Hướng dẫn học bài: NV10 Bài 9 - Viết: Viết bài luận về bản thân

Trong cuộc sống, có rất nhiều tình huống bạn phải viết một bài luận về bản thân: chia sẻ một trải nghiệm, viết bài luận để xin học bổng, viết thư giới thiệu để xin việc, viết đơn ứng cử vào một vị trí trong câu lạc bộ,.... Bài luận với bản thân là cơ hội để bạn thể hiện góc nhìn, cá tính và điểm mạnh của mình.

I. Định hướng

1. Khái niệm 

- Bài luận về bản thân là một loại văn bản nghị luận, thể hiện quan điểm, chủ kiến của người viết, có lập luận chặt chẽ và bằng chứng đáng tin cậy. 

- Bài luận về bản thân thường hướng vào việc bày tỏ, tự soi xét và chia sẻ những trải nghiệm, suy nghĩ của chính người viết. Sự chân thành, sâu sắc trong suy ngẫm của người viết là yêu tố quan trọng nhất làm nên sức hấp dẫn của kiểu văn bản này. 

- Viết một bài luận về bản thân là thực hành nhìn lại chính mình, tự ý thức về giá trị của chính mình – điều đó có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc chuẩn bị hành trang cuộc sống.

2. Yêu cầu 

- Xác định rõ luận đề của bài viết.

- Thể hiện được cá tính, thiên hướng, lựa chọn, niềm tin, quan điểm riêng của bản thân.

- Sử dụng bằng chứng là những sự kiện, kinh nghiệm mà người viết đã thực sự trải qua.

- Có giọng điệu riêng, thể hiện cảm xúc chân thành của người viết, thuyết phục, truyền cảm hứng và gợi suy ngẩm cho bạn đọc

3. Phân tích bài viết tham khảo: Hãy đam mê, hãy dại khờ

C1. Mở đầu bằng một trích dẫn để thu hút sự chú ý của người đọc: “Nếu bạn sống mỗi ngày như thể đó là ngày cuối cùng của bạn, một ngày nào đó bạn sẽ đúng”

C2. Thể hiện quan điểm riêng của người viết: Nếu hôm nay là ngày cuối cùng của cuộc đời mình, liệu tôi có muốn làm điều mà hôm nay tôi sắp làm không?

C3. Trình bày thông điệp chính của văn bản: Khi chẳng còn gì trong tay, chẳng có lí do gì để không nghe theo sự mách bảo của trái tim. 

C4. Sử dụng yếu tố tự sự và miêu tả để kể lại một trải nghiệm của bản thân: Khoảng một năm trước, tôi được chẩn đoán mắc bệnh ung thư…

C5. Thể hiện tình cảm, cảm xúc của người viết về trải nghiệm: Tôi đã phẫu thuật và may sao, hiện giờ tôi đang ổn.

C6. Suy ngẫm, bàn luận về trải nghiệm: Sống qua những thời khắc đó, giờ đây tôi có thể nói điều này với bạn, một cách chắc chắn hơn là khi cái chết chỉ là một khái niệm thuần tuý lý thuyết. 

C7. Thể hiện quan điểm về cuộc sống và kêu gọi hành động: Thời gian của bạn là hữu hạn, vì vậy đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của người khác…

* Trả lời câu hỏi:

1. Thông điệp của bài viết là gì?

- Thông điệp của bài viết là khuyên chúng ta hãy sống hết mình, trân trọng từng khoảnh khắc cuộc đời, theo đuổi ước mơ của bản thân, hãy cứ đam mê và dại khờ bởi đời người là hữu hạn. 

2. Những yếu tố nào tạo nên sức thuyết phục của bài viết

- Những quan điểm cá nhân của người viết 

- Trải nghiệm cá nhân của người viết

- Cảm xúc chân thành của người viết

3. Những lời kể về các trải nghiệm cá nhân của tác giả đóng vai trò gì trong bài viết?

- Những lời kể về các trải nghiệm cá nhân của tác giả là những bằng chứng chính xác, cụ thể trong bài viết, làm sáng tỏ luận điểm. Từ đó, người viết tạo được ở bạn đọc cơ sở tin cậy qua những chia sẻ của bản thân, khiến thông điệp trở nên thuyết phục, ấn tượng với bạn đọc.

