Chinh Phụ Ngâm (Đoàn Thị Điểm) - Đọc Thơ

Thở trời đất, nổi cơn gió bụi, tích má hồng nhiều chân chuyên. Vì ai gây dựng cho nên trống trường thành khói cam tuyền mờ. Chính tầng gấn nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chính. Nước thanh bình ba trăm năm cũ, ảo nhung trao quang vũ từ đây. Xứ trời sớm dục đường ngây, phép công là trọng niềm tay. Đường dâng rủi nâng bụi tiễn đưa lòng bằng. Bóng cờ tiếng trống xa xa, sầu lên ngọn ải hoáng ra cửa phòng. Chàng tuổi trẻ vốn dòng hào kiệt, xếp bút nghiêng theo việc đao cung. Thành liền mong tiếng bệ rồng, thước cương đã quyết chặn dung giặt trời. Chí làm trai dặm nghìn da ngựa, gieo thái sơn nhẹ tựa hồng mau. Giả nhà đeo bức chiến hào, hét rôi cầu bị ào ào gió thoát. Ngồi đầu cầu nước trong, đường bên cầu có mọc còn non. Đưa chàng lòng dần giặt buồn, bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền. Nước có chảy mà phiền chẳng rửa, cỏ có thơm mà giả chẳng khoay. Nhủ rồi nhủ lại cầm tay, dây dây lại giật. Lòng thiếp tựa bóng tranh theo dõi, giả chàng xa tìm cõi thiên sang. Múa gươm rượu tiện chưa tàn, chỉ ngang ngọn giáo vào ngàn hang beo. Sân lâu lang rần theo giới tử, tới mang khê bàn sự phục ba. Áo chàng đỏ tựa ráng ba, ngựa chàng sắp trắng như là tuyết inh. Tiếng nhạc ngựa lằn chen tiếng trong, giáp mặt rồi phút bỏng chia tay. Hạ lương chia rẽ đường này, bên đường trong bóng cờ bay ngùi. Quân trước đã gần ngoài danh liệu, kỵ sao còn khúc nẻo tràn dương. Quân đưa chàng rủi lên đường, liệu dương biết thiếp đoạn trường này chăn. Tiếng địch thổi nghe chừng đầu vọng, hàng cờ bay trong, dấu chàng theo lớp mây đưa. Thiếp nhìn rạng núi ngẩn ngơ nổi nhà, chàng thì đi cõi xa mưa gió. Thiếp thì về buồn củ gối chăn, đói trong theo đã cách ngân. Tuôn màu mây biếp trải ngần núi xanh, chốn hàm dương chàng còn ngoảnh lại. Bến tiêu tương thiếp hãy trong sang, khỏi tiêu tương cách hàm dương. Cây hàm dương cách tiêu tương cùng trong lại mà cùng chẳng thấy. Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu, ngàn dâu xanh ngắt một màu. Lòng chàng ý thiết ai sầu hơn ai, chàng tự đi vào nơi gió cát. Đêm trăng này nghỉ mát phương nao, xưa nay chiếm địa dường bao. Nội không dặn phiết bao dại dầu, nơi gió lạnh người rầu mặt vàng. Dòng nước sâu ngựa nản chăn bon, ôm yên gói trống đã trồn. Nằm vùng cát trắng ngủ cồn riêu xanh, nay hãng xuống bạch thành đóng lại. Mai hồ vào thanh hải dồn qua, hình khe thế núi gần xa. Dứt thoi lại nói thắp đà lại cao, sương đầu núi buổi chiều như dội. Nước lòng khe nẻo suối còn sâu, thương người áo giáp bấy lâu. Lòng quê qua đó mặt sầu chẳng quay, trên trường gầm thấu hay chăn nhẹ. Mặt chinh phu ai vẽ cho nên, tưởng chàng giông rủi mấy niêm. Chẳng nơi hãng hải thì niền tiếng quang, đã trót trở đồi ngàn xà hổ. Lại lệnh lùng những chỗ xương phong, lên cao trong thức mê. Chàng từ sang đông nam khơi nẻo, biết nay chàng tiếng thảo nơi đâu. Những người chinh chiến bấy lâu, nhẹ xem tính mạng như màu cỏ cây. Nức hơi mạnh hơn dày từ trước, trải trốn nghèo tuổi ngưỡng. Non kỳ quạnh quẻ trăn treo, bến phì gió thổi điều hiu mấy gò. Hồn tử sĩ gió ù ù thổi, mặt chinh phu tranh giỏi giỏi soi. Chinh phu tử sĩ mấy người, nào ai mặt mặt nào dấu vinh lửa nước non như cũ. Kẻ hành nhân qua đó chạnh thương, phận trai già rủi chiến trường. Chàng siêu tắt trả điểm xương mới về, tưởng chàng trải nhiều bề nắng nỏ. Sông pha gió bãi trăng ngàn, tên reo đầu ngựa giáo gian mặt thành. Áng công danh trăm đường trộn rã. Những nhọc nhằn nào đã nghỉ ngơi, nói lòng biết ngõ cùng ai. Thiếp trong cánh cửa chàng hoài chăn ngây. Trong cửa này đã đành phận thiếp, ngoài mây kia há kiếp chàng bay. Những mông cá nước xâm vầy, nào ngờ đôi ngã nước mây cách vời. Thiếp chẳng tưởng ra người chinh phục, chàng há từng học lũ vương tôn. Cớ sao cách trở nước non, khiến người thôi sớm thôi hôn những sầu. Khách phong lưu đơn trừng niên thiếu, sảnh nhau cùng giang diễu chữ duyên. Nỡ nào đôi lửa thiếu niên, hoang sang để cách hàng uyên bao đành. Thở lấp hành quanh chưa bén điệu. Hồi ngày về ước nẻo uyên ca, nay uyên đã dục anh già. Ý nhi lại gáy trước nhà liễu lo, thở đăng đồ mai chưa dạng gió. Hồi ngày về chỉ độ đào bong, nay đào đã quyến gió đông. Phù nhung lại đã bên sông mơ sợ. Hẹn cùng ta lũng tay nhăm ấy, sớm đã trong nào thấy hơi tâm. Ngập ngừng lá rụng cành trăm, thôn trưa nghe dậy tiếng cầm lao sao. Hẹn nơi nào hang dương cầu nở, chiều lại tìm nào thấy tiêu hao. Ngập ngừng gió thổi chéo bào, bảy hôm tuôn dậy nước trào mênh mông. Tinh thường lại người không thấy lại, lốc hoa tàn đã trải riêu xanh. Riêu xanh mấy lớp chung quanh, săn đi một ước trăm tình ngẩn ngơ. Thư thường tới người không thấy tới, bức rèm thưa lằn dại bóng dương. Bóng dương mấy bụi xuyên ngang, lời sao mười hẹn chính thường đơn sai. Thử tính lại diễn khơi ngày ấy, tiền xem này đã nảy là ba. Xót người lằn lửa ải xa, xót người nương trốn hoàng hoa dặm dại. Tình gia thất nào ai chẳng có, kìa lão thân khuê phụ nhớ thương. Mẹ già phơ vắt mái xương, con thơ mâm sữa vải đương phù trì. Lòng lão thân buồn khi tửa cửa, niệm hại nhi chờ bữa. Ngọt bùi thiết đã hiếu nám, dậy con đèn sách thiết làm phụ thân. Nay một thân nôi già dậy trẻ, nỗi oan hoài mang mệ biết bao. Nhớ chàng trải mấy xương sao, xuân từng đổi mới, đông nào còn dư. Kệ năm đã ba tư cách diệt, mỗi sầu