Cái Giá Chết Người Phía Sau Kỳ Tích Trung Quốc: Căn Bệnh Kinh Hoàng Này Đang Lan Như Cháy!

Trung Quốc từng khiến thế giới kinh ngạc bởi những cái nhất, sản xuất phải lớn nhất, xây dựng phải nhanh nhất, hàng hóa phải rẻ nhất. Những nhà máy khổng lồ, những thành phố mọc lên chóng mặt, những chuyến hàng nối nhau đi khắp thế giới được đem ra như bằng chứng cho thấy một kỳ tích. Nhưng phía sau những thành tựu được phô trương ấy, có một cái giá không xuất hiện trong các bản báo cáo tăng trưởng. Những dòng sông nhiễm độc, những cánh đồng ô nhiễm và những gia đình nuốt nước mắt tiễn biệt từng người thân ra nghĩa địa. tại những nơi ấy ung thư đã trở thành Người dân nhìn nước đổi màu, cá chết hàng loạt rồi đến lượt cha mẹ, vợ chồng, con cái mắc bệnh Những cộng đồng này có chung một cái tên gọi là làng ung thư Suốt nhiều năm qua sự tồn tại của họ gần như bị gạt khỏi câu chuyện về một Trung Quốc thịnh vượng Nhưng những cái chết không thể bị che giấu mãi mãi Đằng sau danh xưng công xưởng thế giới rút cuộc bao nhiêu người đã phải trả bằng sức khỏe, tiền bạc, thậm chí cả chính mạng sống của mình Hãy cùng Khung Trời Mới giải mã trong chương trình hôm nay Ngọc Vi và ban biên tập xin kính chào tất cả quý vị khán giả đang theo dõi chương trình bình luận chuyên sâu trên khung trời mới. Và bây giờ chúng ta sẽ cùng đến với phần nội dung chi tiết. Kỳ tích được xây trên những gì? Năm 1978, Trung Quốc vẫn là một đất nước nghèo phần lớn khép kín với thế giới. Rồi ông Đặng Tiểu Bình mở cửa. Tiếp đó là một trong những cuộc chuyển mình kinh tế ngoạn mục nhất lịch sử loài người. Chỉ trong hai thập niên Trung Quốc không đơn thuần công nghiệp hóa mà còn trở thành động cơ thúc đẩy của cả nền kinh tế toàn cầu. Chính ông Đặng Tiểu Bình từng nói Trung Đông có dầu mỏ còn Trung Quốc có đất hiếm. Ông ta không nói sai. Các kim loại đất hiếm là bộ khung âm thầm nâng đỡ nền văn minh hiện đại. Neodymium, Yttrium, Dysprosium, những cái tên mà phần lớn mọi người, kể cả chúng tôi cũng khó phát âm, nhưng lại hiện diện ở khắp nơi trên thế giới. Chúng có trong điện thoại thông minh chúng ta đang dùng, xe hơi chúng ta đang chạy, máy tính xách tay và các tuabin gió tạo ra năng lượng sạch, chiến đấu cơ bảo vệ các quốc gia, máy chụp cộng hưởng, dùng để phát hiện bệnh và cả những bộ pin xe điện mà cả thế giới đang đua nhau sản xuất. Nếu sở hữu bất cứ sản phẩm công nghệ nào được chế tạo trong 30 năm qua, bên trong nó có một nguyên tố đất hiếm và rất có thể nguyên tố ấy lại đến từ Trung Quốc. Thiếu những vật liệu này, thế giới hiện đại chúng ta đã xây dựng không thể vận hành được. Trung Quốc hiện chiếm khoảng 70% sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu và tới 90% hoạt động tinh luyện chế biến trên thế giới. Đó là những tỷ lệ được Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ và Cơ quan Năng lượng Quốc tế xác nhận tính đến năm 2024. trung tâm của đế chế ấy lại nằm ở Baotou Nội Mông, một thành phố khoảng 2,7 triệu dân, nằm trên vùng tài nguyên chứa 80% trữ lượng đất hiếm của Trung Quốc, sát riêng sa mạc Gobi. Đất hiếm được phát hiện gần đó từ thập niên 1930, nhưng sản lượng chỉ thực sự bùng nổ vào thập niên 1990, khi công nghiệp hóa của Trung