Độc quyềnViệt Nam Trong Tôi | Chiếc nón lá – dấu ấn dịu dàng của phụ nữ Việt

Chào mừng bạn đến với Việt Nam trong tôi Tôi chẳng biết chiếc nón lá đã xuất hiện từ bao giờ Chỉ biết rằng rất lâu, rất lâu rồi Từ thế hệ này nối tiếp thế hệ khác Chiếc nón đã ở đó, lặng lẽ đi qua cuộc sống của những người phụ nữ Việt Nó theo mẹ tôi đi làm, theo những cô bác hàng xóm ra đồng Theo các bà đi chợ, theo những cô gái trong ngày về nhà chồng Rồi có khi lại theo một người đi xa Đến một nơi cách quê nhà rất nhiều con đường Ngày còn nhỏ tôi chưa từng nghĩ chiếc nón có gì đặc biệt Ở quê tôi, người ta đội nón nhiều đến mức Nó giống như một phần tự nhiên của cuộc sống Nắng thì đội nón, đi làm thì đội nón, đi chợ cũng đội nón Tôi nhìn thấy những vành nón thấp thoáng trên đường làng Ngoài cánh đồng, trước sân nhà Nhưng chẳng bao giờ dừng lại để nghĩ về chúng Có lẽ khi một điều đã quá quen thuộc Người ta thường không nhận ra nó đang ở trong ký ức của mình Chiếc nón lá với tôi bắt đầu từ mẹ. Tôi nhớ mẹ đi làm trở về, trên đầu vẫn còn chiếc nón lá. Có những buổi chiều, mẹ vừa bước vào sân, tôi đã thấy phành nón quen thuộc ấy trước cả khi nhìn rõ khuôn mặt mẹ. Chiếc nón theo mẹ đi suốt một ngày, rồi được đặt xuống đâu đó trong nhà. Ngày hôm sau lại được đội lên và theo mẹ đi tiếp. Hồi ấy tôi chẳng nghĩ gì cả, tôi cũng không biết rằng một hình ảnh bình thường đến vậy lại có ngày trở thành điều mình nhớ. Và có lẽ tuổi thơ là như thế Ta sống giữa những điều thân thuộc Mà không biết mình đang cất giữ chúng Một buổi chiều mẹ trở về Một dáng người đi qua sân Một chiếc nón đặt bên cạnh cửa Tất cả cứ lặng lẽ trôi qua Cho đến nhiều năm sau Khi mình đã lớn Đã đi xa Bất chợt nhớ lại Mới thấy những ngày tháng ấy hóa xa Chưa bao giờ mất đi Tôi nhớ những cô bác hàng xóm mỗi buổi ra đồng Những người phụ nữ quê tôi ngày ấy chẳng có nhiều thứ để che chắn giữa những ngày nắng gắt ngoài đồng Chiếc nón vì thế gần như luôn ở trên đầu Vành nón nghiêng xuống khuôn mặt, che đi một phần nắng, để lộ đôi tay và dáng người vẫn thoăn thoắt với công việc Những con đường quê khi ấy cũng chẳng có gì đặc biệt Chúng tôi vẫn đi qua mỗi ngày, người lớn đi làm, trẻ con chạy chơi, ai đi đâu thì cứ đi Nhưng trong trí nhớ của tôi bây giờ, những con đường ấy thường có thêm những vành nón. Có khi tôi nghĩ, có lẽ mình nhớ quê không phải bởi những điều thật lớn lao. Quê nhà trong ký ức có thể chỉ là một bóng người phía trước, một vành nón nghiêng dưới nắng, tiếng gọi nhau từ ngoài ngõ, hay dáng mẹ trở về sau một ngày làm việc. Tôi cũng từng đội chiếc nón lá ấy không biết bao nhiêu lần. Khi còn bé, tôi đội nón vì trời nắng, tôi không nghĩ nhiều hơn thế. Chiếc nón che cho tôi một khoảng nhỏ trên đầu Và tôi cứ thế đi Nhưng đến bây giờ Khi nhớ lại Tôi không chỉ nhớ cái nắng ngày ấy Tôi nhớ cảm giác rất riêng Khi chiếc nón nghiêng xuống trước mặt Nhớ tiếng gió lùa qua vành nón Nhớ con đường dưới chân Và những người đi cùng mình Những cảm giác ấy thật khó gọi tên Chỉ là khi nghĩ đến Tôi biết mình đã từng ở đó Từng đi qua những ngày tháng ấy Từng đội một chiếc nón rất bình thường Và chẳng hề biết rằng sau này mình sẽ nhớ nó Ở quê tôi còn có một hình ảnh khác mà mỗi lần nghĩ đến chiếc nón lá tôi lại nhớ Đó là những cô dâu trong ngày về nhà chồng Có khi người ta chọn cho cô gái một chiếc nón lá mới Chiếc nón còn trắng, còn nguyên vẻ tinh khôi Theo cô gái rời khỏi mái nhà, đã gắn bó với mình từ nhỏ Tôi từng thấy hình ảnh ấy và chỉ nghĩ đơn giản rằng Hôm nay cô dâu có một chiếc nón mới Nhưng càng lớn, tôi càng thấy trong hình ảnh ấy có một điều gì rất khó nói Chiếc nón vốn vẫn là vật người ta đội mỗi ngày Mẹ tôi đội nó đi làm, những người phụ nữ trong làng đội nó ra đồng Các bà đội nó đi chợ Vậy mà đến một ngày, nó lại theo