BÁT KỲ NHÀ THANH GỒM NHỮNG KỲ NÀO?

Đình Sự
534 Người theo dõi
Bát kỳ nhà Thanh gồm những kỳ nào và có sức mạnh ra sao?
Bát ở đây có nghĩa là tám và kỳ ở đây có nghĩa là cờ
Bát kỳ hay còn gọi là tám lã cờ
Là một hệ thống tổ chức quân sự và xã hội của người Mãn Châu
Được sáng tạo bởi nỗ nhĩ Cáp Sích
Để dễ hiểu, đây không chỉ là một đội quân
Mà còn là một hệ thống tất cả trong một
Vừa là quân đội, vừa là chính quyền
Và vừa là một cộng đồng dân cư
Hệ thống này chia người Mãn Châu
Sau này là cả người Hán và người Mông Cổ
Thành tám nhóm lớn
Mỗi nhóm được đại diện bằng một lá cờ với màu sắc riêng
Và tám kỳ này hoạt động như tám tập đoàn khổng lồ
Vừa là lực lượng quân sự, vừa là một đơn vị xã hội
Vậy tám kỳ gồm những kỳ nào?
1. Chính Hoàng kỳ với màu vàng rực rỡ
Như mặt trời trói lọi tượng trưng cho Hoàng đế
2. Tương Hoàng kỳ
Vàng viên đỏ, sang trọng, gần gũi với Hoàng gia
3. Chính Bạch kỳ
Với màu trắng tinh khôi, thanh tao
4. Tương Bạch kỳ
Có thêm viên đỏ, thêm sắc màu cho nổi bật
5. Chính Hồng kỳ
Với màu đỏ rực rỡ, mạnh mẽ, đầy năng lượng
6. Tương Hồng kỳ
Với màu đỏ viên trắng, nhìn là rất dễ nhớ
7. Chính Lam kỳ
Với màu xanh lam
8. Tương Lam kỳ
Màu xanh lam có thêm viên đỏ
Mỗi kỳ có một lá cờ riêng
Và màu sắc không chỉ để đẹp
Mà còn để thể hiện thứ tự, vai trò trong hệ thống
Trong đó 3 kỳ đứng đầu gọi là Thượng Tam kỳ
Gồm có Chính Hoàng, Tương Hoàng và Chính Bạch
Do Chính Hoàng đế trực tiếp kiểm soát
Nên địa vị cao hơn hẳn
5 kỳ còn lại được gọi là Hạ Ngũ kỳ
Do các thủ lĩnh khác nhau quản lý
Nhưng vẫn phải nghe theo lệnh của Hoàng đế
Nếu mà ở thời đại hiện nay
Thì nó giống như một công ty đa quốc gia
Với CEO là Hoàng đế
Còn các kỳ là các chi nhánh
Nhưng chi nhánh nào cũng phải công hiến cho tổng công ty
Để hiểu Bát Kỳ
Thì chúng ta phải quay thời gian về thế kỷ 16
Khi người Mãn Châu còn là những bộ tộc sống
Ở vùng Đông Bắc Trung Quốc
Khu vực ngày nay là
Cát Lâm và Hắc Long Giang
Lúc đó họ vẫn chưa phải là một gã khổng lồ
Mà chỉ là những nhóm bộ lạc nhỏ
Sống bằng săn bắn, chăn nuôi
Và đánh nhau liên miên
Với các bộ lạc láng giềng
Nhưng rồi một nhân vật đã xuất hiện
Đó là Nội Nhĩ Cáp Xích
Nội Nhĩ Cáp Xích không chỉ là một thủ lĩnh tài ba
Mà còn là một nhà tổ chức kiệt xuất
Năm 1601
Nội Nhĩ Cáp Xích quyết định
Không thể sống theo kiểu lộn xộn như vậy được nữa
Ông chia dân chúng thành các nhóm nhỏ
Gọi là Niểu Lạc
Mỗi nhóm khoảng 300 hộ
Tương đương với khoảng 1.500 cho đến 2.000 người
Cứ 5 nhóm nhỏ lại hợp thành
Một nhóm lớn hơn được gọi là
Giáp Lạc khoảng 7.500 người
Và 5 Giáp Lạc như vậy thì thành một kỳ
Tức là khoảng 37.500 người
Ban đầu
Tổ hội ông chỉ tạo ra có 4 kỳ
Đó là Hoàng kỳ, Bạch kỳ, Hồng kỳ và Lam kỳ
Mỗi kỳ có một lá cờ riêng
