VÌ SAO UKRAINE XOÁ SẠCH DI SẢN THỜI LIÊN XÔ?

Đình Sự
546 người theo dõi
Có người nói rằng Ukraine đang cố xóa sạch ký ức về một thời kỳ định hình đất nước họ,
thậm chí là phủ nhận những thành tựu mà Liên Xô đã để lại,
ngay cả những nghĩa trang cũng chịu trùng số phận.
Trước khi đi vào chi tiết, chúng ta cần hiểu rằng Liên Xô từng là một phần lịch sử rất lớn của Ukraine.
Từ năm 1922 đến năm 1991, Ukraine là một nước Cộng Hòa trong Liên bang Soviet
và trong 7 thập niên này, đất nước này từng trải qua biết bao thăng trầm.
Liên Xô với tất cả những gì đại diện đã để lại dấu ấn sâu đậm lên Ukraine,
cả tích cực lẫn tiêu cực.
Thời Liên Xô, Ukraine đã được đầu tư mạnh mẽ về công nghiệp, những nhà máy khổng lồ,
những khu công nghiệp ở Donbass, Kharkov đã biến Ukraine thành một trung tâm sản xuất quan trọng.
Về nông nghiệp, Ukraine từng được gọi là vựa lũa của Liên Xô, cung cấp nông sản cho cả khối.
Hệ thống giáo dục, y tế miễn phí và cơ hội việc làm ổn định cũng là những điều mà người dân Ukraine,
đặc biệt ở miền Đông vẫn còn nhớ và đôi khi hoài niệm.
Những câu trình kiến trúc hoành tráng, những bức tượng Lenin hay các nhà văn hóa đậm dấu ấn Soviet
vẫn còn đứng xững ở nhiều thành phố.
Phía sau những thành tiệu đó lại là những vết thương sâu sắc.
Thời Liên Xô, Ukraine phải hứng chịu nhiều chính sách khắc nghiệt, đặc biệt dưới thời của Stalin.
Nạn đói Holodomor từ năm 1932 đến năm 1933 là một ví dụ đau lòng.
Hàng triệu người Ukraine đã chết vì đói.
Khi Liên Xô tan rã vào năm 1991, Ukraine độc lập,
đây là một cột mốc lịch sử khắp nơi từ Kiev đến Odessa,
vẫn đầy dẫy những bức tượng của Lenin,
những con đường mang tên những lãnh tụ và những dấu hiệu, những kỷ hiệu của ngày xưa.
Trong những năm đầu độc lập, Ukraine chưa thực sự mạnh tay trong việc xóa bỏ di sản của Liên Xô,
một phần vì xã hội còn chia rẽ.
Ở miền Tây, nơi người dân có tinh thần dân tộc mạnh mẽ, họ muốn cắt đứt hoàn toàn với Liên Xô,
nhưng ở miền Đông, nơi nhiều người nói tiếng Nga, họ vẫn cảm thấy một sự gắn bó với quá khứ Soviet,
đặc biệt là về mặt kinh tế và văn hóa.
Năm 2014, Ukraine trải qua một sự kiện chấn đậu cuộc cách mạng Biden.
Các bạn có thể hình dung, nó giống như một cơn bão lớn làm rung chuyển cả đất nước.
Chuyện bắt đầu khi Tổng thống Yanukovych từ chối thỏa thuận hợp tác với Liên minh châu Âu
và quay sang gần gũi hơn với Nga.
Điều này khiến hàng triệu người Ukraine, nhất là giới trẻ, phẫn nộ.
Họ xuống đường ở quảng trường Maidan tại thủ đô Kiev, đòi hỏi một tương lai hướng về châu Âu,
thoát khỏi cái bóng của Nga và di sản Liên Xô.
Sau Maidan, Nga sắp nhập Crimea và hỗ trợ lực lượng ly khai ở Donbass.
Những sự kiện này như đổ thêm dầu vào lửa,
và người Ukraine càng quyết tâm cắt đứt mọi liên hệ với Nga cũng như di sản Liên Xô,
thứ mà họ cho là biểu tượng của sự kiểm soát từ Moscow.
Chính trong bối cảnh này, phong trào Leninopad, tức là sự xụm đổ của Lenin bùng nổ.
Hàng loạt bức tượng của Lenin bị kéo sập, đột phá trên khắp đất nước Ukraine.
Những hình ảnh này lan truyền khắp thế giới và đối với một số người,
đặc biệt là ở Nga hay miền đông Ukraine.
Đây là dấu hiệu của sự vô ơn.
Họ cho rằng Ukraine đang phá hủy những biểu tượng của một thời kỳ
đã mang lại cho họ công nghiệp, giáo dục và sự ổn định.
Năm 2015, Ukraine đã thông qua một bộ luật.
Bộ luật này cấm sử dụng những biểu tượng bao gồm cả những ký hiệu,
tượng đài, tên đường liên quan đến Liên Xô.
Hàng ngàn bức tượng Lenin bị dỡ bỏ,
những con đường mang tên các lãnh tụ bị đổi thành tên cãi hùng dân tộc Ukraine.
Quảng trường Lenin ở Kiev được đổi thành quảng trường tự do
và những ký hiệu của ngày xưa trên các tòa nhà cũng bị gỡ bỏ.
Từ góc nhìn của những người chỉ trích, đây là một hành động quên quá khứ.
Họ cho rằng Liên Xô, dù có sai lầm, đã đóng góp rất nhiều cho Ukraine.
Từ việc hiện đại hóa nền kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng,
đến việc giúp Liên Xô, bao gồm cả Ukraine, chiến thắng trong thế chiến thứ 2.
