Độc quyềnFED CÓ ĐANG THẮT CHẶT QUÁ MỨC?

Hoàng Thái xin kính chào quý vị Thưa quý vị, hệ thống tài chính toàn cầu đang tiến đến một điểm uốn quan trọng Một mặt thì cơn sốt trí tuệ nhân tạo đang đẩy mức độ tập trung vốn hóa thị trường lên những ngưỡng cực đoan Nhưng mặt khác, lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng mạnh, vượt mốc 5,3% làm gia tăng áp lực lên định giá tài sản và chi phí vốn của toàn bộ nền kinh tế Điều đáng lo ngại không nằm ở từng yếu tố riêng lẻ mà ở sự hội tụ của cả hai Trong khi dòng vốn tiếp tục đổ dồn vào một nhóm nhỏ cổ phiếu công nghệ chi phí vốn ngày càng đắt đỏ lại đang bao mòn sức chịu đựng của các doanh nghiệp thị trường tài chính và hộ gia đình Đặc biệt, khi một phần đáng kể hoạt động tiêu dùng được hỗ trợ bởi giá trị tài sản đầu tư sự suy giảm của thị trường chứng khoán có thể nhanh chóng chuyển hóa thành sự suy yếu của nền kinh tế thực Vì vậy, rủi ro suy thoái không chỉ phụ thuộc vào quyết định tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Vấn đề sâu xa hơn là liệu nền kinh tế đã bị thắt chặt quá mức bởi chính cấu trúc tài chính của nó hay chưa Để hiểu rõ nguy cơ này, chúng ta cần xem xét hai diễn biến đang diễn ra song song Đó là sự mất cân đối trong định giá tài sản và độ trễ của chính sách tiền tệ đối với nền kinh tế thực Và không để quý vị phải đợi lâu, ngay sau đây sẽ là những nội dung chi tiết Kính mời quý vị cùng theo dõi Ngành khai khoáng vượt mặt công nghệ về lợi nhuận nhưng định giá vẫn rẻ Thưa quý vị, điểm bất thường đầu tiên của thị trường chứng khoán hiện nay nằm ở sự tập trung quá mức vào một câu chuyện duy nhất, trí tuệ nhân tạo. AI đang trở thành tâm điểm của dòng vốn đầu tư, nhưng mức độ tập trung này đã vượt xa những gì thường thấy trong các chu kỳ tăng trưởng thông thường. Chỉ có 41 cổ phiếu liên quan đến AI trong chỉ số S&P 500, nhưng nhóm này chiếm tới 49% tổng vốn hóa của toàn bộ chỉ số. Nói cách khác, chưa đến một phần 10 số doanh nghiệp trong S&P 500 đang đại diện cho gần một nửa giá trị thị trường. Để thấy mức độ cực đoan của con số này, hãy nhìn lại lịch sử Tại đỉnh bong bóng .com năm 2000, nhóm công nghệ từng chiếm khoảng 41% thị trường Năm 1988, thị trường chứng khoán Nhật Bản chiếm khoảng 44% vốn hóa toàn cầu Trong khi đó, nhóm cổ phiếu Blue Chip Nikkei 225 50 đạt tỷ trọng khoảng 40% vào năm 1972 Mức tập trung 49% hiện nay vượt qua ngưỡng tất cả những trường hợp kể trên Theo chuỗi dữ liệu lịch sử được trích dẫn, chỉ có cơn sốt cổ phiếu đơn sắc năm 1881 ghi nhận mức tập trung cao hơn lên tới 63% Những con số này không tự động chứng minh rằng thị trường sắp sụp đổ Tuy nhiên, chúng cho thấy một rủi ro rất rõ ràng Khi phần lớn giá trị thị trường phụ thuộc vào kỳ vọng dành cho một nhóm doanh nghiệp nhỏ thì bất kỳ sự đảo chiều nào trong kỳ vọng đó cũng có thể gây ra tác động lớn đến toàn bộ chỉ số Và đây mới chỉ là mặt đầu tiên của vấn đề Nếu chuyển từ vốn hóa thị trường sang hiệu quả hoạt động kinh doanh, một nghịch lý khác sẽ xuất hiện Ngành khai khoáng có tỷ suất biên lợi nhuận trung vị lên tới 31% trong khi nhóm công nghệ và tài chính cùng đạt khoảng 17% Điều này có nghĩa là xét theo chỉ tiêu được sử dụng trong