GENETICA - LỢI ÍCH CỦA GIẢI MÃ GEN ĐỐI VỚI RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ (11.3.25) | Y HỌC CHÍNH XÁC

Tôi là Phan Ngọc Mai Hương và là chuyên gia tư vấn di truyền tại GenTK đã được bước sang năm thứ 6 và trong thời gian làm việc tại GenTK thì Hương cũng đã có cơ hội được tư vấn rất là nhiều báo cáo về giảm mạng gen nên ngày hôm nay thì Hương muốn chia sẻ lợi ích của giảm mạng gen đối với hội chứng rối loạn phẫu thuật kỷ Thì để bắt đầu buổi này thì Hương cũng chia sẻ qua một câu chuyện về người bạn thân của Hương đó là bạn ấy có con nhỏ và trong thời gian đầu sinh con khoảng một năm đầu đời thì con của bạn ấy cũng phát triển khá là bình thường, ăn ngủ cũng rất là tốt nhưng mà đến tầm tháng thứ 14-15 thì bắt đầu bạn ấy nhận ra là con mình ít tương tác bằng mắt Cái thứ 2 là bạn ấy cũng chưa có phát triển được ngữ và bạn thân của Hương cũng có một chút nghi ngờ về sự phát triển của con Nhưng mà vì không có một thứ nhất là việc không chấp nhận sự thật là con mình kém phát triển hơn các bạn khác Cái thứ 2 nữa là cũng không có một kiến thức sâu kiến thức cơ bản về loạn phẫu thuật kỷ cho nên bạn ấy đã bị trì hoãn thời gian can thiệp của con hoàn toàn có thể can thiệp được rồi nhưng mà vì những lý do đấy thì bạn đã nghe người nhà nói rằng là không phải đâu đấy là có thể là chậm đơn thuần thôi Thế nên đến tầm 18-19 tháng khi mà bạn quyết định là phải đi khám thì lúc đấy mới được chẩn đoán là nó mắc số loạn phẫu thuật kỷ và bắt đầu mới can thiệp thì bạn rất là tiếc cái thời gian từ 14 tháng cho đến 18-19 tháng đấy đó là cái thời gian vang để có thể can thiệp của trẻ tự kỷ Vậy thì ngày hôm nay Khương muốn đưa cái câu chuyện này ra để mọi người hình dung cái tầm quan trọng của việc chúng ta nhận thức về hội chứng đối loạn phẫu thuật kỷ cũng như là cái việc can thiệp càng sớm sẽ là càng tốt Vậy thì nội dung của cái bài hôm nay sẽ gồm 3 phần phần 1, phần 2 và phần 3 thì sẽ gồm các nội dung như là Thứ nhất là cái thực trạng chẩn đoán và can thiệp tự kỷ hiện tại Thứ hai là chia sẻ bài báo cáo giải mã Gen liên quan đến hội chứng đối loạn phẫu thuật kỷ này Và thứ 3 là giới thiệu về cái đơn vị giả mã Gen Để mà chia sẻ với mọi người đi vào phần thứ nhất là cái thực trạng chẩn đoán và can thiệp đối loạn phẫu thuật kỷ Thì Khương chia sẻ với mọi người tự kỷ là gì Mọi người thấy trên màn hình của Khương đây là 2 cái hình ảnh Hình ảnh bên trái là hình ảnh não 1 em bé phát triển bình thường Còn hình ảnh bên phải có những cái mũi tên màu đỏ là hình ảnh cái não của 1 em bé bị mắc hội chứng tự kỷ Thì mọi người thấy có những cái hình mũi tên màu xanh như thế này có nghĩa là cái sự liên kết của các cái vùng não của em bé đấy phát triển bình thường Tức là trong não chúng ta chúng ta muốn não phát triển, truyền được các tín hiệu này rồi là tạo thành 1 cái người mà có thể nói chuyện, có thể giao tiếp bình thường thì chúng ta phải có những cái sự liên kết các vùng não như thế này và màu xanh là cái màu bình thường Nhưng đối với 1 cái bạn bị mắc cái tự kỷ thì bạn ấy sẽ có những cái sự gián đoạn của cái liên kết này là những cái mũi tên màu đỏ nó cứ gắt ngang cái sự liên kết làm cho nó bị gián đoạn Và cái sự gián đoạn đấy nó thể hiện như thế nào Nó thể hiện là theo Hiệp hội Thần Kinh Hoa Kỳ vào năm 1994 thì người ta định nghĩa tự kỷ là có 3 cái trực chính chính Thứ nhất là suy giảm tương tác xã hội Ví dụ như không tương tác bằng mắt, gọi không quay lại Thứ 2 là thiếu hụt trong giao tiếp Tức là cả về tương tác cũng như là cái việc nói chuyện giao tiếp bằng lời nói là kém Và thứ 3 là có những hành vi dập khuôn lặp đi lặp lại Ví dụ như cứ lăn qua lăn lại cái ô tô đồ chơi Hoặc là cứ thích những cái Đồ dùng cụ thể như là những cái mà có quay quay như cái quạt Cái gì quay là bạn cứ nhìn chằm chằm vào đấy Thì đó là 3 cái vấn đề của một bạn mắc rối loạn phổ tự kỷ Và tại sao người ta gọi là rối loạn Chứ đây không phải là bệnh bởi vì nó chỉ là một tình trạng rối loạn phổ Phổ là tình trạng rộng có nghĩa là nó sẽ gồm nhiều mức độ Có mức độ từ nhẹ cho đến nặng Nhưng mà mình không xét nó là bệnh Về các số liệu thì nó sẽ có Thứ nhất là giới tính tỷ lệ nam với trên nữ là tỷ lệ từ 2 đến 4 trên 1 Tức là khoảng 2 đến 4 bạn nam thì mới có một bạn nữ mắc rối loạn phổ tự kỷ Tức là tỷ lệ nam cao hơn nữ gấp 2 đến gấp 4 lần Thứ 2 là những cái rối loạn kiểu tự kỷ thì có thể lên đến khoảng tầm 1% Và thứ 3 là nếu như mà anh hoặc chị mà có bị tự kỷ rồi thì em sinh đôi hoặc là em kế thì tỷ lệ có thể mắc tự kỷ lên đến khoảng 30% Đó là một số số liệu chia sẻ với mọi người Vậy thì nguyên nhân nào gây ra tự kỷ? Nó sẽ có 2 nguyên nhân. Thứ nhất là do di chuyển và thứ 2 là do môi trường Ngày xưa khi mà mới biết đến tự kỷ thì mọi người có nghe những câu chuyện như là nghĩ rằng là do bố mẹ để mặc con, không có quan tâm hay là do con xem tivi, điện thoại quá nhiều tức là đổ lỗi cho người mẹ chăm sóc con Nhưng mà dần dần thì người ta đã nghiên cứu ra và có nhiều nghiên cứu chia sẻ được tức là kết luận được rằng cái nguyên nhân chính mà gây ra cái bệnh lý tự kỷ là do di chuyển lên đến 80% Còn nguyên nhân thứ 2 là do môi trường Nhưng cái yếu tố môi trường này nó cũng là tương tác với cái di chuyển có nghĩa là những yếu tố môi trường nó cũng phải có mang rèn từ di chuyển bắt lợi thì cái yếu tố môi trường này mới tác động Ví dụ như là việc con có bị nghệ cân khi sinh hay là bị ngạt trong khi sinh thì không phải là bạn nào cứ ngạt hay là nhẹ con sinh non là sẽ bị mắc tự kỷ mà cái này cũng phải do một phần là di chuyển bạn ấy có mang những cái