Lá tía tô rất tốt; nhưng cần lưu ý 4 đại kỵ nguy hiểm rút cạn nguyên khí

Trong đời sống hiện đại, khá nhiều người thường có xu hướng tìm kiếm những loại thực phẩm chức năng đắt đỏ hay các liệu pháp chăm sóc sức khỏe cầu kỳ mà đôi khi lại vô tình bỏ qua những loại thảo mộc vô cùng bình dị vốn dễ dàng tìm thấy ở các khu chợ truyền thống hay ngay trong vườn nhà. Những chiếc lá nhỏ bé màu tím thường được dùng để lót dưới miếng sushi trong ẩm thực Nhật Bản. Thực chất không chỉ là một nét điểm suyết trang trí. Từ hàng ngàn năm trước, nền y học cổ truyền Phương Đông đã trân trọng loại lá này như một vị thuốc quý được biết đến với khả năng hỗ trợ tiêu viêm, tán hàn, soa dịu tinh thần và điều hòa rất nhiều vấn đề sức khỏe từ gốc dễ. Đó chính là lá tía tô. Tuy nhiên, vạn vật đều có quy luật âm sương, thảo dược dù tốt đến đâu cũng cần được sử dụng đúng cách, đúng thể trạng bởi nếu áp dụng sai nguyên lý, cơ thể sẽ dễ mất đi sự cân bằng vốn có và sinh ra bệnh tật. Kính chào quý vị khán thính xã đang quay trở lại với mục tự chữa lành trên kênh dòng chảy thời sự. Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sâu hơn về đặc tính y lý của lá tía tô qua những đúc kết từ chuyên gia y học cổ truyền Ngây Hải Hạ để biết cách ứng dụng loại thảo mộc binh dị này một cách an toàn và tinh tế nhất. Nguồn gốc, đặc tính và cơ chế chữa bệnh từ gốc của tía tô Chuyện kể rằng vào thời Đông Hán, đại y học gia Hoa Đà phát hiện ra loại kỳ thảo này. Khi dạo bước vên sông hái thuốc, ông chứng kiến một con giái cá tham ăn, nuốt lượng lớn cá cua. Lát sau hàn độc phát tác, giái cá quần quại đau đớn tưởng chừng như mất mạng. Kỳ lạ thay, nó lết đến bờ sông, cắn nuốt vội vàng những chiếc lá thảo dược màu tím. Chỉ trong chốc lát, con vật bỗng hồi phục sinh khí nhảy um xuống nước bơi đi mất. Nắm bắt cơ duyên, khi gặp một đám thanh niên trúng hàn độc do ăn nhiều cua đại dảo, đau đớn, lăn lộn. Hoa Đà liền hái loài lá tím ấy để sắc nước cho uống. Chén thuốc vừa cạn, hàn độc tiêu tan, bụng êm, cơ thể thư thái. Hoa Đà tiên sinh đặt tên nó là tử tô, ngụ ý chiếc lá màu tím có khả năng đả thông khí cơ hồi sinh mạng sống. Điểm nhận diện cốt lõi làm nên tính dược yêu Việt của tía tô nằm ở mùi hương tinh dầu bay hơi đặc trưng. Đó không phải là mùi cỏ cây thông thường, mà mang vị the mát của bạc hà, chua thanh của chanh, kết hợp với chút nồng ấm, không hăng gắt. Nếu vì cơ thể con người như đường ống nước bị tắc nghẽn bởi rác rưỡi hàn khí viêm nhiễm, thì tinh dầu tía tô chính là dung dịch tẩy rửa tự nhiên, tiêu diệt tạp quẩn, làm ấm và đả thông kinh lạc. Theo bản thảo cương mục của Lý Thời Trân, tía tô chủ trị hành khí khoan trung, tiêu đồng lợi phế, ôn trung chỉ thống, an thai, giải độc cua cá. Thứ nhất là hành khí khoan trung. Hiện nay, 90% bệnh vật của con người hiện đại bắt nguồn từ trung tiêu, tì vị bị tắc nghẽn. Thói quen ngồi nhiều, ăn đồ sống lạnh, thức khuya, ăn nhiều dầu mỡ khiến khí cơ tì vị bị kẹt cứng. Giác thải hàn thấp ứ động sinh ra đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi, buồn nôn. Tía tô có vị cay, tính ấm, như người thợ thông cống chuyên nghiệp, đả thông trung tiêu, đánh