báo cáo Doanh nghiệp khai khoáng đang tạo ra tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu cao hơn đáng kể so với hai nhóm ngành vốn được thị trường chú ý nhiều nhất Một minh chứng đáng chú ý đến từ Newmont, tập đoàn khai thác vàng lớn nhất Trong quý được đề cập, doanh nghiệp tạo ra 2,8 tỷ USD dòng tiền từ hoạt động kinh doanh và 1,9 tỷ USD dòng tiền tự do Lũy kế 9 tháng đầu năm, dòng tiền tự do đạt 7,3 tỷ USD trong bối cảnh giá vàng bình quân được báo cáo ở mức 4.317 USD mỗi ounce Những con số này cho thấy sức mạnh của mô hình kinh doanh có khả năng chuyển hóa doanh thu thành tiền mặt thực tế Và trong môi trường lãi suất cao, tiền mặt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Bởi lợi nhuận kế toán có thể chịu ảnh hưởng của nhiều giả định và phương pháp ghi nhận, nhưng mà dòng tiền tự do phản ánh trực tiếp hơn khả năng doanh nghiệp tạo ra tiền sau khi đáp ứng các nhu cầu đầu tư vốn cần thiết. Đối với nhà đầu tư, đây là yếu tố có thể quyết định khả năng trả nợ, phân phối cổ tức, mua lại cổ phiếu và duy trì hoạt động khi điều kiện tài chính trở nên khó khăn. Tuy nhiên, thị trường không phải lúc nào cũng định giá doanh nghiệp chỉ dựa trên lượng tiền mặt mà họ tạo ra. Để nhìn rõ hơn sự chênh lệch này, hãy so sánh tỷ suất dòng tiền tự do trên vốn hóa thị trường giữa ngành khai khoáng và ngành công nghệ Theo phân tích, trong phần lớn 3 thập kỷ qua, tranh lệch giữa 2 nhóm ngành thường nghiêng về công nghệ Nhà đầu tư sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho các doanh nghiệp công nghệ một phần nhờ kỳ vọng tăng trưởng dài hạn và môi trường thanh khoản dồi dào sau nhiều năm nới lỏng định lượng Nhưng xu hướng đó đang thay đổi Tỷ lệ tranh lệch được cho là đã chuyển sang vùng dương và đạt khoảng 3,6 điểm vào ngày 26 tháng 10 Nếu cách tính và phạm vi dữ liệu được sử dụng là nhất quán Điều này hàm ý rằng cổ phiếu khai khoáng đang mang lại tỷ suất dòng tiền tự do cao hơn cổ phiếu công nghệ theo thước đo so sánh nói trên Nói một cách đơn giản hơn, cùng một lượng vốn đầu tư nhà đầu tư có thể mua được nhiều dòng tiền tự do hơn từ một số doanh nghiệp khai khoáng so với những doanh nghiệp về công nghệ đang được định giá ở mức cao Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa định giá thấp và tài sản chắc chắn tăng giá Ngành khai khoáng vẫn chịu rủi ro từ biến động giá hàng hóa, chi phí khai thác, chất lượng mỏ và nhu cầu vốn đầu tư Trong khi đó, doanh nghiệp công nghệ có thể xứng đáng với mức định giá cao nếu tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai đủ mạnh Vấn đề nằm ở chỗ, mức giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu kỳ vọng tăng trưởng và liệu những kỳ vọng đó có thể được hiện thực hóa hay không Khi lãi suất trái phiếu tăng cao, tỷ lệ chiết khấu áp dụng cho dòng tiền tương lai cũng sẽ tăng lên Những doanh nghiệp có phần lớn giá trị nằm ở lợi nhuận kỳ vọng trong nhiều năm tới thường trở nên nhạy cảm hơn với sự thay đổi của lãi suất Và đây chính là điểm khiến nhóm cổ phiếu tăng trưởng định giá cao dễ chịu áp lực khi điều kiện tài chính đảo chiều Ngược lại, các doanh nghiệp tạo ra dòng tiền lớn ở hiện tại có thể trở nên hấp dẫn hơn nếu