Lễ Hôn

Kẻ Học Trò
781 người theo dõi
376 Lượt xem video·20 thg 3, 2025
Comments are disabled for this video.
Nguyễn Tử Quang Điển Thay Tích Lạ
Ở Việt Nam, những nghi lễ về cưới gà vốn của Trung Hoa chuyển sang từ thời Bắc thuộc
tức là năm 111 trước công nguyên do hai quan thái thú là Tích Quang và Nhâm Diên
Hẳn vào thời kỳ xa xưa, người Việt Nam xây dựng hôn nhân có lẽ giản dị lắm
Thế nên quản lại Trung Hoa sàng cai trị đất giao chỉ
phải dạy dân cưới gà theo nghi lễ phiền phức của họ
Theo cổ tục, hồn lễ có 6 lễ
Lễ thứ nhất là lễ nạp thái, tức là lễ coi mắt, chọn lựa
Lễ thứ hai là lễ vấn danh, lễ hỏi tên, họ, tuổi
Lễ thứ ba là lễ nạp kiếp, là lễ bói hay xem hai tuổi có học nhau không
Lễ thứ tư là lễ nạp trừng, nạp dính lễ như tiền bạc, như quần áo, như nữ trang
Lễ thứ năm là lễ thỉnh kỳ, tức là định ngày cưới
Lễ thứ sáu là lễ thân nginh, nghĩa là lễ dược dầu
Tuy kết hôn theo kiểu tầu, nhưng người Việt Nam đã bỏ bớt một số nghi lễ phiền phức
mà chỉ còn giữ lại 3 lễ chính
Lễ thứ nhất là lễ vấn danh, tức là lễ dạm
Là lễ do nhà trai nhờ mối mai đến hỏi tên hỏi tuổi người con gái
Để do hai tuổi trai gái xem có hợp nhau không, có sung khắc hoặc là tương hợp theo số tử vi không
Lễ thứ hai là lễ nạp trừng, nghĩa là lễ hỏi
Là lễ đem đồ xính lễ đến nhà gái
Lễ thứ ba là lễ thân nginh, là lễ mà họ nhà trai đến nhà gái để dược dầu về
Việc hôn nhân do chà mẹ định đoạt, tức là phụ mẫu chi mạng
Hay là do lời nói của người mối lái, nghĩa là môi trước, chính ngôn
Con cái thì không có quyền định đoạt cái mối lương duyên của mình
Khi cha mẹ ưng ý với một người con gái nào, hoặc vì nét na, đảm đàng
Hoặc vì địa vị gia đình, môn đằng hậu đối, hộ đối
Thì nhờ người mối, tức là băng nhân, đến điều đình
Nếu mà nhà gái thuận, thì người mối đem lễ đến nhà gái xin lọc mạng hay là bác tự
Tức là giấy ghi chép giờ, ngày, tháng, năm sinh của người con gái
Nếu thấy số so tuổi hai người con trai con gái được tương hợp
Thì nhà trai cùng người mối đem lễ vật đến nhà gái để xính ước
Cái lễ này gọi là lễ nạp trừng, lễ nạp lễ hay là gọi là lễ hỏi
Từ đấy, cứ đến ngày nhà gái có rỗ, thì người con trai phải đến cúng
Và theo những ngày lễ trong một năm, thì phải đem đồ lễ tế đến tết nhà vợ chưa cưới
Lễ tết dài trong bao nhiêu năm không chừng
Vì người nam có tục hỏi vợ cho con, ngay từ lúc con còn nhỏ
Đợi đến gần tuổi trưởng thành mơi cưới hẳn hoặc là bị tàng chế thì phải đợi
Cũng có tục bắt con trai đến nhà con gái làm giúp đỡ công việc trước khi cưới
Tục gọi là làm rẻ hay là giữ rẻ
Nhưng mà thường, con trai nhà nghèo mới chịu cái cách này
Sau lễ hỏi, nhà gái đem trầu cao biếu người trong họ bằng hữu để báo tin mừng
Nếu đôi trai gái đã trưởng thành mà lỡ gặp người trong họ chết
Thì có thể hỏi cưới ngay để tránh sự ngăn trở bởi tàng chế
Như vậy tục gọi là cưới chạy tàm
Trước ngày cưới, lệ ninh thân
