Độc quyềnTập 26: Điều Gì Làm Nên Một Người Thầy Vĩ Đại? | Podcast Tôi Biết Ơn

Điều gì làm nên một người thầy vĩ đại Chào mừng bạn đã quay trở lại với podcast Tôi biết ơn Trong số podcast ngày hôm nay Mời quý vị cùng lắng nghe một bài nói chuyện của một giáo viên Được chia sẻ trên diễn đàn TED Thì qua những trải nghiệm chân thực và góc nhìn nhân dân Từ chính người trong nghề Chúng ta sẽ cùng ngẫm lại về sứ mệnh của giáo dục Về một tình yêu thương vô điều kiện Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Từ những trường học nghèo nhất ở Los Angeles, các trường ngoại ô ở Texas, cho đến những trường tư thuộc danh tiếng ở nước ngoài. Và sau 24 năm đứng lớp, giảng dạy học sinh, tôi vẫn chưa thể tìm ra câu trả lời trọn vẹn cho câu hỏi ấy. Hôm nay, tôi muốn chia sẻ với các bạn những bài học mà tôi đã đúc kết được từ hàng nghìn học sinh. Và tôi muốn chúng ta cùng khám phá xem, mình có thể học được điều gì nếu thực sự lắng nghe các em. Tôi sẽ kể các bạn một trong những câu trả lời sâu sắc nhất mà tôi từng nhận được Một người thầy vĩ đại là người ăn táo Tôi biết là các bạn đang nghĩ gì Giáo viên giỏi là người ăn táo Lúc đầu khi nhìn thấy câu trả lời này Tôi đã gạt nó sang một bên Vì nghĩ rằng đó chỉ là một câu trả lời ngớ ngẩn Nhưng điều kỳ lạ là câu trả lời ấy Cứ lặp đi lặp lại hết lần này đến lần khác Tôi bắt đầu tự hỏi Chắc hẳn phải có điều gì đó ẩn sau câu nói này Nhưng các em thật sự muốn nói với mình điều gì chứ Thế là một ngày nọ tôi quyết định bắt đầu ăn táo Tôi ăn táo vào buổi sáng Trong giờ ăn trưa Ngay cả trong lớp học và ngoài hành lang Dần dần học sinh bắt đầu mang táo đến cho tôi Các em nhìn thấy tôi đang ăn táo và reo lên Thầy đang ăn táo kìa Tôi biết mà Các em mỉm cười Và tôi cũng mỉm cười đáp lại Chỉ đến khi hiểu ra rằng Các em muốn nhìn thấy tôi như một người sẵn lòng đón nhận món quà mà các em dành tặng Tôi mới nhận ra, quả táo thực chất là biểu tượng cho mối quan hệ giữa thầy và trò Ẩn sau đó là sự tử tế và niềm tin Nhưng mà trong một thời gian dài, tôi đã không chịu lắng nghe Và cũng chẳng hiểu được điều ấy Một người thầy vĩ đại là người luôn điềm tĩnh, thoải mái Các em có ngôn ngữ riêng của mình Khi các em nói, một người thầy giỏi phải thật chill Điều các em thật sự muốn nói là đừng quá nghiêm trọng hóa mọi chuyện, hãy bình tĩnh trong mọi tình huống, đừng để bản thân bị cuốn vào sự căng thẳng. Các em có cách riêng để truyền đạt những điều thật sự muốn nói với chúng ta, nhưng điều quan trọng là chúng ta phải biết lắng nghe, đúng không ạ? Tôi là cha của hai người con đã trưởng thành, hiện tại các con tôi đều đã rời ghế nhà trường và bước vào đại học, nhưng khi còn sống ở nhà và đang trong độ tuổi thiếu niên, Hãy subscribe cho kênh Ghiền Mì Gõ Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn Bố có lẽ nên hỏi thêm vài câu nữa Nhưng mà đừng mong con sẽ trả lời Trẻ em có ngôn ngữ riêng Có cách suy nghĩ riêng Các em muốn chúng ta thử suy nghĩ như các em Hiểu được những gì đang diễn ra bên trong tâm trí mình Các em có vô vàng cách nhìn nhận thế giới Và những điều khiến các em cảm thấy tuyệt vời Các em muốn chúng ta nhìn thấy thế giới nội tâm ấy Nhưng các em không muốn chúng ta hành xử giống như là các em Các em muốn chúng ta luôn bình tĩnh, che chở và bảo vệ các em Trẻ em có cách riêng để giao tiếp Nhưng người lớn lại chưa thực sự dành thời gian để lắng nghe Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta làm điều đó Nếu chúng ta thực sự lắng nghe học sinh bằng