tan khí lạnh, giải quyết triệt để trứng đầy hơi tận gốc. Thứ hai, tiêu đồng lợi phế. Phổi làm chủ khí toàn thân. Khi chuyển mùa, gió lạnh xâm nhập khiến cho phế khí không thông, sinh ra đờm, ho, hen xuyễn. Tính cay ấm của tía tô phát tán phong hàn, trục xuất hàn đờm ứ động trong phổi ra ngoài, cải thiện ho hen từ gốc, vượt xa việc dùng thuốc giảm ho, ép triệu trứng lặn sâu vào bên trong. Thứ ba là ôn chung chỉ thống. Theo nguyên lý, hàn ngưng tắc, khí trễ, khí trễ tắc huyết ứ. Tức là lạnh, làm đông máu, khí bị tắc nghẽn sẽ gây đau nhất. Cơ thể con người bị nhiễm lạnh, khí huyết đỉnh trễ sẽ gây đau mỏi toàn thân, tử cung lạnh, động thai. Tía tô giúp ôn thông khí huyết, điều hòa kinh mạch, xua tan hư hàn, làm dịu cơn đau, làm ấm tử cung và giúp an thai. Thứ tư là giải độc tôm cá. Đồi biển phần lớn tính đại hàn, ăn nhiều hải sản sinh hàn tích tụ thành độc. Tía tô chuyên hóa giải loại hàn độc này, trung hòa tính lạnh, bảo vệ tì vị. Khoa học hiện đại cũng đã chứng minh những gì đông y đúc kết ngàn năm là hoàn toàn chính xác. Tía tô chứa lượng lớn vitamin C, A, K, E, khoáng chất thiết yếu gồm cali, canxi, sắc. Đặc biệt là các hợp chất polyphenol, luteolin, kháng viêm, kháng khuẩn mạnh mẽ, và azit alpha-linolenic, omega-3 thực vật. Vitamin C là chất chống oxy hóa cực mạnh, tương đương với phù chính, khu tà, tăng cường vệ khí, hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lạnh ngoại tà sớm chiếm. Các hợp chất kháng viêm tiêu diệt gốc tự do, chặt đất mầm mống, viêm mãn tính, nguồn gốc của các loại u bướu, ung thư. Riêng omega-3 trong hạt tía tô bảo vệ tim mạch, giảm cholesterol xấu, ngừa sơ cứng mạch máu, nuôi dưỡng não bộ, ổn định trí nhớ. Đông y gọi đó chính là cơ chế đả thông huyết mạch, dưỡng tâm, an thần. 4 công dụng cốt lõi chữa lành bệnh tật tận gốc Thứ nhất là diệt tận gốc bệnh ngoài da tái phát. Chàm, mề đay, nấm ngứa, bong chóc da, nhất là khi sống ở vùng ẩm ướt, khiến cho nhiều người gãi đến chảy xước, chảy máu, đêm mất ngủ. Dùng thuốc bôi ngoài da của tây y có chứa corticoid, chỉ khỏi được phần ngọn, hệ ngưng thuốc là lại tái phát, da ngày càng mỏng đi, sức đời kháng càng kém. Đông y nhìn nhận bệnh ngoài da do hàn thấp tích tụ sinh nhiệt, độc tà bộc phát qua da, đồng thời vệ khí ngoài da kém, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Tinh dầu tía tô diệt nấm, vi khuẩn sinh sôi trong môi trường ẩm ướt ngay trên bề mặt da. Hơn nữa, nó cũng ức chế viêm, giảm ngứa rát, kích thích tái tạo tế bào, phục hồi hàng rào bảo vệ, bùi đắp vệ khí. Bi pháp dùng như sau, nấu nước lá tía tô tươi, để ấm, lau vùng bệnh hoặc là ngâm tắm liên tục một tuần, tuyệt đại đa số bệnh ngoài da sẽ cải thiện rõ rệt, trị bản lẫn tiêu, không tác dụng phụ. Thứ hai, kháng virus, ngăn ngừa biến đổi tế bào, nâng cao hệ miễn dịch toàn thân. Nước trong môi trường ô nhiễm, virus sinh sôi, rất nhiều người cứ gặp gió là bị cảm mạo, đau họng, đau nhức toàn thân. Dùng thực phẩm chức năng không hiệu quả, lại càng hại tì vị. Hệ miễn dịch chính là chính khí, vệ khí. Vệ khí mà đầy đủ thì ngoại tà không thể xâm nhập. Hậm chất, flavonoid và vitamin C nồng độ cao trong tía