HẰNG NGA và HẬU NGHỆ

Kẻ Học Trò
781 người theo dõi
431 Lượt xem video·12 thg 3, 2025
Comments are disabled for this video.
Và bây giờ thì chúng ta tiếp tục với Nguyễn Tử Quang, Điển Hay Tích Lạ, Hằng Nga và Hậu Nghệ
Trong bích câu kỳ ngộ của vô danh có câu
Hay là lỗi sổ Hằng Nga
Đếm đông vò võ bóng tà sao thưa
Nghĩ tình nên những ngẩn ngơ
Trong cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiểu
Đoạn ca của nàng cung nữ có câu
Không trời đắm nguyệt say hoa
Đấy thì mất ví Hằng Nga giật mình
Thần Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, Đời Nhà Trần
Năm 1225-1400
Kêu gọi tướng sĩ trong một bài hịch có đoạn
Nay ta bảo thật các ngươi nên cẩn thận như củi lửa
Đến giữa gìn như kẻ hút canh
Dạy bảo quân sĩ luyện tập cung tên
Khiến cho người nào cũng có sức khỏe như bàng mông và hậu nghệ
Thì mới có thể dẹp tan đứa quân giặc
Mà lập nên được công danh
Hằng Nga và hậu nghệ là hai nhân vật thần thoại
Được dùng trong cổ văn Trung Hoa và Việt Nam
Hằng Nga chồng Cung Trăng
Theo sách của Hoài Nam Tử
Hậu nghệ sinh thuốc trường sinh của bà Tây Vương Mẫu
Hằng Nga là vợ của hậu nghệ cuốn trộn chạy lên Cung Trăng
Người chặt cây quế ở trong Cung Trăng
Theo sách Dậu Dương Tạc Trỏ
Trong mặt trăng có cây quế cao 500 trượng
Dưới góc cây có một người ngồi chặt mãi
Nhưng chặt xong, giấu chặt lại liền như cũ
Người ấy tên là Ngô Cương
Quế ở Tây Hà
Tù tiền có lỗi bị phạt chặt cây
Còn thỏ ở trong mặt trăng
Theo sách Ngũ Thông Kình Nghĩa
Trong mặt trăng có con thỏ hay con cóc
Ông già ở dưới trăng
Sách Tục U Quái Lục Có Chép
Đời nhà đường
Vì cố đến Nam Điện ở Tống Thành
Thấy ông già xem sách dưới trăng
Vì cố hỏi sách gì
Ông già đáp sổ hôn nhân thiền hạ
Vì cố hỏi hôn nhân của mình
Thì ông lão bảo
Ở chợ có bà già trột mắt
Bồng đứa bé 3 tuổi
Đứa bé ấy sao là vợ
Vì cố ra chợ bắt gặp người đàn bà
Như lời ông lão
Nên tức giận mướn người giết cái con bé ấy
May mắn người đàn bà bồng đứa bé chạy thoát
Đứa bé chỉ bị thương soảng
14 năm sau
Thái sữa đất dương châu là vương thái
Gả con cho vị cố
Thiếu nữ ấy rất đẹp
Nhưng mà cuối mầy có một vết thẹo nhỏ
Cố hỏi nguyên cớ
Nàng trả lời
Thôi lên 3 tuổi
Người vú họ Trần bồng đi chợ
Bị một tên côn đồ đâm chúng
Cố hỏi người vú họ Trần có trột mắt không
Nàng nói
Rồi kể lại chuyện cũ
Tịch hậu nghệ
Theo Sơn Hải Kinh
Trên hang dương ở phía bắc nước rằng đèn
Có cây phủ tan tỏ lớn sống ở dưới nước
9 mặt trời ở cảnh dưới
1 mặt trời ở cảnh trên
Theo sách cổ hoài Nam Tử
Đời vua nghiêu
10 mặt trời cùng mọc một lần
Và làm cây khổ héo
Vua nghiêu sai hậu nghệ bắn 10 mặt trời
Có 9 con quả rớt lồng cánh xuống
