Mây Tần, mây Hàng... Hàn Tương Tử độ hóa Hàn Dũ

Kẻ Học Trò
781 người theo dõi
546 Lượt xem video·21 thg 3, 2025
Comments are disabled for this video.
Điển hay tích lạ của tác giả Nguyễn Tử Quang
Hôm nay chúng ta sẽ bắt đầu với điển tích
Mây Tần Mây Hàng
Hàn Dũ
Sinh năm 768
Mất năm 823
Tự là Thoái Chi
Người ở đất Nam Dương Châu Đăng
Nay thuộc tỉnh Hồ Bắc
Làm quan về đời vua Đường Hiếu Tông
806-820
Một hôm Hàn Dũ mở tiệc hạ thọ
Có người cháu gọi Hàn là chú
Tên là Hàn Tương Tu Tiên
Ở trong núi về bái mừng
Hàn Dũ thấy cháu lông bông
Không chịu học hành lập trí
Ben ngỏ lời khuyên
Tường thưa với chú
Dạ cháu có học
Nhưng mà cháu học theo lối xuất thế
Hàn không bằng lòng
Cho là hoang đường
Tương lại thưa
Đó là túc căn của cháu
Cháu phải theo
Hàn hỏi
Thế học như thế thì có ích gì
Kết quả ra sao
Tương thưa
Cái sự học của cháu mênh mông như biển xanh
Bảng bạc như mây trắng
Nói khồn xiết
Chỉ biết là khi học được
Tất chiều được ý muốn của mọi người
Như là chú thích rượu ngon
Cháu xin dân
Chú thèm quả ngọt
Cháu cũng có
Nói xong
Tường lấy nước lã
Đổ vào bình to để ở trước án
Một lúc
Tương đem bình ấy rót dân Hàn
Và tân khách ở trong tiệc
Mọi người nâng chén đưa lên
Đã ngửi thấy mùi thơm
Nhấp vào môi
Thì thấy rượu ngon quý
Quá là một thứ rượu tuyệt ngon
Trên đời khó kiếm
Nên là lấy làm kỳ lạ lắm
Tương lại hỏi chú
Cháu thấy chú
Thích ướp trà sen
Cháu xin dân chú lại sen Đông Hải
Để dùng
Hàn ngạc nhiên
Này cuối đông thì làm gì có sen
Và lại sen Đông Hải
Thì làm sao mà hái về được
Cháu đạt được cả quyền
Của tạo hóa hay sao
Đoạn
Lấy vuông lụa phủ lên
Một cái lọ cắm bông
Khoảnh khắc mở ra thì có bông sen
Thơm thơm nức ở khắp phòng
Bông tuy lớn
Nhưng mà cánh lại nhỏ
Nhụy lại thắng toát
Rõ ràng là sen Đông Hải
Sen còn hàm tiếu
Nhưng mà chỉ một lúc sau
Thì sen đã nở lớn
Lạc thay nhìn vào bông sen
Lại có hai câu thơ
Vân hoành tần lĩnh
Sa hà tải
Tuyết cùng lam quan mã
Bất tiền
Nghĩa là may ngang tần lĩnh
Nhà đấu tá
Tuyết phủ lam quan ngựa khó qua
Xem qua hai câu thơ
Hàn nói
Hai câu thơ rất hay
Nhưng mà không có ý nghĩa gì cả
Tương thưa
Xin chú cứ nghiệm về sau sẽ rõ
Năm sau
Nhân việc đường hiến tông
Cho rước xương Phật vào cung để thở
Hàn dân biệu càn rán
Bằng những lời rất mạnh
Xin trích một đoạn
Từ hoàng đế cho đến
Vua Vũ, Vua Thang
Vua Văn, Vua Vũ
Đều hưởng thọ lâu dài
Chăm họ yên vui
Mà thọ ấy thì chưa có Phật vậy
Đến đời vua mình đế nhà Hán
Mới có Phật Pháp
Cứ về sau, loạn lạc mãi
Các vua trị vì
Vì chẳng được bao lâu
Nhà Tống, Nhà Tể
Nhà Lương, Nhà Trần
Cùng nhà ngụy
Thở Phật càng ngày càng thêm kính cẩn
Thể mà
Niên đại rất trống
Duy có vua Vũ đế nhà Lương
Ở ngôi được 48 năm
Ba kỷ xã thân đi làm tăng
Sau bị giặc hầu
Cảnh mức phải chết đói
Thở Phật cầu phúc
Mà lại phải vạ
Lấy đó mà xem
Thở Phật không nên tin
Cũng khá biết vậy
Bản dịch của lệ thần
Trần Trọng Kim
Vua Hiến Tông cá giận
Hạ lệnh đem Hán ra xử tử
May nhờ có Tể tướng
Bùi độ và các quan
Đồng liu thết sức kêu xin
Hán mới thoát khỏi
Tội chết
Nhà vua Liền Giáng Dức Hàn
Làm thứ sử
Ở Triều Châu
Nay thuộc tỉnh Quảng Đông
Và hạ trong 8 ngày
Thì phải có mặt tại sở nhậm
Nếu mà đến trễ
Thì sẽ chết chém
Đường từ Trường An
Kinh đô nhà đường
Ra đến Triều Châu có đền 8 ngàn dặm
Đường giá lại gập gành hiển trở
Đèo núi trao leo
Đi ngựa cả tháng
Chắc thì chưa chắc đã đến nơi
Thê mà lệnh vua là chỉ có 8 ngày