Nhà trai cho mối đến điều đình về các món tiền và lễ vật cưới
Đến ngày đón dâu, chú rẻ cùng với họ hàng phân áo tốt đẹp chỉnh tè
Học thành một đoàn trọng giờ hoàng đạo
Cáo đến nhà gái do một người chủ hôn đi đầu hướng dẫn
Người chủ hôn thường chọn người cao tuổi
Vợ chồng song toàn, có con cháu đông đúc
Mặc lễ phục bưng quả hộp được chầu cưới
Và tư trang của cô dâu mở lối rồi đến các người dẫn lễ
Sau đến chú rẻ cùng với hai người phủ rẻ
Sau là cha mẹ và họ hàng đằng trai
Tất cả lễ vật cũng như số người đều không được lẻ
Mà phải đủ đôi đủ cặp
Trong khi đến nhà gái
Dọc đường nhà trai thường gặp những cái đám răng dây
Nếu lấy vợ ở làng khác
Thì cái lệ răng dây còn sinh ra nhiều phiền nhũ
Vì mỗi ngõ phải quà
Họ nhà trai thường gặp nhiều đám răng dây
Có đám bay cả hương án với đỉnh trầm đèn nếm giá
Hương độc bình trên răng một cái sợi dây điều
Kèm một cây kéo cắm vào trong bình hương
Giọ tuần tráng bầy già
Khi họ đằng trai nạp tiền
Rồi mới cắt dây để cho mà đi
Đó là cái thứ tiền phụ
Còn số tiền nộp theo treo bài trả cho làng
Để làng công nhận việc hồn thú nữa
Nhiều khi trong họ nhà gái
Có người ra đón tận cổng để lấy tiền nhà trai
Rồi mới mở cổng cho mà vào
Hoặc chính người em hay là người cháu đích trường của nhà gái
Đóng cá cửa từ đường lại để đòi tiền
Rồi mới mở ra
Những cái tục lệ này không được phổ thông bằng tục lệ răng dây
Bây giờ vị chủ nhân ở họ nhà trai
Hay là mai nhân đem đồ nữ trang
Và đôi đèn cầy đi thẳng lại bàn thờ
Để khai nộp giữa bàn
Hai ông xui trài gái
Mỗi người lãnh lấy một cây đèn cắm vô chân đèn
Rồi đốt lên
Cắm vô chân đèn rồi đốt lên
Mai nhân họ nhà trai
Chính trong mai nhân họ nhà gái
Những cái lễ cưới
Đoạn chú rẻ cô dâu
Làm lễ từ đường
Rồi lệ cha lệ mẹ
Mai rong thần tộc
Bà con họ hàng
Muốn cho tiền thì cho ngay lúc
Cô dâu chú rẻ đương lệ mình
Lễ xong
Họ ở nhà gái đãi trà mất rồi kiệt rợ
Trong lúc này
Cũng như chồng họ nhà trai đến
Họ thường đốt pháo
Để cảnh thêm từng bừng vui vẻ
Ăn uống xong
Đoạn giữ cô dâu về
Khi đưa dâu
Họ nhà gái chọn người cao tuổi
Cầm bó hương đi trước
Rồi họ hàng dẫn cô dâu theo sau
Có hai phủ dâu đi bên cạnh hai bên cô dâu
Về đến nhà trai
Cô dâu chú rẻ đến bàn thờ
Làm lễ ra tiên
Rồi lệ cha lệ mẹ
Mai rong thần tộc
Như bên nhà gái
Đoạn làm lễ nhập phòng
Trước khi vào phòng
Cô dâu phải bước qua cái hỏa lò than hồng
Để xô đuổi tà khí
Trong phòng cưới
Có đặt sẵn một mâm trầu rượu
Gọi là mâm tơ hồng
Người chồng lấy trầu lễ tơ hồng
Trào cho vợ một nửa
Lại rót một chén rượu uống một nửa
Trào cho vợ uống
Đó là lễ họp tẩn
Hay là lễ giao bôi
Ba hôm sau
Hai vợ chồng cùng trở về nhà vợ
Để làm lễ tử hỷ
Hay là lễ lại mặt
Hay cũng gọi là lễ giỏ mâm trầu
Rồi vợ chồng cùng nhau
Đi trào họ hàng nhà vợ
Sau lễ cuối cùng này
Hai vợ chồng lại trở về nhà chồng
Từ đấy
Người vợ không còn quan hệ mật tiết
Đến gia tộc của mình nữa
Cho nên mới gọi là
Nữ nhân ngoại tộc