mức định giá của họ vẫn còn hợp lý Vì vậy, câu chuyện ở đây không đơn giản là khai khoáng sẽ thay thế công nghệ Điều quan trọng hơn là thị trường có thể đang bước vào giai đoạn mà nhà đầu tư bắt đầu phân biệt rõ hơn giữa kỳ vọng tăng trưởng và khả năng tạo ra tiền mặt thực tế Và nếu quá trình định giá lại diễn ra trên diện rộng mức độ tập trung hiện tại của thị trường chứng khoán có thể trở thành một nguồn rủi ro đáng kể Fed có đang thắt chặt quá mức Nếu sự tập trung vào AI là rủi ro nằm bên trong thị trường tài sản thì chính sách tiền tệ lại là yếu tố có thể truyền cú sốc đó sang nền kinh tế thực Và mối lo lớn nhất hiện nay là Fed có thể đang đánh giá thấp mức độ thắt chặt mà nền kinh tế đã phải gánh chịu Có 3 yếu tố cần đặc biệt chú ý Đầu tiên, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên những mức rất cao Thứ hai, lớp đệm tiết kiệm của nhiều hộ gia đình đang suy yếu Và thứ ba, chu kỳ chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn khi các đợt tăng lãi suất, cắt giảm và tái thắt chặt nối tiếp nhau Khi 3 yếu tố này xuất hiện cùng một lúc, thì tác động của chính sách tiền tệ có thể lớn hơn nhiều so với những gì chỉ số lãi suất điều hành thể hiện Hãy bắt đầu với lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm Đây là một trong những mức lãi suất tham chiếu quan trọng nhất của nền kinh tế Mỹ có ảnh hưởng đến lãi suất vay thế chấp, chi phí huy động vốn của doanh nghiệp và mức định giá của nhiều loại tài sản tài chính Khi lãi suất tăng, chi phí vay vốn dài hạn thường chịu áp lực đi lên Đồng thời, mức sinh lời mà các nhà đầu tư yêu cầu đối với tài sản rủi ro cũng sẽ tăng theo Điều đó có nghĩa là ngay cả khi Fed chưa tiếp tục nâng lãi suất điều hành thì điều kiện tài chính vẫn có thể tự thắt chặt thông qua thị trường trái phiếu Và đây là điểm mấu chốt Nếu lãi suất dài hạn đã tăng đủ mạnh để gây sức ép lên tín dụng, đầu tư và tiêu dùng một đợt tăng lãi suất bổ sung có thể tạo ra tác động cộng hưởng thay vì chỉ bổ sung một mức thắt chặt nhỏ Fed đã tái tăng lãi suất vào tháng 9 trong khi thị trường vẫn phải cân nhắc khả năng có thêm một đợt tăng vào cuối năm này Tuy nhiên, các quyết định chính sách và xác suất thị trường cần được đối chiếu với thông tin chính thức tại đúng thời điểm đánh giá không nên xem dự báo của thị trường là cam kết chắc chắn của Fed Điều quan trọng không phải là Fed sẽ tăng thêm bao nhiêu điểm cơ bản Câu hỏi thực sự là tổng mức độ thắt chặt mà nền kinh tế đang phải chịu đã lớn đến đâu Bởi chính sách tiền tệ không tác động tức thì các quyết định lãi suất cần thời gian để truyền dẫn qua hệ thống ngân hàng thị trường trái phiếu, thị trường nhà ở, đầu tư doanh nghiệp và chi tiêu hộ gia đình Vì vậy, khi tác động của các quyết định trước đó chưa bộc lộ đầy đủ thì việc tiếp tục thắt chặt có thể khiến nền kinh tế chịu áp lực mạnh hơn dự kiến Một trong những lý do khiến Fed duy trì lập trường thận trọng là các chỉ số hoạt động kinh tế vẫn cho thấy sức chống chịu tương đối tốt PMI sản xuất được nêu ở mức 54,5 điểm Những chỉ số trên ngưỡng 50 thường cho thấy hoạt động kinh tế đang mở rộng Theo cách nhìn truyền thống, hoạt động kinh tế mạnh có thể làm gia tăng nhu cầu, gây sức ép lên năng lực sản xuất và đẩy giá cả lên cao. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa tăng trưởng và lạm phát không phải lúc nào cũng tuyến tính. Hoạt động kinh tế có thể tăng mà không tạo ra một đợt lạm phát kéo dài, đặc biệt khi nguồn cung được cải thiện, năng suất tăng lên hoặc nhu cầu tăng chủ yếu ở những lĩnh vực có khả năng mở rộng công suất. Khi xem xét mối quan hệ giữa các chỉ số ISM và lạm phát ở những giai đoạn sau đó Tương quan giữa hoạt động kinh tế và biến động giá cả yếu hơn nhiều so với những gì thường được giả định Giai đoạn đại dịch là một ngoại lệ rất đặc biệt Khi các gói kích thích tài khoá hỗ trợ sức mua trong lúc chuỗi cung ứng bị gián đoạn Nhu cầu tăng mạnh đã va chạm với nguồn cung thiếu hụt Và kết quả là giá cả tăng nhanh trên diện rộng Nhưng không thể mặc nhiên áp dụng cơ chế đó cho mọi giai đoạn tăng trưởng tiếp theo Điều này dẫn đến một câu hỏi quan trọng Đó là nếu lạm phát hiện nay đến từ những yếu tố mà lãi suất khó tác động trực tiếp thì liệu việc thắt chặt tiền tệ có đang tạo ra nhiều tổn thất hơn mức cần thiết hay không? Hãy xét đến 2 nhóm áp lực giá cả Nhóm thứ nhất là áp lực đến từ nhu cầu đầu tư công nghệ Chẳng hạn như sự thiếu hụt GPU, bộ nhớ và năng lực tính toán phục vụ AI Trong những trường hợp này, chi phí có thể tăng do nhu cầu đầu tư tập trung vượt quá khả năng cung ứng trong ngắn hạn Nhóm thứ 2 là áp lực đến từ năng lượng và các đầu vào thiết yếu khác Nếu giá xăng dầu và hydrogen tăng mạnh, doanh nghiệp vận tải, sản xuất và cung cấp dịch vụ sẽ phải đối mặt với chi phí cao hơn Một phần chi phí đó có thể được chuyển sang người tiêu dùng Trong khi đó, lãi suất cao không thể trực tiếp làm tăng nguồn cung năng lượng hoặc là nhanh chóng giải quyết tình trạng thiếu hụt linh kiện công nghệ Công cụ tiền tệ chủ yếu tác động bằng cách làm giảm nhu cầu tổng thể và thắt chặt điều kiện tín dụng Đó là lý do cần phân biệt giữa lạm phát bắt nguồn từ cầu và lạm phát bắt nguồn từ cú sốc cung Nếu nguyên nhân chính là nhu cầu quá nóng, lãi suất cao có thể giúp đưa nền kinh tế trở lại trạng thái cân bằng Nhưng nếu áp lực giá cả chủ yếu đến từ nguồn cung hoặc các cú sốc chi phí thì việc thắt chặt quá mạnh có thể làm suy yếu tăng trưởng mà không nhanh chóng giải quyết được nguyên nhân ban đầu Và đó chính là rủi ro mà Fed phải cân nhắc Một kịch lý khác đang xuất hiện trong các dữ liệu kinh tế lợi nhuận của những doanh nghiệp lớn trong S&P 500 có thể tăng mạnh trong khi hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp khác chỉ duy trì ở mức vừa phải Sự khác biệt này đặc biệt rõ ở nhóm doanh nghiệp công nghệ và AI Những tập đoàn có lượng tiền mặt dồi dào, bảng cân đối kế toán vững chắc và khả năng tự tài trợ đầu tư thường ít phụ thuộc vào tín dụng bên ngoài hơn Ngay cả khi lãi suất tăng, họ vẫn có thể tiếp tục đầu tư vào trung tâm dữ liệu chip xử lý và hạ tầng AI bằng nguồn lực nội bộ Ngược lại, những doanh nghiệp phụ thuộc vào vốn vay, đặc biệt là các đơn vị phải liên tục huy động vốn để duy trì tăng trưởng, sẽ nhạy cảm hơn nhiều với chi phí tài chính Khi lãi suất tăng, chi phí tái cấp vốn cũng sẽ tăng theo Nếu dòng tiền hoạt động không