VÌ SAO MÙA THU NÊN HẠN CHẾ UỐNG CÀ PHÊ?

Cùng một ly cà phê dùng đúng sẽ giúp cơ thể tỉnh táo Nhưng ngược lại thì có thể khiến cho chúng ta thêm mệt mỏi Thậm chí đêm về trằn trọc, cổ họng khô rát Điều này càng đúng hơn nữa khi thu về Dưới góc nhìn đông y cổ truyền và y học hiện đại Câu trả lời có thể khiến cho quý vị bất ngờ Kính chào quý vị thân mến Thưa quý vị, theo đông y, mùa thu thuộc hành kim tương ứng với tạng phế Cổ nhân có quan niệm rằng táo khí thông với phế Nghĩa là khí hậu hanh táo của mùa thu dễ ảnh hưởng đến công năng của phế, đặc biệt là khả năng tuyên phát úc dáng và phân bố tân dịch để làm nhuận cơ thể. Bởi vậy, khi bước vào mùa thu, người xưa thường chú trọng dưỡng phế, nhuận táo, bảo vệ tân dịch. Quý vị có thể thấy những biểu hiện rất quen thuộc như khô mũi khô họng, ho khan, da khô ráp, môi nứt nẻ hoặc đại tiện khô táo Vậy, cà phê có liên quan gì đến câu chuyện này hay không? Trước hết, cần nói cho chính xác rằng cà phê không phải là một vị thuốc tinh điển được sử dụng phổ biến trong các bản thảo đông y cổ đại như nhiều vị thuốc quen thuộc khác Những nhận định về tính vị của cà phê phần lớn thuộc về các hệ thống thực dưỡng và những diễn giải đông y về sau Trong một số tài liệu hiện đại, cà phê được mô tả có vị đắng, tính thiên ôn và có tác dụng kích thích hành khí Vì thế, không nên nói rằng cổ thư quy định cứ đến mùa thu là phải kiêng cà phê Nhưng nếu xét theo nguyên tắc dưỡng sinh mùa thu, chúng ta có thể hiểu vì sao người vốn hay bị khô miệng khô họng, ngủ ít, tâm phiền não, bất dứt mà lại uống nhiều cà phê, nhất là vào buổi chiều tối thì những khó chịu ấy có thể trở nên rõ hơn và nặng hơn Điều cần lưu ý ở đây không phải là cứ uống cà phê thì hao tâm tổn dịch Đông y coi trọng biện chứng tức là phải xét lượng uống, thời điểm uống, thể chất và những biểu hiện thực tế của từng người Cụ thể ra sao? Kính mời quý vị cùng đến với phần tiếp theo Caffeine thực sự ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào? Nhìn từ y học hiện đại, cà phê in có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương giúp chúng ta tỉnh táo và giảm cảm giác buồn ngủ Đó cũng chính là lý do có rất nhiều người muốn bắt đầu ngày mới bằng một ly cà phê Nhưng nếu sử dụng quá nhiều hoặc uống vào thời điểm không phù hợp thì caffeine có thể gây hồi hộp, tim đập nhanh, buồn nôn, lo lắng và khó ngủ Các nghiên cứu về caffeine và giấc ngủ cho thấy, chất này có thể làm kéo dài thời gian đi vào giấc ngủ, giảm tổng thời gian ngủ và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ ở một số người. Có những người rơi vào một vòng luẩn quẩn rất quen thuộc, đó là buổi chiều uống cà phê để làm việc, buổi tối thì nằm mãi không ngủ được hoặc là ngủ chập chờn, đến sáng hôm sau thì bị mệt mỏi lại phải tìm đến cà phê đậm đặc để tỉnh táo. Rồi ngày hôm sau lại tiếp tục như vậy, đây là điều chúng ta nên tránh bất kể đang ở mùa nào. Mùa thu chỉ là một thời điểm thích hợp để nhìn lại nhịp sinh hoạt của mình mà thôi Một vấn đề khác thường được nhắc đến là tác dụng lợi tiểu của caffeine Đúng là caffeine có thể làm tăng bài tiết nước tiểu đặc biệt là ở người ít sử dụng caffeine hoặc là khi dùng liều cao Nhưng điều đó không có nghĩa là cứ uống cà phê là cơ thể sẽ mất nước nghiêm trọng Với người trưởng thành khỏe mạnh, cà phê dùng ở mức vừa phải vẫn đóng góp vào tổng lượng dịch đưa vào cơ thể Vì vậy không nên nói quá rằng cà phê chắc chắn làm cho cơ thể khô kiệt hay trực tiếp gây tổn thương phế trong mùa thu Nhưng nếu ai đó vốn đã hay bị khô miệng, uống ít nước, dùng cà phê quá đậm hoặc là quá nhiều thì nên giảm lượng uống, bổ sung nước