II. Thực hành viết 

1. Chuẩn bị viết

- Huy động trải nghiệm: Bạn có thể bắt đầu tìm kiếm ý tưởng cho bài viết bằng cách đặt câu hỏi như: Trải nghiệm nào trong cuộc sống là đáng nhớ và có ý nghĩa nhất đối với tôi? Trải nghiệm đó giúp tôi nhận ra điều gì về bản thân và cuộc sống? Tôi đã thay đổi như thế nào sau trải nghiệm đó? (Có thể bài luận không kể lại cụ thể những trải nghiệm nhưng những câu hỏi này sẽ gợi ý cho bạn lựa chọn giọng điệu và hướng triển khai thích hợp)

- Suy nghĩ về bản thân: Quan niệm sống của bạn là gì, đâu là giá trị mà bạn muốn theo đuổi, thế mạnh và điểm yếu của bạn là gì? Hãy tóm tắt những thông tin đó dưới dạng các từ khoá. 

- Tưởng tượng về tương lai: bạn cũng có thể tìm kiếm ý tưởng bằng cách hình dung về cuộc sống của mình trong tương lai. Bạn sẽ trở thành ai trong 5, 10, 20 năm nữa? Đâu là điều bạn thực sự tin tưởng và mong muốn được theo đuổi?  Những sự kiện nào trong quá khứ, những việc làm nào trong hiện tại giúp bạn thực hiện những mục tiêu, mong ước đó của mình? Hãy phác thảo những tưởng tượng đó dưới dạng một sơ đồ.

- Từ những ý tưởng đã phác thảo, hãy chọn một ý tưởng mà bạn tâm đắc và hứng thú nhất làm chủ đề cho bài viết của mình. Chủ đề bài viết thường được cô đọng thành một thông điệp ngắn, thể hiện rõ quan điểm, góc nhìn, phát hiện của riêng người viết về bản thân và cuộc sống. Ví dụ: Lựa chọn để trở thành chính mình (Dương Thụ), Triết lí của tôi về một cuộc sống hạnh phúc (Sam Bơn),...

Cách tìm ý cho văn bản tự giới thiệu bản thân để xin việc làm hoặc ứng cử vào một vị trí trong câu lạc bộ,…:

- Xác định người đọc, duyệt hồ sơ là ai và nguyện vọng của bạn là gì.

- Suy nghĩ về những phẩm chất, năng lực mà bạn xứng đáng được người đọc duyệt đáp ứng nguyện vọng của bạn.

- Có thể có những cam kết mà bạn muốn gửi đến người đọc duyệt hồ sơ nếu nguyện vọng của bạn được đáp ứng.

2. Tìm ý và lập dàn ý 

- Mở bài: Nêu thông điệp chính của bài viết xuất phát từ trải nghiệm thực tế của bản thân.

- Thân bài: tùy vào mục đích của bài luận về bản thân, bạn có thể triển khai thân bài theo nhiều cách khác nhau.

- Kết bài: Nhắc lại những điểm chính trong bài viết, nêu lên suy ngẫm, bài học từ những trải nghiệm của bản thân, kêu gọi hành động, gợi mở suy nghĩ cho người đọc. 

Ví dụ: Bạn muốn gia nhập Câu lạc bộ Tình nguyện viên để tham gia tổ chức các hoạt động của lễ hội Carnaval Hạ Long. Hãy viết bài luận thuyết phục Ban Tổ chức của lễ hội chấp nhận mong muốn của bạn.

- Tìm ý cho bài viết theo gợi dẫn:

+ Điều kiện kết nạp thành viên của Câu lạc bộ là gì?

+ Năng lực của bản thân trong việc đáp ứng các điều kiện của Câu lạc bộ như thế nào?

+ Nguyện vọng của em là gì?

+ Em cam kết thực hiện tốt các yêu cầu của Câu lạc bộ ra sao?

- Lập dàn ý cho bài viết:

III. Luyện tập

- Lựa chọn văn phong: một bài luận về bản thân cần phải thể hiện rõ nét cá tính của người viết và gây ấn tượng với người đọc. Vì thế, hãy hình dung bạn đang đối thoại với độc giả, suy nghĩ về cảm xúc bạn muốn chuyển tải để lựa chọn văn phòng cho phù hợp. 

- Sử dụng các yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm để tác động mạnh mẽ đến tưởng tượng, cảm xúc của người đọc.

- Có thể sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ,.... Để gia tăng sức hấp dẫn của bài viết.

Bài viết tham khảo:

Kính gửi Ban Tổ chức lễ hội Carnaval Hạ Long!