Quốc tăng tốc và nhu cầu thiết bị điện tử của thế giới trở nên không thể thỏa mãn. Cùng với đất hiếm là tất cả những ngành công nghiệp khác, nhà máy thép, cơ sở hóa chất, nhà máy dệt, cơ sở sản xuất pin, nhà máy giấy, nhà máy lọc dầu, cơ sở sản xuất phân bón, lò luyện kim, nhà máy thuốc nhuộm, cơ sở dược phẩm, công nghiệp đủ loại mọc lên khắp nơi. Từ năm 1990 đến năm 2000, riêng sản lượng đất hiếm của Trung Quốc đã tăng từ 450% đến năm 2024, hạn ngạch xuất khẩu hàng năm do chính phủ ấn định đạt 270 tấn oxit đất hiếm. Trung Quốc đã trở thành công xưởng của thế giới, chiếm khoảng một phần ba sản lượng chế tạo toàn cầu vào năm 2020. Tỉ trọng của nước này trong xuất khẩu hàng chế tạo toàn cầu tăng chỉ từ 3% năm 1995 lên 20% năm 2020. Hàng trăm triệu người được đưa ra khỏi cảnh đói nghèo, xét theo gần như bất cứ thước đo kinh tế nào, đó cũng là một thành tựu đáng kinh ngạc. Nhưng đâu đó bên trong câu chuyện ấy một thứ khác cũng đang lớn dần, vô hình, mất nhiều năm mới bộc lộ và chết người. Có một phần không bao giờ xuất hiện trong những cuốn tài liệu quảng bá thương mại. Toàn bộ nền công nghiệp ấy, từng nhà máy, cơ sở lọc dầu, lò luyện kim và khu chế biến đều đã tạo ra chất thải, khối lượng khổng lồ suốt nhiều thập niên. Phần lớn số chất thải ấy có chung một điểm đến là những dòng sông của Trung Quốc. Hoàng Hà, Trường Giang, Châu Giang đó không phải là những con sông nhỏ bé, riêng Trường Giang đã cung cấp nước ngọt cho khoảng 400 triệu người. Những dòng sông này là huyết mạch của các nền văn minh kéo dài hàng nghìn năm Những động mạch chảy qua trái tim của một đất nước phải dựa vào chúng để uống, tưới tiêu, đánh bắt và sinh tồn Vậy mà doanh nghiệp được phép xả thải trực tiếp xuống sông Đây không phải là lượng nhỏ của vài hóa chất, chỉ hơi đáng ngờ Đó là arsen, chì, kadimi, thủy ngân, chrome, benzene, mướcsunfat, dioxin, urani và những phụ phẩm phóng xạ từ quá trình chế biến đất hiếm Tất cả được dẫn qua đường ống hoặc đổ xuống sông với khối lượng khó hình dung Một nghiên cứu năm 1997 về 45 tỷ mét khối nước thải đô thị tại Trung Quốc cho thấy hơn 40 tỷ mét khối hoàn toàn chưa được xử lý trước khi xả ra môi trường. Hết năm này qua năm khác hàng tỷ mét khối nữa tiếp tục được bổ sung. 40 tỷ mét khối không xử lý không lọc đổ vào chính những dòng sông nuôi sống hàng trăm triệu con người. Phần chất thải tồi tệ nhất tích tụ lại ở những nơi gọi là hồ chứa quặng, đuôi, các khu lưu giữ bồn thải công nghiệp khổng lồ. khác tiến nhất là đập hồ cho kênh Ghiền Đây là nơi đổ chất thải đất hiếm lớn nhất hành tinh, một hồ bùn độc màu xám chưa từng được lót chống thấm đúng cách để bảo vệ đất xung quanh đập nằm trong cùng hệ tầng nước ngầm với Hoàng Hà, chất độc không chịu nằm yên trong hồ chúng di chuyển chậm rãi âm thầm vào lòng đất, một cuộc khảo sát của chính phủ được công bố năm 2014 ít video hấp dẫn nhất là một cuộc khảo sát đầu tiên được đưa ra công chúng cho thấy gần 60% nước ngầm của Trung Quốc bị ô nhiễm. Các nghiên cứu cho rằng hơn 70% sông hồ trên cả nước chịu ô nhiễm ở mức độ nào đó. Tại đồng bằng Hoa Bắc, nơi sinh sống của khoảng 400 triệu người, 70% nước ngầm được xác định không phù hợp để con người tiếp xúc. Một nhà