tô là dưỡng chất tăng cường vệ khí tự nhiên. Khi vừa trớm bị cảm, họng khô rát, hãy pha ngay một cốc nước lá tía tô đậm đặc để uống. Tinh dầu sẽ nhanh chóng tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc họng, ước chế virus nhân bản, trợ lực chính khí đẩy lui ngoại tà, dập tắt mầm mống của càm cú. Hơn thế, khả năng chống oxy hóa mạnh, dọn dẹp gốc tự do, giác thải độc tố, chặn đứng sự biến đổi của tế bào, phòng ngừa nguy cơ, u bướu. Thứ ba, giúp cải thiện mất ngủ kinh niên, suy nhiệm thần kinh. Căng thẳng, áp lực khiến cho can khí út kết, thần kinh căng như dây đàn, đêm nằm trằn trọc, dễ tỉnh giấc, sáng dậy uể oải, giã rời. Nếu như lạm dụng thuốc an thần, dễ gây lờ đờ, suy giảm trí nhớ, càng uống càng bị tổn thương thần kinh. Đồng Y nói tâm chủ thần minh, can chủ sơ tiếc. Khí cơ bị ứ trệ, can mộc không thông, tâm thần bất an. Y học hiện đại đã chỉ ra, tinh dầu peri-andehit trong tía tô là thần dược an thần thiên nhiên. Theo Tây Y, nó thông qua khứu rác tác động lên hệ viền não bộ, kích thích sản sinh GABA, chất an thần tự nhiên của cơ thể. Mùi hương tía tô nhẹ nhàng, nới lỏng dây đàn căng thẳng, giải tỏa khí cơ út kết, xoa dịu tâm trí. Uống một cốc nước lá tía tô ấm trước khi đi ngủ. Không nóng, không sinh nhiệt, giúp kéo dài giấc ngủ sâu, không phụ thuộc vào thuốc tây, sáng dậy giúp tỉnh táo, tinh thần sảng khoái. Thứ tư, tía tô chuyên trị cảm mạo phong hàn, giải quyết buồn nôn, trướng bụng. Gió lạnh mùa đông hay mưa phùn giao mùa chính là thủ phạm gây cảm mạo phong hàn. Triệu chứng sợ lạnh, hát hơi, sổ nước mũi trong, đau đầu, đau mình mẩy, đi kèm với lạnh bụng, buồn nôn, chán ăn. Nhiều người hễ cảm mạo là uống thuốc cảm lạnh, thuốc thay nhiệt giải độc. Đây là say lầm tay hại, càng uống lại càng hư hàn. Cảm mạo phong hàn là do hàn khí lạnh xâm nhập, lỗ chân lông bế tắc, dương khí bị kẹt. Thuốc thay nhiệt giải độc lại mang tính hàn lạnh như đổ thêm tuyết lên băng, làm tổn thương dương khí của tỉ vị. Tía tô có tính ấm, quy kinh phế và tì, đặc biệt trị phong hàn. Tính ấm phát tán, mở lỗ chân lông, trục xuất hàn khí ra bên ngoài. Đồng thời đà thông tỉ vị giải quyết triệt đẻ trứng đầy bụng, buồn nôn trong kỳ cảm mạo. Vừa giải biểu bên ngoài lại vừa điều lý bên trong, đây chính là yêu thế tuyệt đối so với các loại thuốc thông thường. Bốn đại kỵ nguy hiểm và nguyên tắc bảo toàn sinh khí. Tía tô tốt là thế, nhưng y học trú trọng biện trứng luận trị, tức là chữa bệnh theo thể trạng của từng người một. Không có thuốc tiên trị bách bệnh, dùng say tía tô sẽ trở thành thuốc độc. Sau đây là bốn nhóm người tuyệt đối cấm dùng nếu như cố uống sẽ bị hao tổn nguyên khí, hủy hoại cơ thể. Thứ nhất là nhóm âm hư nội nhiệt. Rất nhiều người lầm tưởng tía tô có tính hàn, thanh nhiệt, hạ hỏa. Đó là hoàn toàn sai lầm. Tía tô có tính ôn ấm, vị tân, cay. Trứng âm hư nội nhiệt là cơ thể thiếu hụt tân dịch. Không thể dập tắt được hỏa khí, sinh ra hỏa vượng. Triệu chứng thường khô miệng, khát nước, thích đồ lạnh, đổ mồ hôi trộn ban đêm, tay chân nóng, bứt dứt, mất ngủ, lở lết miệng, táo bón. Cơ thể lúc này như nồi cạn nước đang cháy trên bếp lửa. Tính cay ấm của tía tô sẽ hong khô cạn kiệt chút tân dịch còn sót lại. Càng thổi bùng ngọn lửa hư nhiệt. Nhóm người này càng uống tía tô càng khát, càng bị nóng sát, sinh bệnh táo bón, bụng nhọt. Thứ hai là nhóm người khí hư biểu bất cố, tức là vệ khí kém. Người có khí hư sinh ra nguyên khí yếu, lộ chân lông không khép kiến được. Giống như cửa nhà hỏng, gió độc dễ xông vào trong, trinh khí dễ bị thất thoát. Biểu hiện là luôn mệt mỏi, nói theo thào, nhát vận động. Hơi vận động một chút là vã mồ hôi đầm đìa hay bị choáng váng. Tía tô có tính phát hãn, làm toát mồ hôi, giải biểu. Đối với người bình thường, đó là thải độc hàn. Nhưng đối với người khí hư, việc ép toát mồ hôi bằng tía tô chẳng khác nào tháo cạn nguyên khí. Nếu uống vào sẽ càng mệt, choáng váng, suy kiệt. Thứ ba là nhóm người đang mắc chứng bệnh thực nhiệt. Đặc biệt là viêm họng cấp tính do nhiệt, viêm amidans xưng mủ, sốt cao không hạ, nước tiểu vàng khè, phân khô cứng. Nhiều người bị đau họng, vội vàng uống nước tía tô mà không phân biệt hàn nhiệt. Viêm họng nhiệt, thực nhiệt, cần phải uống thay nhiệt giải độc, tính lạnh như kim ngân hoa, liên kiều. Tía tô có tính cay nóng, nạp vào sẽ càng tiếp thêm lửa cho viêm nhiễm, khiến cho bệnh thêm nặng, sốt cao không lùi. Thứ tư là nhóm người bị dị ứng với thành phần tía tô. Một số ít người mẫn cảm với tinh dầu trong lá tía tô. Nếu như tiếp xúc hay ăn uống sẽ bị mẩn đỏ, ngứa ngáy, khó thở, lập tức hãy ngừng ngay và đưa đến cơ sở y tế. Đồng thời xin ghi nhớ 4 nguyên tắc bảo toàn sinh mạng khi dùng tía tô. Nguyên tắc thứ nhất, cấm hái lá dại ven đường, cây dại thường nhiễm kim loại nặng, khí thải xe cộ, thuốc trừ sâu, ăn vào tích tụ chất độc, suy gan thật. Hãy đi mua ở ngoài chợ, siêu thị hoặc là tiệm thuốc đông y, ngâm rửa nước sạch từ 5 đến 10 phút trước khi dùng. Nguyên tắc thứ hai, liều lượng nghiêm ngặt. Tinh dầu tía tô dược tính rất mạnh. Hãy dùng lượng vừa đủ sẽ kháng viêm hành khí. Nếu như dùng quá liều, quá 3 đến 5 gam lá khô hoặc là 3 đến 5 lá tươi trên một ngày sẽ kích thích niêm mạc dạ dày, sinh buồn nôn, ợ chua, thậm chí là sốc dị ứng. Nguyên tắc thứ ba, phụ nữ có thai và trẻ nhỏ cực kỳ thận trọng. Mặc dù cổ thư có nói tía tô giúp an thai nhưng cơ địa phụ nữ hiện đại rất phức tạp. Tinh dầu tía tô có thể gây kích thích co bóc tử cung, ảnh hưởng đến thai nhi. Trẻ nhỏ cơ thể non nớt, chức năng chuyển hóa cũng yếu. Nếu như ép dùng tía tô liều cao sẽ tổn hại chính khí. Phải tuyên theo chỉ định của thầy thuốc đông y, liều lượng nhỏ. Nguyên tắc thứ tư, tương khắc thuốc tây y. Tía tô có tính hoạt huyết, giảm độ nhất của máu. Người đang dùng thuốc chống đông máu như waferin, aspirin tuyệt đối nên cẩn thận. Dùng chung dễ tăng nguy cơ suốt huyết. Tía tô có tính an thần. Nếu kết hợp với thuốc ngũ, thuốc chống trầm cảm tây y sẽ gây ức chế thần kinh quá mức, lờ đờ, suy giảm trí nhớ. Bốn bài thuốc vàng và các món ăn dưỡng sinh từ tía tô. Thưa quý vị, trong nền y học cổ truyền, nghệ thuật trị liệu không chỉ nằm ở việc dùng đơn lẻ một vị thuốc duy nhất, mà còn ở sự phối ngũ tinh tế giữa các thảo dược. Sự kết hợp đúng đắn tuân theo nguyên lý tương trợ sẽ giúp dược tính được phát