bắt lợi về hệ rèn thì mới kết hợp với môi trường đấy thì nó mới biểu hiện cái tình trạng là hội chứng thuận tự kỷ Thế nên là 2 cái này nó sẽ tương tác với nhau và phần lớn là lên đến 80% là do di chuyển Vậy thì sẽ đi sâu vào với mọi người là 2 cái cơ chế nói chung Hương cũng đưa vào những thông tin cơ bản để mọi người có thể nắm được thôi thì có 2 cái nguyên nhân là do di chuyển thứ 2 là do yếu tố lối sống môi trường thì cái cơ chế thứ nhất là do di chuyển thì người ta có thể phân ra 2 loại tự kỷ thứ nhất là hội chứng tự kỷ bình thường và thứ 2 là tự kỷ nguyên mẫu trong cái hội chứng tự kỷ thì có 1 cái nguyên nguồn gốc là đơn gen đơn là 1 tức là chỉ có 1 cái gen di chuyển của mình là có mang cái bất lợi thôi mang cái thay đổi bất lợi thì tình trạng này nó gặp rất ở hiếm hơn chỉ khoảng tầm 10 đến 15% bệnh nhân nhưng mà cái tình trạng nguyên nhân thứ 2 là cái loại hội chứng là tự kỷ nguyên mẫu tức là những cái loại tự kỷ mà do nhiều gen tác động thường chia sẻ qua với mọi người cái gen di chuyển tức là những cái thông tin ở trong cơ thể mình nó tạo ra những cái đặc điểm của chúng ta vậy thì có những cái bệnh lý nó chỉ tác động trên 1 gen và ở cái nhiễm sắc thể thì nó gây ra như là bệnh đau đi hay là Life Enter, Turner nhưng mà đối với tự kỷ thì cái phần lớn nó không phải là do 1 gen mà nó là do nguồn gốc đa gen tức là rất là nhiều gen tác động và mỗi gen nó sẽ có 1 cái sự thay đổi nhỏ và nhiều cái thay đổi nhỏ này nó tổng kết lại với nhau nó có cái sự tương tác với nhau tạo ra cái nguyên nguy cơ tự kỷ và cái này gặp ở đa số bệnh nhân tự kỷ đó là 85 đến 90% bệnh mang cái hội chứng thuật tự kỷ này là do nguồn gốc từ nhiều gen còn chỉ có 10 đến 15% bệnh nhân và đối với tình trạng đơn gen, 1 gen thì người ta cũng đã có phương pháp điều trị nhưng mà đối với tình trạng đa gen thì rất là khó và hiện tại chúng ta đang chẩn đoán tự kỷ nhất là đối với tình trạng đa gen tức là hầu hết bệnh nhân là qua một bảng câu hỏi về bảng GSM5 thì có thể chia sẻ với mọi người cái bảng câu hỏi này là một cái bảng rất là rất là đơn giản thôi như thế này cái bảng nó chỉ như thế này thôi một cái phiếu đánh giá theo cái thống kê chẩn đoán của các lũ lạng tâm thần GSM5 đây chứ chưa có một cái xét nghiệm nào trên biệt để xác định được là bệnh tự kỷ như những cái bệnh lý khác ví dụ như bệnh tiểu đường thì chúng ta sẽ xét nghiệm máu đúng không ạ đấy nhưng mà đối với tự kỷ người ta mới chỉ đánh giá có cái phiếu đánh giá này thôi và như vậy thì cái cơ chế thứ 2 là cơ chế môi trường thứ nhất là do tri truyền mọi người xác định có thể là do 1 gen hoặc là do nhiều gen và ở nhiều bệnh nhân thì đa số là 85-90% người mắc là do đa gen thứ 2 là cơ chế môi trường mọi người có thể thấy một số đặc điểm như là bố mẹ lớn tuổi này rồi não con bị chấn thương này trong lúc sinh thì có thể trong quá trình mang thai thì là mẹ bị thiếu vitamin D này hoặc là mẹ bị ngỗ độc thủy ngân như là ăn quá nhiều hải sản ở vùng nước sâu ví dụ như cá ngừ những loại con ở mực nước sâu thì nó rất là nhiều thủy ngân rồi là những nhiễm độc, những thuốc như là thalidomide là một cái thuốc liên quan đến thuốc ăn thần và thứ 3 nữa vấn đề là lúc sinh con thì con có thể nhẹ cân ví dụ như chỉ khoảng 2-2,5 cân rồi là sinh non và triệu trứng ngạt khi sinh nữa tuy nhiên như Hương chia sẻ với mọi người cái cơ chế môi trường này nó xảy ra khi mà bạn đấy cũng phải có bất lợi về gen di truyền chứ còn một bạn mà không mang gen bất lợi thì gặp những yếu tố này nó không phải là nó sẽ biểu hiện hội chứng tự kỷ đâu, cho nên chúng ta sẽ có 2 yếu tố tương tác với nhau và gen di truyền sẽ quyết định phần lớn là gần 80% còn yếu tố môi trường thì là yếu tố nó sẽ kích hoạt gen đó biểu hiện ra hội chứng tự kỷ và đây là một sự đa dạng của lối đoạn tự kỷ mà Hương chia sẻ với mọi người tức là người ta gọi phổ là vì thế Hương muốn giữ bản tiếng Anh để mọi người thấy góc của nó là như thế này nghĩa là phổ là phổ rộng thì nó sẽ ra động từ triệu trứng nhẹ cho đến triệu trứng nặng có những bạn tự kỷ chỉ có vấn đề về tương tác mắt thôi hoặc là giao tiếp hoặc là hành vi lập đi lập lại thôi nhưng mọi người thấy ở đây có rất nhiều nền kích tật như là cái việc bạn rất là tài năng đó là hội chứng Asperger là một hội chứng rất thông minh chỉ kém về kỹ năng giao tiếp thôi hay là có thể tự kỷ nhưng đi kèm với bệnh vì lý về tâm thần như là động kinh rồi là các vấn đề như là co giật rồi là vấn đề về giấc ngủ rồi vấn đề trông cảm rồi tăng động giảm chú ý tức là những hành vi để nó biểu hiện thêm ngoài việc khó giao tiếp nhìn như tăng động thì không phải là bạn này bị mắc gian về tăng động giảm chú ý đâu nhưng mà mọi người hình dung là khi một em bé mà không nói được, đến tuổi nói để thể hiện suy nghĩ của mình mà không nói được thì bạn sẽ có những hành vi bất thường và hành vi đấy có thể làm cho bạn ấy tăng tình trạng là tăng động giảm chú ý hay là rối loạn lo âu, rối loạn giấc ngủ, rối loạn khả năng học tập có rất là nhiều, mọi người hình dung là nó là phổ rộng thì nó sẽ đi từ nhẹ cho đến nặng và mỗi bạo sẽ có những tình trạng là đồng mắt tức là cùng mắt, ngoài cái tự kỷ, ngoài cái kỹ năng giao tiếp ngoài cái việc tương tác xã hội ngoài cái việc hành động lặp lại thì nó có thể có co giật động kinh này, có thể có tăng động này có thể có rất là thông minh này có thể có rối loạn giấc ngủ thì mọi người hình dung nó có nhiều tình trạng cùng mắt như vậy người ta gọi là đồng mắt thì đây người ta xét là rối loạn tự kỷ rất là đa dạng như vậy nó không đơn giản chỉ là một vài cái trựa trứng nâu mà nó bao gồm rất