vận động môi trường mô tả quy mô ô nhiễm bằng nhận xét rằng các vùng châu thổ của Trung Quốc đã trở thành cống thoát nước của đất nước này. Không nơi nào cho thấy nỗi kinh hoàng ấy rõ rệt hơn Đinh Thục, một thị trấn nhỏ thuộc tỉnh Giang Tô, ngưỡng an toàn của kadimi, một loại kim loại nặng gây ung thư trong đất nông nghiệp được nêu ở mức khoảng 2mg trên mỗi kg, nhưng trầm tích lòng sông tại Đinh Thục được đo ở mức 1.500mg trên mỗi kg, 1.500 không phải là 15 cũng không phải là 150, cao gấp 750 lần ngưỡng an toàn, và đó chỉ là một hóa chất tại một thị trấn. Trong khi một đất nước 1,4 tỷ dân cùng một câu chuyện với những chất độc khác, những dòng sông khác, những cộng đồng khác lặp lại hàng nghìn lần trên khắp cả nước, thứ đi vào nước cuối cùng sẽ đi vào cây trồng, thứ đi vào cây trồng sẽ đi vào cơ thể con người, rồi con người ta bắt đầu chết trong đau đớn, những ngôi làng mang bản án tử. Đến cuối thập niên 1990, bác sĩ và cư dân tại nhiều vùng nông thôn Trung Quốc nhận thấy một hiện tượng không thể tiếp tục âm thầm, loại bỏ được, những ngôi làng mà dường như ai cũng mắc bệnh, cùng những loại ung thư, cùng những cơ quan trong cơ thể, cùng những nhóm tuổi, hết người này đến người khác, lập đi lập lại. Cụm từ làng ung thư xuất hiện lần đầu tiên trong văn bản của chính quyền Trung Quốc năm 1998. Chính các viên chức nhà nước phải tìm một thuật ngữ để mô tả những cộng đồng mà ô nhiễm, công nghiệp và tỷ lệ ung thư thảm khốc tồn tại song song, nhưng thừa nhận không đồng nghĩa với hành động. Cụm từ ấy chìm xuống còn người dân thì tiếp tục chết. Năm 2009, một nhà báo điều tra Trung Quốc kỳ công lập bản đồ hơn 100 làng ung thư, khi ấy con số đã gây chấn động, nhưng sau này người ta mới thấy nó còn cách rất xa hoàn cảnh, đến giữa thập niên 2010. Các ước tính độc lập vượt qua 450 làng. Một nghiên cứu được bình duyệt sau đó xác nhận rằng đến cuối 2017, ít nhất là 462 làng ung thư đã được ghi nhận tại 226 đơn vị cấp huyện trải rộng trên 29 trong số 31 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Trung Quốc, không phải nằm rải rác dọc một con sông, không phải tập trung trong một khu vực, mà gần như là khắp nơi. Và đây là chi tiết đủ khiến người ta lạnh sống lưng. Các nhà nghiên cứu tính toán rằng trung bình mỗi năm xuất hiện thêm 7 làng ung thư mới năm này qua năm khác, không gián đoạn kể từ khi cuộc khủng hoảng bắt đầu. Ung thư hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Trung Quốc. Theo Bộ Dữ liệu Toàn quốc gần đây nhất được dẫn cho năm 2022, nước này ghi nhận khoảng 4,8 triệu ca ung thư mới và 2,57 triệu ca tử vong do ung thư chỉ trong một năm, tức hơn 7.000 ca chẩn đoán mới mỗi ngày và trong khoảng 7.000 người chết mỗi ngày. Không phải con số cộng dồn qua một thời gian dài mà là mỗi ngày. Tại những cộng đồng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, số liệu còn tàn khốc hơn. Các nhà nghiên cứu ghi nhận những khu dân cư mà có tới 30% người trưởng thành đang sống với ung thư. Đó là những nơi người ta không chỉ quen một ai đó mắc bệnh mà xung quanh toàn là người bệnh. Chẩn đoán ung thư không còn gây sốc mà gần như là điều đã được chờ đợi. Ông bà, cha mẹ, con cái cùng căn bệnh xuất hiện hết người