huy tối đa, đi sâu vào từng tạng phủ để điều lý từ gốc, đồng thời khắc chế những điểm chiêu hoàn thiện của mỗi vị thuốc. Tía tô khi đứng một mình đã mang lại rất nhiều lợi ích. Nhưng khi được đặt vào bốn bài thuốc vàng và ba món ăn dưỡng sinh sau đây, giá trị chữa bệnh và phục hồi sinh khí lại càng trở nên màu nhiệm. Sự kết hợp đầu tiên và cũng là bài thuốc kinh điển nhất chính là tía tô và gừng tươi. Cả hai vị thảo mộng này đều mang tính ôn ấm, có khả năng tán hàn và làm ấm khu vực trung tiêu. Sự phối hợp này đặc biệt phù hợp trong giai đoạn khởi phát của chứng cản mạo phong hàn. Giúp đẩy lùi cảm giác lạnh buốt, gai rét, đau mỏi mình mẩy. Và đặc biệt là giải quyết tình trạng buồn nôn, trướng bụng do hàn tà ngưng trệ ở dạ dày. Cách thực hiện rất đơn giản. Dùng một nắm lá tía tô tươi và vài lát gừng tươi nguyên vỏ. Đem đun sôi nhẹ cùng với lượng nước vừa đủ trong khoảng 10 phút. Khi nước còn đang ấm nóng, từ từ thưởng thức để kinh mạch giãn nở. Chỉ cần một lớp mồ hôi mỏng dấp dính toát ra là khí lạnh đã được giải trừ. Cơ thể sẽ nhanh chóng tìm lại sự nhẹ nhõng. Sự kết hợp thứ hai là tía tô và đường đen. Rất nhiều phụ nữ thời nay thường có thói quen sử dụng đồ uống lạnh hoặc làm việc lâu trong môi trường điều hòa. Dẫn đến khí huyết ứ kết, sinh ra những cơn đau bụng kinh âm ỉ hay hiện tượng tử cung lạnh, huyết ứ tối màu. Đường đen vốn dĩ có đặc tính ôn kinh, thông lạc và hoạt huyết. Lấy đường đen hòa vào bát nước tía tô nóng. Bộ đôi này tạo thành một thức uống dựng sinh tuyệt vời, giúp đả thông kinh lạc, làm ấm tử cung một cách ôn hòa. Hóa giải các cối máu ứ, tắc nghẽn mà không hề làm tổn thương phần chính khí. Nên dùng trước và trong kỳ kinh nguyệt để xoa dịu các cơn đau và sử ấm phần chi dưới. Sự kết hợp thứ 3 là tía tô, lá sen và trà xanh tạo thành một giải pháp thanh lọc hoàn hảo cho chứng đàm thấp. Lôi sống ít vận động, ăn uống nhiều thức ăn nây trệ dầu mỡ khiến cơ thể dễ tích tụ đàm thấp. Biểu hiện rõ qua tình trạng người luôn cảm thấy nặng nề, phù thủng, bụng phệ và tinh thần ổe oải. Lá sen có tác dụng thanh nhiệt, giáng trọc. Trà xanh giúp lợi niệm, thúc đẩy quá trình đào thải. Tía tô lúc này đóng vai trò như một người mở đường, hành khí đã thông kinh mạch để đẩy nhanh tiến trình dọn dẹp rác thải trong đường ruột. Pha một ly trà ấm, gồm 3 vị này vào mỗi buổi chiều sẽ giúp cơ thể hóa giải đàm thấp, tiêu trừ mỡ thừa và dần trở nên thanh thoát, nhẹ nhàng hơn. Sự kết hợp thứ 4 là tía tô và đại táo. Đại táo nổi tiếng với công dụng kiện tì, bổ khí dưỡng nguyết và an thần. Thế nhưng với những người tì vị đang suy yếu, việc ăn nhiều đại táo rất dễ sinh cảm giác nê trệ, đầy tức bụng do đại táo có tính nê trệ cao. Sự xuất hiện của tía tô chính là chiều khóa giải quyết vấn đề này. Tía tô giúp hành khí, đả thông sự bê tắt trong dạ dày, khắc phục triệt để nhược điểm của đại táo. Lấy 3-5 quả đại táo, xắt nhỏ bỏ hạt, đun cùng với lá tía tô sẽ tạo nên một thức uống cân bằng hoàn hảo giữa một bên ôn bổ, một bên đả thông, vô cùng thân thiện với những người có hệ tiêu hóa mẫn cảm hay bị chướng bụng đầy hơi. Bên cạnh các bài thuốc dạng nước, tía tô còn đi vào