Việc xóa bỏ những biểu tượng này,
gồm cả những câu chuyện liên quan đến những chiến sĩ hồng quân,
là cách Ukraine phủ nhận những thành tựu đó.
Như thế họ đang xóa đi lịch sử để viết lại một phiên bản chỉ có lợi cho mình.
Nếu Lenin là ngọn lửa đánh thức tinh thần dân tộc,
thì chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga và Ukraine năm 2022
là một cơn địa chấn đáy nhanh quá trình xóa bỏ di sản Liên Xô lên một tầm cao mới.
Kể từ năm 2022,
những thành phố Ukraine liên tục thay thế các tượng đài Liên Xô
bằng những biểu tượng mới.
Kharkov, một bức tượng Lenin bị thay bằng đài tưởng niệm các chiến sĩ Ukraine.
Ở Odessa, một thành phố vốn có lịch sử gắn bó với Nga,
các ký hiệu Liên Xô cũng bị gỡ bỏ.
Thậm chí những công trình tưởng niệm thế chiến thứ 2,
vốn được giữ lại vì có giá trị lịch sử,
cũng bị xem xét nếu chúng mang quá nhiều dấu ấn Liên Xô.
Từ góc độ chỉ trích, việc này có thể bị xem là vô ơn
vì nó xóa bỏ những ký ức về chiến thắng chung của Liên Xô.
Trong đó có cả những người Ukraine.
Nhiều người, đặc biệt ở Nga hay các khu vực thân Nga,
cho rằng Ukraine đang phủ nhận vai trò của Liên Xô
trong việc giải phóng châu Âu.
Trong đó có chính Ukraine.
Một lý do lớn khác khiến Ukraine xóa bỏ li sản Liên Xô
vì họ đang hướng đến một tương lai gắn bó với châu Âu.
Ukraine đã đặt mục tiêu gia nhập EU và NATO
và để làm được điều đó, họ cần xây dựng một hình ảnh quốc gia hiện đại
hay nói đúng hơn là cần ghi điểm với phương Tây.
Nhưng từ một góc nhìn của người chỉ trích, điều này bị coi là một cái cớ.
Họ cho rằng Ukraine đang cố tình tẩy trắng lịch sử để làm hài lòng phương Tây
trong khi bỏ qua những đóng gốc của Liên Xô.
Một số công trình như tượng đài hay là những công trình kiên trúc
có giá trị lịch sử và nghệ thuật.
Thay vì phá hủy, họ đề xuất nên đưa những di sản này vào bảo tàng
để giáo dục cho thế hệ sau về một giai đoạn phức tạp của lịch sử.
Việc phá bỏ hoàn toàn có thể bị xem là một cách để xóa lịch sử
là mất đi cơ hội nhìn nhận quá khứ một cách khai quang.
Còn một góc nhìn khác nữa là từ những người lớn tuổi,
những người đã sống qua thời Liên Xô.
Với họ, những bức tượng, những công trình xô viết không chỉ là biểu tượng
mà còn là ký ức cá nhân của những ngày tháng đi học, làm việc
hay thậm chí là những kỷ niệm vui vẻ bên gia đình
trong một xã hội mà họ từng cảm thấy ổn định.
Khi những biểu tượng này bị phá bỏ,
một số người cảm thấy như một phần của tuổi thơ,
một phần của ký ức đã bị xóa đi.
Họ không hẳn là yêu chế độ cũ,
nhưng họ yêu những gì mà thời kỳ đó đại diện
trong cuộc sống cá nhân của họ.
Vậy nên khi nói, Ukraine vô ơn hay quên quá khứ,
chúng ta phải hiểu rằng không phải ai ở Ukraine
cũng đồng tình với việc xóa bỏ những di sản Liên Xô.
Sự chia rẽ này phản ánh một Ukraine đa dạng,
với mỗi vùng, mỗi thế hệ có cách nhìn khác nhau về lịch sử.
Phải thừa nhận rằng, việc xóa bỏ di sản Liên Xô đôi khi
gây ra những mất mát rất lớn.
Những công trình kiến trúc thời Liên Xô,
dù có mang tính chính trị hay không,
cũng là một phần của lịch sử.
Một số người cho rằng thay vì phá hủy,
Ukraine có thể biến chúng thành những bài học lịch sử,
như cách mà Đức giữ lại một số di tích
từ thời quốc xã đến giáo dục về quá khứ.
Việc phá bỏ hoàn toàn có thể khiến
một số người cảm thấy Ukraine đang cố tình
viết lại lịch sử chỉ để giữ lại những gì phù hợp với mình.
Nếu bạn đứng ở góc nhìn của những người miền đông Ukraine
hay những người hoài niệm về thời Liên Xô,
bạn có thể thấy việc phá bỏ tượng đài
hay đổi tên đường là một cách để phủ nhận
những thành tựu của quá khứ.
Với họ, đó là một phần của ký ức,
một phần của cuộc sống mà họ từng trải qua
và xóa bỏ nó giống như một sự xúc phạm.
Vậy là chúng ta đã trải qua một câu chuyện
từ những ngày Ukraine còn là một phần của Liên Xô
đến cuộc cách mạng Biden,
cuộc chiến với Nga và quá trình phi Liên Xô hóa đầy tranh cãi.
Liệu Ukraine vô ơn hay quên cả khứ?
Quan điểm của bạn về vấn đề này như thế nào?
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
Hãy để lại ý kiến của bạn dưới phần bình luận.
Nếu cảm thấy thú vị,
bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh,
bật xuống thông báo và chia sẻ.
Đừng quên để lại những góp ý
về những chủ đề bạn muốn thực hiện trong tương lai.
Còn bây giờ thì xin được nói lời chào.
Tạm biệt!