này đến người khác trong một gia đình trong cùng một thế hệ. Những loại ung thư phản chiếu thành phần hóa chất gây ô nhiễm, gan dạ dày thận phổi thực quản máu, các hạt đất hiếm đủ nhỏ để vượt qua hàng rào máu não, có liên hệ tổn thương ở thần kinh thai nhi và trẻ nhỏ. Cadmium tích tụ trong lúa được tưới bằng nguồn nước nhiễm độc, thúc đẩy ung thư gan và dạ dày tại những cộng đồng đã canh tác trên cùng thửa ruộng qua nhiều thế hệ. Ô nhiễm chrome được gắn với ung thư máu. Những đám khói mù dày đặc gây khí phế thủng và bệnh phổi tại các cộng đồng mà chính không khí đã trở thành phương tiện chứa chất độc đi vào cơ thể. Một nhà hoạt động sinh thái tên là Hodexan mô tả một ngôi làng trên sông Hoài, một trong những dòng sông ô nhiễm nghiêm trọng nhất tại Trung Quốc, nơi người dân không có lựa chọn nào khác, nước uống của họ lấy từ chiếc ghế được bổ sung bằng nước sông, cá họ ăn đánh bắt từ chính dòng sông ấy, rau họ trồng được cũng tưới bằng nguồn nước, dòng sông có lúc đỏ có lúc đen, trên mặt vũ một lớp tạo hôi thối, nó làm cá chết, da súc chết nhưng con người vẫn phải ăn, phải uống nên họ tiếp tục dùng, bởi lựa chọn còn lại là chết đói. còn là bộ mặt của sự tuyệt vọng chọn giữa chết ngay hay là chết dần dần cũng là vì một nguồn nước Phần lớn người dân trong những ngôi làng ấy không thể rời đi. Chi phí điều trị ung thư tại Trung Quốc quá cao so với thu nhập ở nông thôn. Các gia đình vét sạch tiền tiết kiệm rồi lâm vào nợ nần. Có người phải vào làm tại chính những nhà máy gây ô nhiễm để kiếm tiền trả hóa trị. Khi hết tiền, bệnh nhân ở nhà chờ đợi bị cô lập. Thường không còn khả năng lao động, không đủ tiền cho đợt điều trị tiếp theo. Nhìn thời gian trôi qua, một cái vòng lẩn quẩn tàn nhẫn hình thành. Sinh kế buộc họ ở lại nơi khiến mình mắc bệnh. Còn bệnh tật lại lấy đi khả năng tìm một lối thoát. Năm 2014, Reuters phỏng vấn một người đàn ông cao tuổi là Sơn Đam Minh. Cả ông và vợ đều mắc ung thư. Ông nói ngày nào vợ chồng tôi cũng thức dậy chỉ để chờ chết. Chúng tôi chẳng làm được gì, không còn hy vọng. Sau đó, cũng trong cuộc trò chuyện ấy khi nói về cái chết của chính mình, ông bộc bạch. Tôi chỉ mong khi tới lúc mình đừng chết quá đau đớn. Hãy nghĩ về điều đó. Tôi chỉ mong tới lúc mình đừng chết quá đau đớn. Một người sống trong nền kinh tế lớn thứ hai của thế giới. Trong một đất nước đã lắp ráp chiếc điện thoại thông minh nằm trong túi quý vị, lại không còn một chút hy vọng nào cả, nhưng còn một tầng sâu hơn phía dưới tất cả những điều ấy, nơi câu chuyện không còn chỉ là bi kịch mà bắt đầu mang dấu vết của sự cố, chôn sự thật để mặt người dân. Trong lúc người dân chết tại những ngôi làng ấy, Bắc Kinh nghĩ ra một chiến lược, và đó không phải là làm sạch môi trường, suốt nhiều năm. Dữ liệu về ô nhiễm ở Trung Quốc được chính thức xếp vào diện mật, không phải công bố chậm, không phải hạn chế tiếp cận mà là bí mật nhà nước theo đúng nghĩa pháp lý. Điều đó có nghĩa là các nhà nghiên cứu, nhà báo và công dân công khai kết quả về ô nhiễm đất có thể bị truy tố. Chính quyền tạo ra ô nhiễm đồng thời kiểm soát cả hồ sơ ghi lại hậu quả của nó. Một thức ấy nhất quán và đầy đủ tính toán. Các quan chức địa phương vốn phải dựa