Ngữ văn 11 Bài 5 - Văn bản 1: Sống, hay không sống - đó là vấn đề (Trích "Hamlet" - William Shakespeare)

KHỞI ĐỘNG

Theo bạn, việc ý thức về tình trạng bi đát của hoàn cảnh có khi nào ngăn trở con người hành động quyết đoán trong cuộc đời?

Gợi ý trả lời:

Theo em, có. Khi nhận thức quá rõ về sự khó khăn, bi đát của hoàn cảnh, con người đôi khi dễ trở nên lo sợ, do dự và mất niềm tin vào khả năng thay đổi tình thế. Càng suy nghĩ nhiều về những hậu quả có thể xảy ra, chúng ta càng khó đưa ra một quyết định dứt khoát. Tuy nhiên, nếu biết biến sự nhận thức ấy thành động lực và bản lĩnh, con người vẫn có thể vượt qua hoàn cảnh để hành động. Vì vậy, điều quan trọng không phải là không nhìn thấy sự bi đát của cuộc đời, mà là nhìn thẳng vào nó nhưng không để nó làm mình mất đi ý chí hành động.

TÌM HIỂU CHUNG

William Shakespeare (1564–1616) là nhà viết kịch, nhà thơ và diễn viên người Anh, được xem là một trong những nhà văn lớn nhất của văn học thế giới. Ông sinh năm 1564 tại Stratford-upon-Avon, trong một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu. Năm 1582, ông kết hôn với Anne Hathaway. Khoảng cuối những năm 1580, Sếch-xpia rời quê đến London và bắt đầu hoạt động trong môi trường sân khấu. Tại đây, ông vừa là diễn viên, vừa tham gia sáng tác và tổ chức biểu diễn. Những trải nghiệm phong phú về đời sống, con người và sân khấu đã trở thành nền tảng quan trọng cho sự nghiệp sáng tác của ông. Ông qua đời năm 1616 tại quê nhà, để lại một di sản văn học có ảnh hưởng sâu rộng đối với nhiều thế hệ.

Sự nghiệp sáng tác của Sếch-xpia gắn bó sâu sắc với sân khấu Anh thời Phục hưng. Ông để lại khoảng 39 vở kịch, cùng nhiều bài thơ, trong đó nổi bật là 154 bài sonnet. Kịch của ông thường được chia thành ba nhóm chính: hài kịch như Giấc mộng đêm hè, Người lái buôn thành Vơ-ni-dơ; bi kịch như Rô-mê-ô và Giu-li-ét, Hăm-lét, Ô-ten-lô, Vua Lia, Mác-bét; và kịch lịch sử như Ri-sác III, Hen-ri IV. Thành công của Sếch-xpia trước hết nằm ở khả năng khám phá sâu sắc thế giới nội tâm và những mâu thuẫn phức tạp của con người. Nhân vật của ông không đơn giản là những kiểu người tốt – xấu mà thường chứa đựng nhiều giằng xé, khát vọng và nghịch lí. Với ngôn ngữ giàu sức biểu cảm, nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc và khả năng đặt con người vào những xung đột có ý nghĩa nhân sinh sâu rộng, Sếch-xpia đã đưa sân khấu Anh thời Phục hưng đạt tới đỉnh cao và trở thành một trong những đỉnh cao của nghệ thuật kịch thế giới.

Hamlet là một trong những bi kịch nổi tiếng nhất của Uy-li-am Sếch-xpia, được sáng tác vào khoảng 1600–1601, dựa trên một câu chuyện về hoàng tử Đan Mạch đã có từ trước. Tác phẩm kể về Hăm-lét, thái tử Đan Mạch, người phát hiện cha mình bị chú ruột là Claudius sát hại để chiếm ngôi và cưới hoàng hậu Gertrude. Mang trong mình lời thề trả thù cho cha, Hăm-lét phải đối diện với một thế giới mà sự thật bị che giấu, lòng trung thành bị phản bội và những giá trị đạo đức bị đảo lộn. Từ đó, chàng rơi vào cuộc giằng co dữ dội giữa khát vọng hành động và sự suy tư, giữa bổn phận trả thù và những hoài nghi về ý nghĩa của hành động, cuối cùng dẫn đến một chuỗi bi kịch và cái chết của nhiều nhân vật.