Theo kinh thư
Vua nước hữu cùng là hậu nghệ
Vì dân khổng phục nổi lên kháng cự
Tại sông Hà
Sách tả chuyện có chép
Khi nhà hạ su
Hậu nghệ nhờ sức ủng hộ của dân chúng
Được lên làm vua thay thế nhà hạ
Về sau nghệ ý mình bắn giỏi
Không lo chính sự
Dâm bạo hơn thú giữ
Dân oán ghét nổi lên diệt chết
Lại lóc thịt bắt con của nghệ ăn
Không nỡ ăn thịt cha
Còn của nghệ cũng bị giết luôn
Trong bản dịch thần thoại Lên Cung Trăng
Của nhà văn hảo Trung Hoa là
Ngô Tổ Quang có chép
Một thời đại rất xa xưa
Lúc bấy giờ con người được tự do
Không bị áp bức chiến tranh
Người hiếp bức người
Ai làm lấy ăn
Mặt trời mọc đi làm
Mặt trời lặn về nghỉ
Đói có hoa quả
Khát có nước suối
Con người bấy giờ không có họa người
Chỉ có họa trời
Để tránh gió mưa rét mứt
Loài người đốn cây làm nhà
Rệch vải mày áo
Ngày tháng trôi qua
Con người dùng kinh nghiệm và lao lực
Để cải thiện đời sống
Mơ lấy sự hạnh phúc thành bình
Nhưng một hôm
Thành linh xảy ra một hiền tài dữ dội
Khắp dưới gầm trời
Đấu đấu cũng bị đại hạt
Nắng như lửa thiêu
Đốt cháy tất cả
Làm chất sinh linh rậm đất kêu trời
Trên đường thay người thay thú
Trồng chất đầy dậy
Nguyền ở gò đất cuối biển đông
Có hang dương
Nơi đây
Mười con quả vàng
Vâng lệ thượng đế
Thay nhau ban ánh sáng cho vạn vật
Trên hang có cây phủ tan cào vút tận trời
Chính con quả ở cành dưới
Một con quả ở cành trên
Từ ngàn xưa
Chỉ có một con già khỏi biển
Hóa thành mặt trời
Ngày ngay tháng tháng
Chiếu ánh sáng xuống mặt đất
Làm mưa
Hỏa gió thuận
Vạn vật sinh hóa
Nhưng bất ngờ
Một hôm bốn biển chuyển động
Đất lỏ núi rung
Cây phủ tan quay cuồng
Vì mười con quả vàng
Chanh nhau xuất hiện một lửa
Thế là
Nắng như lửa thiêu
Đốt cháy cả vạn vật
Ban đầu
Người ta còn ngâm mình ở dưới nước
Nuốt trồng hàng núi
Nhưng rồi
Đầm nước dòng sối
Đều hóa thành những vạc nước sôi
Đất bằng bỗng chốc lửa dậy
Làm cho nhân dân điều đứng
Đời người biến thành địa ngục
Đường lúc tiếng khóc
Tiếng kêu gào kinh khủng của nhân dân
Bỗng có một vị anh hùng xuất hiện
Vị anh hùng đó
Có tên là Hậu nghệ
Sinh ở biển Đông
Nước hữu cùng
Người võ nghệ phi thường
Sức người có thể bạt núi lấp sông
Giỏi nghệ kỵ sạ
Hậu nghệ
Có lại hai người học trò
Tên là Phùng Mông và Ngu Cương
Đều có tài xuất chúng
Trông thấy mười con quạ vàng
Hoành hành dũ tợ
Làm cho nhà cửa tiêu tan
Đồng ruộng khổ cháy
Nghệ vừa kinh hỏa
Vừa tức giận
Đềm lòng thương xót sinh linh
Và nghĩ đến mối liên hệ với thân mạng mình
Nên mang mười mũi tên thần
Dương cung mười tạ lên
Quyết bắn mười con quạ vàng
Và tiêu giả trò bụi
Nhưng ánh sáng giọng trói
Làm cho mắt đổ hào quang