cả một sự thấu hiểu thì sao Một trong những điều mà tôi nhận thấy sau nhiều năm thầm thu những câu trả lời này Là có những khuôn mẫu nhất định liên tục xuất hiện Khi tôi hỏi điều gì làm nên một người thầy vĩ đại Tôi thường nghe các em nói Một người thầy vĩ đại là người yêu thích công việc giảng dạy Và trong 70% trường hợp Câu trả lời tiếp theo mà tôi nhận được Một người thầy vĩ đại là người yêu thích việc học hỏi Điều này rất là đáng chú ý Bởi các em không nhìn thấy điều đó trong thực tế Các em nhìn thấy thầy cô giảng dạy Nhưng lại mong muốn được nhìn thấy thầy cô cùng học hỏi với mình Hãy thử nghĩ xem Các hiệu trưởng tuyển dụng giáo viên Vì họ là những chuyên gia về kiến thức Những người được kỳ vọng phải nắm vững mọi thứ Chứ không phải là những người đi học hỏi Nhưng mà nếu giáo viên cũng là những người học hỏi thì sao? Sẽ thế nào nếu một ngày bạn bước vào lớp học Và thấy thầy cô đã chuẩn bị mọi điều gì đó rồi nói Hôm nay thầy cũng chưa biết chính xác là chúng ta sẽ làm gì Nhưng thầy rất háo hức được cùng các em khám phá và học hỏi Hoặc các em được chứng kiến thầy cô loay hoay trước một vấn đề Mà chính thầy cô cũng chưa biết lời giải Rồi cuối cùng từng bước tìm ra đáp án Trẻ em muốn được truyền cảm hứng từ chính thông điệp rằng Học tập là điều quan trọng Nhưng các em lại không nhìn thấy điều đó trong trường học Một người thầy vĩ đại Không chỉ đơn thuần là một người thầy Khi nhìn thấy câu trả lời này Tôi thật sự có chút phật lòng Ý các em là sao? Tôi là giáo viên cơ mà Các em đáp lại Chúng em biết chứ Điều các em thật sự muốn nói Là một người thầy vĩ đại Không chỉ tồn tại trong lớp học Bạn hãy cùng thử nghĩ về điều này và nhớ lại một khoảnh khắc Và bạn đã học được điều gì đó và ghi nhớ nó mãi mãi Một kỹ năng mà đến tận hôm nay bạn vẫn sử dụng Chẳng hạn như là nếm món chay hay là đi xe đạp Tôi vẫn nhớ lần đầu tiên mẹ dạy tôi đi xe đạp Khi ấy tôi mới 5 tuổi Mẹ tháo 2 bánh phụ khỏi chiếc xe đạp của tôi Đứng phía sau và bắt đầu đẩy Hai mẹ con cứ chạy, chạy mãi cho đến khi mẹ buông tay Và rồi tôi bắt đầu tự mình đạp xe Đó là cách tôi học đi xe đạp Và cho đến tận hôm nay Tôi vẫn có thể đi xe đạp nhờ khoảnh khắc ấy Như các bạn mà thử tưởng tượng xem Nếu tôi học đi xe đạp Từ mẹ trong một lớp học Mọi chuyện sẽ diễn ra như thế nào Giáo trình 101 Nghệ thuật đi xe đạp Con trai, trước tiên con sẽ cần phải học thuộc Tất cả các bộ phận của chiếc xe đạp Đây là bàn đạp, đây là trục quay Còn kia là sợi xích giúp bánh xe chuyển động Con cần tạo ra một lực đủ lớn Khi lực ấy tạo được đủ quán tính, con mới có thể giữ thăng bằng Đó chính là nguyên lý hoạt động của một chiếc xe đạp Mẹ muốn con học thuộc tất cả các bộ phận, gọi đúng tên từng bộ phận và giải lại chúng Sau đó con sẽ phải nghiên cứu và viết một bài luận về lịch sử của việc đi xe đạp Con cần tìm hiểu tất cả những yếu tố quan trọng, những cột mốc, quá trình phát triển của xe đạp Và cuối cùng, con sẽ phải làm một bài thi tổng kết Nếu con vượt qua bài thi và đạt điểm A con mới được phép đi xe đạp Nếu tôi nghe điều đó khi mới 5 tuổi Có lẽ tôi sẽ đáp Thôi khỏi à, con đi bộ cho rồi Đó chính xác là những gì mà chúng ta đang làm với trẻ em Chúng ta đưa các em vào lớp học rồi nói Đây là những điều thầy muốn các em học Nó rất quan trọng, hãy làm đi Nhưng trẻ em thì biết cách học ấy không thực sự phản ánh những giá trị mà chúng ta vẫn nói là quan trọng Vậy nên chẳng có gì ngạc nhiên khi các em trở nên nghịch ngợm, buồn chán hoặc mất đi sự hứng thú với