Tuy vậy Hán không dám trái lệnh
Lập tức cùng 2 gia nhân
Lủi thủi lên đường
Bạn bè sợ vạ lây
Không ai dám ngửa tiễn
Bà thầy trò Hán
Đi suốt ngày đêm
Ăn cơm khô
Uống nước bầu trên ngựa
Không dám nghỉ ngơi ở quán dịch
Mà 8 ngày rồi
Mời đến làm quan
Lục bấy giờ đương
Tiết trời đông
Nơi cửa ải lam quan
Mưa giầm gió bức
Tuyết xuống đầy đường
Những tảng tuyết cao
Và trơn như mỡ
Ngựa không thể nào đi được
Hán và 2 gia nhân
Đành phải xuống ngựa đi bộ
Chẳng may cả 3 lại lạc vào rừng
4 phía vắng tành
Tìm mãi không thấy lối ra
Và cũng chẳng gặp ai để hỏi
Suốt bao nhiêu ngày
Gian lao như thế
Làm cho người Hán suốt ốm quá nữa
Đầu cơ hồ bạc
Lòng Hán
Bạc quá, chán nặng
Tự nghĩ
Vì công danh mà chịu nỗi lào đào
Hán bấy giờ có ý định
Bỏ quan vào rừng để ẩn nấu
Thoát vòng cương tỏa
Ý đã quyết
Hán định trở lại
Nhưng không biết đường nào ra
4 phía tuyết phủ mịt mù
Gió rít từng cơn
Trên đỉnh dạng núi Tần Lĩnh
Mây trắng lưỡng lở trôi
Cố hương
Nào biết nơi đâu mà về
Lúc ấy
Hán mới chợt nhớ đến
2 câu thơ trong bồng sen
Năm trước mà cháu là Hán Tương
Đã nhắc Hán
Sau nghiệp về sao sẽ biết
Thật là
Đúng với cây quảng cảnh của Hán
Lúc này
Trong lúc tiến thối lưỡng nan
Thì trời mịt mù sắp tối
Tuyết đổ xuống càng dày
Gió thổi càng mạnh
Mưa bay càng nặng
Bỗng nghe như
Có tiếng gọi văng vẳng ở sau lưng
Hán quay lại
Thì ra là Hán Tương
Hán rũ mừng rỡ
Biết cháu đến là có ý cứu mình
Bẻn đem đầu vui câu chuyện
Thuật lại cho Tương nghe
Tương bảo
Thôi nếu mà thúc phụ muốn đến
Triều Châu ngay bây giờ
Thì hãy bỏ ngựa đi thuyền
Đêm nay sẽ đến Triều Châu đúng hạn
Hán rũ nghe lời
Tương đưa ba thầy trò ra khỏi rừng
Đến bờ sông Trương
Thì sẵn có một chiếc thuyền
Cắm xào trên bằng tuyết
Nước trường giang nóng hành băng
Một giải liền như tấm lộ chóng
Tương bảo ba thầy trò Hán
Vào trong thuyền ngồi
Và nhắm mắt lại
Để Tương đưa đi
Ba thầy trò nghe theo
Nhắm chặt mắt lại
Tai chỉ nghe tiếng gió thổi vù vù
Tiếng thuyền rẽ sóng nước
Ào ào
Độ một giờ sau
Thuyền ngừng lại
Tiếng gió tiếng nước vắng lặt
Bây giờ thầy trò mới mở mắt ra
Thì ra
Bến Triều Châu
Đã ở ngay bên cạnh
Cả ba mừng rỡ lên bờ
Vào dinh Thứ Sử Triều Châu nhậm trực
Nhớ đến
Chuyện long đong lận đận
Nhất là hai câu thơ
Ở trong bồng sen ngày nọ
Đã tả đúng cách cành
Lạc loài cô đơn
Và nỗi nhớ nhà
Dừng thẳm bên ải Lam Quan
Và núi Tần Lĩnh
Nền hàn rũ là một bài thơ
Nhàn đề
Chế Lam Quan thị điệt hàn tương
Đến Lam Quan bảo cháu hàn tương
Sớm dân bản tấu
Vào công quyết
Triều đất Triều Châu
Bị biến hòa
Muốn bỏ dị đoan cho đất nước
Quản chi sủi vũ tiết thân giả
Mây ngang
Tần lĩnh nhà đấu ta
Tuyết phụ Lam Quan
Ngựa khó qua
Hàn cháu đến đây lòng đã định
Chướng giang rồi
Nhặt nắm xương ta
Bản dịch của Bùi Khánh Đản
Nguyên văn là
Nhất phong chiêu tấu
Cử hoàng thiên
Tịch biếm Triều Châu lộ bát thiên
Bản vi Thánh Triều
Trừ tệ sự
Cảm tương suy hũ tích tàn niên
Vân hoành Tần Lĩnh
Ra hạ tại
Tuyết ứng Lam Quan mã bất tiền
Chi nhữ viện lai
Ưng hữu ý
Thảo thu ngô cỗ chướng giang biên
Trong tác phẩm đoạn trường tân thanh
Của cụ Nguyễn Du
Đoạn nói về tử hải
Biệt nàng Kiều
Để Kiều nương mình trong gian nhà nhỏ
Ở châu thai
Thôi thủy trong trở
Ngày cùng tử tái hợp
Trong lúc phòng không lẻ bóng
Mỗi khi nhìn thấy
Giải mây bảng bạc ở nơi xa xa
Nàng Kiều lại nhớ đến gia đình
Trả mẹ
Nên có câu
Nói trong muôn giọt tử phần
Hồn quê theo ngọn
Mây tầng xa xa