Điểm đặc sắc của Hăm-lét không chỉ nằm ở câu chuyện trả thù mà còn ở chiều sâu tư tưởng và khám phá tâm lí con người. Qua hình tượng Hăm-lét, Sếch-xpia đặt ra hàng loạt vấn đề lớn: con người phải sống thế nào trong một thế giới đầy bất công và giả dối? Khi cái ác đang thống trị, liệu hành động chống lại nó có tất yếu dẫn đến bạo lực và bi kịch? Đặc biệt, độc thoại “Sống, hay không sống – đó là vấn đề” đã trở thành một trong những đoạn độc thoại nổi tiếng nhất của văn học thế giới, thể hiện sâu sắc cuộc đấu tranh trong tâm hồn con người trước sự sống, cái chết, đau khổ và trách nhiệm. Bởi vậy, Hăm-lét vượt ra khỏi khuôn khổ một câu chuyện về hoàng tử Đan Mạch để trở thành bi kịch về con người có ý thức sâu sắc nhưng phải sống trong một hoàn cảnh mà hành động và lí tưởng luôn đứng trước những nghịch lí đau đớn.

Đoạn trích “Sống, hay không sống – đó là vấn đề” được trích từ Hồi III, Cảnh 1 của bi kịch Hăm-lét (Hamlet) của Uy-li-am Sếch-xpia. Đây là đoạn độc thoại nổi tiếng của nhân vật Hăm-lét, diễn ra trong lâu đài Ên-xi-nơ, khi chàng đang đứng trước cuộc đấu tranh nội tâm gay gắt về sự sống, cái chết và cách con người đối diện với những đau khổ, bất công của cuộc đời.

Về vị trí trong diễn biến kịch, đoạn độc thoại xuất hiện sau khi Hăm-lét biết được sự thật về cái chết của cha và đang tìm cách trả thù Claudius. Chàng đã có ý thức rõ ràng về tội ác và sự mục ruỗng của xã hội, nhưng lại rơi vào trạng thái giằng co giữa hành động và không hành động, sống và chết, chịu đựng hay chống lại nghịch cảnh. Vì thế, đoạn trích không chỉ khắc họa sâu sắc tâm trạng và tính cách Hăm-lét mà còn tập trung thể hiện bi kịch của con người có ý thức, có khát vọng hành động nhưng bị những suy tư, hoài nghi và nghịch lí của hoàn cảnh cản trở.

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1. Xác định ý nghĩa lời thoại của các nhân vật trước khi Hăm-lét xuất hiện.

Trước khi Hăm-lét xuất hiện, các lời thoại không chỉ có tác dụng dẫn dắt tình huống kịch mà còn chuẩn bị trực tiếp cho sự xuất hiện và độc thoại của Hăm-lét. Có thể xác định ý nghĩa của các lời thoại như sau:

a. Lời thoại của Rô-den-cran và Ghin-đơn-xtơn cho thấy Hăm-lét đang bị theo dõi, dò xét

Hai người được nhà vua sai đi tìm hiểu nguyên nhân khiến Hăm-lét “rối loạn tâm thần”. Qua lời kể của họ, Hăm-lét hiện lên là người tỉnh táo, kín đáo và chủ động che giấu trạng thái tâm hồn: chàng biết mình bị xem là mất trí nhưng không để người khác dễ dàng khám phá nguyên nhân.