vào nguồn thu từ nhà máy để làm đẹp những con số tổng sản phẩm quốc nội của địa phương, có đủ động cơ để ém các báo cáo về bệnh tật và ô nhiễm. Nhà máy vận hành hai đường ống xả thải riêng biệt. Một đường dẫn nước đã xử lý để cho thanh tra xem đường còn lại xả nguyên trạng vào những ngày không có kiểm tra. Năm 2015, một nhà hoạt động tên là Quý Đông Xuyên quay lại lời của một công nhân mô tả chính xác cách làm ấy. Người công nhân nói về chuyện này như một việc hết sức bình thường. Thanh tra nhìn thấy đường ống sạch còn cộng đồng nhận phần nước bẩn. Khi không thể tiếp tục phủ nhận một làng ung thư khi những cái chết đã quá rõ ràng Khi nhà báo đã có mặt, phản ứng không phải là chuột lỗi mà là xóa dấu vết Không đâu điều ấy được ghi nhận rõ hơn tại Bao Đầu Năm 2022, những hồ quằn đuôi khét tiếng của tập đoàn Bao Cương thuộc sở hữu nhà nước Được chính thức tuyên bố là vùng đất ngập nước đô thị, một thắng lợi về bảo tồn. Quan chức nhắc tới chim di trú, nhưng khi các nhà báo phương Tây đến tìm hiểu cuộc chuyển đổi ấy, họ thấy một bức tường bê tông mới xây che khuất phần lớn khu vực. Nhìn qua tường, họ thấy cảnh phá dỡ những đường ống hoang dã, công trình sụp đổ và phế tích của một nơi từng là làng ung thư. Người dân đã được di dời khỏi vùng đất mà gia đình họ canh tác qua nhiều thế hệ, chuyển tới các khối chung cư do nhà nước bố trí, chất ô nhiễm vẫn nằm trong đất. Còn tầng nước ngầm thì chưa được xử lý Ngôi làng đã biến mất nhưng chất độc thì còn nguyên Chuyện này không chỉ xảy ra ở một nơi Trên khắp Trung Quốc Các làng ung thư bị phá dỡ Cư dân bị phân tán Hồ sơ bị xóa Và đến khi Bắc Kinh lần đầu chính thức thừa nhận Sự tồn tại của cả làng ung thư vào năm 2013 Đã 15 năm trôi qua Kể từ lúc các viên chức Trung Quốc đặt ra thuật ngữ ấy Đến lúc đó khoa học đã xác nhận Có 462 làng Những nhà hoạt động Cố phơi bày sự thật nhanh chóng biết đến cái giá phải trả Quy Đông Dinh dành nhiều thời gian điều tra hơn 60 ca tử vong trong cộng đồng của mình từ năm 1992 đến năm 2004. cho kênh La La Bà bị bắt hàng chục lần với những cáo buộc ngụy tạo, trong đó có lần bị giam tận 10 ngày vì nộp đơn kiếu School Để không nại chính thức về một nhà máy sản xuất chất tẩy rửa. Bà bị bám theo, giám sát và sát nhiễu. bỏ lỡ những Bà nói, chính quyền bị ám ảnh bởi tăng trưởng kinh tế, còn chúng tôi, những người dân bình thường, phải trả giá. video hấp dẫn Cấu trúc pháp lý khiến việc quy trách nhiệm gần như bất khả thi. Hàng chục nhà máy xả thải hàng chục loại hóa chất vào một nguồn nước chung, thiết lập một chuỗi liên hệ trực tiếp từ một nhà máy cụ thể tới một ca ung thư cụ thể ở một con người cụ thể là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn. Giới công nghiệp đều biết điều đó, chính quyền cũng biết. Sự mô hồ nằm ngay trong cấu trúc của hệ thống, và ở nhiều phương tiện, nó được tạo ra có chủ đích. Bảy làng ung thư mới mỗi năm, năm này qua năm khác phép tính không biết nói dối. Thế giới mua rẻ, ai phải trả đắt? Còn một điều mà Trung Quốc không muốn quý vị suy nghĩ quá lâu đâu. Cuộc khủng hoảng này không phải do một mình Trung Quốc tạo ra. Mỗi quốc gia chuyển những ngành sản xuất ô nhiễm đắt đỏ và bị quản lý chặt chẽ của mình sang