là nhiều thì hiện tại chúng ta đang can thiệp tự kỷ thứ nhất là chúng ta quan tâm đến cái thời gian nã chúng ta sẽ được hình thành phát triển trong quá trình mang thai cho đến 8 tuổi là gần như không phát triển nữa và cái giai đoạn từ lúc mang bao thai đến 2 tuổi là đã phát triển khoảng tầm 80% cái não và đến 5 tuổi thì phát triển gần 90% cho nên đến sau 8 tuổi là cái não chúng ta không được hoàn thiện tức là gần như phát triển đối đa rồi thì can thiệp tự kỷ trên thế giới người ta có kết hợp rất là nhiều nhóm bác sĩ rồi là các trị liệu viên rồi các nhà vật lý trị liệu, nhà tâm lý học, nhà di truyền học rất là nhiều bởi vì mọi người thấy cái sự đa dạng của tự kỷ khổng học rất là nhiều cái vấn đề có thể có cả tăng động bởi vì khi mà không nói được thì dẫn đến hành động tăng động thì sẽ cần các bác sĩ về tâm thần rồi là các nhà tâm lý học để tăng kỹ năng về tương tác với gia đình là những người cũng rất là quan trọng để có thể tăng đến sự tương tác cũng như là phát triển các kỹ năng cho trẻ tự kỷ và can thiệp tự kỷ quan trọng nhất là giai đoạn vàng từ thời gian mọi người thấy được sự não phát triển nếu như một bạn tự kỷ vấn đề về các kết nối của não thì nếu chúng ta can thiệp được càng sớm lúc não chưa hoàn thiện thì kết quả của can thiệp sẽ càng tốt chứ còn nếu mình đợi đến khi não càng hoàn thiện hơn 80% mới can thiệp đến 90% thì cơ hội để bạn có thể hòa nhập được với cộng đồng sẽ kém hơn mọi người nhớ giúp Hương là tự kỷ không phải là bệnh cho nên mình không dùng từ điều trị mà người ta sẽ dùng từ can thiệp can thiệp là bởi vì nó không phải là bệnh nên chúng ta sẽ can thiệp để bạn có thể hòa nhập được với cộng đồng Thế thì đi vào phần thứ 2 là báo cáo giải mã gen sẽ có lợi ích gì Phần thứ nhất mọi người đã nắm được cho Hương là về tự kỷ là cái vấn đề vùng não của các bạn có sự kết nối một người bình thường thì có sự kết nối bình thường nhưng mà các bạn mắc tự kỷ thì nó sẽ có sự gián đoạn của vùng kết nối trên não dẫn đến 3 vấn đề thứ nhất là thiếu hụt kỹ năng xã hội thứ 2 là vấn đề tương tác xã hội trong giao tiếp thứ 3 là vấn đề hành vi lặp lại Vậy thì cái báo cáo của Hương tự kỷ nó sẽ có những thông tin gì thì Hương chia sẻ một cái báo cáo tự kỷ báo cáo mẫu đây thì cái báo cáo tự kỷ nó sẽ ở dạng như thế này là một cái báo cáo mà bác sĩ có thể đọc được và thông tin nó chia sẻ rất là đầy đủ. Thứ nhất là mình sẽ biết được người giải mã gen đấy có cái nguy cơ tự kỷ như thế nào thăng điểm là trên 10 thì người này ở mức độ mấy điểm và từ cái mức độ điểm đó thì người ta sẽ có một cái bản biểu đồ để mình dóng lên là ở mức độ nguy cơ tự kỷ sẽ gấp mấy lần so với chung bình như thế này chắc là mọi người nhìn rõ hơn mọi người có thể thấy được là chỉ số nguy cơ tự kỷ đây và đánh giá nguy cơ tự kỷ đây và ở báo cáo gentica sẽ phân tích tức là trong 48 gen thì mình phân tích đến 3123 biến thể tức là những thay đổi trên gen liên quan đối với cái tình trạng tự kỷ và mọi người có thể thấy rằng là mình sẽ quan tâm đến những biến thể bất lợi chúng ta sẽ có đặc điểm là biến thể gây bệnh và biến thể bất lợi thì trong cái biến thể gây bệnh là cái nguy hiểm nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp biểu hiện ra tình trạng bệnh nhưng mà cái này nó sẽ ít gặp hơn so với những biến thể bất lợi biến thể bất lợi thì nó mỗi cái thay đổi nhỏ thôi nhưng một thay đổi nhỏ nó không quá nguy hiểm nó chỉ tác động được đến chức năng của một cái một cái gọi là gen và nó ảnh hưởng đến một cái đặc điểm nhỏ nhưng mà khi mà nhiều cái biến thể bất lợi cộng lại thì nó sẽ làm tăng cái nguy cơ của một người bệnh vậy thì khi mà chúng ta đọc báo cáo thì chúng ta sẽ thấy đây đầu tiên là mình chú ý đến cái đột biến gây bệnh là bởi vì đa số mọi người là sẽ không có cái đột biến này đâu mọi người ạ cái tình trạng đột biến nó hiếm hơn cho nên là đa số sẽ thấy cái này là âm tính nên là 85 đến 90% còn lại chúng ta sẽ chú ý là cái những cái biến thể bảo vệ và bất lợi như thế này một bạn có những biến thể bất lợi thì sẽ nhiều biến thể bất lợi đấy nó sẽ làm tăng nguy cơ tự kỷ nhưng nếu bạn có biến thể bảo vệ thì nó sẽ làm hạn chế được đi cái việc biểu hiện bệnh đó thì mọi người có thể thấy đây bạn này mặc dù có đến 9 cái biến thể bất lợi nhưng may mắn là có 8 biến thể có lợi cho nên nó sẽ làm giảm được đi cái nguy cơ tự kỷ chỉ còn 5.1 trên 10 và nguy cơ chỉ là 1.02X tức là mức bình thường là 1X thì bạn này chỉ có 1.02X thôi và như vậy thì bố mẹ cũng thấy rằng là lưu ý một số cái đặc điểm thôi mọi người có thể thấy đây là có 2 cái trạng thái là màu cam bất lợi đây thì mình sẽ lưu ý đến cái ảnh hưởng của nó như thế nào ảnh hưởng thứ nhất là đây là 1 dấu hiệu của hội chứng Asperger bạn này có xu hướng ám ảnh về việc phải học về mọi thứ cái này nó gọi là tự kỷ thiên tài mọi người có thể thấy là người ta học rất là giỏi nhưng mà chỉ thiếu kỹ năng về giao tiếp xã hội thôi cái thứ 2 nữa là cái biến thể bất lợi liên quan đến cái gen CNTNAP2 này là làm tăng nguy cơ mắc chứng tự kỷ liên quan đến đối đoạn phát triển ngôn ngữ bạn này chỉ có 2 cái bất lợi này thôi trên cái báo cáo PDF thì mình chỉ nhìn thấy 2 cái bất lợi này thôi thì Hương giải thích qua cho mọi người đấy mọi người nhớ giúp Hương cái bất lợi là cái biến thể mà nó làm tăng cái nguy cơ lên tăng cái nguy cơ tự kỷ lên 1 cái thì nó không quá nghiêm trọng nhưng nhiều cái thì nó sẽ làm tăng nguy cơ tự kỷ của con lên nhiều lần hơn đây thì đối với cái biến thể đầu tiên là làm tăng nguy cơ mắc hội chứng Asperger 1 dạng của tự kỷ thiên tài mọi người có thể xem có 1 bộ phim nó nói về cái tự