Trong nhịp sống sôi động của thành phố biển, Carnaval Hạ Long không chỉ là một sự kiện văn hoá – du lịch đặc sắc mà còn là dịp để mỗi người trẻ góp phần làm đẹp thêm hình ảnh quê hương. Với mong muốn được trực tiếp tham gia vào những hoạt động ý nghĩa ấy, tôi viết bài luận này để bày tỏ nguyện vọng gia nhập Câu lạc bộ Tình nguyện viên, đồng thời khẳng định khả năng có thể đáp ứng tốt những yêu cầu mà Ban Tổ chức đặt ra.

Trước hết, tôi xin giới thiệu khái quát về bản thân. Tôi là học sinh trung học phổ thông, luôn quan tâm đến các hoạt động cộng đồng và đặc biệt yêu thích tìm hiểu văn hoá địa phương. Sinh ra và lớn lên tại Hạ Long, tôi có điều kiện tiếp xúc với các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử cũng như các lễ hội truyền thống. Chính điều đó đã nuôi dưỡng trong tôi niềm tự hào và mong muốn được góp phần quảng bá vẻ đẹp của quê hương đến với bạn bè trong và ngoài nước. Việc tham gia Câu lạc bộ không chỉ giúp tôi rèn luyện bản thân mà còn là cơ hội để tôi cống hiến một phần sức trẻ cho cộng đồng.

Bên cạnh đó, tôi có niềm yêu thích và sự sẵn sàng dành thời gian, tâm huyết cho hoạt động tình nguyện. Tôi hiểu rằng, một lễ hội thành công không chỉ nhờ quy mô tổ chức mà còn nhờ vào tinh thần trách nhiệm và thái độ tận tâm của mỗi tình nguyện viên. Vì vậy, tôi luôn sẵn sàng tham gia đầy đủ các buổi tập huấn, làm việc theo sự phân công và hỗ trợ Ban Tổ chức trong mọi tình huống cần thiết. Đối với tôi, đây không chỉ là một nhiệm vụ mà còn là một trải nghiệm quý giá để trưởng thành.

Về khả năng đóng góp cụ thể, tôi tự tin có thể tham gia hỗ trợ trong nhiều hoạt động của lễ hội. Tôi có khả năng viết lách, có thể tham gia biên soạn nội dung giới thiệu về Carnaval hoặc các điểm đến văn hoá, lịch sử của Hạ Long. Ngoài ra, tôi có kỹ năng giao tiếp tốt, có thể hướng dẫn du khách, đặc biệt là học sinh và sinh viên, trong các hoạt động trải nghiệm thực tế. Tôi cũng có thể hỗ trợ cập nhật thông tin trên các nền tảng trực tuyến nếu được phân công. Nếu có cơ hội, tôi sẵn sàng học hỏi thêm để nâng cao khả năng ngoại ngữ nhằm phục vụ tốt hơn cho việc giao tiếp với du khách quốc tế.

Quan trọng hơn cả, tôi cam kết sẽ thực hiện nghiêm túc mọi quy định của Câu lạc bộ và Ban Tổ chức. Tôi ý thức rằng mỗi hành động của tình nguyện viên đều góp phần tạo nên hình ảnh của lễ hội và của địa phương. Vì vậy, tôi sẽ luôn giữ thái độ lịch sự, thân thiện, trách nhiệm và chủ động trong công việc được giao.

Từ những lí do trên, tôi tha thiết mong Ban Tổ chức xem xét và chấp nhận nguyện vọng của tôi. Tôi tin rằng với tinh thần nhiệt huyết, ý thức trách nhiệm và sự cầu thị, tôi có thể hoàn thành tốt vai trò của một tình nguyện viên.

Xin chân thành cảm ơn Ban Tổ chức đã dành thời gian đọc và xem xét bài luận của tôi.

Đọc lại bài viết, đối chiếu với yêu cầu của kiểu bài và dàn ý đã lập để chỉnh sửa, hoàn thiện bài viết theo các tiêu chí sau:

- Bài viết đã thể hiện quan điểm, phát hiện riêng của bạn về cuộc sống.

- Qua bài viết, người đọc có thể hình dung ra cụ thể câu chuyện của bạn.

- Bài viết đã được tổ chức một cách chặt chẽ, mạch lạc.

- Bài viết đảm bảo tuân thủ các quy định về chính tả, không mắc lỗi dùng từ và đặt câu.