Trung Quốc. Mỗi tập đoàn chọn nhân công giá rẻ và tiêu chuẩn môi trường lỏng lẻo thay vì trách nhiệm giải trình đều đã góp phần xây dựng một hệ thống đã đầu độc những ngôi làng ấy. Quan hệ thương mại mà thế giới xây dựng lên trong 30 năm ở một phần đáng kể chính là sự chuyển giao gánh nặng môi trường. Các nước giàu nhận hàng hóa giá rẻ, những cộng đồng nông thôn Trung Quốc gánh lấy hậu quả. Chuỗi cung ứng đất hiếm là minh họa sắc nét nhất, các ngành công nghiệp quốc phòng, những tập đoàn công nghệ khổng lồ và doanh nghiệp năng lượng sạch trên khắp thế giới đều phụ thuộc vào vật liệu được chế biến tại những nơi như bao đầu. Những tua bin gió và xe điện được quảng bá là lời giải cho biến đổi khí hậu và những năm châm đất hiếm đang được sản xuất. Bằng cái giá sức khỏe của con người tại Nội Mông, điện thoại thông minh và máy tính xách tay tiêu thụ đất hiếm ở mức kỷ lục, được nuôi dưỡng bằng một cuộc đánh đổi môi trường mà người dùng cuối không bao giờ nhìn thấy cũng chưa từng đồng ý. Tháng 4-2025, khi Bắc Kinh áp đặt kiểm soát xuất khẩu đối với 7 nguyên tố đất hiếm nặng để đáp trả thuế quan của Hoa Kỳ, các nhà máy tại Hoa Kỳ và châu Âu buộc phải cắt giảm sản xuất, một số phải tạm ngừng hoàn toàn. Cơ quan năng lượng quốc tế xác nhận Trung Quốc không chỉ tinh luyện toàn cầu và 94% sản xuất nam châm vĩnh cửu thiêu kết. kiểm soát 70% hoạt động khai Sự gián đoạn kéo dài nhiều tuần gây chấn động đến các chuỗi cung ứng từ Detroit tới Stuttgart, thị trường toàn cầu, thác đất hiếm mà còn chiếm tới thoáng thấy sự phụ thuộc thực sự có hình hài như thế nào. Nhưng thế giới đã tự tạo cho mình cơn nghiện 91% tính năng lượng quốc tế. đối với một chuỗi cung ứng lớn trên vùng đất nhiễm độc này. Những con người sống trên vùng đất ấy không có quyền quyết định trong sự sắp đặt đó, một cư dân mạng tại khu vực ô nhiễm được hỏi vì sao những nhà máy này được xây ra ở nông thôn, thay vì các thành phố lớn của Trung Quốc. Câu trả lời quá thẳng thừng, bởi ở Bắc Kinh và Thượng Hải còn có người theo dõi, tại các làng ung thư không ai theo dõi hay chính xác hơn không ai được phép theo dõi. Những dòng sông chưa ngừng mang độc. Vậy hiện nay tình hình đang ở đâu? Có những dấu hiệu cho thấy nỗ lực đã được thực hiện. Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc báo cáo rằng việc tập trung làm sạch một phụ lưu Hoàng Hà tại Bao Đầu đã giúp nồng độ nitroammoni giảm 84,6% so với 2012. Trần tiền phạt ô nhiễm được gỡ bỏ có nghĩa là những doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng nhất giờ đang phải đối diện với các khoản phạt không giới hạn ở mức tối đa. Một số nhà máy gây ô nhiễm trắng trợn nhất được chính thức đóng cửa, các tổ chức phi chính phủ và những chiến dịch của người dân giành được những thắng lợi nhỏ, nhưng phải đấu tranh vô cùng gian nan. Tuy nhiên, làm sạch ô nhiễm ở quy mô này là công việc kéo dài qua nhiều thế hệ và là chướng ngại vô cùng lớn. Cơ chế hiện hành vẫn khuyến khích quan chức địa phương bảo vệ nguồn thu công nghiệp hơn là tuân thủ quy định môi trường. Các cơ quan nhà nước khác nhau thường xuyên công bố những con số trái ngược về mức độ ô nhiễm, khiến việc theo dõi tiến triển thực sự gần như là không thể. Những