Зимняя дорога
Сквозь волнистые туманы
Пробирается луна,
На печальные поляны
Льет печально свет она.
По дороге зимней, скучной
Тройка борзая бежит,
Колокольчик однозвучный
Утомительно гремит.
Что-то слышится родное
В долгих песнях ямщика:
То разгулье удалое,
То сердечная тоска...
Ни огня, ни черной хаты...
Глушь и снег... Навстречу мне
Только версты полосаты
Попадаются одне.
Скучно, грустно... Завтра, Нина,
Завтра, к милой возвратясь,
Я забудусь у камина,
Загляжусь не наглядясь.
Звучно стрелка часовая
Мерный круг свой совершит,
И, докучных удаляя,
Полночь нас не разлучит.
Грустно, Нина: путь мой скучен,
Дремля смолкнул мой ямщик,
Колокольчик однозвучен,
Отуманен лунный лик.
Dịch nghĩa
Con đường mùa đông
Xuyên qua sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Trăng buồn bã dội ánh sáng
Lên cánh đồng u buồn.
Trên đường mùa đông buồn tẻ
Xe tam mã vun vút lao đi,
Lục lạc đơn điệu
Mệt mỏi rung lên.
Có gì vang lên thân thiết
Trong các khúc hát ngân nga của xà ích:
Khi thì niềm vui rộn rã
Khi thì nỗi buồn tâm tình…
Không một ánh lửa, mái lều.
Rừng sâu và tuyết… Ngược chiều tôi
Chỉ có cột sọc chỉ đường
Chạy tới…
Chán ngán, buồn quá… Ngày mai, Nhina
Ngày mai, quay về với em yêu
Tôi sẽ lặng người bên lò sưởi,
Ngắm em không chán mắt.
Kim đồng hồ tích tắc
Quay hết vòng đều đều của nó,
Và xua đám người tẻ ngắt,
Nửa đêm, không rẽ chia ta.
Buồn quá, Nhina: đường tôi đi tẻ ngắt,
Bác xà ích lặng lẽ thiu thiu,
Tiếng lục lạc đơn điệu,
Mặt trăng mờ sương.
1826
Dịch thơ
Con đường mùa đông
Xuyên những làn sương gợn sóng
Mảnh trăng mờ ảo chiếu qua
Buồn dải ánh vang lai láng
Trên cánh đồng buồn giăng xa
Trên con đường mùa đông vắng vẻ
Cỗ xe tam mã băng đi
Nhạc ngựa đều đều buồn tẻ
Đều đều khắc khoải lòng quê
Bài ca của người xà ích
Có gì phảng phất thân yêu:
Như niềm vui mừng khôn xiết
Như nỗi buồn nặng đìu hiu
Không một mái lều, ánh lửa...
Tuyết trắng và rừng bao la...
Chỉ những cột dài cây số
Bên đường sừng sững chào ta
Ôi, buồn đau, ôi cô lẻ...
Trở về với em ngày mai
Nhina, bên lò lửa đỏ
Ngắm em, ngắm mãi không thôi
Kim đồng hồ kêu tích tắc
Xoay đủ những vòng nhịp nhàng
Và xua lũ người tẻ ngắt
Để ta bên nhau trong đêm
Sầu lắm. Nhina, đường xa vắng
Ngủ quên, bác xà ích lặng im
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng
1826
Thúy Toàn dịch
Aleksandr Sergeyevich Pushkin (1799–1837) là nhà thơ, nhà văn vĩ đại của nước Nga, sinh tại Mát-xcơ-va trong một gia đình quý tộc có truyền thống văn hóa. Ngay từ nhỏ, ông đã bộc lộ năng khiếu văn chương xuất sắc và sớm nổi tiếng với những tác phẩm giàu tinh thần tự do, khát vọng công lí và tình yêu quê hương. Cuộc đời Pushkin trải qua nhiều biến cố, từng bị chính quyền Nga hoàng theo dõi, quản thúc và lưu đày vì những tư tưởng tiến bộ. Năm 1837, ông qua đời sau một cuộc đấu súng khi mới 37 tuổi. Dù cuộc đời ngắn ngủi, Pushkin để lại một di sản đồ sộ gồm thơ trữ tình, truyện thơ, tiểu thuyết, kịch và truyện ngắn, có ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của văn học Nga và văn học thế giới.
Thơ Pushkin kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp lãng mạn và tinh thần hiện thực, giữa cảm xúc chân thành với nghệ thuật biểu đạt trong sáng, cô đọng và giàu nhạc điệu. Ông đặc biệt thành công trong việc khắc họa thiên nhiên, tình yêu, cuộc sống và những suy tư về số phận con người bằng một giọng thơ giản dị mà tinh tế, giàu sức gợi. Với những đóng góp to lớn trong việc hoàn thiện ngôn ngữ văn học Nga hiện đại và mở đường cho nền văn học Nga thế kỉ XIX, Pushkin được tôn vinh là "Mặt Trời của thi ca Nga" và là người đặt nền móng cho nền văn học Nga hiện đại. Di sản của ông đã ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều thế hệ nhà văn, nhà thơ lớn của Nga và thế giới.
Bài thơ Con đường mùa đông được Pushkin sáng tác vào tháng 2 năm 1826, trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử nước Nga và cuộc đời nhà thơ. Chỉ ít lâu trước đó, Khởi nghĩa Tháng Chạp (12/1825) của các sĩ quan và trí thức yêu nước chống chế độ chuyên chế Nga hoàng đã thất bại, nhiều bạn bè thân thiết của Pushkin bị bắt, bị xử tử hoặc bị đày đi Xi-bia. Bản thân nhà thơ đang sống dưới sự quản thúc tại điền trang Mikhailovskoye, mang trong lòng nỗi cô đơn, buồn đau và nhiều trăn trở trước thời cuộc. Bài thơ được khơi nguồn từ một chuyến xe tam mã băng qua cánh đồng tuyết mênh mông của nước Nga. Cảnh sắc mùa đông lạnh giá, hoang vắng hòa quyện với nỗi nhớ người yêu Nhina và khát vọng được trở về trong hơi ấm của mái nhà, tạo nên một bài thơ trữ tình giàu nhạc điệu, vừa chan chứa tình yêu quê hương, vừa thấm đượm tâm trạng của người lữ khách cô đơn.
Bình luận