thêm ngàn vạn ngổ ngang. Ước gì gần buổi tắt gan, dại niềm cay đắng để chàng tỏ hay. Thoa cung hãng thở ngày xúc giá, gương lầu tầng dấu đã soi chung. Cậy ai mà gợi tới cùng, để chàng thấu hết tâm lòng tương tư. Nhẫn đeo tay mọi khi ngắm nghĩa, ngọt cài đầu thở bé vui chơi. Cậy ai mà gợi tới nơi, để chàng trân trọng giấu người tương thân. Trải mấy xuân tính đi tính lại, tới xuân này tính hãy văn không. Thấy nhàng lũ tưởng thương bóc, nghe hơi sương sấm áo bông sẵn sàng. Gió tây nổi không đường hồng tiền, sót cõi ngoài tuyết quyến mưa xa. Mà ngưa trương tuyết sông qua, nghĩ thêm lạnh lẽo kẻ ra cõi ngoài. Đề chữ gấm không thôi lại mở, gieo bối tiền tính vở còn ngờ. Trời hôm tựa ống ngẩn ngơ, trăng khuya nương rỗi bơ phở tóc mai. Hả như ai hồn say bóng lặng, bọng thơ thơ thẳng thẳng như không. Trăm cài xiên dắt thẹn thùng, lệch làng tóc rối lỏng vọng lưng eo. Dạo hen vắng thầm gieo từng bước, ngồi rèm thưa rũ thát đòi ven. Ngoài rèm thước chẳng mách tích, trong rèm trường đã có đèn biếp chăn. Đèn có biếc, vườn bằng chảnh biếc, lòng thiết riêng phi thiết mạc. Bồn rầu nói chẳng, hoa đèn kia với bóng người khá thương. Gà eo ốc, gãy xương nâm trống, hòe phắp phơ rũ bóng bốn bên. Khắp giờ đặn đặn như niên, mối sầu dằn dặn tựa miệng để xa. Gương gượng đốt hồn đà mê mãi, gương gượng xoay lệ lại chứa trang. Xắt cầm gượng gãy ngón đàn, dây uyên kinh đức phím lon ngại trùng. Lòng này gửi gió đông có tiện, nhìn vàng xinh gửi đến non yên. Non yên dù chẳng tới miền, nhớ chàng thăm thầm đường lên bằng trời. Trời thăm thầm xa vời khôn thấu, nỗi nhớ chàng đau đấu nào sóng. Cảnh buồn người thiếp tha lòng, xương như búa vỗ mòn gấp liễu. Mưa dường cưa xẻo héo cành ngô, giọt xương vụ bụi chim vụ. Sau tường kiêu vãng chuông chùa nền khơi, vài tiếng dế nguyệt soi trước ốc. Một hàng tiêu gió thóc ngoại thiên, lá màng lây ngọn gió xiên. Bóng hoa theo bóng nguyệt lên trước rèn. Hoa dại nguyệt, nguyệt ít một tấm. Nguyệt lòng hoa, hoa thấm đừng bóng. Nguyệt hoa, hoa nguyệt, trước hoa dưới nguyệt. Trong lòng siếp đau, đau siếp kể ngu sầu nghìn nảo. Từ nữ công phụ xảo điều nguôi, biển cầm kim, biển đưa thôi. Banh đôi thẹn vệt, bốn đôi ngại thùa. Mặt biến to, miệng càng biến nói. Sớm lại chiều dòi dõi nương sông. Nương sông lúa ngẩn ngơ lòng. Vẫn chàng điểm phắn trang hồng với ai. Biến trang điểm lòng người sầu tuổi. Xót nổi chàng ngoài cõi gian lăng. Khát gì ả chức trị hằng. Bến ngăn xội sụt, cung trăng chốc mỏng. Sầu ôm nặng, hãy chồng làm gói. Buồn chưa đầy, hãy thổi làm cơm. Mượn hoa, mượn rượu giải buồn. Sầu làm rượu nhạt, muộn làm hoa ối. Gõ xanh ngọc, mấy hồi không tiếng. Ôm đàn tranh, mấy phím rời tay. Xót