VÌ SAO LIÊN XÔ SỤP ĐỔ VÀ TAN RÃ?

Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đào sâu một trong những sự kiện lịch sử của thế kỷ 20 Một trong những sự kiện vĩ đại nhất nhưng cũng đau buồn nhất với nhiều người Đó là sự sụp đổ của Liên Xô Một siêu cường từng làm cả thế giới phải nể phục Trước tiên, để hiểu vì sao Liên Xô sụp đổ Chúng ta phải quay trở lại hoàng kim của họ Liên Xô được thành lập sau cách mạng Nga Với mục tiêu xây dựng một thế giới không có tư bản, không có bất công Nơi mọi người đều bình đẳng Đó quả thực là một thế giới lý tưởng Và thật ra, trong những thập kỷ đầu tiên Liên Xô đã làm được những điều đáng kinh ngạc Dưới thời Stalin, họ công nghiệp hóa thần tốc Biến một đất nước nông nghiệp lạc hậu trở thành một cường quốc công nghiệp Đến thế chiến thứ 2, họ đóng vai trò chính trong việc đánh bại phát si Đức Sau chiến tranh, Liên Xô còn phóng vệ tinh đầu tiên trong lịch sử loài người lên vũ trụ, Sputnik Và trở thành đối thủ trực tiếp của Mỹ ở trong chiến tranh lạnh Kể từ đó, Liên Xô không chỉ là một quốc gia Mà là một ý tưởng, ý tưởng về một thế giới cộng sản Mà hàng triệu người trên thế giới mơ ước Nhưng cái gì cũng có hai mặt Đằng sau ánh hào quang đó là cả một hệ thống đầy vấn đề Và những vấn đề này cứ tích tụ dần như một quả bom hẹn giờ Nếu hỏi đâu là vấn đề lớn nhất khiến Liên Xô sụp đổ Thì đó chính là kinh tế Nhưng không phải là kiểu suy thoái kinh tế thông thường Mà là cả một hệ thống có vấn đề từ gốc dễ Có vấn đề ngay từ đầu Và nó không thể trụ vững mãi Liên Xô hoạt động theo mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung Nghĩa là sao? Nhà nước sẽ quyết định mọi thứ Sản xuất bao nhiêu Bán cái gì Giá bao nhiêu Bán cho ai Nghe thì có vẻ ổn Vì mọi thứ được kiểm soát chặt chẽ Nhưng thực tế lại không hiệu quả tí nào Các nhà máy chỉ lo đạt chỉ tiêu số lượng Mà không quan tâm đến chất lượng Không quan tâm đến việc Họ bán những sản phẩm đó cho ai Ví dụ Nếu nhà nước giao cho một nhà máy sản xuất một triệu đôi giày Họ sẽ làm ra một triệu đôi giày Nhưng có khi lại toàn dây dở Và không ai muốn mua Người dân Liên Xô thời kỳ đó Phải xếp hàng dài cả cây số để mua đồ Từ bánh mì, thịt cho đến cả những thứ đơn giản nhất Như giấy vệ sinh Có lần mình đọc được một câu chuyện Nghe vui mà buồn Người xếp hàng không biết để mua gì Cứ xếp hàng đã rồi tính sau Đến những năm 70, 80 của thế kỷ trước Kinh tế Liên Xô đã bắt đầu trì trệ Một phần vì họ phụ thuộc quá nhiều vào dầu mỏ Thời giá dầu cao Họ kiếm được nhiều tiền Nhưng đến khi giá dầu xuống Một cách thê thảm Và giữa thầm niên 80 Ngân sách nhà nước đã bắt đầu lao sốc Đã thế Liên Xô còn phải chi tiền khủng Để chạy đua vũ trang với Mỹ Hãy tưởng tượng Họ vừa phải làm tên lửa Vừa phải nuôi quân đội khổng lồ Và đặc biệt Vừa phải viện trợ cho những nước đồng minh anh em Nhiều nước trong số này Không thể tự lực cánh sinh Tiền ở đâu Để Liên Xô có thể kham nổi Ngoài kinh tế Thì chính trị cũng là một mớ hỗn độn Liên Xô được lãnh đạo bởi đảng Và trên