đời sống ẩm thực qua các món ăn dưỡng sinh, biến bữa cơm hàng ngày thành những liều thuốc tự nhiên. Món thứ nhất là tía tô ngâm giấm gừng. Một món ăn khay vị xuất sắc, giúp tán hàn thấp và đánh thức tỷ vị. Để thực hiện, cần chuẩn bị những củ gừng non, da mỏng, thịt mềm, đem rửa sạch, thái thành từng lát thật mỏng rồi để ráo nước hoàn toàn. Tiếp theo, đun sôi một nồi nước với lá tía tô tươi, thêm vào một chút đường phèn và muối tinh. Khi nước sôi và tinh dầu tía tô tỏa hương, hãy tắt bếp, vớt bỏ bã lá và để nước nguội hẳn. Sau đó xếp các lát gừng non vào một chiếc hũ thủy tinh đã được tiệt trùng sạch sẽ, bảo đảm hũ không còn động nước lã hay váng dầu. Đổ phần nước tía tô đã nguội vào hũ, sao cho ngập mặt gừng. Sau đó thêm một chút giấm trắng để kích thích phản ứng lên men. Qua vài ngày bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, nước ngâm sẽ chuyển sang sắc hồng nhạt đẹp mắt. Mỗi buổi sáng thức dậy, hãy nhai hai lát gừng ngâm tía tô sẽ giúp khai thông dạ dày sua tan hàn thấp ứ động trong một đêm, rất thích hợp cho những người thường xuyên chán ăn, tỉ vị hư hàn. Món ăn thứ hai là thịt lươn xào tía tô và dưa chuột. Lươn được y học cổ truyền đánh giá rất cao về khả năng ôn bổ khí huyết, bổ tinh tủy, rất giàu đạm, nhưng lại mang mùi tanh bùn đặc trưng khiến cho nhiều người e ngại. Tía tô không chỉ khử sạch mùi tanh mà còn giúp cân bằng dược tính của món ăn. Cách làm cũng không quá cầu kỳ. Thịt lươn làm sạch, thái khúc vừa ăn. Dưa chuột rửa sạch, thái phiến. Đun nóng chảo dầu, phi thơm hành tỏi rồi cho thịt lươn vào đảo nhanh tay dưới ngọn lửa lớn. Khi lươn bắt đầu săn lại, thảo một lượng lớn lá tía tô tươi thái nhỏ vào để xào cùng. Hương thơm của tía tô sẽ thấm sâu vào từng thớ thịt, đánh tan hoàn toàn mùi tanh. Tiếp đó nêm nếm gia vị vừa ăn, thêm dưa chuột, đổ vào một chút nước và on nhỏ lửa trong chốc lát để các nguyên liệu hòa quyện. Món ăn này vô cùng ôn hòa, bổ dưỡng khí huyết, phục hồi sinh lực mà không hề gây nóng trong, phù hợp cho cả gia đình bồi bổ trong những ngày xe lạnh. Bí quyết ứng dụng theo mùa, theo giờ và mẹo chữa bệnh dân gian từ tía tô. Thưa quý vị, sử dụng thảo dược dưỡng sinh đạt cảnh giới cao nhất không chỉ dựa vào việc thấu hiểu thể trạng, mà còn phải biết đương theo quy luật vận hành của tứ thời, âm dương trong trời đất. Vạn vật đều có nhịp điệu riêng, dùng đúng thời điểm thì dực tính phát huy tối đa, bổ trợ cho sinh khí, nghịch lại thiên thời, dùng sai giờ sai mùa đôi khi lại làm hao tổn chính phần năng lượng cốt lõi của cơ thể. Nhìn vào tru kỳ bốn mùa, bỗi thời khác lại đòi hỏi một cách ứng dụng tía tô hoàn toàn khác biệt. Mùa xuân là lúc vạn vật đông trồi nảy lộng, can khí trong cơ thể cũng bắt đầu vân ra ngoài để tương ứng với đất trời. Tuy nhiên, gió mùa xuân thường ẩn chứa phong hàn, dễ khiến người ta gặp chứng cản mạo đau đầu, hoặc can khí út kết sinh ra bứt dứt cáu gắt. Thời điểm này, việc dưỡng sinh nên chú trọng vào thư can, lý khí, chỉ nên dùng một lượng rất nhỏ là tía tô nhạt, khoảng 2-3 lá tươi mỗi ngày, có thể kết hợp cùng với hoa hồng hoặc hoa cúc. Phương thuốc nhẹ nhàng này vừa đủ để tán đi phong hàn mùa