Việt Nam Trong Tôi | Ngẫm lại chữ "Ân" của Phật Hoàng Trần Nhân Tông

Giữa lúc quyền lực và vinh quang tột tỉnh, có một vị vua lựa chọn rời bỏ ngai vàng để bước vào con đường tu hành. Người đời sau tôn ông là Phật Hoàng. Việt Nam trong tôi hôm nay xin mời bạn cùng nhìn lại cuộc đời của Trần Nhân Tông và câu chuyện về một người đã sống trọn vẹn với hai chữ nhớ nguồn. Ít ai biết, lòng hướng Phật của Trần Nhân Tông đã có từ rất sớm. Ngay từ khi mới 16 tuổi, còn là một thái tử, ông đã từng lặng lẽ vượt thành tìm đường lên núi Yên Tử để đi tu. Nhưng vua cha cho người tìm được khuyên ông trở về. Ý nguyện tu hành đã cháy trong lòng ông từ thủa ấy, vậy mà ông vẫn gác lại. Bởi ông hiểu, trên vai mình là cả một giang sơn mà tổ tiên nhà Trần đã đổ bao sơn máu để dự nên và gìn giữ. Và rồi vẫn nước lâm nguy, đế quốc nguyên mông, đội quân đã dày xéo gần nửa thế giới, hai lần tràn sang xâm lược Đại Việt. Trần Nhân Tông đã cùng vua cha và các tướng lĩnh cùng toàn dân đứng lên đánh cho đạo quân hùng mạnh ấy phải hai lần đại bại. Suốt những năm tháng ấy, dù lòng vẫn hướng về cửa Phật, ông chưa một lần buông bỏ trách nhiệm với đất nước. Sự cũ còn kể, ông từng đôi lần định xuất ra rồi lại quay về, chỉ vì bờ cõi chưa yên. Với ông, khi giang sơn của tổ tiên còn chưa vững, thì ý nguyện riêng của mình vẫn phải đứng sau. Chỉ đến khi non sông đã thái bình, dân chúng đã an cư, Trần Nhân Tông mới thanh thản trao lại ngai vàng cho con, rồi tìm về con đường mình hẳn mong mỏi. Năm 1299, ông lên núi Yên Tử chính thức xuất ra. Nhưng điều đáng nói là, bỏ ngai vàng với ông không hề có nghĩa là quay lưng với cuộc đời. Ông không lên núi để trốn tránh, để hưởng lấy sự thanh nhàn cho riêng mình. Ông lập nên thiền phái trúc lâm với một tư tưởng rất riêng, cư trần lạc đạo, sống ngay giữa cõi đời mà vẫn giữ trọn được đạo. Ông vẫn xuống núi, đi khắp nơi khuyên dân sống thiện, vẫn dõi theo con trị nước, vẫn nặng lòng với phận mạnh của nguồn dân. Cứ thế, vị vua ấy đã cho đi một cách trọn vẹt. Thời còn trẻ, ông dâng hết sức mình để giữ lấy đất nước của tổ tiên. Khi buông ngai vàng, ông lại để lại cho hậu thế một di sản tinh thần vô giá, một dòng thiền mang đậm cốt cách Việt, một chiếc lý sống mà đến ngày hôm nay người ta vẫn còn soi vào. Ông vừa là người biết ơn và báo đáp cội nguồn đã sinh ra mình, lại vừa trở thành một cội nguồn cho bao tế hệ về sau nói theo. Nghĩ về Trần Nhân Tông, ta chợt hiểu rằng bỏ ngai vàng của ông không phải là chối bỏ trách nhiệm, mà ngược lại, đó là việc của một người đã trả xong món nợ của mình với non sông, với tổ tiên, với dân, rồi mới nhẹ nhàng đi tìm điều mình hẳn mong mỏi. Cái gốc của một con người, hóa ra không nằm ở chỗ họ có được bao nhiêu, mà ở chỗ họ có nhớ mình đã nhận từ đâu và có biết để đáp lại hay không. Mỗi chúng ta đều đang uống nước từ một nguồn nào đó, từ công ơn của cha mẹ, từ mù hôi và sơ máu của bao lớp người đi trước để ta có được ngày hôm nay. Nhớ về cái nguồn ấy và sống sao cho xứng với nó, có lẽ cũng chính là một cách báo hiếu, báo ân. Năm 1308, trên đỉnh Ngoạ Vân của núi Yên Tử, Phật Hoàng Trần Nhân Tông an nhiên viên tịch. Nhẹ nhàng như một người đã làm xong trọn vẹt mọi việc của một đời. 700 năm trôi qua, ngai vàng ông từng ngồi, này chỉ còn trong sử sách. Nhưng con đường ông để lại thì vẫn còn nguyên đó, thấp thoáng trên non thiêng Yên Tử, trong từng bước chân người hành hương và trong một lời nhắc rất khẽ. Sống ở đời, đừng bao giờ quên mình đã mang ơn những ai.