sức ép tàu bè ngoài khơi là những va chạm ngoại giao gai gắt khi Bắc Kinh muốn dừng lời lẽ dằn dọa các nước láng giềng Đông Nam Á trước thềm hội nghị lớn. đã hy vọng chi ám dẫn lại việc Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị yêu cầu phía Manila phải thận trọng ngôn từ trong vấn đề Biển Đông, nhưng lập tức vấp phải lời phản bác đanh thép của Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro rằng thế nào gọi là thận trọng, chẳng lẽ Bắc Kinh muốn Philippines phải nói dối để che giấu việc vùng biển hợp pháp của mình bị xâm phạm? Phản ứng dây chuyền không chỉ dừng ở Đông Nam Á mà lan thẳng tới bàn hội nghị của bảy cường quốc công nghiệp phát triển G7 vừa họp tại thủ đô Paris của Pháp trong 2 ngày 9 và 10 tháng 11. Tại đây, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi đã trực tiếp nêu rõ mối đe dọa tại Biển Đông, Hoa Đông và eo biển Đài Loan, đồng thời thúc đẩy cả khối G7 thông qua lập trường chung chống lại hành vi cưỡng ép kinh tế và chống việc hạn chế xuất cảng tùy tiện đối với đất hiếm cùng các khoáng sản chiến lược. Cùng thời điểm đó, hãng thông tấn Trung ương xã Đài Loan nhấn mạnh tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam-Nhật Bản tại Tokyo đã tái khẳng định Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 là khuôn khổ pháp lý tối cao, điều chỉnh mọi hoạt động trên Biển Đông, đồng thời Việt Nam ủng hộ sáng kiến Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương tự do và rộng mở gắn với vai trò trung tâm của ASEAN. Thậm chí, tại nội bộ Tokyo, Liên minh Cầm quyền của Thủ tướng Sanae Takayoshi còn bắt đầu thảo luận sửa đổi chiến lược an ninh cuối năm theo hướng xem xét điều chỉnh linh hoạt ba nguyên tắc phi hạt nhân để củng cố chiếc ô răn đe trước sức ép hàng hải ngày một gia tăng. Thưa quý vị, xới trộn toàn bộ các sự kiện từ lòng mỏ lộ thiên núi Pháo ở Đại Từ, Thái Nguyên đến bàn hội đàm thượng đỉnh ở Tokyo và cuộc họp Ngoại trưởng G7 tại Paris, chúng ta có thể nhận ra một nghệ thuật đối sách mang đậm minh chiết phương Đông đang vận hành. Trong binh pháp cổ đại, có kế sách thứ 19 mang tên Phủ Đề Trừ Tân, nghĩa đen là rút bớt củi ở dưới đáy vạc nước đang sôi sục bởi khi ngọn lửa bên dưới đã mất nguồn củi tiếp sức thì dù nồi nước có hung hãn đến đâu cũng tự khắc phải hạ nhiệt mà không cần dùng sức đập vỡ nồi. Suốt nhiều năm qua, sở dĩ Bắc Kinh tự tin vừa điều hàng trăm tàu hải cảnh chiến hạm gây sức ép ngoài Biển Đông vừa buộc nhiều quốc gia phải dè chừng trên bàn đàm phán là nhờ nắm trong tay những thanh củi độc quyền ở thượng nguồn chuỗi cung ứng, đặc biệt là 79% sản lượng vonfram cùng các lò tinh luyện đất hiếm toàn cầu. Nhưng mỗi bản hợp đồng như thương vụ của tập đoàn Elmit từ Hoa Kỳ, của tập đoàn Sumitomo từ Nhật Bản hay các chuyến tàu chở quặng từ Hàn Quốc cập bến nhà máy tinh luyện ở Thái Nguyên chính là một bước rút đi từng thanh củi chiến lược dưới đáy vạc ấy. Khi nguồn vonfram và fluorite chế biến sâu của tỉnh Thái Nguyên chảy đều đặn sang các nhà máy làm mũi khoan bảng mạch, máy chủ, trí tuệ nhân tạo và buồng đúc chip 2nm Rapidus của Nhật Bản và chuỗi quốc phòng Hoa Kỳ đòn dọa cắt khoáng sản của Bắc Kinh tự khắc giảm hẳn sức sát thương. Kết hợp cùng mạng lưới cáp quang biển mới, hạ tầng 5G mở và kết nối vệ tinh nhân tạo tại Kanagawa, một bát trận đồ công nghệ và nguyên liệu đa tầng đã hình thành, khiến bất kỳ mưu đồ phong toả đơn phương nào trên biển cũng tự làm cô lập chính người phát động. Điểm sáng đáng trân trọng nhất trong toàn bộ cuộc diện chiến dịch này chính là bản lĩnh ngoại giao điềm tĩnh, tự chủ chiến lược và tự cường của Việt Nam. Việt Nam không liên minh quân sự với nước này để chống nước kia, nhưng bằng năng lực làm chủ công nghệ chế biến sâu ngay trên quê hương Thái Nguyên và đội ngũ hàng vạn kỹ sư bán dẫn trẻ tuổi, đất nước ta tự biến mình thành mắt xích thịnh vượng mà cả Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc lẫn châu Âu đều cần hợp tác lâu dài và tôn trọng lợi ích chính đáng trên Biển Đông. Trong tuyên bố tầm nhìn chung tại Tokyo, phía Nhật Bản không chỉ cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển hạ tầng chiến lược mà còn trân trọng chúc Việt Nam tổ chức thành công năm chủ nhà APEC 2027, tức kỳ thượng đỉnh diễn ra ngay sau năm chủ nhà 2026 của Trung Quốc. Việc nhà vua Nhật Bản, Naruhito và Thủ tướng Sanae Takayoshi đích thân trao tặng các huân chương Mặt trời mọc cao quý nhất cho các nguyên lãnh đạo chính phủ Việt Nam vào ngày 10 tháng 11 càng khẳng định chiều sâu tin cậy hiếm có giữa hai dân tộc. Nhìn lại bức tranh sôi động giữa tháng 11 năm 2026, câu chuyện từ khu mỏ từng ngủ quên ở huyện Đại Từ vươn mình thành tâm điểm rót vốn hàng trăm triệu đô la của Hoa Kỳ và Nhật Bản đã để lại một bài học thời đại sâu sắc. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và cạnh tranh đại cường, sức mạnh bảo vệ chủ quyền của một quốc gia không chỉ đo bằng súng đạn mà còn kết tinh ngay trong những lò tinh luyện công nghệ cao, những phòng thiết kế vi mạch và vị thế không thể thay thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi. Kim Chi xin kính chào và hẹn gặp lại!