Những lời thoại này tạo ra không khí nghi ngờ, dò xét và giả dối bao trùm cung đình. Đồng thời, chúng giúp người đọc hiểu rằng trạng thái “điên” của Hăm-lét không đơn giản là bệnh lí mà có phần là sự giả điên có chủ ý để đối phó với hoàn cảnh.

b. Lời thoại của Vua bộc lộ âm mưu và bản chất đáng ngờ của Claudius

Vua Claudius tỏ vẻ quan tâm đến Hăm-lét, muốn tìm hiểu nguyên nhân khiến chàng “quẫn trí”, nhưng ngay sau đó lại bí mật bố trí người theo dõi Hăm-lét và Ô-phê-li-a. Ông ta muốn biết liệu “bệnh tương tư” có phải nguyên nhân khiến Hăm-lét phát điên hay không.

Lời thoại này vạch rõ bộ mặt giả nhân giả nghĩa của nhà vua: bên ngoài tỏ ra quan tâm, bên trong lại âm thầm theo dõi và đề phòng Hăm-lét. Nó cũng góp phần khắc họa một thế giới cung đình đầy mưu mô, giám sát và giả dối, làm nền cho những suy tư của Hăm-lét về “những roi vọt và khinh khi của thời đại”.

c. Lời thoại của Hoàng hậu thể hiện sự quan tâm nhưng cũng cho thấy sự bất lực

Hoàng hậu cho rằng tình yêu của Ô-phê-li-a có thể là nguyên nhân khiến Hăm-lét trở nên bất thường và hi vọng tình yêu ấy sẽ giúp chàng trở lại bình thường. Lời nói ấy cho thấy bà không hiểu được căn nguyên thực sự trong tâm hồn Hăm-lét.

Qua đó, khoảng cách giữa bề ngoài và bản chất, giữa điều người khác nhìn thấy và những gì Hăm-lét thực sự đang chịu đựng, càng được nhấn mạnh.

d. Lời thoại của Pô-lô-ni-út làm nổi bật xã hội giả dối, trong đó con người phải che giấu và ngụy trang

Pô-lô-ni-út yêu cầu Ô-phê-li-a cầm sách và giả vờ đọc để cuộc gặp gỡ với Hăm-lét trông thật tự nhiên. Đáng chú ý, ông còn nói đến việc con người có thể dùng “vẻ trầm mặc thành kính” để đánh lừa cả ma quỷ.

Lời thoại này có ý nghĩa mỉa mai và dự báo. Pô-lô-ni-út nói về sự giả dối trong khi chính ông cũng đang tham gia vào một màn kịch giả dối. Nó góp phần khắc họa một thế giới mà con người không sống chân thật mà luôn diễn vai trước người khác.

e. Lời thoại của Vua sau câu nói của Pô-lô-ni-út hé lộ mặc cảm tội lỗi

Đây là lời thoại đặc biệt quan trọng: “Lời nói như roi quất vào lương tâm ta.” Claudius bất chợt bị lời Pô-lô-ni-út chạm vào lương tâm. Ông liên tưởng vẻ đẹp được son phấn che phủ với tội ác được che đậy bằng những “lời hoa gấm mĩ miều” và thốt lên: “Ôi, gánh nặng của tội ác!”

Lời thoại này gián tiếp xác nhận tội lỗi của Claudius, đồng thời tạo một điểm đối lập rất quan trọng: Claudius đang tìm cách khám phá tâm hồn Hăm-lét, nhưng chính lời thoại của ông lại vô tình phơi bày tâm hồn tội lỗi của mình.

→ Như vậy, chuỗi lời thoại trước khi Hăm-lét xuất hiện có thể xem như một màn kịch trong màn kịch: mọi người đều quan sát, dò xét, giả vờ và che giấu. Không khí ấy chuẩn bị trực tiếp cho độc thoại “Sống hay không sống” của Hăm-lét. Các lời thoại trước khi Hăm-lét xuất hiện không phải phần dẫn nhập đơn thuần mà đã dựng lên một thế giới mục ruỗng, giả dối và đầy giám sát, từ đó làm nổi bật hơn bi kịch nội tâm của Hăm-lét trong đoạn độc thoại tiếp theo.