đủ mạnh, doanh nghiệp có thể buộc phải cắt giảm đầu tư thu hẹp quy mô hoặc trì hoãn các kế hoạch mở rộng Điều đó sẽ tạo ra một nền kinh tế có 2 tốc độ Một nhóm doanh nghiệp lớn vẫn duy trì lợi nhuận và đầu tư mạnh mẽ Trong khi đó, các doanh nghiệp nhạy cảm với lãi suất bắt đầu chịu sức ép Nếu chỉ nhìn vào lợi nhuận của các tập đoàn lớn hoặc mức tăng của chỉ số chứng khoán nhà đầu tư có thể đánh giá quá cao sức khỏe của toàn bộ nền kinh tế Và nếu Fed cũng dựa quá nhiều vào các chỉ số tổng hợp này thì nguy cơ thắt chặt quá mức có thể sẽ gia tăng Lãi suất cao còn tạo ra một áp lực khác, thay đổi mức định giá tài sản Khi lợi suất phi rủi ro tăng, nhà đầu tư có thêm lựa chọn nhận mức sinh lời tương đối hấp dẫn từ trái phiếu. Vì vậy, họ sẽ yêu cầu lợi suất cao hơn khi nắm giữ cổ phiếu hoặc những tài sản có mức độ rủi ro lớn hơn. Hệ quả là định giá cổ phiếu có thể giảm ngay cả khi lợi nhuận doanh nghiệp chưa suy yếu đáng kể. Đây là điều thị trường từng chứng kiến trong năm 2022 khi S&P 500 giảm mạnh trong bối cảnh lợi suất trái phiếu tăng nhanh dù lợi nhuận doanh nghiệp không đồng loạt sụp đổ. Bài học ở đây rất rõ ràng. Một nền kinh tế có lợi nhuận doanh nghiệp tương đối vững chắc không đồng nghĩa với việc thị trường chứng khoán được miễn nhiễm trước lãi suất cao Và khi định giá tài sản giảm, tác động có thể lan từ thị trường tài chính sang hoạt động tiêu dùng Đây là mắt xích tiếp theo, đồng thời cũng là một trong những điểm dễ tổn thương nhất của nền kinh tế Mỹ Trong nhiều năm, thị trường chứng khoán tăng trưởng đã tạo ra một nguồn tài sản lớn cho các hộ gia đình Mỹ Khi giá cổ phiếu và các tài sản tài chính tăng lên, người nắm giữ tài sản có thể cảm thấy giàu có hơn sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn và ít có nhu cầu tiết kiệm bổ sung Nhưng điều đáng lo ngại là hoạt động tiêu dùng ngày càng có thể phụ thuộc vào giá trị danh mục đầu tư thay vì chỉ dựa trên tăng trưởng tiền lương và thu nhập thường xuyên Theo số liệu được dẫn từ JP Morgan Chase Institute trong bản thảo tỷ trọng chi tiêu được tài trợ bởi dòng tiền chuyển từ tài khoản đầu tư sang tài khoản vãng lai đã tăng từ 2,3% năm 2015 lên 3,5% vào tháng 4 năm 2019 rồi đạt 6,8% vào tháng 4 năm 2020 Nếu các số liệu này được xác nhận chúng cho thấy tài sản đầu tư đang đóng vai trò ngày càng lớn trong việc hỗ trợ chi tiêu của hộ gia đình Hãy hình dung điều đó theo cách đơn giản nhất Cứ mỗi 100 USD được chi tiêu gần 7 USD có thể đến từ việc chuyển từ tài khoản đầu tư sang tài khoản thanh toán thay vì hoàn toàn đến từ thu nhập thường xuyên Đối với nhóm hộ gia đình có thu nhập cao mức độ phụ thuộc này còn lớn hơn Đây là điểm quan trọng Bởi các hộ gia đình giàu có thường nắm giữ phần lớn tài sản tài chính và cũng có vai trò đáng kể trong tổng chi tiêu tiêu dùng. Nhóm 10% người có thu nhập cao nhất chi phối khoảng một nửa tổng chi tiêu của toàn bộ nền kinh tế Mỹ. Khi thị trường tài sản tăng, nhóm này có thể tiếp tục chi tiêu mạnh mẽ, nhưng nếu giá cổ phiếu giảm sâu thì hiệu ứng tài sản sẽ đảo chiều. Danh mục đầu tư mất giá, tâm lý tiêu dùng suy yếu, các hộ gia đình có thể trì hoãn mua sắm lớn, giảm chi tiêu dịch vụ hoặc tăng tỷ lệ tiết