lý thuyết Thì mọi người đều bình đẳng Nhưng thực tế Từng lớp lãnh đạo Liên Xô Sống sung sướng hơn hẳn những người dân thường Các quan chức cấp cao Có nhà riêng Xe hơi Đồ ăn ngon Trong khi dân chúng Phải xếp hàng dài Để mua một miếng thịt Hàm nhũng thì tràn lan Trong giai đoạn cuối Từ trên xuống dưới Người dân bắt đầu cảm thấy Họ bị lừa dối Lý tưởng đẹp đẽ Họ từng tin tưởng Bây giờ chỉ còn là lời nói xuông Thời kỳ này được gọi là Thời kỳ Brezhnev trì trệ Quãng thời gian từ năm 1964 Đến năm 1982 Và nó làm mọi thứ tệ hại hơn Leonid Brezhnev Tổng bí thư lúc đó Là một người bảo thủ Không muốn thay đổi Ông ta cứ để mọi thứ y ảnh Và không cải tổ gì Đất nước như một cỗ máy cũ kĩ Chạy càng chậm Mà không ai dám sửa Khi Brezhnev qua đời Người dân bắt đầu cảm thấy Quá chán ngán về hệ thống Nhưng lúc này Một nhân vật mới xuất hiện Người được kỳ vọng sẽ cứu Liên Xô Đó là Mikhail Gorbachev Gorbachev lên ngắm quyền Vào năm 1985 Và ông ấy mang đến một làng gió mới Ông trẻ hơn, năng động hơn Và có vẻ rất muốn thay đổi Ông đưa ra hai chính sách lớn Đó là cơ cấu kinh tế Và cởi mở chính trị Nghe thì rất hay Nhưng thực tế lại mở ra Một hộp Pandora Mà chính Gorbachev cũng không kiểm soát nổi Đầu tiên là ý tưởng về kinh tế Ý tưởng này làm cho kinh tế Liên Xô Linh hoạt hơn Bớt kế hoạch hóa đi Cho phép tư nhân làm ăn một chút Nhưng cải cách nửa vời thế này Không cứu được nền kinh tế Mà còn làm mọi thứ dối hơn Các nhà máy không biết phải làm gì Khi không còn chỉ tiêu từ nhà nước Trong khi tư nhân thì chưa đủ mạnh Để có thể thay thế Kết quả là sản xuất đình trệ Hàng hóa ngày càng khan hiếm Và người dân thì lại ngày càng khổ hơn trước Còn cởi mở chính trị Thì đó thực sự là một cú sốc Gorbachev cho phép tự do ngôn luận Tự do báo chí Điều chưa từng có trong lịch sử Liên Xô Người dân bắt đầu nói lên bất mãn của mình Báo chí bắt đầu phanh phui Rất nhiều góc tối của chế độ Điều này làm lộ ra những thất bại Mà trước giờ nhà nước đã giấu kín Nhưng cái nguy hiểm nhất là gì Đó là điều này đã kích thích Các phong trào dân tộc chủ nghĩa Ở các nước Cộng Hòa thuộc Liên Xô Liên Xô không phải là một quốc gia đơn nhất Mà là một liên bang gồm 15 nước Cộng Hòa Từ Nga, Ukraine, đến các nước vùng Baltic Như là Lithuania, Latvia, Estonia Mỗi nơi có ngôn ngữ, có văn hóa và lịch sử riêng Trước đây, nhà nước dùng sức mạnh Để giữ mọi người ngồi lại với nhau Nhưng khi Gokbachob mở cửa Những nước này đã bắt đầu đòi độc lập Ở các nước vùng Baltic Người dân bắt đầu xuống đường biểu tình Đòi tách khỏi Liên Xô Ở Ukraine, phong trào dân tộc chủ nghĩa Cũng lớn dần Xung đột xác tộc đã bùng lên ở nhiều nơi Liên Xô như một mái nhà lớn Mà các thành viên trong đó bắt đầu đòi ra ở riêng Gokbachob thì cố gắng giữ họ lại Mọi thứ, mọi suy nghĩ, mọi nỗ lực của ông Đang ngày càng bất lực Trong khi Liên Xô dối loạn Thì bên ngoài, Mỹ và các đồng minh phương Tây Cũng không ngồi yên Các bạn phải nhớ rằng, thời điểm này vẫn là chiến tranh lạnh Mỹ và Liên Xô cạnh tranh quyết liệt Trên