2. Nêu nhận xét chung về tâm trạng của Hăm-lét thể hiện qua lời độc thoại. Theo mạch suy tưởng của Hăm-lét, lời độc thoại có thể chia làm mấy phần, nội dung từng phần là gì?

a. Nhận xét chung về tâm trạng của Hăm-lét

Qua lời độc thoại, Hăm-lét hiện lên trong một trạng thái giằng co, đau đớn và bế tắc sâu sắc. Chàng ý thức rất rõ về những đau khổ, bất công, áp bức và sự mục ruỗng của cuộc đời, đồng thời khao khát tìm một lối thoát. Tuy nhiên, chàng không thể dễ dàng lựa chọn giữa tiếp tục sống để chịu đựng và chết để thoát khỏi đau khổ, giữa cam chịu và cầm vũ khí chống lại nghịch cảnh. Đáng chú ý, Hăm-lét không chỉ đau khổ vì hoàn cảnh mà còn đau khổ bởi ý thức quá sâu sắc về hoàn cảnh. Chính suy tư, hoài nghi và nỗi sợ về những điều chưa biết sau cái chết đã khiến quyết tâm hành động của chàng nhiều lần bị chặn lại. Vì thế, tâm trạng Hăm-lét là sự đan xen giữa đau khổ – hoài nghi – khát vọng hành động – do dự – bế tắc, qua đó làm nổi bật bi kịch của một con người có trí tuệ và ý thức nhưng chưa tìm được con đường hành động phù hợp.

b. Mạch suy tưởng và các phần của lời độc thoại

Nếu dựa vào sự vận động của mạch suy tưởng, có thể chia lời độc thoại thành 3 phần:

Có thể khái quát mạch suy tưởng bằng một sơ đồ:

Sống hay chết?
↓
Chết có phải là sự giải thoát?
↓
Nhưng chết rồi sẽ đi đâu? Điều gì chờ đợi phía sau cái chết?
↓
Vì không biết nên con người đành chịu đựng đau khổ
↓
Suy tư quá nhiều → quyết tâm suy yếu → dự định không thể trở thành hành động

Điểm đặc sắc của mạch độc thoại là tư tưởng không đứng yên mà liên tục tự chất vấn và phủ định chính mình. Hăm-lét vừa muốn hành động, vừa tự hỏi về ý nghĩa và hậu quả của hành động; vừa muốn tìm đến cái chết, lại vừa sợ điều bí ẩn sau cái chết. Bởi vậy, câu hỏi ban đầu “Sống hay không sống?” cuối cùng không đưa đến một câu trả lời dứt khoát mà dẫn Hăm-lét vào sâu hơn trong bi kịch của sự do dự và ý thức.

3. Có thể xác định cách hiểu của Hăm-lét về “sống” và “không sống” như thế nào?

Trong lời độc thoại, “sống” và “không sống” không chỉ đơn giản là tiếp tục tồn tại hay chấm dứt sự sống, mà gắn với hai lựa chọn của con người trước một cuộc đời đầy đau khổ, bất công.

• “Sống” là tiếp tục chịu đựng những “viên đá”, “mũi tên của số mệnh phũ phàng”, những áp bức, khinh khi, bất công, cường quyền, tình yêu tuyệt vọng và những đau khổ mà con người phải đối mặt. Nhưng “sống” cũng hàm chứa khả năng cầm vũ khí vùng lên chống lại nghịch cảnh, nghĩa là lựa chọn hành động để thay đổi thực tại.
• “Không sống” trước hết được Hăm-lét hình dung là cái chết, như một giấc ngủ có thể chấm dứt mọi đau khổ của cuộc đời. Vì thế, cái chết có sức hấp dẫn như một sự giải thoát. Nhưng Hăm-lét lại không thể hoàn toàn lựa chọn nó, bởi chàng không biết sau “giấc ngủ của cõi chết” sẽ là những gì. Nỗi sợ về “một thế giới huyền bí” sau cái chết khiến con người phải chùn bước.

