Độc quyềnViệt Nam Trong Tôi | Chuông Từ Hiếu - Tiếng vọng của lòng hiếu nơi cố Đô

Có một thành phố mà mỗi buổi chiều, khi tiếng chuông chùa ngân lên rồi lan dài trên mặt sông, cả không gian như lắng lại, không ồn ào, không vội vã, chỉ có tiếng chuông, dòng sông và một nỗi trầm mặn rất khó gọi thêm, đó là Huế. Và mỗi độ tháng 7 vu lan về, tiếng chuông ấy lại như ngân sâu hơn vào lòng người. Bởi ở Huế, tiếng chuông chùa chưa bao giờ chỉ là âm thanh của cảnh vật. Nó gắn với một chữ mà cả dân tộc này mang theo suốt đời, chữ Hiếu. Việt Nam trong tôi hôm nay xin mời bạn trở về cổ đô để nghe trong tiếng chuông ấy câu chuyện của lòng Hiếu và Cụi Nguồn. Huế vốn được xem là một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất cả nước, đến mức người ta gọi nơi đây là trúng thiền kinh. Mà nói đến nhà Phật, ta thường nghĩ ngay đến chữ buông. Buông sanh lợi, buông muộn phiền, buông cả những sàng buộc để tâm được nhẹ nhàng và thanh thản. Nhưng có một điều nhà Phật không hề bảo ta buông, trái lại còn xem đó là gốc rễ của mọi điều thiện, đó chính là lòng Hiếu. Người xưa có câu, tâm Hiếu là tâm Phật, hạnh Hiếu là hạnh Phật. Có nghĩa là trong tâm lòng của một người con Hiếu Thảo đã có sẵn bóng dáng của sự tu tập. Và ở Huế có một ngôi chùa mà đến ngay cả cái tên lẫn câu chuyện đằng sau nó là một minh chứng đẹp nhất cho điều ấy. Đó là chùa Tử Hiếu. Chuyện kể rằng vào giữa thế kỷ 19, có một vị hòa thượng tên là Nhất Định. Ngài từng giữ chức cao trong ngôi quốc tự giữa Hoàng Cung, một địa vị mà bao người mơ ước. Vậy mà Ngài buông bỏ tất cả, lùi về dựng một thảo an nhỏ giữa rừng, chỉ để được ở bên chăm sóc mẹ già. Ngài buông được cả chức tước, danh vọng chống kinh thành. Nhưng người mẹ thì Ngài không buông. Rồi mẹ Ngài lâm bệnh nặng, thầy thuốc bào phải có chút thịt cá bồi bù mới qua khỏi. Thế là mỗi ngày, vị hòa thượng già lại chống gầy, lặng lẽ băng qua mấy dặm đường rừng, xuống tận chợ mua cá tươi về nấu cháo cho mẹ. Người trong vùng thấy một nhà sư đi mua cá thì xì xào, dị nhị. Cho rằng Ngài đã phá giới, tu hành mà còn ăn mặn. Tiếng đồn lan khắp nơi, nhưng Ngài không một lời thanh minh. Bởi với Ngài, thành danh của bản thân nhẹ hơn rất nhiều so với một bát cháo nóng dành cho mẹ. Chỉ ít ai biết rằng, phần cá ấy Ngài nấu cho mẹ, còn mình thì vẫn giữ nguyên nếp chai tị. Ngài mang tiếng phá giới, mà thực chất chưa từng phá giới. Chỉ là chọn nhận lấy tiếng xấu về mình, để mẹ được yên lòng ăn hết bát cháo. Về sau, câu chuyện đến tài vô tự đức, vốn là người con nổi tiếng trí hiếu với mẹ. Cản phục tấm lòng của vị hòa thượng, nhà vua bàn cho ngôi chùa mấy chữ. Từ hiếu, nghĩa là từ bi và hiếu thảo. Cái tên ấy ra đời như thế, và còn được nhắc mãi đến hôm nay. Câu chuyện trên khiến ta phải nghĩ lại về hai chữ báo hiếu. Ta vẫn thường tưởng, báo hiếu là những gì lớn lao. Một món quà đất tiền, một mâm cổ đầy, một ngôi nhà khang trang cho cha mẹ. Nhưng lòng hiếu của vị hòa thượng kia lại nằm ở một điều nhỏ bé đến bất ngờ. Chỉ một bát cháo cá. Và cái giá của nó không phải là tiền bạc, mà là danh dự của chính ngài. Có lẽ, báo hiếu thật sự nhiều khi là như vậy. Là bằng lòng trự thiệt một chút về mình, để cha mẹ được an vui. Là đặt cha mẹ lên trước cả cái tôi và thể diện của bản thân. Và lạ thay, tấm lòng ta vừa thấy nơi một vị sư nơi rừng vắng. Lại cũng chính là tấm lòng đã dự nên cả một cố đô. Bởi Huế, xét cho cùng, là một vùng đất của sự thờ phụ và tưởng nhớ. Giữa kinh thành, các vua Nguyễn cho lập những ngôi miếu uy y để thờ tổ tiên và tiên đế. Phía nam thành có đàn nam sao, nơi mỗi năm nhà vua, người quyển y nhất đất nước, vẫn phải trai giới, quỳ xuống tế cáo trời đất để tạ ơn nguồn cội. Và quanh thành phố là những lăng tầm, được con cháu đời đời gìn giữ, hương khói chẳng khi nào tắt. Từ một nhà sư không danh phận, đến những bậc bế vương tột định quyền lực, tưởng như cách nhau cả một trời một vực. Vậy mà họ gặp nhau ở đúng một điểm, đều cúi đầu trước công ơn của những người đã sinh thành ra mình. Hóa ra, lòng biết ơn cội nguồn là thứ không phân biệt cấp bậc hay địa vị. Nó là cái gốc chung, làm nên phần người tử tế nhất trong mỗi chúng ta. Chiều bung xuống, tiếng chuông chùa lại nhân lên, chậm chậm loang trên mặt sông hương, rồi tan vào sông khói. Giữa một mùa vu lang, đứng nơi đất cố đồ này mà nghe tiếng chuông ấy, tự dưng lòng ta trùng xuống. Ta chợt nhớ về cha, về mẹ, những người có khi cả một đời lặng lẽ chịu thiệt về mình, chỉ để cho ta được đủ đầy. Tiếng chuông Huế, từ bao đời, vẫn khai khẽ nhắc mỗi người một điều giảm dị mà thiêng liêng. Hãy nhớ về nguồn cội, và hãy biết tri ân, biết biết ơn khi ta vẫn còn có thể.