kiệm để củng cố bảng cân đối tài chính Và khi những người có mức chi tiêu lớn nhất bắt đầu thắt chặt ngân sách tác động có thể lan sang doanh thu doanh nghiệp, tuyển dụng và tăng trưởng kinh tế Đó là cơ chế khiến một cú sốc trên thị trường chứng khoán có khả năng chuyển hóa thành một cú sốc đối với nền kinh tế thực Rủi ro này càng đáng chú ý khi tỷ lệ tiết kiệm cá nhân suy giảm Tỷ lệ tiết kiệm cá nhân của Mỹ trong tháng 8 giảm xuống 4,1% Khi tỷ lệ tiết kiệm thấp, các hộ gia đình có ít dư địa hơn để duy trì mức chi tiêu nếu thu nhập hoặc giá trị tài sản suy giảm Những hộ gia đình có tài sản lớn có thể vẫn đủ khả năng chống chịu trong một thời gian Tuy nhiên, nếu chi tiêu của họ phụ thuộc vào việc bán tài sản sự suy giảm kéo dài của thị trường có thể buộc họ phải điều chỉnh hành vi tiêu dùng Đối với các hộ gia đình thu nhập thấp hơn, vấn đề còn khó khăn hơn nhiều Nếu phần lớn thu nhập đã được sử dụng cho nhà ở, thực phẩm, năng lượng và các nhu cầu thiết yếu khác, khả năng tiết kiệm thêm sẽ rất hạn chế Điều đó khiến nền kinh tế trở nên nhạy cảm với cả hai cú sốc đó là chi phí sinh hoạt tăng và tài sản đầu tư giảm giá Và khi lớp đệm tiết kiệm không còn dày như trước khả năng hấp thụ cú sốc của nền kinh tế cũng suy yếu Một đợt giảm giá cổ phiếu vì thế không chỉ làm giảm giá trị tài sản trên giấy nó còn có thể khiến người tiêu dùng giảm chi tiêu thực tế qua đó ảnh hưởng đến doanh thu của doanh nghiệp và tạo áp lực lên thị trường lao động Điều này đặc biệt đáng quan tâm trong bối cảnh chính sách tiền tệ vẫn đang tìm cách đưa lạm phát trở lại mục tiêu Nếu phép tiếp tục nâng lãi suất trong khi thị trường tài sản suy yếu nền kinh tế có thể phải đối mặt với một vòng xoáy tiêu cực Giá tài sản giảm, tiêu dùng giảm, doanh thu doanh nghiệp suy yếu và nhu cầu lao động chậm lại Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đây là một kịch bản rủi ro, không phải là kết quả chắc chắn Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào quy mô của cú giảm giá, tình hình việc làm, tăng trưởng thu nhập và khả năng hỗ trợ của chính sách kinh tế Vậy Fed còn bao nhiêu thời gian trước khi những tác động của việc thắt chặt tiền tệ bộc lộ đầy đủ? Lịch sử cung cấp một số manh mối, dù không thể đưa ra một thời điểm chính xác cho chu kỳ tiếp theo Chúng ta hãy nhìn lại giai đoạn cuối những năm 1990 Sau những thay đổi trong chính sách tiền tệ giữa thập niên 1990, Fed tiếp tục tăng lãi suất từ năm 1999 đến năm 2000 Sau đó, nền kinh tế Mỹ bước vào suy thoái vào tháng 3 năm 2001 Khoảng thời gian giữa đợt tái thắt chặt và suy thoái cho thấy chính sách tiền tệ có thể mất nhiều tháng mới phát huy đầy đủ những tác động Tuy nhiên, không nên xem giai đoạn này là một khuôn mẫu có thể áp dụng nguyên vẹn cho hiện tại Bởi vì mỗi chu kỳ có cấu trúc nợ, điều kiện tín dụng, chính sách tài khoá và động lực tăng trưởng khác nhau Điều đáng lưu ý hơn là độ trễ của chính sách tiền tệ thì lãi suất tăng, các khoản vay mới thường chịu tác động trước Sau đó, khi doanh nghiệp và hộ gia đình phải tái cấp vốn, khoản vay lãi suất thả nổi được điều chỉnh hoặc các hợp đồng tín dụng mới được ký kết, chi phí tài chính cao hơn mới dần lan rộng. Đồng