Không thể nhìn lên được
Nghệ bực tức
Đứng tựa góc biển chân trời
Không giỏ dự
Bắn luôn mấy phát
Nhưng nơi có tên của nghệ bắn tới
Thì nóng cháy nguội dần
Ánh sáng êm dự
Những lông cánh sắc màu của lũ quạ
Lua nhầu rớt xuống
Một làn không khí mát mẻ bắt đầu
Trông thấy
Khi chín con quạ chết
Nghệ lại muốn dương cung bắn nữa
Nhưng phủng mông ngắn lại
Thưa thầy
Nếu mà thầy bắn chết cả
Thì vũ trụ sẽ trở nên đèn tối mất
Nghệ an một tiếng
Hạ cùng xuống
Bấy giờ núi sông trở lại như xưa
Cây cỏ tươi tốt
Đâu đâu cũng vang dậy tiếng hò reo khoàn lạc
Nhân dân cả tục công ơn vĩ đại của hậu nghệ
Tôn thờ nghệ là vị
Nhân dân cả tục công ơn vĩ đại của hậu nghệ
Nghệ tự cứu tinh
Trọng quý nghệ hơn trả mẹ
Dân háo hải vị
Họ đều đem dân cho nghệ dùng
Hậu nghệ lên làm hoàng đế
Mười năm sau
Nhân dân trước kia bị tai ách
Của mười con quạ vàng
Thì nay lại phải mang
Tài ách do hậu nghệ
Dèo dắt
Nghệ ý mình góp tài
Tự kêu là cứu dân
Vậy, dân là phải
làm tôi mọi mới xứng đáng đền đắp cái công ơn ấy.
Nghệ chiếm he thịt rừng, tài sản của nhân dân.
Cá đến một con gà, một miếng bánh
cũng không thoát khỏi cái tay cướp đoạt của nghệ.
Nghệ lại tự hào là mình sẽ sống mãi
vì mình có linh chi dược thảo do ông tiên ban trò.
Nhân dân bấy giờ sống trong tình trạng cực kỳ thảm khốc.
Từng đám dân nghèo đói, quần áo rạch nát,
thân trụ mình trần, mặt mũi hốc hác vàng xe,
gục đầu vào đất để kiếm rễ cây ăn.
Vài cái xác người thắt cổ lờ lửng ở trên cành cây
làm mồi cho đàn quả đương đảo quả lượn lại.
Bấy giờ núi rừng hoang vù sờ xác,
cành khô lá úa, nắm ba gốc cây còn lại
nhưng chưa trọi cản cỗi.
Ngày trước, nghệ được bá tính, hoan hô vàng dậy.
Ai ai cũng chịu mến vương theo nghệ đi ra.
Cá ngàn người chạy theo quỷ lệ chốt tụ.
Ngày này, nhân dân oán gánh căm thù.
Nghệ đi đến đâu, bá tánh bỏ trận đến đó.
Nghệ nhục nhã, tức giận, ra lệnh cho học trò lạ.
Ngu cương, tàn sát hàng triệu sinh linh,
bị đói rách, bị giết rớt.
Nhân dân đau khổ, nỗi út hận, căm hờn,
ngùn ngụt, cao mấy tầng mây.
Phùng mông càng rán không được,
bỏ nghệ theo đám dân nghèo võ trang,
đánh lại thầy.
Vợ của hậu nghệ là thằng Nga.
Nàng là con nhà nghèo,
ở một cánh đồng hoang phường Bắc.
Nhưng nàng là con chim phượng hoàng,
là đóa hoa khôi sạc đẹp tuyệt vời.
Ngu cương vông lệnh thầy,
đi tìm người làm hoàng hậu.
Đến phường Bắc,
ngu cương bắt hàng Nga về,
dâng cho nghệ.
Hàng Nga được nghệ sùng ái,
rào giữ cỏ linh chi.
Hàng Nga bị bị bắt,
bỏ ra trả mẹ,
quyết liệt đòi về.
Nghệ sợ hàng Nga trốn đi,
khi nghệ đi săn tìm thịt,
nên truyền cho ngu cương cảnh gác,
không cho hàng Nga rời khỏi cung.