phù hợp và quan sát phản ứng của cơ thể Vậy mùa thu nên uống cà phê như thế nào? Với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, không có lý do gì để chúng ta phải bỏ cà phê chỉ vì thời tiết chuyển sang mùa thu Điều quan trọng vẫn là dùng có chừng mực Nếu quý vị uống 1 ly cà phê vào buổi sáng, cảm thấy tỉnh táo, ăn ngủ bình thường, không hồi hộp hay có triệu chứng khó ngủ, khó chịu thì không cần quá lo lắng Nhưng nếu thường xuyên bị mất ngủ, tim đập nhanh, buồn nôn, lo âu, bị khô miệng hoặc phải liên tục uống cà phê mới có thể làm việc thì đây là lúc nên xem lại lượng caffeine mình đang sử dụng Có thể bắt đầu bằng những việc rất đơn giản như là uống cà phê sớm hơn trong ngày Giảm dần lượng nếu trước đây uống nhiều, không uống sát giờ đi ngủ Nếu nhạy cảm với caffeine thì nên chọn loại nhẹ hơn hoặc giảm số ly trong ngày Theo FDA, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ, khoảng 400mg caffeine mỗi ngày thường không gắn với tác dụng bất lợi ở đa số người trưởng thành khỏe mạnh Nhưng đây không phải là mức chúng ta cần cố uống cho đủ Bởi lẽ, có người uống 2 ly vẫn ngủ rất tốt Trong khi có người chỉ uống 1 ly vào buổi chiều đã chằn chọc cả đêm Độ nhạy với caffeine ở mỗi người cũng là khác nhau Nếu muốn giảm cà phê vào buổi chiều, chúng ta có thể thay bằng một ly nước ấm, nước lê nấu ấm hoặc là một loại trà thảo mộc phù hợp với thể trạng của mình Theo quan điểm thực dưỡng đông y, quả lê thường được dùng trong các món ăn có mục đích tân sinh, nhuận táo, thích hợp với thời tiết hanh khô Còn có một số lựa chọn khác đó là trà hoa cúc dùng với lượng vừa phải nếu quý vị hợp với loại trà này Hoa cúc là vị thuốc quen thuộc trong đông y, thường được nhắc đến với công năng thanh nhiệt, bình can, minh mục, tùy theo cách phối ngũ và chứng trạng. Tuy nhiên, chúng ta không cần biến việc dưỡng sinh thành một bài thuốc quá cầu kỳ. Đôi khi uống đủ nước, ăn uống điều độ thêm một chút, đi ngủ đúng giờ và giảm bớt những chất kích thích không phù hợp với cơ thể đã là những việc rất bổ ích cho sức khỏe rồi. Trong mùa thu, có thể đưa thêm những thực phẩm quen thuộc như lê, mè đen, hạt sen hoặc các món canh thanh nhẹ vào bữa ăn. Tùy theo thể trạng và nhu cầu của mỗi người Vâng quý vị thân mến, dưỡng sinh không có nghĩa là thấy một thứ gì đó được cho là không tốt Thì lập tức kiêng tuyệt đối Đông y coi trọng biện chứng, nghĩa là xét người, xét chứng và xét hoàn cảnh Còn y học hiện đại giúp chúng ta hiểu rõ hơn tác động của caffeine Đối với hệ thần kinh, giấc ngủ và nhịp tim Hai cách nhìn này không hoàn toàn giống nhau Nhưng đều nhắc chúng ta một điều rằng Hãy quan sát cơ thể mình và đừng lạm dụng Nếu quý vị uống cà phê vào buổi sáng, ăn ngủ bình thường và không có biểu hiện khó chịu thì không cần phải bỏ cà phê chỉ vì đang là mùa thu. Ngược lại, nếu mất ngủ kéo dài, hồi hộp và tim đập nhanh, lo âu hoặc ngày phải dùng nhiều cà phê mới thấy tỉnh táo thì nên giảm lượng sử dụng và xem lại giấc ngủ sinh hoạt của mình. Nếu xuất hiện đau ngực, ngất hoặc tim đập nhanh kéo dài thì cần được đánh giá y tế, không nên chỉ tự điều chỉnh bằng trà hay thảo dược. Mùa thu là mùa thu liễm theo quan niệm dưỡng sinh cổ truyền Chúng ta hãy để cơ thể được nghỉ ngơi đúng lúc, ăn uống vừa đủ, giữ giấc ngủ điều độ và lựa chọn những thức uống phù hợp với chính mình Và chương trình ngày hôm nay cũng xin được khép lại tại đây Cảm ơn quý vị đã quan tâm, theo dõi và đăng ký kênh Và quý vị có bất cứ một câu hỏi nào liên quan đến giấc ngủ hay cà phê hãy để lại ở phần dưới video này cho Nguyễn Ngọc được biết Còn bây giờ thì xin được kính chào và hẹn gặp lại