Việt Nam Trong Tôi | Mùa Vu Lan - Vì sao rằm tháng 7 là mùa báo hiếu

Cứ mũi độ tháng 7 âm lịch trở về, khắp các mái chùa lại vang tính chuông, người người tìm về lễ vu lan, cài lên áo một bông hồng. Nhưng đã bao giờ bạn tự hỏi, vì sao lại là tháng 7 mà không phải một tháng khác nào trong năm? Câu trả lời nằm trong một câu chuyện đã hơn 2.000 năm tuổi. Việt Nam trong tôi hôm nay, xin mời bạn cùng đi tìm cội nguồn của mùa báo hiếu ấy. Trước hết, hãy cùng nói về cái tên. Vu Lan là gọi tắc của Vu Lan Bồn, phiên âm từ tiếng Phạn Ulam Bana, mà người xưa dịch nghĩa là giải đào huyền, tức là cởi bò cái khổ của kẻ bị treo ngược. Người ta hình dung nỗi thống khổ tột cùng của một linh hồn tội lỗi, giống như bị trói treo ngược lên, đau đớn khôn cùng. Vậy nên Vu Lan, ngay từ trong tiền gọi, đã mang một sứ mệnh, giải thoát cho những khổ đau ấy. Câu chuyện bắt đầu từ Ngài Mục Kiền Liên, một trong những đại địa tử của Đức Phật, nổi tiếng là Bậc Thần Thông Đệ nhất. Sau khi tù hành đắc đạo, Ngài dùng tuệ nhãn tìm lại người mẹ đã khuất, và bàng hoàng khi thấy bà đang làm loại ngạ quỷ, một loại quỷ đói nơi cảnh dưới tối tâm, thân thể tiểu tụy, đói khát triển nguyên. Đó là quả báo của những tham lam, những tranh đấu mà bà đã gây ra lúc sinh thời. Thương mẹ, Mục Liên vận Thần Thông dâng lên bà một bát cơm. Nhưng lạ thay, cơm vừa đưa tới miệng đã hóa thành than lửa đỏ rực, khiến bà không tài nào ăn được. Vị đệ tử Thần Thông bậc nhất ấy, đứng trước nỗi khổ của mẹ mình cũng hoàn toàn bất lực. Quá đau đớn, Mục Liên trở về cầu xin Đức Phật, và cầu trả lời của Đức Phật mới là điều đáng để ta phải suy ngẫm. Ngài dạy, dù Thần Thông của Mục Liên có lớn đến đâu, một mình ông cũng không thể cứu được mẹ bởi nghiệp lực của bà quá nặng. Nó chẳng khác nào một chất thuyền nhỏ không thể trở nổi tàng đá to. Chỉ có một cách, đó là nhờ vào sức mạnh hợp lại của Chư Tăng khắp người phương, và thời điểm để làm điều đó chính là ngày dằm tháng 7. Vậy vì sao lại là ngày ấy? Bởi dằm tháng 7 là ngày tự tứ, ngày kết thúc ba tháng an cư kết hạ. Suốt ba tháng mùa mưa, Chư Tăng ở yên một nơi, truyền tâm tụ tập, không đi xa ngoài. Đến ngày mãn hạ là thời điểm tâm các ngài thành tĩnh nhất, công đức tu hành sung mãn nhất trong cả một năm. Đức Phật dạy Mục Liên hãy chọn đúng ngày ấy mà xăm lễ cúng giường Chư Tăng, rồi đem tấm lòng thành cùng công đức của các ngài hồi hướng cho mẹ. Mục Liên đã làm theo, và người mẹ của Mục Liên được nguồn năng lượng thiện lành ấy chạm đến, đã truyền được tâm mình, thức tình, xám hối, và nhờ đó thoát khỏi kiếp ngạ quỷ. Đó chính là lý do vì sao tháng 7 âm lịch trở thành mùa báo hiếu. Không phải ngẫu nhiên, mà bởi đó là lúc cái thiện trong trời đất được hồi tụ đầy đặn nhất. Người xưa đã tinh tế chọn đúng thời khắc ấy để hướng lòng mình về cha mẹ. Nhưng ẩn sau câu chuyện trên còn có một tầng ý nghĩa sâu sắc hơn nữa. Vì sao một người có thần thông, có thể rời non lấp bể, lại không thể tự tay cứu mẹ mình? Bởi có những điều trên đời không thể dùng quyền năng mà cưỡng lại được, trong đó có nhân quả của chính một con người. Mẹ của một liên chỉ thật sự được giải thoát khi chính bà chuyển được tâm mình. Bát cơm hóa lửa cũng là một ẩn dụ. Lòng tham một khi đã thành nghiệp, thì có đổ vào bao nhiêu cũng chỉ hóa thành thiêu đút. Điều đó nhắc ta rằng, báo hiếu chưa bao giờ chỉ là chuyện mâm cao cổ đầy hay lễ Phật linh đình. Cái báo hiếu sâu xa nhất là sống cho lương thiện, gieo cho mình và cho cha mẹ những nhập lành, giúp cho những người mình yêu thương biết hướng về điều thiện.