Hàng Nga buồn tủy,
ngày ngày chỉ làm bạn cùng với con ngọc thỏ
ở trong cung lệnh.
Trước sự tàn bạo của chồng,
hàng Nga không khuyền ngắn được,
và biết rằng nếu chồng sống mãi,
thì càng làm nhiều tội hạc.
Nhân dân đau khổ càng nhiều,
nên nàng nuốt cỏ linh chi,
để nghệ không còn dùng cỏ tiên,
mà trưởng sinh nữa.
Nuốt xong,
hàng Nga mặt mày say sầm một lúc,
rồi thấy mình nhẹ bỗng như không.
Một đám mây ngũ rắc dưới chân hàng Nga từ từ,
đưa hàng Nga bày lên.
Ngọc thỏ chồm nhảy theo,
hàng Nga đưa tay rắc,
rồi từ từ bay qua cửa sổ,
thẳng lên cùng chăng.
Hậu nghệ đi săn thịt trở về,
thấy mất hàng Nga,
tức giận ngu cương vì để hàng Nga trốn thoát,
nên bóp cổ ngu cương cho đến chết.
Nghệ chạy lại cửa sổ,
trông lên mặt chăng.
Ánh trăng sáng vẳng vặt chiếu vào mặt,
hình bóng của vợ thấp thoáng trong chăng.
Nghệ dương đôi mắt tròn xoe nhìn, thột nhiên.
Nghệ thét bọn vệ sĩ mang cùng tền lại.
Chúng khệ nẹ khiêng chiếc cùng,
và ba mũi tên lớn ở trên tường xuống.
Nghệ đứng thẳng người như một trụ đá to,
rung tóc rụng ngược,
đôi mắt sáng quốc,
không khác cái cảnh ngày xưa
nghệ bắn mặt trời.
Nghệ lắp tên,
căng thẳng dây cùng bắn lên.
Hai pháp tên bày già,
mặt chăng lùng lầy.
Nhưng mũi tên thứ ba thì bật khỏi dây cung,
mặt chăng vẫn sáng trói như trước,
không hề hấn gì.
Nghệ hạ cung xuống,
mặt mày buồn nhiến,
im lặng,
đầu khổ.
Một bà cụ già xuất hiện.
Hậu nghệ giật mình.
Một cụ già hiện xuống.
Hậu nghệ giật mình.
Nhìn ra là ông lão,
đã cho mình linh chi thảo
cách mười năm về trước.
Cụ già liệng ba mũi tên xuống đất điểm,
đã nói.
Già xin hỏi cố nhân.
Ngay trước hạnh ngộ,
già có nhắn nhủ cố nhân
việc trị đời không khó,
phải thực hành nhân tính,
quên mình để lo cho người.
Mình phải lo trước người lo
và chỉ vui sau khi người vui.
Dân quý nhất nước,
tứ nhị của sau hết.
Cố nhân sẵn sàng vâng nghe,
đem già thể theo lời yêu cầu tha thiết
của cố nhân,
là sống mãi để hoàn thành sự nghiệp.
Vì đời sống có người thì hữu hạn,
mà sự nghiệp thì vô cùng,
mới cho linh chi thảo.
Vậy mà,
khi cầm lấy quyền,
cố nhân lại quên mất lời.
Dân không sợ chết,
sao lấy sự chết chóc trị thiên hạ.
Bao nhiêu năm trời loạn lạc đau thương,
giờ đây lòng người ly tán,
sự nghiệp tan hoang.
Cố nhân còn chưa tỉnh hay sao kìa?
Nghĩa quân họ gieo tứ phía,
cố nhân đã nghe chưa?
Hậu nghệ hai tay ôm đầu,
giọc nói thiểu não.
Việc đã qua rồi,
ăn ăn không kịp.
Chỉ có cách cố nhân
bỏ sắc phục hoảng đế,
ăn ăn hối lỗi,
thì mới có cơ cứu vạn.