Như vậy, “sống” và “không sống” trong suy tưởng của Hăm-lét thực chất là vấn đề lựa chọn cách tồn tại trước nghịch cảnh: cam chịu hay chống lại, tiếp tục chịu đựng hay tìm kiếm sự giải thoát. Điều đáng chú ý là Hăm-lét không tìm được một lựa chọn dễ dàng. Chính sự ý thức sâu sắc về cả hai khả năng khiến chàng rơi vào trạng thái do dự, giằng co và bế tắc.

Qua đó, Sếch-xpia đặt nhân vật trước một câu hỏi có ý nghĩa vượt khỏi hoàn cảnh riêng của Hăm-lét: Khi cuộc đời đầy bất công và đau khổ, con người nên cam chịu, tìm kiếm sự giải thoát hay dũng cảm hành động để thay đổi thực tại?

4. Nêu lí do khiến Hăm-lét cho rằng “chết” đáng “mong muốn” mà cũng là “điều khó khăn” buộc người ta phải “ngừng lại mà suy nghĩ”.

Hăm-lét cho rằng “chết” vừa “đáng mong muốn” vừa là “điều khó khăn” vì:

• “Chết” đáng “mong muốn”: Bởi cái chết có thể được xem như một giấc ngủ, giúp con người chấm dứt mọi đau khổ, bất công và những “vết tử thương” mà cuộc đời gây ra. Với Hăm-lét, khi phải đối diện với “số mệnh phũ phàng”, áp bức, khinh khi, tình yêu tuyệt vọng, sự trì trệ của công lí..., cái chết dường như là một lối thoát khỏi “gánh nặng của cuộc đời mệt mỏi”.
• “Chết” lại là “điều khó khăn”: Bởi con người không biết điều gì sẽ xảy ra sau cái chết. Nếu chết là một giấc ngủ thì “những giấc mơ nào sẽ tới”? Hăm-lét sợ “một thế giới huyền bí” mà “không một du khách nào còn quay trở lại”. Chính sự không thể biết ấy khiến con người dù đau khổ đến đâu cũng ngần ngại trước cái chết.

→ Vì vậy, cái chết hấp dẫn ở khả năng giải thoát nhưng đáng sợ ở điều bí ẩn phía sau nó. Hai phương diện ấy tạo nên nghịch lí trong suy tư của Hăm-lét: muốn thoát khỏi đau khổ nhưng lại không đủ chắc chắn để lựa chọn cái chết. Chính nỗi sợ cái chưa biết khiến con người “ngừng lại mà suy nghĩ”, và từ đó sự suy tư làm suy yếu quyết tâm hành động.

5. Phân tích ý thức của Hăm-lét về những “khổ nhục trên cõi thế” mà con người phải gánh chịu. Theo bạn, Hăm-lét sợ “nỗi khổ nhục” gì ở cõi “mênh mang sau khi chết”?

Hăm-lét có một ý thức rất sâu sắc và toàn diện về những đau khổ mà con người phải chịu đựng trong cuộc đời. Chàng không chỉ nói đến nỗi đau cá nhân mà khái quát thành những bi kịch phổ biến của con người trong một xã hội bất công:

• “Roi vọt và khinh khi của thời đại”: những tổn thương, áp lực mà con người phải chịu trong một thời đại đầy biến động.
• “Sự áp bức của kẻ bạo ngược”, “hống hách của kẻ kiêu căng”: con người bị chà đạp bởi quyền lực và sự ngạo mạn.
• “Những nỗi giày vò của tình yêu tuyệt vọng”: đau khổ trong tình yêu khi tình cảm không được đáp lại hoặc bị phản bội.
• “Sự trì chậm của công lí”, “hỗn xược của cường quyền”: nỗi đau của con người khi công lí bị trì hoãn, quyền lực đứng trên công lí.
• “Sự miệt thị của kẻ bất tài đối với đức tài nhẫn nhục”: nỗi đau của người có tài, có phẩm giá nhưng lại bị những kẻ thấp kém khinh miệt.