xuân, lại vừa xoa dịu can khí út kết. Không nên lạm dụng tía tô với lượng lớn vì tính phát tán mạnh mẽ sẽ dễ làm hao tổn phần dương khí non nớt mới chấm sinh sôi trong cơ thể. Bước sang mùa hạ, thời tiết chuyển sang nóng ẩm, đặc biệt là vào những kỳ mưa rầm ở các vùng nhiệt đới, thấp khí hơi ẩm trở nên nặng nề. Hơi ẩm này rất dễ bao vây tì vị, cộng thêm thói quen uống nước đá, ăn đồ lạnh giải nhiệt, khiến cho dạ dày bị tổn thương dương khí. Cơ thể lúc này sinh ra cảm giác nặng nề, buồn bực, chán ăn, phân dính. Để giải quyết, tía tô lại trở thành bảo bối. Dùng tía tô nấu nước uống hoặc chế biến cùng với thức ăn sẽ giúp mang lại tác dụng hóa thấp, giải thử vô cùng hiệu quả. Dực tính ôn ấm của tía tô sẽ làm tan đi hàn thấp ứ động trong dạ dày, mở thông khí cơ của trung tiêu, giúp tinh thần sảng khoái và khôi phục lại vị giác khỏe mạnh. Đến mùa thu, khí hậu chuyển sang hanh khô, y học cổ truyền gọi là táo khí. Táo khí rất dễ làm tổn thương phần âm dịch của phế, phổi, gây ra các chứng khô miệng, khô mũi, hoa khan không đồng. Mùa thu đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối khi dùng tía tô, nhất là với những cơ địa có sẵn chứng âm hư nội nhiệt. Tính cay ấm, phát tán của tía tô lúc này sẽ như một cơn gió khô thổi qua mảnh đất đang bị nướt nẻ, càng làm cho tân dịch hao tổn thêm, khiến chứng hoa khan và nóng trong trở nên nghiêm trọng. Nếu như có sử dụng để trị chứng phong hàn chớm thu, cũng chỉ nên kết hợp một lượng rất nhỏ với các vị thuốc nhuận phế như lê tuyết hay bách hợp để trung hòa tính khô nhiệt. Khi mùa đông gõ cửa, âm khí bao trùm, dương khí của cơ thể bắt buộc phải thu liễm, ẩn tàng vào sâu bên trong. Lộ chân lông đóng kiến khiến cho hàn tà thấp khí rất dễ bị ứ kẹt lại trong kinh lạc tạm phủ, gây ra chứng đau nhức xương khớp, lạnh bút chân tay hay các vấn đề về tử cung lạnh. Mùa đông chính là thời điểm vàng để dùng tía tô ôn bổ tán hàn. Kiên trì uống nước sắc từ lá tía tô, gừng tươi và đại táo trong những ngày giá rét sẽ giúp sười ấm toàn bộ kinh mạch, kích hoạt lại phần dương khí đang ngủ đông, từ từ đẩy hết những hàn thấp cứng đầu đã tích tụ suốt một năm ra khỏi cơ thể. Không chỉ tuân theo mùa, mà giờ rớt trong ngày cũng ảnh hưởng mạnh mẽ đến hiệu quả của tía tô. Y học cổ truyền quan niệm phát dạ liễm, tức là ban ngày dương khí phát tán, cơ thể hướng ra ngoài. Còn ban đêm, âm khí chủ đạo, cơ thể cần thu liễm để phục hồi. Uống trà tía tô vào ban ngày, đặc biệt là buổi sáng hoặc chiều, rất thuận với tự nhiên, giúp hành khí, củng cố lớp vệ khí bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân ngoại tà gây bệnh. Ngược lại, ban đêm là lúc khí huyết cần quay về tạm phủ để tỉnh dưỡng. Nếu như uống quá nhiều nước tía tô đậm đặc vào buổi tối, tính cay ấm và phát tán sẽ làm nhiễu loạn khí cơ, động tới tâm can, khiến cơ thể rơi vào trạng thái bất xứt, mộng mị, khó ngủ. Và sáng hôm sau thức dậy, sẽ dễ thấy khô miệng, uể quải. Một trong những điều làm nên giá trị y học to lớn của tía tô mà rất ít người để ý, đó chính là khả năng điều lý cả phần biểu và lý. Hầu hết các loại thảo dược thông thường chỉ có một thế mạnh hoặc là giải biểu