thời, các quyết định đầu tư thường không bị hủy bỏ ngay lập tức. Doanh nghiệp có thể tiếp tục thực hiện những dự án đã cam kết, trong khi các kế hoạch mới chỉ bị điều chỉnh sau khi triển vọng lợi nhuận thay đổi. Vì thế, nền kinh tế vẫn có thể thể hiện sức chống chịu trong giai đoạn đầu của chu kỳ thắt chặt, Ngay cả khi các điều kiện tài chính đang dần trở nên bất lợi Đến khi những tác động tích lũy xuất hiện trong tiêu dùng, đầu tư và tín dụng Ngân hàng trung ương có thể sẽ thực hiện phần lớn quá trình tăng lãi suất Đây chính là lý do các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc Không chỉ tình trạng hiện tại của nền kinh tế Mà còn cả những tác động chưa bộc lộ của các quyết định trước đó Nếu lãi suất dài hạn đã ở mức cao, chi phí vay vốn đã tăng Và thị trường tài sản đang chịu sức ép Thì việc tiếp tục thắt chặt có thể làm gia tăng rủi ro suy giảm kinh tế Ngược lại, nếu lạm phát cơ bản vẫn dai dẳng và kỳ vọng lạm phát bất ổn định Việc nới lỏng quá sớm cũng có thể khiến áp lực giá cả quay trở lại Bài toán của Fed vì vậy không đơn giản là lựa chọn giữa tăng và giảm lãi suất Đó là bài toán cân bằng giữa rủi ro lạm phát kéo dài và rủi ro thắt chặt quá mức Một trong những lập luận thường được đưa ra để trấn an thị trường là lợi suất trái phiếu khoảng 5% không phải mức quá cao nếu xét trong một số giai đoạn lịch sử Nhưng lập luận này cần được đặt trong bối cảnh cụ thể Một nền kinh tế có mức nợ thấp, chi phí tài chính hợp lý và bảng cân đối kế toán lành mạnh có thể chịu đựng lãi suất cao tốt hơn một nền kinh tế đã tích lũy lượng nợ lớn trong thời gian dài với chi phí vốn thấp Điều quan trọng không chỉ là lãi suất danh nghĩa đang ở mức nào mà còn là lãi suất đó cao đến đâu so với tốc độ tăng trưởng danh nghĩa khả năng tạo ra dòng tiền và mức độ đòn bẩy của người đi vay Sau nhiều năm lãi suất thấp, doanh nghiệp và hộ gia đình có thể đã điều chỉnh hành vi tài chính theo giả định rằng chi phí vốn sẽ duy trì ở mức dễ chịu Khi mặt bằng lãi suất thay đổi, những giả định đó sẽ không còn phù hợp Các khoản nợ đến hạn phải được tái cấp vốn với chi phí cao hơn Những dự án chỉ khả thi khi vốn rẻ có thể không còn hấp dẫn Những tài sản từng được định giá dựa trên mức chiết khấu thấp phải được đánh giá lại Đó là lý do một mức lợi suất có vẻ bình thường xét theo lịch sử vẫn có thể gây ra sức ép lớn trong một nền kinh tế có mức nợ cao Và nếu sự điều chỉnh này diễn ra đồng thời trên thị trường trái phiếu, cổ phiếu và tín dụng thì tác động có thể vượt xa phạm vi của riêng một thị trường Quý vị vừa theo dõi bản tin Sổ Cái Vô Hình nơi dữ liệu được soi chiếu biến thành trí thức và trí thức trở thành lợi thế dẫn lối cho những ai biết nhìn xa hơn những con số Hãy chia sẻ trong phần bình luận chủ đề Hoặc là câu chuyện mà bạn muốn chúng tôi khám phá trong các số tới Vì chính góc nhìn của bạn sẽ tạo nên giá trị của kênh Nếu bản tin ngày hôm nay mang đến cho bạn một góc nhìn mới về thế giới tài chính Thì đừng quên nhấn like, share và subscribe Để không bỏ lỡ những điều đang chuyển động bên dưới những con số tưởng chừng lặng im Sổ cái vô hình, nơi những con số biết nói Và chúng tôi khiến chúng phải nói lên sự thật