kỷ thiên tài này nếu con bạn giống như 1 giáo sư nhí luôn ám ảnh với việc phải học mọi thứ về 1 chủ đề rất hẹp thì trẻ có thể đang biểu hiện 1 số khía cạnh của hội chứng Asperger và người ta cũng đưa ra cái lời khuyên đó là đối với bạn này thì cái cách trị liệu phù hợp đối với bạn ấy, thứ nhất là mình sẽ biết con mình chỉ có vấn đề con mình hay cháu mình hay bạn mình chỉ có cái vấn đề về cái việc tương tác xã hội, về kỹ năng giao tiếp, khả năng nói đúng không, khả năng trình bày và tương tác với mọi người bởi vì cái vùng não của bạn ấy không nhận diện ra được người ta đang gọi mình hay là đang nhìn vào mắt mình để mình phải tương tác lại và những cái vấn đề như là phát âm những cái gen liên quan đến ngôn ngữ bạn ấy cũng kém nhưng mà trí thông minh của bạn ấy rất là cao đó, nó không phải giống như là tiểu năng trí tuệ của mọi người nhé cho nên là bạn này sẽ vẫn rất là thông minh và học giỏi nhưng mà nó thiên về một chủ đề rất hẹp thứ 2 là cái chương trình trị liệu tốt đối với bạn ấy là sẽ nên tập trung vào việc gắn với những sở thích tự nhiên của trẻ vào kỹ năng xã hội là như thế nào là ví dụ như con thích cái ô tô bạn cứ lăn qua lăn lại hay là thích một con robot mà chỉ chơi với con robot đấy thôi thì khi mà chúng ta dạy con kỹ năng xã hội tương tác thì chúng ta nên chú ý vào chia sẻ với con những cái đặc điểm của cái ô tô đó là ô tô chạy như thế nào, bấm còi bim bim như thế nào hay là cái con robot đấy nó có biểu hiện vui, cười, tức giận hay gì đấy thì gắn vào với cái sở thích của con như vậy thì cái việc phát triển kỹ năng xã hội đối với bạn tự kỳ này là sẽ tốt hơn so với việc chúng ta chỉ can thiệp những cái đơn thuần như là cứ dạy ngôn ngữ nhưng mà mình không có gắn vào những cái sở thích cụ thể của con bởi vì những bạn này bạn thường quan tâm đến cái chủ đề rất là hẹp và học rất là sâu về cái vấn đề này ngoài ra những cái biến thể có lợi của bạn ấy thì mình cũng thấy là con không có liên quan đến nguy cơ bị tâm thần phân liệt như là động kinh hay co giật rồi là bạn ấy chỉ có vấn đề về Asperger cũng như là cuối cùng là vấn đề về phát triển ngôn ngữ đấy thì mọi người có thể thấy ở đây con bạn có nguy cơ góp mắc tự kỷ liên quan đến ngôn ngữ thường đi cùng với việc chậm hoặc giảm phát triển đời nói thì cái can thiệp đó là sự can thiệp khi còn nhỏ bắt đầu với chuỗi trị liệu nhận thức như thế này là phù hợp này đầu tiên là hãy học cách cư giãn trong môi trường xã hội mà không lo lắng về việc phải nói chuyện có nghĩa là chúng ta sẽ không để con có cái cảm xúc là lo lắng bắt mọi người bắt bạn ấy phải nói chuyện đúng không để cho con một cái tâm lý rất là thoải mái ở một vùng chỉ có một hai người thôi và từ đấy chúng ta sẽ tập cho con nói một từ hai từ và những câu đơn giản với chỉ một người thôi thì như vậy nó sẽ làm cho con giảm được cái sự lo lắng về việc phải nói chuyện và dần dần con sẽ có thể cải thiện được cái việc nói thành câu và nói chuyện với người hơn còn trong trường hợp này mà chúng ta cho bạn ấy đi ra nơi đông người với mục đích nghĩ rằng là gặp nơi đông người mà mọi người nói chuyện với con và con sẽ phát triển được ngôn ngữ thì nó không phù hợp đối với bạn có cái đặc điểm gen như thế này đó thì tức là mọi người có thể thấy được là báo cáo gen sẽ chỉ cho chúng ta biết thứ nhất đó là cái nguy cơ của con mang cái dệ có thể bị mắc tự kỷ ở mức độ như thế nào và thứ hai là phân tích chi tiết những cái thay đổi gen của con nó ảnh hưởng cụ thể ra sao và cái phương pháp trị liệu phù hợp với con và đây là trường hợp này bạn ấy cái nguy cơ bạn ấy thấp ở mức bình thường thôi còn có những cái bạn sẽ có nhiều cái nguy cơ hơn như là thế này sẽ có thêm những cái nguy cơ khác như là mọi người thấy là chậm phát triển ngôn ngữ ở gen WNT2 liên quan đến quá trình xử lý thính giác có nghĩa là có những bạn là bạn ấy bị vấn đề vì điếc mọi người khi mà mọi người thấy rằng là những người điếc họ nói thường không tốt thì có những bạn là bị tự kỷ là bạn ấy cũng vừa kém về tương tác xã hội kém về ngôn ngữ hành vi lặp lại nhưng mà nguyên nhân của bạn ấy không nói được là do một phần là do bạn bị điếc điếc thì có những bạn là bị điếc hoàn toàn nhưng mà không có triệu chứng hoặc có những bạn chỉ điếc nhẹ có nghĩa là nếu mà nói bé thì bạn ấy không nghe thôi còn nói lớn thì bạn nghe được vậy thì cái giải mã gen nó cũng sẽ chỉ ra cho bạn là có cái vấn đề liên quan đến quá trình xử lý thính giác hay không để chúng ta ngoài những cái can thiệp ở trường lớp thì mình có thể can thiệp thêm cái việc là đo cái mức độ thính giác của con như thế nào để cải thiện thêm cái đấy nữa điều trị về vấn đề thính giác vì nghe được thì con mới nói được rồi mọi người thấy những vấn đề như động kinh đây cái đột biến với gen STXBP1 này nó làm tăng nguy cơ mắc bệnh não động kinh ở trẻ sơ sinh và như cái này thì ngoài cái việc can thiệp ở trung tâm ra thì bạn ấy sẽ có thể phải can thiệp ở bệnh viện điều trị những cơn co giật và những bạn này lại có những biến thể liên quan đến thiểu năng trí tuệ chứ nó không phải là hội chứng tự kỷ thiên tài như Asperger như lúc nãy không có chia sẻ nữa thì những bạn này vấn đề về học tập nó lại khó khăn hơn hay là những cái vấn đề dị tật như hội chứng rét, dị tật hậu đội nhỏ thì cái này là mỗi bạn nó sẽ có những đặc điểm gen khác nhau và khi giải mã gen ra thì cô chú ấy chỉ sẽ biết cụ thể con mình nó thuộc cái phổ nào, mọi người thấy đa dạng như thế này đúng không ạ nhưng mà thông tin gen sẽ chỉ ra cho mình biết là con có những cái thiên tài hay là vấn đề về co giật hay là hội chứng rét hay là vấn