việc học Trẻ em muốn chúng ta trở thành những người thầy không chỉ đơn thuần là người đứng lớp Tôi muốn kể cho các bạn nghe câu chuyện về một cô bé tên là Anna Anna là một học sinh khá khó bảo Cô bé cá tính mạnh, bướng bỉnh và nổi tiếng khắp trường vì tính cách của mình Anna luôn khoác một chiếc áo khoác, như thể là muốn khẳng định danh tiếng ấy Mỗi khi cô bé đi đến đâu, các bạn học sinh khác cũng đi theo đến đó. Khi vào lớp, cô bé luôn chọn ngồi ở hàng ghế đầu và cố tình ngả người theo một tư thế nhất định để có thể nhìn thẳng vào mắt tôi, như muốn thách thức và áp đảo tôi. Cô bé gọi tôi là thầy theo cách rất trống không, thậm chí là chẳng buồn gọi đầy đủ tên tôi. Mỗi khi em đứng dậy đi vệ sinh, tất cả các bạn nữ khác cũng đi theo. Thế rồi một ngày, tôi nhận thấy Anna bắt đầu không nộp bài tập về nhà. Trước đó, cô bé luôn hoàn thành bài tập, tích cực phát biểu và thực sự là học khá tốt Vì vậy, khi điều đó xảy ra, tôi vô cùng ngạc nhiên Tôi đánh gần và nói Anna, thầy thật sự thất vọng về em Cô bé đáp Em biết Thưa thầy, em xin lỗi Tôi nói tiếp Thầy mong ngày mai em sẽ nộp bài đầy đủ Ngày hôm sau, cô bé nộp lại cho tôi chỉ vài tờ bài tập còn dở dang Tôi lại đến gặp em và nói Anna, thầy thật sự thất vọng về chuyện này Cô bé trả lời Bình thường em vẫn làm bài tập trong phòng tắm Vì đó là nơi yên tĩnh nhất trong nhà Nhưng mà tuần này nhà em bị cắt điện Nên trong đó tối om Em đã thắp một cây nến Nhưng mà nến thì cũng cháy hết rồi Em xin lỗi thầy Cô bé cúi gằm mặt xuống Không còn kiêu hãnh Bất cần như thường ngày Và lúc ấy tôi mới nhận ra Mình đã hoàn toàn bỏ lỡ điều quan trọng Tôi đã không thực sự lắng nghe khi em nói Em đang cố gắng thưa thầy Tôi đã nghe thấy những lời ấy, nhưng tôi không thực sự lắng nghe Những người thầy vĩ đại nhận ra khi học sinh đang gặp khó khăn Họ không vội vàng đưa ra những giả định về việc học sinh có thể hay không thể làm được điều gì Họ kiên nhẫn quan sát, chờ đợi và sẵn sàng giúp đỡ khi các em rơi vào bế tắc Những người thầy bình thường có thể nghe thấy học sinh nói, nhưng chưa chắc đã thực sự lắng nghe Tôi sẽ không bao giờ quên Anna Và tôi biết ơn cô bé vì mỗi khi đọc được câu trả lời của học sinh như thế Tôi lại nhớ đến em và tự nhắc mình phải lắng nghe Một người thầy vĩ đại là người biết hát Đây có lẽ là câu trả lời khiến tôi bối rối nhất trong tất cả những câu trả lời từng nhận được Suốt 10 năm liên tiếp Năm nào cũng có ít nhất một học sinh viết câu này Một người thầy vĩ đại là người biết hát Các em đang muốn nói điều gì vậy? Tôi đâu có biết hát Tôi bắt đầu suy nghĩ Khoan đã Ý các em thật sự là gì? Mãi cho đến khi một cậu học sinh tên là Danny đưa ra câu trả lời ấy Tôi mới dần hiểu ra Danny là một cậu bé chuyên gây cười trong lớp Các bạn biết kiểu học sinh đó chứ Đó là khi cả lớp chụp ảnh Cậu bé sẽ giơ hai ngón tay phía sau đầu người khác để tạo thành đôi tay thỏ Trong mỗi tiết học Danny thường làm đủ trò để khiến cho tôi phải bật cười Với Danny mọi thứ đều có thể trở thành một trò đùa Vì vậy khi nhận được bài trả lời của cậu bé tôi khá là bất ngờ Bởi tất cả những câu trả lời khác đều rất là nghiêm túc và thật sự sâu sắc Vậy mà ở giữa những câu trả lời ấy lại xuất hiện dòng chữ Một người thầy vĩ đại là người biết hát Tôi biết cậu bé hẳn là phải có điều gì đó ẩn sau câu nói ấy Chỉ là tôi chưa hiểu được Thế là ngày hôm sau, tôi viết thời khóa biểu lên bản Liệt kê tất cả hoạt động trong ngày Những yêu cầu cần thực hiện và bài tập về nhà Nhưng thay vì đọc