nhà máy đóng cửa thường âm thầm mở lại dưới cái tên mới hoặc chuyển sang tỉnh khác. Ô nhiễm nước ngầm tích tụ trong 30 năm sẽ không thể đảo ngược được trong 5 năm, 10 năm và có lẽ là cả 20 năm. Còn các làng ung thư không phải là tàn tích của quá khứ, chúng vẫn đang hình thành trung bình 7 làng mỗi năm. Hiện nay, cư dân tại các vùng ô nhiễm phải khoan giếng sâu hơn để cố tránh phần nước bề mặt nhiễm độc nặng nhất. Nhưng chất độc cũng đã di chuyển sâu xuống dưới, theo tầng nước ngầm, đuổi theo con người qua từng lớp đất. Cuộc khủng hoảng không dừng lại, nó chỉ đi sâu hơn. Bất chấp những tuyên bố làm sạch môi trường, Bắc Kinh vẫn chưa công bố một bản đồ toàn quốc đầy đủ cho thấy những nơi ô nhiễm nghiêm trọng nhất nằm ở đâu. Đến nay, thông tin ấy phần lớn vẫn vắng bóng trong hồ sơ công khai. Tổng số làng ung thư có lẽ sẽ không bao giờ được biết tới. Bắc Kinh không công bố một danh sách như vậy, nhà báo vẫn bị ngăn tiếp cận nhiều khu vực chịu ảnh hưởng, công dân lên tiếng vẫn đối diện với nguy cơ bị bắt giữ. Và logic căn bản đã tạo ra tất cả những điều này tăng trưởng trên hết tổng sản phẩm quốc nội cao hơn sức khỏe con người, và căn bản chưa hề thay đổi. Kỳ tích kinh tế Trung Quốc là có thật. Nó đưa hàng trăm triệu con người thoát nghèo và xây dựng cơ sở hạ tầng mà thế giới hiện đại đang dựa vào đó vận hành. Cũng phải nhìn nhận rằng một số bộ phận trong chính quyền Trung Quốc hiểu ra quy mô những gì đang được xây dựng, cũng như quy mô của những gì cần phải làm sạch. Nhưng tại các làng ung thư, cái giá của kỳ tích ấy được đo bằng thước đo khác. Tiền tiết kiệm bị vét sạch bởi những đợt hóa trị đến muộn. Trẻ em bị chẩn đoán mắc những căn bệnh ung thư không đáng có trong tuổi thơ, những gia đình bị đẩy vào cảnh chỉ còn biết chờ đợi, một cụ già mỗi sáng thức dậy chỉ chờ chết, trong một đất nước mà ông đã góp phần xây dựng nên sự thịnh vượng bằng lao động, ruộng đất và sự im lặng của chính mình. Các làng ung thư không phải là một tai nạn của công nghiệp hóa, chúng là tờ hóa đơn, một khoản nợ bị giấu đi rồi đến ngày phải thanh toán, khi xã hội quyết định rằng tăng trưởng quan trọng hơn chính như con người tạo ra tăng trưởng, một điều kinh hoàng đang lan khắp nông thôn Trung Quốc ngày nay. Không phải là một phép ẩn dụ, không phải khái niệm trừ tượng xa xôi, cũng không phải là câu chuyện quá khứ đã được giải quyết. Ngay lúc này đây, quý vị đang theo dõi, cùng một mô thức đang lặp lại tại một nơi mới. Nhà máy ở thượng nguồn, dòng sông chạy xuống hạ nguồn, những gia đình mắc kẹt ở giữa. Đến khi nào công nghệ giá rẻ sẽ trở nên quá đắt đến như vậy? Và nếu thế giới góp phần tạo ra hệ thống này, liệu thế giới có cùng chịu trách nhiệm tháo dỡ nó hay không? Vâng thưa quý vị, thông tin vừa rồi đã khép lại chương trình bình luận chuyên sâu trên khung trời mới ngày hôm nay. Một lần nữa, Ngọc Vi xin trân trọng cảm ơn quý vị đã luôn tin tưởng và lựa chọn chúng tôi để cập nhật tin tức mỗi ngày. Xin mời quý vị hãy ghi danh đăng ký kênh và nhấn nút chuông thông báo bên cạnh để cập nhật những tin tức mới nhất từ khung trời mới. Còn bây giờ, Ngọc Vi xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong các chương trình tiếp theo.