Đáng chú ý, Hăm-lét không nhìn những đau khổ ấy bằng cái nhìn hời hợt. Chàng nhận ra căn nguyên xã hội và con người của chúng: bạo quyền, bất công, kiêu căng, tình yêu tuyệt vọng, sự tha hóa của công lí... Vì thế, lời độc thoại có tầm khái quát lớn: nỗi đau của Hăm-lét trở thành nỗi đau của con người trước một thế giới nhiều bất công và nghịch lí.

Hăm-lét sợ “nỗi khổ nhục” gì ở cõi “mênh mang sau khi chết”?

Hăm-lét không biết cụ thể “nỗi khổ nhục” sau cái chết là gì; chính sự bí ẩn ấy khiến chàng sợ hãi. Chàng hình dung đó là “một thế giới huyền bí” mà không ai trở lại để kể về nó. Vì vậy, cái chết tuy có thể giúp con người thoát khỏi những đau khổ trần thế nhưng lại mở ra một điều hoàn toàn không thể biết trước. Hăm-lét bị giằng co giữa nỗi khổ khi sống và nỗi sợ điều chưa biết sau khi chết, khiến chàng phải “ngừng lại mà suy nghĩ”, từ đó quyết tâm hành động bị suy yếu.

6. Hăm-lét đã nhận thức như thế nào về nguyên nhân tình trạng do dự, không thể hành động quyết đoán của chính mình? Dựa vào phần tóm tắt vở kịch, hãy cho biết Hăm-lét đã làm gì sau khi nhận thức được bản chất vấn đề.

Hăm-lét nhận ra nguyên nhân sâu xa không phải vì chàng thiếu dũng khí hay thiếu những dự định lớn lao, mà chính là sự suy tư, hoài nghi và nỗi sợ trước những điều chưa biết. Chàng nói: “chính nỗi vướng mắc của tâm tư ấy làm cho chúng ta trở thành hèn mạt tất cả”, khiến “ngọn lửa của quyết tâm vừa bùng lên đã mờ nhạt ốm yếu đi trước ánh leo lắt của ý nghĩ”.

Như vậy, Hăm-lét đã tự nhận thức khá rõ nghịch lí của chính mình: càng suy nghĩ sâu sắc về sự sống, cái chết, đau khổ, công lí và hậu quả của hành động, con người càng dễ do dự; những “dự kiến lớn lao, cao quý” vì thế “chẳng thể biến thành hành động”. Đây là một phát hiện quan trọng: ý nghĩ vốn có thể soi sáng hành động nhưng khi trở thành sự do dự quá mức, nó lại làm tê liệt hành động.

Dựa vào diễn biến tiếp theo của vở kịch, có thể thấy Hăm-lét không hoàn toàn đầu hàng sự do dự. Chàng tìm cách chuyển từ suy tư sang hành động có tính toán.

Trước hết, Hăm-lét dàn dựng một vở kịch để thử lòng Claudius. Chàng cho các diễn viên diễn lại một cảnh gần giống với việc vua cha bị sát hại, đồng thời quan sát phản ứng của Claudius. Khi thấy nhà vua hoảng loạn và bỏ đi giữa chừng, Hăm-lét có thêm cơ sở để tin rằng Claudius chính là kẻ sát hại cha mình.