những nội dung ấy một cách nghiêm túc như thường lệ Tôi quyết định hát chúng lên Tôi hát thật lớn, bằng một phong cách opera đầy kịch tính Mắt của các em học sinh mở to, miệng các em thì há hốc vì kinh ngạc Nhưng các bạn biết điều gì xảy ra sau đó không? Tôi đã nghĩ rằng cả lớp sẽ chỉ tay vào mình và cười nhạo Thế nhưng cả lớp học lại bùng nổ trong những tiếng reo hò và vỗ tay tán thưởng Các em thậm chí còn đứng dậy vỗ tay như thể đang dành cho tôi một tràng pháo tay danh dự Tôi đã không thể tin nổi điều đó Cuối giờ, các em lần lượt ra về đập tay và bắt tay tôi Và rồi Danny xuất hiện Cậu bé bước đến ghé sát lại Vỗ nhẹ lên vai tôi rồi nói Em đã bảo thầy rồi mà Một người thầy vĩ đại là người biết hát Những người thầy dĩ đại biết cách hạ thấp cái tôi của mình trước học sinh Họ dám chấp nhận rủi ro Họ gạt bỏ nỗi sợ hãi để thử làm những điều mới mẻ Họ tin tưởng rằng ngay cả khi thất bại Họ vẫn sẽ nhận được sự ủng hộ Nhưng học sinh lại không thường xuyên được nhìn thấy điều đó Bởi vì các em chỉ nhìn thấy những chuyên gia đúng không? Những chuyên gia về kiến thức Vậy nên chúng ta tuyển dụng giáo viên Không chỉ để trở thành những người am hiểu sâu sắc về môn học Những người nắm giữ kho tàng kiến thức Mà còn là những người thật sự thấu hiểu học sinh thì sao? Các trường học sẽ thay đổi và chuyển mình như thế nào? Cũng chẳng là có gì ngạc nhiên khi học sinh không quan tâm Hay giáo viên không thực sự lắng nghe các em bởi vì chưa từng có ai dạy chúng ta cách làm điều đó. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta học được cách lắng nghe? Các bạn biết đấy, chúng ta dành khoảng 3 năm trong cuộc đời học sinh để dạy cho các em đọc, dành khoảng 12 năm để dạy cho các em viết. Và như nếu may mắn, các em có thể sẽ được học một học kỳ hoặc nửa năm về kỹ năng nói trước công chúng. Nhưng gần như không có một năm học chính thức nào được dành riêng để dạy các kỹ năng lắng nghe. Gần như là bằng không, bạn thử nghĩ mà xem Lần gần đây nhất bạn tham dự một bữa tiệc tối và có người hỏi Vậy anh chị làm nghề gì? Bạn đã bao giờ nghe ai trả lời Tôi là giáo viên dạy kỹ năng lắng nghe Tôi dạy môn lắng nghe nâng cao ở bậc trung học, môn giáo tiếp và lắng nghe hay môn lắng nghe cơ bản dành cho học sinh tiểu học Chúng ta hiếm khi nghe thấy điều đó Bởi vì chúng ta chưa thực sự tin rằng kỹ năng lắng nghe là điều quan trọng trong trường học Trong khi đó, ngoài xã hội, lắng nghe lại là một trong những kỹ năng quan trọng hàng đầu, thiết yếu cho cả công việc lẫn cuộc sống Vậy mà chúng ta lại không dạy điều đó Chúng ta cần học cách lắng nghe học sinh của mình, bởi vì tương lai đang hiện diện ngay trong những lớp học của chúng ta Đó có thể là Maya Angelou, mẹ Teresa hay là Elon Musk của thế giới ngày mai Và các bạn hãy thử tưởng tượng xem, nếu chúng ta dành thời gian hỏi chính những học sinh ấy rằng Điều gì sẽ làm nên một người thầy vĩ đại Và sau đó chúng ta thật sự lắng nghe Câu trả lời của các em Chúng ta hoàn toàn có thể thay đổi Diện mạo của trường học Và cả một nền giáo dục Câu chuyện ngày hôm nay xin khép lại tại đây Hy vọng rằng những khoảng lặng vừa qua Đã mang đến cho quý khán giả Thêm chút ấm áp, niềm tin Và sự trân trọng đối với những người Đang lặng lẽ vun đắp cho cuộc đời này Cảm ơn bạn đã dành thời gian Đồng hành cùng chúng tôi Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại bạn trong những số phát sóng tiếp theo của Tôi biết ơn Được phát sóng trên kênh Việt Nam Tươi Đẹp thuộc nền tảng Ganching World