mọi mặt trận Tổng thống Mỹ Ronald Reagan đã gọi Liên Xô Bằng những từ ngữ không thể tin nổi Và quyết tâm làm mọi cách để hạ cuộc họ Ông Reagan đã tăng chi tiêu quốc phòng Phát triển các chương trình vũ khí tối tân Ví dụ như là chương trình Chúng ta tạm gọi là chiến tranh giữa các vị sao Một hệ thống phòng thủ tên lửa Mà Liên Xô không thể theo kịp Liên Xô đã nghèo, lại phải cố gắng chạy đua Khiến ngân sách cạn kiệt Đã thế, Mỹ còn gây áp lực kinh tế Làm giá giàu giảm mạnh Một đòn trí mạng với Liên Xô Vốn phụ thuộc vào xuất khẩu giàu Ngoài ra, cuộc chiến ở Afghanistan Cũng là một gánh nặng khủng khiếp Liên Xô gửi quân vào Afghanistan vào năm 1979 Để hỗ trợ chính quyền nơi này, thân Liên Xô Nhưng họ xa lầy trong một cuộc chiến tranh du kích Kéo dài cả một thập kỷ Hàng chục ngàn binh sĩ Liên Xô đã thiệt mạng Ngân sách nhà nước chảy máu Và uy tín của chính quyền thì xuống dốc không phanh Đến năm 1991 Liên Xô đã ở bên bờ vực thảm Góc Ba Chốt cố gắng cứu vãn Bằng cách đàm phán một hiệp ước liên bang mới Để các nước Cộng Hòa có quyền tự trị nhiều hơn Mà vẫn ở lại với Liên Xô Nhưng mọi thứ đã không kịp nữa rồi Tháng 8 năm 1991 Một nhóm lãnh đạo bảo thủ Đã tổ chức một cuộc đảo chính Bắt giữ góc Ba Chốt khi ông đang đi nghỉ ở Crimea Họ muốn quay lại thời kỳ cứng rắn trước đây Và không muốn cải tổ gì nữa Nhưng cuộc đảo chính thất bại thảm hại Người dân xuống đường phản đối Và một nhân vật mới nổi lên Boris Yeltsin Tổng thống của nước Cộng Hòa Nga Nước lớn nhất trong Liên Xô và là trụ cột của Liên Xô Yeltsin đã trở thành anh hùng Khi đứng trên xe tăng Hiêu gọi người dân chống lại phe đảo chính Cuộc đảo chính tan rã chỉ sau 3 ngày Nhưng nó đánh dấu một bước ngoặt Sau sự kiện này, uy tín của góc Ba Chốt Và của giới cầm quyền Đã xuống mức không Còn nước Cộng Hòa lần lượt tuyên bố độc lập Yeltsin với tư cách lãnh đạo Nga Cũng không muốn ở lại Liên Xô nữa Tháng 12 năm 1991 Yeltsin cùng với lãnh đạo Ukraine Và Belarus ký một hiệp định Tuyên bố Liên Xô không còn tồn tại Thay vào đó, cộng đồng các quốc gia độc lập Đêm ngày 25 tháng 12 năm 1991 Góc Ba Chốt từ chức Lá cờ đỏ trên điện Kremlin được hạ xuống Liên Xô đã chính thức tàn giả Vậy là kết thúc Một địa chế hùng mạnh đã sụp đổ chỉ trong vài năm Nếu hỏi tại sao, thì có lẽ nhiều người sẽ nói Không chỉ có một nguyên nhân duy nhất Nó là tổng hợp của mọi thứ Kinh tế suy sụp, chính trị mất niềm tin Dân tộc ly khai, áp lực từ bên ngoài Và cả những sai lầm của chính những người lãnh đạo Góc Ba Chốt có thể là người muốn cứu Liên Xô Nhưng vô tình lại đẩy nó xuống vực Sự sụp đổ của Liên Xô Là một sự kiện đã thay đổi cả thế giới Nó kết thúc chiến tranh lạnh, mở ra một kỷ nguyên mới Nhưng cũng để lại nhiều hệ lụy Mà đến giờ vẫn còn ảnh hưởng Bạn nghĩ sao về câu chuyện này? Nếu bạn là Góc Ba Chốt, bạn sẽ làm gì? Hay vẫn giữ nguyên quan điểm của mình? Hãy để lại ý kiến của mình dưới phần bình luận Đừng quên like và đăng ký kênh Để có thể theo dõi thêm những câu chuyện lịch sử hấp dẫn nữa