đề về ăn uống hay là vấn đề về phát triển ngôn ngữ thì ở đây nó sẽ là cụ thể cho chúng ta biết và cuối cùng thì mọi người có thể tổng kết rằng cái lợi ích của xét nghiệm gen tự kỷ đó là thứ nhất là chúng ta xác định nếu như mà con chưa bị tự kỷ thì mình biết được cái nguy cơ mắc bệnh của con để chúng ta phòng tránh cả từ yếu tố môi trường môi trường chỉ chiếm 20% nhưng nó sẽ phát triển khi mà con vừa mang gen tự kỷ, bất lợi mà lại còn cộng với môi trường bất lợi nữa thứ 2 là nếu mà đã tự kỷ rồi, đã bị mắc, đã được chẩn đoán rồi thì mình cũng sẽ giúp cho bác sĩ có thể có một công cụ chẩn đoán phân biệt hơn như lúc nãy Hương có chia sẻ là mình chỉ chẩn đoán tự kỷ thông qua những triệu chứng cũng như là cái bảng câu hỏi thì giải mãi gen ra nếu như có nguy cơ cao và đang được nghi ngờ tự kỷ thì cái chẩn đoán sẽ chính xác hơn không bị nhầm lẫn đối với những vấn đề như là thiểu năng trí tuệ hay là chỉ quan trọng phát triển ngôn ngữ đơn thuần đó là chẩn đoán phân biệt được với các cái bệnh lý khác và ngoài ra cũng sẽ xác định được tình trạng tự kỷ của con có phải là do di truyền là chính hay không thứ 2 nữa là cái vấn đề là mình biết được những tình trạng cụ thể của con thông qua các biến thể gây bệnh và biến thể tăng nguy cơ biến thể gây bệnh và biến thể tăng nguy cơ ở đây lúc nãy Hương có chia sẻ với mọi người đây biến thể gây bệnh và biến thể tăng nguy cơ là biến thể bất lợi 2 cái màu đỏ và màu cam này mọi người sẽ cần lưu ý màu đỏ sẽ ít gặp hơn, đa số sẽ gặp màu cam này và nhiều màu cam sẽ tạo ra bất lợi còn nếu bạn nào có thêm biến thể bảo vệ màu cam biến thể nó giảm đi tình trạng biểu hiện bệnh thì trong giải mã gen chúng ta cũng sẽ biết được con có những biến thể gây bệnh và tăng nguy cơ như thế nào để xác định phổ của con đi từ nhẹ hay đến nặng hay bao gồm những cái nào ngoài vấn đề về tương tác ngoài vấn đề về giao tiếp có bị biếc hay không, có co giật hay không có thiểu năng trí tuệ hay là tự kỷ nhưng mà hội chứng về thiên tài, rất là thông minh và Hương đã gặp rất nhiều bạn như thế này, bạn vẫn học trường xuyên vẫn học chuyên toán, nhưng mà về kỹ năng xã hội bạn ấy sẽ kém hơn, thì tùy vào mỗi bạn sẽ có phổ nhất định, và một cái quan trọng nhất đó là khi các bạn chưa có bị tự kỷ thì mình sẽ hiểu được là con có nguy cơ không để chúng ta sẽ lưu ý nhiều hơn đến các triệu chứng của con giống như người bạn của Hương, bạn cũng đã có một chút suy nghĩ đến cái tự kỷ rồi nhưng mà không có một cái thông tin nào về cụ thể con của bạn hệ hết, cho nên mình vẫn hay có cái suy nghĩ là con mình không mắc cái tình trạng đấy, không chấp nhận được nên bạn đã bị bỏ lỡ 4-5 tháng can thiệp và nếu như trong trường hợp bạn ấy có một cái thông tin như thế này là nguy cơ tự kỷ con, ví dụ cao gấp 2-3 lần bình thường và kết hợp với triệu chứng hiện tại, là bạn có thể đã phải chú ý những triệu chứng của con khoảng tầm 12 tháng trước đi là bắt đầu có biểu hiện rồi, tức là 12 tháng mà bắt đầu thấy con ít giao tiếp bằng mắt, gọi không quay lại hoặc là nói từ đơn rất là ít khó nói, thì có thể bạn đã đưa đi kiểm tra và can thiệp bởi vì cái nguy cơ từ trong gen nó cao rất là dễ biểu hiện, và từ đó có thể can thiệp sớm thì cái khả năng con hòa nhập vào cộng đồng nó càng tốt hơn, càng hiệu quả hơn, thì đó chính là cái lợi ích của báo cáo giải mã gen tự kỷ mà mọi người có thể nhớ trong buổi hôm nay mà Hương mới chia sẻ và ngoài ra thì Hương cũng chia sẻ thêm với mọi người một số đặc điểm mà Geneneca đã làm với đối tác là Bệnh viện Trung ương Huế đã tìm ra được, tức là ngoài giải mã gen rồi thì mình đã làm thêm những nghiên cứu mới được công bố trên một thư viện lớn trên thế giới, thì chúng ta có thể nhìn qua những gen liên quan đến việc là khi mặt thiếu vitamin B12 cũng làm liên quan chặt chẽ đến tự kỷ và việc sử dụng B12 cũng là một phương pháp điều trị tiềm năng cho các bạn mắc tự kỷ thì nếu như trong trường hợp mà mình có thể biết những thông tin này thì ngoài với việc can thiệp bình thường thì chúng ta có thể có thêm những phương pháp bổ sung vitamin B12 cho trẻ để hạn chế giảm được các vấn đề tự kỷ này hay là xác định những biến thể liên quan đến bệnh Parkinson rồi là điếc không triệu chứng mọi người thấy những chữ màu đỏ là những cái mà khi mà bạn nghiên cứu Ogentica đối với Bệnh viện Trung ương Huế, nghiên cứu trên 254 trẻ tự kỷ ở Huế, thì đó cũng là tiền đề để sau này khi mà Ogentica làm thêm những set những nghiên cứu thì những biến thể mới có thể tìm ra được sớm hơn nữa để có thể giúp cho việc chẩn đoán phân biệt với các bệnh khác tức là chẩn đoán mà không bị nhầm lợi với các bệnh khác cũng như là việc điều trị nó sẽ phù hợp hơn không chỉ mỗi can thiệp từ giao tiếp từ ngôn ngữ mà nó còn can thiệp đến việc mình dùng thuốc như thế nào hay là các triệu chứng những bệnh gọi là đồng mắt cùng mắt với tự kỷ thì việc can thiệp tự kỷ nó sẽ hiệu quả hơn rất là nhiều so với việc chúng ta chỉ can thiệp ở việc giao tiếp hay là việc ngôn ngữ và ngoài ra nó sẽ nâng cao nâng thực hiểu biết cho bố mẹ kiến thức cho bố mẹ về việc con mình có nguy cơ từ trong gen hay không để chúng ta có cái kế hoạch kế hoạch cải thiện cho con cũng như là thăm khám kịp thời, mọi người nhớ giai đoạn mà 0 đến 3 tuổi là giai đoạn vàng để có thể can thiệp tự kỷ còn sau 3 tuổi thì nó sẽ gặp khó khăn hơn rất là nhiều và Gentica chính là cái giải pháp để chúng ta có thể giải mã gen được cái nguy cơ tự kỷ này mọi người lưu ý là gen là cái yếu tố nguy cơ trong cơ thể yếu tố mà có thể tác động đến nguy cơ khi mà gen thay đổi lớn ví dụ như là có những đột