một cô gái rời khỏi nhà mẹ Để bước sang một gia đình khác Không có gì cầu kỳ, chỉ là một chiếc nón mới trên đầu một người con gái Nhưng có lẽ những thay đổi lớn trong cuộc đời Đôi khi cũng bắt đầu từ những hình ảnh giản dị như thế Rồi tôi nhớ những bà cụ bán rau ngoài chợ Những chiếc nón đã cũ theo năm tháng Vẫn nằm trên đầu các bà Vừa để tránh nắng Vừa như một thứ đã quá quen thuộc với cuộc sống Đến lúc nóng Các bà lại đưa tay nâng vành nón lên Phe phẩy vài nhịp cho mát rồi đội xuống Ngày bé tôi nhìn thấy những động tác ấy rất nhiều lần Mà chẳng nghĩ gì Bây giờ nhớ lại Tôi lại thấy thương một cách rất nhẹ Những người phụ nữ ấy đã đi qua biết bao mùa nắng, bao phiên chợ, bao buổi sớm chiều Và chiếc nón trên đầu cũng cũ dần theo họ Có những người phụ nữ dành cả cuộc đời mình cho những công việc rất bình thường Họ đi làm, đi chợ, chăm con, lo cho gia đình Họ chẳng nghĩ mình đang tạo nên một hình ảnh đẹp nào cả Họ chỉ sống cuộc đời của mình Có lẽ chính vì thế mà hình ảnh ấy lại ở lâu đến vậy Tôi từng nhìn thấy những cô gái mặc áo dài đội nón lá Hình ảnh ấy đẹp Nhưng điều khiến tôi nhớ không hẳn là vẻ đẹp của một tà áo dài hay một chiếc nón Tôi thích cảm giác quen thuộc mà nó đem lại Một cô gái trẻ, một chiếc nón trên tay, một vành nón nghiêng nhẹ Nhìn đâu đó vẫn thấy bóng dáng của những người phụ nữ quê mình Và rồi khi đi xa hơn khỏi quê nhà Tôi bắt đầu nhìn chiếc nón bằng một ánh mắt khác Tôi từng bắt gặp những người sống xa quê Mang theo một chiếc nón Giữa một nơi rất khác với nơi mình đã lớn lên Chiếc nón ấy bỗng khiến tôi nghĩ về quê nhà Tôi không biết mỗi người mang theo nó vì điều gì Có thể chỉ là một món đồ quen thuộc Có thể để dùng, để trang trí Hoặc đơn giản chỉ vì thích Nhưng tôi vẫn nghĩ Có những thứ người ta mang theo không chỉ vì nó là một vật Bởi khi rời quê Chúng ta đâu thể mang theo tất cả Không thể mang theo nguyên một con đường làng Không thể mang theo cánh đồng đã đi qua những ngày thơ bé, không thể mang theo tiếng gọi của mẹ từ trong nhà, một phiên chợ quen hay bóng những người phụ nữ đội nón đi ngoài đường. Nhưng đôi khi một chiếc nón lại có thể làm tất cả điều đó. Vì chỉ với một chiếc nón thôi mà có thể khiến người ta nhớ đến một miền quê rất xa. Tôi nghĩ về điều ấy và lại nhớ đến mẹ. Ngày ấy, mẹ đội chiếc nón đi làm, còn tôi vẫn là một đứa trẻ chỉ biết nhìn thấy mẹ trở về Tôi chưa từng nghĩ, sẽ có ngày mình rời khỏi những con đường quen thuộc, rồi đứng ở một nơi khác và nhớ về một vành nón Càng lớn, tôi càng nhận ra có những điều trong tuổi thơ không cần phải thật đẹp, thật đặc biệt mới khiến người ta nhớ Có khi chính những thứ bình thường nhất lại là thứ ở lâu nhất, bởi chúng đã có mặt trong quá nhiều ngày của cuộc đời mình Chiếc nón lá đối với tôi có lẽ là một điều như thế Nó không chỉ thuộc về một bức ảnh đẹp, một tà áo dài Hay những câu chuyện người ta thường kể về văn hóa Việt Nam Với tôi, nó từng là chiếc nón trên đầu mẹ Là những người phụ nữ đi ra đồng Là những bà cụ bên rổ ra ngoài chợ Là chiếc nón mới của một cô gái trong ngày về nhà chồng Và cũng là chiếc nón Tôi đã từng đội không biết bao nhiêu lần khi còn ở quê Những hình ảnh ấy nối với nhau rất tự nhiên Như những đoạn ký ức tưởng chẳng liên quan Mà đến một lúc nào đó lại nhận ra Chúng cùng nằm trong một miền nhớ Có những buổi chiều Mẹ vừa bước vào sân Tôi đã thấy vành nón quen thuộc ấy Trước cả khi nhìn rõ khuôn mặt mẹ Cho đến bây giờ Tôi vẫn nhớ Và có lẽ Đó cũng là cách một chiếc nón lá Ở lại trong đời một người Không cần được gọi tên Không cần được giữ gìn như một điều quá đỗi thiêng liêng Chỉ lặng lẽ nằm trong một góc ký ức, để rồi một ngày đi thật xa, bắt gặp một vành nón nghiêng dưới nắng, ta chợt nhớ về mẹ, về quê nhà và những con đường mình đã từng đi qua.