người hành dịch bấy nay. Dặn xa mong mỏi hết đầy lại vơi. Ca uyên ghẹo làm rơi nước mắt. Trong tiều khua như rứt buồn gan. Vỏ vàng đổi khác dung nhan. Khuê ly mới biết tăng toan dường này. Nếm chua cay tấm lòng này hả có vì ai? Vì chàng lệ thiết nhỏ đôi. Vì chàng thân thiết lẻ loi một bề. Thân thiết chẳng gần kề dưới trướng. Lệ thiết nào chút vướng bên khăn. Vì còn hồn mộng được gần. Đêm đêm thường đến gian tăng tìm người. Tìm chàng thở dương đài lối cũ. Gặp chàng nơi tương phố bến xưa. Xuân vầy mấy đúc tình cờ. Chẳng qua trên gối một giờ mộng xuân. Giận thiết thân lại không bằng mộng. Được gần chàng bến lũng thành oan. Khi mơ những tiếc thi tàn. Tình trong giấc mộng. Duy có một tấm lòng chẳng dứt. Vốn theo chàng giờ gắt nào. Lòng theo như chữa thấy người. Bước ngàn xanh nhà thôn mấy sớm trong chênh. Một đàn cỏ đậu trước gện chiều hoan. Trong đường bắc đôi chồn quán khách. May ra cây xanh lúa thành thôi thớt bên cồn. Nghe thôi ngọc địch béo vón bên đầu. Không thấy lá hồng chắc đóng. Trĩ sập xòe mai cũng đẻ bay. Khói mù nghe ngút ngàn khai. Con chim bạc gió lạc lội kêu thương. Lụng tay thấy nước dường uốn khúc. Nhạc liễn không sống dục thuyền câu. Ngàn thông chen chút trồn lâu. Khách dành thắp thoảng người đâu đi về. Trong bốn bề chân trời mặt đất. Lên xuống đầu thắm thoát đòi phiên. Lớp may ngừng mắt biết đâu. Chính chiến là miệng ngọc quan. Gậy rút đất dễ khôn học trước. Khăn gieo cầu nào được thấy tiên. Lòng này hóa đá cũng nên. E không lệ ngọc mà lên ngoảnh lại ngẫm. Thà khuyên chàng đừng chịu trước phong. Chẳng hay muốn dặm rủi dông. Lòng chàng có cũng như lòng thiết chăng. Lòng chàng ví cũng bằng như thế. Lòng thiết đâu dám nghĩ gần xa. Hướng dương lòng thiết như hoa. Lòng chàng lẫn thẳng, e tà bóng dương. Bóng dương đệ hoa vàng chẳng đói. Hoa đệ vàng bởi tại bóng dương. Hoa vàng, hoa rụng quanh tường. Trải xem hoa rụng đêm sương mấy lần. Tròi nan nọa trước sân đã hái. Ngọn tầng kia bên vải đưa hương. Sửa xem dạo bước tiền đường. Ngửi trong xem vẻ thiên chương thẳng thờ. Bóng năng hà khi mờ khi tỏ. Độ khuê triền vũi có vũi không. Thức mây đòi lúc nhạc nồng. Chuông sao bắt đổ thôi đại đòi. Mặt trăng tỏ thường soi bên gói. Bừng mắt trong xương gọi cành ngô. Đạnh lùng thay bẫy chiều thu. Gió mây hiêu hấp trên đầu tường vôi. Một năm một nhạp mùi son vắng. Trượng phu còn thơ thẳng miền khơi. Xưa sao hình ảnh chẳng rời. Bây giờ nở để cách về san thương. Chàng rũi ngựa dặm trường mây vũ. Thiết dạo hài đầu ủ riêu ích. Gió xuân ngày một vắng tinh. Khá thương lỡ hết mấy ven đương thị. Xảy nhớ khi cành diêu đó ngụy. Trước gió xuân vàng tía sánh nhau. Nọ thì ả chức chàng ngô. Tới