biến gây bệnh thì nó sẽ gần như là sẽ biểu hiện ra thực tế còn đa số chúng ta không phải ai cũng có những đột biến đấy mà chúng ta sẽ có những thay đổi nhỏ trên gen và nhiều cái thay đổi nhỏ trên gen đấy mọi người thấy trong cái báo cáo tự kỷ chỉ phân tích có 48 gen thôi là đoạn số lượng xá khá là lớn lên đến hơn 3.000 biến thể để chúng ta biết được tương tác giữa các biến thể đấy mỗi biến thể nó có những trọng số và tìm ra được cái nguy cơ tự kỷ di truyền của con cháu em mình như thế nào và Gentica chính là giải pháp để chúng ta có thể giải mã được cái thông tin này khi mà cô chú anh chị cung cấp một cái mẫu nước bọt của con cháu mình hay người thân mình nhất là những bạn mà đã bị tự kỷ rồi hoặc là có cái nguy cơ cao thì chúng ta có thể làm cho người thân, những anh em trong gia đình để xem, thì cái cách làm đó là chúng ta lấy mẫu nước bọt của các em bé vừa khi sinh ra là chúng ta đã có thể lấy mẫu nước bọt rồi mọi người hình dung là vừa sinh ra là đã có thể lấy cái tampon lấy nước bọt rồi và khi mà cung cấp cái mẫu nước bọt đấy đến cái phòng thí nghiệm thì cái phòng thí nghiệm nó sẽ lấy cái ADN ở trong nước bọt của con ra và phân tích những đặc điểm gen đó bởi vì trong nước bọt nó cũng như trong máu, nó có các cái tế bào và tế bào đấy nó sẽ chứa ADN của chúng ta nên mọi người yên tâm là nước bọt hay là máu thì kết quả nó đều như nhau đều tương đồng hết và cái phòng thí nghiệm này nó đạt cái tiêu chuẩn hàng đầu thế giới là tiêu chuẩn CLIP-CAP, có nghĩa là mọi người chỉ cần giải mã ra ở Dientica thôi thì chúng ta đi đến Mỹ hay đi sinh đều được công nhận kết quả này bởi vì phòng thí nghiệm nó đạt tiêu chuẩn hàng đầu thế giới và công nghệ của chúng ta là công nghệ của Mỹ nhưng mà hệ gen chúng ta so sánh là hệ gen của người châu Á và con chip để giải mã gen tức là công cụ để giải mã gen mọi người hình dung là nó giải mã đa gen tức là 85% đến 90% ra tự kỷ là do đa gen thì Dientica là phân tích cái điểm đa gen này và dành riêng cho người châu Á cũng như là công nghệ phân tích này là công nghệ độc quyền của Dientica cho nên việc chúng ta có nghiên cứu đối với Bệnh viện Trung ương Huế hay Bệnh viện LHI Hà Nội là trong tầm tay của Dientica hết nếu mình không phụ thuộc vào đơn vị thứ 3 nào sở hữu công nghệ cả và ngoài ra việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giải mã gen là Dientica đã làm từ rất là lâu chắc mới vài năm gần đây chúng ta nghe đến trí tuệ nhân tạo quan thuộc như Dientica đã làm từ trước đấy trước khi Việt Nam đã ứng dụng khoảng tầm 10 năm rồi khi mà có được hệ gen châu Á rồi để giảm mã gen cho người châu Á mình và cách ứng dụng trí tuệ nhân tạo cái máy nó sẽ học thay con người chúng ta, nó học từ hàng triệu cái nghiên cứu và chỉ ra cho những nhà khoa học biết chúng ta cần lưu ý đến những đặc điểm nào của con và các nhà khoa học sẽ kiểm chứng lại đặc điểm đấy nó đúng hay không nhưng mà sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian cho các nhà khoa học khi mà đọc và đây là cái bảng công nhận về kết quả của Dientica, lệ độ độ chính xác là lên đến trên 99% và cái này được công nhận bởi tổ chức giải mã gen hàng đầu thế giới là Illumina chứ không phải do Dientica tự đánh giá và mọi người lưu ý rằng là cái kết quả chính xác này này là khi mà chúng ta làm ví dụ giải mã gen của Hương hay của con Hương hay của bố mẹ Hương thì mỗi người đều phải có đánh giá cái kết quả ra nó phải đúng được trên 99% này thì mới trả kết quả cho khách hạc còn dưới 99% thì sẽ phải giải mã lại nên là mọi người đảm bảo từng K1 luôn không phải là chung chung mà từng K1 nó phải đủ trên 99% thì mới được đưa kết quả cho khách hạc và cái quan trọng là sự bảo mật của Dientica đó là tuân thủ cái tiêu chuẩn bảo mật HIPAA là một cái tiêu chuẩn ở Mỹ này rồi là cái việc chúng ta giải mã là chúng ta được ẩn danh không có ai biết là tên ai là người giải mã gen đấy cho nên mọi người là người duy nhất được truy cập vào cái thông tin di chuyển của mình chứ Dientica không có can thiệp trừ khi cô chú anh chị mình muốn đặt lịch báo cáo với chuyên gia tư vấn thì trước cái ngày tư vấn thì chuyên gia tư vấn mới được đặt cái báo cáo đấy thôi còn lại là mình là người được quyền sở hữu, mình muốn làm gì với gen đấy ví dụ cô chú anh chị muốn trao đổi thông tin đó là quyền của mình hay mình muốn mua bán, sở hữu cho gen đấy là quyền của mình và đây là những cái ứng dụng công nghệ AI này cũng là ứng dụng công nghệ blockchain để bảo mật cái thông tin cho khách hạ khi mà giải mã gen mình không lo lắng là con mình có nguyên cơ cao người biết thông tin đó, chúng ta có thể là người duy nhất nắm thôi và mình cứ âm thầm, mình quan sát những cái dấu hiệu của con nếu như không có, không biểu hiện ví dụ như mức độ chỉ gấp 1,2, 1,3 lần bình thường thì nó sẽ không biểu hiện, nó sẽ có thể biểu hiện những cái vấn đề như là ngôn ngữ là con có thể ví dụ như có cái bất lợi về ngôn ngữ thì có thể con sẽ biểu hiện cái bất lợi đó nếu như chúng ta không thường xuyên tương tác, giao tiếp với con thì con sẽ trọng hơn các bạn khác một chút về ngôn ngữ nhưng để mà nói nó biểu hiện là tự kỷ thì không phải nhưng mà những bạn là nguy cơ cao gấp 2, gấp 3 lần bình thường trở lên thì nếu như kết hợp với cái một yếu tố ngôi trường 20% bất lợi thì hoàn toàn có thể biểu hiện như vậy bố mẹ sẽ cần chú ý đặc biệt hơn đến cái thời gian dành cho con đúng không ạ mình sẽ có thể phải cân nhắc giữa việc là chăm sóc con, thời gian con như thế nào chứ không thể mà cứ thoải mái giao con cho người khác hay bé hay là mình dùng điện thoại khi mà chơi với con hay