Hậu nghệ cả giận bọc mắc quát,
cái lão già khốn,
thừa lúc hiểm huy của ta,
mà xỉ nhục ta sao?
Vừa nói vừa rút gươm chém,
ông lão.
Cụ già bình thản,
đưa tay hất gươm già.
Hậu nghệ dùng mình lùi lại,
ngồi xuống.
Cụ già mỉm cười.
Cố nhân lên nước cung,
mà còn hiếu sát.
Kìa, cố nhân hãy nhìn xem.
Giữa lúc ấy,
bên ngoài,
có tiếng chém giết lẫn,
tiếng hò gieo vàng dậy.
Nghĩa quân bào vây tứ phía,
dưới sự chỉ huy của phủ bông.
Bóng chăng khuất dần,
cụ già biến mất.
Lửa cháy khắp nơi,
tiếng là vàng.
Tiến! Tiến!
Nghệ rút gươm sồng tới,
phùng mông đưa gươm ngăn.
Cả hai đánh nhau.
Nghĩa quân ăn đến.
Hậu nghệ kiệt sức bỏ chạy.
Đám dân đói rách cầm hèo gậy.
Trận lại.
Nhìn qua tứ phía,
nơi nào cũng có nghĩa quân.
Phùng mông kêu lên.
Hậu nghệ! Hậu nghệ!
Thầy làm việc bất nghĩa.
Từ nay tự xứ lấy.
Đừng để bọn ta ra tay.
Hậu nghệ đứng dậy,
dập trần,
cất tiếng cười đau đớn.
Rồi đưa gươm đẩm mạnh vào cổ.
Xạc nghệ ngã xuống giữa
tiếng rêu hò của nghệ quân.
Trong cung trăng,
bên cây quế cao trọng trượng.
Xạc vàng,
mùi thơm bát ngáp.
Ngô Cương cầm búa
chặt mãi cây quế.
Nhưng cây quế không sức mẻ,
mà vẫn còn càng cao lớn,
càng tươi.
Hắn bị dọa,
vì hắn đã bị đọa,
vì cái tính hiểu sát theo thầy.
Cây quế bị chặt,
nhưng không hề hấn gì.
Nhân dân bị tàn sát,
nhưng nhân dân làm sao mà hết được.
Bên cạnh,
hàng Nga ngồi xem Ngọc Thố
tán thuốc.
Thỉnh thoảng, nàng lại thở dài,
xa nước mắt.
Nàng còn luyến tiếc cạnh Trần Gian,
vì Trần Gian đã chịu
bao tài nạn.
Lụt lội, hạn hán,
nắng lửa, mơ dầu,
bình đao, chén giết,
máu chảy thành sông,
xương người thành núi.
Ngày nay, nhân dân đã khắc phục được
mọi tai ách rồi.
Kìa, từng đám người nấu nước
đường cày cấy,
ca hát vui mừng.
Và xa xa,
làn khói lam chiểu
vơ vẩn quyện trên những mái
nhà nhỏ ấm cúng.
Hàng Nga tưởng nơi đây có lẽ là
phương Bắc, quê hương yêu dấu
của nàng.
Ở đây, quanh năm vắng
lặng trắng có bốn mùa xuân
hạ thù đông.
Môn vật không sinh không hóa,
chắm hoa không nở không tàn.
Chán trường cảnh lẻ
loi hiểu cạnh quá.
Hàng Nga muốn trở về
trần thế. Nhưng vì
đã ăn cỏ linh chi, nàng
lại không bao giờ chết.
Lại trẻ đẹp mãi và
muôn năm vẫn sống hoang liu
ở trong cung quảng Hàn này.
Nhìn ra,
ngoài không thấy thế gian đâu
nữa, tứ bề lạnh lẽo
âm ưu. Hàng Nga bất giác
xót ra đầu đớn, nước mắt
chảy ròng ròng.
Sáu tấm bình phóng
đúng phóng xa.
Sáu mai lạc hết vắng
ngân hà. Hàng Nga
hối cấp linh chi thảo
sống mãi nhìn trời
xa xót xa.