tán hàn bên ngoài da, chữa cả mạo, bệnh ngoài da hoặc là đi sâu vào trong để bổ ích tạm phủ. Tía tô là một trong số ít những thảo mộc kỳ diệu có tác động kết. Bên ngoài nó đi vào kinh phế, mở lỗ chân lông để lùi hàn tà, giúp tiêu viêm, phục hồi hàng rào, bảo vệ da. Bên trong, nó đi xuống tỉ vị, đà thông sự bê tắc, giải quyết trứng, trướng bụng, hàn thấp ứ trễ, điều hòa khí huyết. Một vị thuốc vừa đuổi rạc ngoại tà, vừa dọn dẹp nhà cửa bên trong, quả thực là hiếm có. Ngoài việc sắc uống hay chế biến món ăn, dân gian còn lưu truyền nhiều mẹo sử dụng tía tô vô cùng mộc mạc nhưng mang lại công hiệu dưỡng sinh đáng kinh ngạc. Đối với những người hay bị lạnh bút chân tay, chân hay bị phủ thủng do hàn thấp tự ở khu vực hạ tiêu, việc đun một trộn nước tía tô ấm để ngâm chân mỗi tối là một bí pháp tuyệt vời. Nhiệt độ và tinh dầu tía tô sẽ làm rãn nở kinh lạc ở lòng bàn chân, giúp khí lạnh từ từ thoát ra ngoài qua lớp mồ hôi dấp dính. Sự lưu thông khí huyết dưới chân sẽ dẫn hỏa quy nguyên, giúp cho đầu óc thư thái và mang lại giấc ngủ êm đềm, chất lượng hơn gấp nhiều lần so với ngâm nước nóng thông thường. Bên cạnh đó, cũng có thể làm những chiếc túi thơm dưỡng sinh. Đem lá tía tô phơi khô tự nhiên trong bóng dâm, sau đó nhồi vào một chiếc túi vải nhỏ bằng cốt tông hoặc linen. Đặt túi thơm này ở đầu giường, trong phòng khách hay trên xe hơi. Tinh dầu bay hơi chậm từ tía tô không chỉ tỏa ra gương thơm thanh khiết, xoa diệu tinh thần, giải tỏa sự bức bối của can khí, mà còn hỗ trợ kháng khuẩn, thanh lọc không khí, rất hiệu ích trong những mùa dễ bùng phát dịch bệnh khô hấp dẫn. Một mẹo nhỏ khác cũng rất hữu hiệu là dùng nước tía tô để xúc miệng. Rất nhiều người gặp tình trạng hơi thở có mùi hoặc luôn có cảm giác vướng víu khó chịu ở cầu họng. Đi khám không tìm ra nguyên nhân thực thể. Đa phần hiện tượng này không phải do nóng trong, mà do dạ dày bị hàn thấp ứ trệ lâu ngày sinh ra uế khí rội ngược lên trên miệng. Dùng các loại thuốc thanh nhiệt hay nước xúc miệng diệt khuẩn mạnh thường không giải quyết được phần gốc. Trong trường hợp này, hãy đun một chút nước tía tô pha loãng, để nguội và dùng để xúc miệng khò họng hàng ngày sẽ giúp hóa giải thấp khí, giáng trọc, trả lại sự thanh sạch cho hơi thở và làm dịu vùng họng một cách thuận tự nhiên. Vâng thưa quý vị, qua những lăng kính từ nguồn gốc y lý đến ứng dụng thực tiễn, chúng ta có thể thấy rằng vạn vật trong tự nhiên đều mang cho mình những nguồn năng lượng chữa lành vô giá. Lá tía tô, tuy rẻ tiền và mọc hoang dại khắp nơi nhưng lại chất chứa trí tuệ của ý học cổ truyền ngàn năm, là món quà quý giá mà tạo hóa ban tặng cho sức khỏe con người, miễn là chúng ta biết trân trọng và dùng đúng cách. Quý vị và các bạn, thường sử dụng lá tía tô như một loại gia vị thông thường hay đã từng ứng dụng thành công các phương pháp dưỡng sinh để suôi tan bệnh tật cho bản thân và gia đình? Xin hãy chia sẻ những câu chuyện và trải nghiệm thực tế của quý vị ở phần bình luận bên dưới video và đừng quên nhấn like, chia sẻ video này giúp chúng tôi. Cảm ơn quý vị đã quan tâm và theo dõi. Hẹn gặp lại quý vị trong chương trình lần sau.