là cho con xem tivi điện thoại thoải mái như cái bạn mà không có nguy cơ được và đây là cái phòng thí nghiệm mà Hương có nhắc đến cho mọi người là phòng thí nghiệm mà chúng ta lấy nước bọt về và phân tích ra bằng một con robot con robot này nó có cái công suất lớn nứt đông ra má có thể tách chết đến 500.000 mẫu nước bọt và đạt tại rất là tự hào nó đã được đạt tại trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia ở Việt Nam mình, ngay tại thủ đô Hà Nội chứ không đạt ở các quốc gia khác mà lại tiêu chuẩn hàng đầu thế giới Ngày trước thì phòng thí nghiệm là ở Mỹ nên là cái thời gian giải mã gen nó sẽ dài hơn lên đến 60 ngày làm việc nhưng mà khi mà mang phòng thí nghiệm đến về Việt Nam thì thời gian giải mã gen chỉ còn khoảng tầm 30 ngày làm việc các bạn ạ và đây là cái buổi mà chị Bùi Thanh Duyên là giám đốc khoa học Seneca là tiến sĩ về công nghệ sinh học phân tử và đây là những chứng nhận về phòng thí nghiệm mà Hương còn nói là chứng nhận hàng đầu thế giới mà chúng ta chỉ cần giải mã gen một lần duy nhất mọi người hình dung là cái gen tự kỷ thì nó không có thay đổi được có nghĩa là con có mang gen hay không thì nó là nguyên bản như vậy còn cái việc có bị tự kỷ hay không thì nó gọi là cái tình trạng thực tế và cái này nó phải có sự tương tác với môi trường cho nên cái thông tin gen về tự kỷ mọi người lưu ý nó không phải là một thông tin chẩn đoán chắc chắn là con mắt nhưng mà nó là thông tin thêm để hỗ trợ trong cái việc chẩn đoán tự kỷ mọi người lưu ý nhé bởi vì nếu mà mang gen tự kỷ là cái gen đấy là gen gốc mình không có thay đổi được giống như cái tóc của chúng ta màu đen ấy mọi người không thay đổi được gốc tóc mình nhuộm bao nhiêu lần thì nó vẫn là màu đen thôi trừ khi tuổi tác thì chúng ta gọi là yếu tố tuổi tác thì nó là màu trắng nhưng mà chúng ta không thể chuyển sang màu vàng được còn cái gen tự kỷ cũng thế nếu mà đã có nguy cơ tự kỷ cao gấp 2 lần bình thường thì 0 tuổi hay là 90 tuổi thì cái nguy cơ tự kỷ đấy nó cũng sẽ cao gấp 2 lần bình thường nhưng nó có thực tế nó có bị tự kỷ hay không thì là do cái tương tác với lối sống môi trường nữa mọi người nhắc nên là báo cáo giải mã gen thì cho chúng ta biết được nguy cơ mắc bệnh và giúp cho bác sĩ khi mà nghi ngờ đến cái bệnh đi tự kỷ thì có thể hỗ trợ trong cái việc chẩn đoán tự kỷ nó chính xác hơn so với những cái đang có hiện tại như là cái bảng tiêu chuẩn GSM5 là cái bảng test về tâm lý và cái cách làm rất là đơn giản hơn có nói, trẻ em vừa sinh ra chúng ta hoàn toàn có thể lấy mẫu nước bọt bằng cái bông tam dây dây má con và quét vào 2 má thì cái nước bọt nó sẽ ra đủ cái lượng cần thiết và cung cấp đưa, gửi mẫu nước bọt về cho chúng ta tại phòng thí nghiệm thì cái quan trọng đó là trẻ em thì chỉ cần mình phép cái thời gian uống sữa đi khoảng 30 phút là được thôi ạ và cái gói tự kỷ này thì chúng ta cũng chỉ làm cho trẻ em thôi, mọi người nhắc, dưới 18 tuổi thôi và kết quả sẽ được nhận sau 30 ngày làm việc từ khi mà Gentica nhận được cái mẫu nước bọt của một bạn nhỏ mà chúng ta gửi về tận nơi và khi mà cô chú ấy chị mua cái gói giải mã Gen thì chúng ta cũng sẽ nhận được cái bộ thu mẫu này tại nhà và sau khi lấy nước bọt rồi thì mình cũng có bưu tà đến tận nhà thu chứ chúng ta không cần phải đi đâu để gửi cả và thứ 3 là về sản phẩm Gentica thì ngoài cái sản phẩm về giải mã Gen về nguyên cơ tự kỷ thì Gentica còn rất là nhiều gói khác nữa, nó có trên 30 loại dịch vụ, nó có cả thông tin về phát triển toàn diện của trẻ em ví dụ như chúng ta giải mã da mà con không có vấn đề tự kỷ, thì chúng ta sẽ quan tâm đến những phần phát triển toàn diện về dinh dưỡng về trí tuệ của con như thế nào về tính cách ra làm sao, thì nó sẽ có gói Biggie Kids Pro là gói toàn diện nhất nó gồm rất là nhiều những thông tin như xem màn hình mọi người thấy ở đây phân tích đến 300G hoặc là những gói cơ bản hơn như là gói Kids Care hay là gói Intel Kids nó liên quan đến một số đặc điểm nhất định, ví dụ mình quan tâm đến hành vi thôi tính cách thôi, hoặc là mình quan tâm đến tiềm năng thôi, thì Gentica cũng có những gói nhỏ như vậy, và người lớn thì gói tự kỷ không làm cho người lớn, mà chỉ làm những gói liên quan đến sức khỏe và toàn diện tức là mọi người hình dung là Gen tác động đến tất cả các đặc điểm của chúng ta tự kỷ cũng có, tăng động giảm chú ý cũng có nhưng mà tự kỷ và tăng động giảm chú ý thì cái nguy cơ di truyền nó cao còn những vấn đề như là nguy cơ về béo phì hay tiểu đường thì có thể Gen nó tác động ít hơn thấp hơn và cái khả năng chúng ta phòng tránh nó sẽ nhiều hơn so với các bệnh lý đặc thù kia hoặc là biết được những tiềm năng trí tuệ của một người để chúng ta cũng có thể hỗ trợ mình phát triển về nghề nghiệp, ví dụ như hiện tại mình có những đăng gói lựa chọn hướng đi cho công việc thì chúng ta có thể biết điểm mạnh, điểm yếu của mình như thế nào để có thể cải thiện này nếu trong thể thao mình phù hợp với một thể thao nào rồi là vấn đề hấp thu vinh dây dinh dưỡng thì đó là những thông tin về các báo cáo khác của Gen TK ngoài tự kỷ thì có những gói về dĩ ứng rồi miễn dịch, rồi ung thư mọi người cứ nhớ rằng những gói này đều liên quan đến nguy cơ bệnh, bởi vì Gen là yếu tố nguy cơ và yếu tố nguy cơ thì mình đã có thì từ 0 tuổi cho đến 90-100 tuổi thì chúng ta đều có yếu tố nguy cơ đó còn việc nó thực tế là bị hay không thì nó phụ thuộc vào việc chúng ta tương tác với lối sống môi trường nữa đống như việc tự kỷ đó thì chúng ta có lối sống bất lợi, nó sẽ tương tác với Gen bất lợi mới tạo ra chứ còn một bạn mà không có Gen tự kỷ nhưng mà