trăng thu lại bắt cầu sang sông. Thương một kẻ vòng không lúng giữ. Thời tiết lành lầm lỡ đòi nông. Thôi đưa ngày tháng rủi máu. Người đời thấm thoát qua màu xuân xanh. Xuân thu đệ dặm quanh ở dạ. Hợp ly đành buồn quá khi vui. Quán sầu nhiều nổi tơi bời. Vóc bồ liễu dễ ép nài triệu xuân. Kìa văn quân mỹ miều thở trước. E đến khi đầu bạc mà thương. Mặt hoa nọ gã phan lan. Sợ khi mái tóc hoa xương cũng ngừng. Nghĩ nhan sách đương trừng hoa nở. Tiết quan âm làng lửa gieo qua. Nghĩ mệnh bạc tiết niên hoa. Gãy tơ mấy chốc xảy ra nở dòng. Gác nguyệt nọ mơ màng vẽ mặt. Lầu hoa kia phản phất hơi hơn. Trách trời sao để lỡ làng. Thiếp rầu thiếp lại rầu chàng chẳng quên. Chàng chẳng thấy chim uyên ở nồi. Cũng nhập chiều chẳng bội phân trương. Chẳng xem chim em trên rừng. Bạc đầu không nở đôi đường rẽ nhau. Kìa lòi sâu đôi đầu. Cùng nọ lòi chim chấp cảnh cùng. Liễu sen là thức cỏ cây. Đôi hoa cùng sánh. Đôi dây cùng liện. Ấy lòi vật tình duyên còn thế. Sao kiếp người nở để đáy đây. Thiếp sinh môn kiếp sau này. Như chim liền cảnh. Như cây liền cảnh. Đành muốn biết chữ tình đã. Theo kiếp này hơn thấy kiếp sau. Thiếp sinh chàng chở bạc đầu. Thiếp thì giữ mãi lấy màu trẻ trung. Xin làm bóng theo cùng chàng vậy. Chàng đi đâu cũng thấy thiếp bên. Chàng nương văn nhật thiết nguyện. Mọi bề trung hiếu thiếp sinh vẹn tròn. Lòng hướng quất tựa son ngân ách. Sức tí dân dường sắc tri tri. Máu thuyền vu quất nhục chi. Ấy thì bữa uống, Ấy thì bữa ăn. Mũi đồng vát đòi lần hâm hởi. Đã lòng trời gìn giữ người trung. Hộ chàng trăm trận nên công. Buông tên ải bắt, treo cung. Non đòi, bóng ghi xí. Giả ngoại, quang ảy. Tiếng khải ca trở lại thần kinh. Đỉnh non khắc đá đề danh. Triều thiên vào trước cung đình dân công. Nước dền hán việt đồng rửa sạch. Khúc nhạc từ réo rớt lừng khen. Tài so tăng thoát vẹn tuyền. Tên ghi rác khói tượng truyền đại lăng. Nền khuân tướng đai căng rạng vẽ. Chữ đồng hư bia đệ nghìn đông. Ơn trên tử ấm thê phong. Hiện vinh thiếp củng đượm chung hương trời. Thiếp chẳng dại như người tô phụ. Chàng hẳn không kém lũ lạc dương. Khi về chẳng quả ấm vàng. Trên khung cửa giảm dậy dùng làm cao. Xin vì chàng xiếp bào cởi giáp. Xin vì chàng vụ lớp phong xương. Vì chàng tay chốc chén vàng. Vì chàng điểm phắn đeo hương nạo nùng. Gửi khăn lệ chàng trong từng tấm. Đọc thơ sầu chàng thấm từng câu. Câu vui đổi với câu sầu. Rượu khà cùng kể trước sau mọi lời. Xẻ rốt vơi lằn lằn từng chén. Xẻ ca dần ren ren đòi liên. Liên ngâm đói ẩm đòi phen. Cùng chàng lại kết mỗi duyên đến già. Cho bỏ lúc xa sầu cách nhớ. Giữ gìn nhau vui thở thanh bình. Ngâm nga mong gửi chữ tình. Giường này âu hẳn tài đành trượng phu.