Sau đó, Hăm-lét từng bước thực hiện việc trả thù. Chàng có cơ hội giết Claudius khi nhà vua đang cầu nguyện nhưng lại không ra tay, bởi tiếp tục suy tính về hoàn cảnh và ý nghĩa của hành động. Cuối cùng, trong cuộc đấu kiếm với Laertes, âm mưu của Claudius bị phơi bày; Hăm-lét ra tay giết Claudius, nhưng bản thân chàng cũng bị thương bởi thanh kiếm tẩm độc và qua đời.

→ Như vậy, có một sự vận động đáng chú ý trong nhân vật: từ nhận thức → hoài nghi, do dự → tìm kiếm sự thật → thử nghiệm → hành động. Tuy nhiên, Hăm-lét không thể thoát khỏi hoàn toàn bi kịch của sự do dự. Chàng hành động nhưng quá muộn, và hành động ấy diễn ra trong một hoàn cảnh đã bị đẩy tới điểm không thể cứu vãn.

7. Chỉ ra tính chất bi kịch của xung đột được thể hiện qua lời độc thoại của Hăm-lét. Theo bạn, trong xã hội hiện đại, xung đột đó có còn tồn tại hay không? Căn cứ để bạn nêu ý kiến về vấn đề này là gì?

Hăm-lét rơi vào xung đột giữa khát vọng hành động và sự do dự, giữa mong muốn chống lại cái ác và nỗi sợ trước những hậu quả chưa biết của hành động. Chàng ý thức sâu sắc về những “khổ nhục trên cõi thế” và muốn “cầm vũ khí vùng lên”, nhưng lại bị nỗi sợ về “một thế giới huyền bí” sau cái chết níu giữ. Vì thế, càng suy tư sâu sắc, chàng càng khó hành động quyết đoán. Đây là bi kịch của một con người muốn vượt lên hoàn cảnh nhưng lại bị chính ý thức và những hoài nghi của mình cản trở.

Xung đột ấy vẫn tồn tại, con người hôm nay vẫn phải lựa chọn giữa hành động và an toàn, lên tiếng và im lặng, thay đổi và chấp nhận. Nỗi sợ thất bại, mất mát hay hậu quả khó lường đôi khi khiến chúng ta do dự dù đã nhận thức rõ điều mình cần làm.

Căn cứ vào thực tế đời sống, tâm lí con người và ý nghĩa phổ quát của lời độc thoại, em cho rằng bài học từ Hăm-lét vẫn có giá trị: suy nghĩ giúp con người hành động đúng, nhưng suy nghĩ quá nhiều mà thiếu quyết đoán có thể biến thành sự bất lực. Vì vậy, cần biết cân nhắc nhưng cũng phải dũng cảm lựa chọn và chịu trách nhiệm về hành động của mình.

KẾT NỐI ĐỌC VIẾT

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu cảm nhận của bạn về con người Hăm-lét được thể hiện qua lời độc thoại trong Sống, hay không sống – đó là vấn đề.

Qua lời độc thoại Sống, hay không sống – đó là vấn đề, Hăm-lét hiện lên là một con người có trí tuệ sâu sắc, giàu ý thức nhưng cũng đầy giằng xé và đau khổ. Trước những “roi vọt và khinh khi của thời đại”, sự áp bức, bất công và những khổ nhục mà con người phải chịu đựng, chàng không chọn cách sống vô tư hay cam chịu mà luôn suy tư, chất vấn về ý nghĩa của sự sống và cái chết. Hăm-lét muốn “cầm vũ khí vùng lên”, nhưng lại bị nỗi sợ về “một thế giới huyền bí” sau cái chết khiến quyết tâm suy yếu. Qua đó, em cảm nhận được vẻ đẹp của một con người có khát vọng chống lại cái ác nhưng luôn day dứt trước mỗi lựa chọn của mình. Chính sự giằng co giữa suy nghĩ và hành động đã làm nên chiều sâu bi kịch của Hăm-lét, đồng thời khiến nhân vật trở nên gần gũi với con người ở mọi thời đại.