bị ngạc so sinh hay sinh non thì có thể là không bị tự kỷ đâu nó sẽ có 2 yếu tố để tác động với nhau, các bệnh lý khác cũng vậy đột quỵ cũng có yếu tố về Gen và cũng có yếu tố về lối sống tương tác với nhau cho nên chúng ta biết trước nguy cơ để chúng ta có dự phòng thay vì đợi khi bị tự kỷ rồi đến tầm 2 tuổi không thấy con nói, gọi con không thấy thì bắt đầu mới đi khám lúc đấy khả năng can thiệm vẫn được nhưng mà nó sẽ kém hơn so với một bạn mà được phát hiện ra đối đoạn tự kỷ khi 12 tháng hoặc 15 tháng mọi người cứ hình dung mỗi tháng là nó đã khác nhau rất là nhiều rồi cho nên cái quan trọng của giải mã Gen về tự kỷ đó là chúng ta có thể biết được nguy cơ sớm và tương tự như vậy các cái bệnh lý về đột quỵ này với ung thư này, rồi tiểm đường nó đều có một phần cho Gen quyết định hết cho nên giải mã Gen chốt lại cái giá trị của nó không đối với tự kỷ nói riêng đó là chúng ta có thể phòng vệ được tức là phòng tránh được tự kỷ một phần, nhưng mà nếu trong trường hợp phát triển bệnh rồi thì chúng ta có thể can thiệp sớm đó là cái giai đoạn vàng của trẻ em từ dưới 3 tuổi phát hiện càng sớm thì chúng ta can thiệp càng sớm càng tốt và ngoài những cái giá trị của giải mã Gen đối với tự kỷ nữa đó là không chỉ phát hiện sớm mà chúng ta còn phát hiện có thể giúp cho chúng ta chẩn đoán phân biệt với các cái bệnh lý khác cũng như là chúng ta biết nếu mà con đích thị là con bị vấn đề đối đoạn tự kỷ rồi thì con thuộc cái phổ như thế nào có bao gồm những cái bệnh mà cùng mắt như thế nào có bao gồm điếc, có bao gồm động kinh co giật hay không hay chỉ đơn thuần là những vấn đề tương tác xã hội và kỹ năng giao tiếp thôi rồi liệu pháp điều trị ngoài cái việc can thiệp thì có cần phải điều trị ở bệnh viện hay không thì đó chỉ là cái giá trị riêng của giải mã Gen đối với cái đối đoạn phụ tự kỷ còn ngoài ra những vấn đề sức khỏe, thể chất, sinh dưỡng, nghỉ ngơi tinh thần và trí tuệ thì Gen nó cũng tác động trung bình khoảng tầm 20% cho đến 3% để chúng ta có cái kế hoạch là nếu nguy cơ tiểu đường của chúng ta cao nguy cơ đột quỵ của chúng ta cao thì chúng ta sẽ cần phòng tránh từ sớm và nghi ngặt hơn so với người mà họ không có nguy cơ đúng không ạ rồi là vấn đề tinh thần của mình mình cũng có những nguy cơ sống cảm hay là căng thẳng như thế nào đấy thì Gen nó cũng sẽ tác động một phần và thông tin Gen nó sẽ cho chúng ta biết cái nguyên nhân tại sao mình có những đặc điểm Gen như vậy để cho chúng ta có thể hiểu được cái nguyên nhân tận gốc mà những cái như là xem bói hay là tử vi hay là sĩnh trắc vân tai nó không giải thích được cho chúng ta cái nguyên nhân còn Gen nó là thông tin khoa học cho nên sẽ chỉ ra cho cô chú ấy chỉ biết cái nguyên nhân trong Gen của chúng ta trong cái đặc điểm di truyền của gia đình nhà mình bố mẹ cho mình cái Gen đấy nó có những thay đổi gì và thay đổi đấy nó tạo ra cái vấn đề gì để mình có thể dùng lối sống để can thiệp để có thể giảm đi cái biểu hiện thực tế của cái Gen xấu đấy thì từ đấy nó sẽ nâng cao được chất lượng đời sống của cả gia đình mình từ cái việc phòng tránh bởi vì cô chú ấy chỉ biết rằng mình phòng tránh bệnh thì nó sẽ không phải là đợi bị mới điều trị vừa tất lượng tinh thần tốt và giảm chi phí điều trị tức là vừa tốt cho cả tài chính cũng như là đời sống tinh thần còn với trẻ em thì ngoài vấn đề về tự kỷ thì có rất là nhiều vấn đề khác về phương pháp nuôi dạy con, hiểu được cái năng khiếu con để phát huy tiềm năng cũng như là cải thiện những điểm bất lợi rồi cũng hiểu nguyên ngay về sức khỏe của con đối với tự kỷ hay tăng động giảm chú ý hay là đột quỵ hay là gì ứng thì đều một phần của Gen quyết định hết cho nên là Hương chia sẻ mọi người lợi ích của giảm mạng Gen về cụ thể đối với tự kỷ là như vậy giúp cho mình biết được cái nguy cơ mắc tự kỷ của con như thế nào và mang những bất lợi gì trong Gen để xác định được những cái bệnh mà cùng mắc với tự kỷ và ngoài ra để cho chúng ta có thêm một cái nhận thức mạnh mẽ về việc con mình có mắc tự kỷ hay không không giống như trong trường hợp của bạn của Hương là đánh mất đi 4-5 tháng can thiệp, thời gian rất là vàng quý giá đối với em bé tự kỷ để cho bạn mình có thêm một cái thông tin để chúng ta hoàn toàn có thể can thiệp sớm cho con, chứ không bị những lời nói sao động từ mọi người là không phải đâu, nó bị trị chậm đơn thuần thôi đấy thì hoàn toàn là chúng ta có thêm một thông tin khoa học cung cấp cho chúng ta cho nên là mọi người lưu ý ra về những đặc điểm này để chúng ta nếu được thì Hương vẫn khuyết khích là cô chúng thì có thể giải mã gen bởi vì chúng ta chỉ cần làm một lần trong đời thôi với một em bé vừa mới sinh ra thì nó một lời rất là dài và chi phí dành cho giải mã gen ngày xưa thì nó rất là lớn nhưng mà khi mà Jenica mang giải mã gen về Việt Nam thì chi phí nó chỉ còn giao động từ 3 triệu cho đến 15 triệu thôi, đối với gói tự kỷ là 3 triệu 500 ngàn mọi người hình dung là suốt cả cuộc đời con chỉ làm một lần trong đời thôi và chi phí nó chỉ giao động từ 3 triệu thì mình có thể biết được những nguy cơ bệnh con này có thể phòng sánh và riêng đối với tự kỷ thì giá nó là 3 triệu 500 ngàn đó chính là buổi chia sẻ của Hương ngày hôm nay rất là mong mọi người đã có thể nhận được một phần nào lợi ích và hiểu hơn được giá trị của giải mã gen đối với rối loạn vụ tự kỷ nói riêng cũng như các vấn đề trong cuộc sống nói chung rất là cảm ơn cô chú và chị đã dành thời gian nghe Hương chia sẻ và sau đây nếu mọi người có câu hỏi gì thì mọi người cứ bật mic chia sẻ hoặc là mình để nhắn lại trên khuôn chat của mọi người nhé