Vừa để phân biệt
Vừa để tạo tinh thần đoàn kết ở trong kỳ
Nhưng đến năm 1615
Khi người Mãn Châu ngày càng đông và mạnh
Nội Nhĩ Cáp Xích thấy rằng
4 kỳ là không đủ
Nên ông thêm 4 kỳ với viền màu gọi là Tương kỳ
Thêm cái viền màu của lá cờ
Tạo thành tổng cộng là 8 kỳ
Như chúng ta đang nói trong câu chuyện này
Từ đây Bạch kỳ trở thành
Sương sống của người Mãn Châu
Giúp họ không chỉ thống nhất nội bộ
Mà còn đánh bại những đối thủ
Từ những bộ lạc, bộ tộc láng giềng
Cho đến việc thu phục cả nhà Minh
Một đế quốc khổng lồ với hàng triệu quân
Bạn đã bao giờ tự hỏi
Làm sao một nhóm bộ lạc nhỏ lại có thể thay thế nhà Minh
Một đế quốc với dân số hàng trăm triệu
Và quân đội khổng lồ
Câu trả lời chính là sức mạnh của Bạch kỳ
Về kỹ năng chiến đấu
Người Mãn Châu từ nhỏ đã được huấn luyện
Để trở thành những chiến binh
Đàn ông Mãn Châu từ tuổi thiếu niên đổ lên
Đều phải tham gia vào quân đội gọi là kỳ binh
Họ được đào tạo ba kỹ năng
Đặc sắc của người Mãn Châu
Đó là cưỡi ngựa, bắn cung và cận chiệt
Đây là chế độ huấn luyện khắc nghiệt
Từ sáng đến tối đảm bảo mỗi kỳ binh
Đều là một chiến binh
Người Mãn Châu lớn lên ở trên lưng ngựa
Nên họ có thể vừa cưỡi ngựa phi nước đại
Vừa bắn cung chính xác
Tốc độ và sự cơ động của kỳ binh Mãn Châu
Khiến quân nhà Minh
Vốn chủ yếu là bộ binh thường xuyên bị hụt hơi
Cung tên của người Mãn Châu
Không chỉ mạnh mà còn có tầm bắn xa
Một kỳ binh có thể bắn
Chúng mục tiêu khoảng cách khoảng 100m
Trong khi vẫn đang phi ngựa
Khi cần kỳ binh cũng cực kỳ giỏi
Trong việc đánh tay đôi
Sử dụng đao, kiếm hoặc giáo
Họ được huấn luyện để không bao giờ bỏ cuộc
Dù đối thủ có đông đến đâu
Điều đặc biệt là bát kỳ không chỉ có người Mãn Châu
Họ đưa những người này vào các kỳ gọi là
Hán quân kỳ hoặc là Mông Cổ kỳ
Người Mông Cổ giỏi kỹ binh
Người Hán giỏi kỹ thuật pháo binh
Nên khi kết hợp với người Mãn Châu
Bát kỳ trở thành một đội quân toàn năng
Có thể nói là đánh đầu tháng đó
Sức mạnh của bát kỳ không chỉ đến từ
Kỹ năng chiến đấu mà còn từ cách tổ chức
Chặt chẽ gần như là hoàn hảo
Như đã nói, đứng đầu mỗi kỳ
Được gọi là kỳ chủ
Những người này không chỉ là những chỉ huy quân sự
Mà còn là những nhà quản lý dân sự
Giống như một thị trường trong thời điểm này
Mỗi kỳ chủ chịu trách nhiệm
Điều hành toàn bộ kỳ của mình
Từ quân sự, kinh tế đến đời sống của dân chúng
Dưới kỳ chủ là các phó kỳ chủ
Các tham lĩnh và những quan chức nhỏ hơn
Tạo thành một hệ thống phân cấp rõ ràng
Hoàng đế sẽ kiểm soát trực tiếp
Thượng tam kỳ, còn hạ ngũ kỳ
Thì giao cho các vương công, quý tộc
Nhưng tất cả đều phải báo cáo thẳng lên hoàng đế
Hệ thống này đảm bảo không ai dám làm loạn
Vì mọi thứ đều được giám sát chặt chẽ
Điều độc đáo của bát kỳ là
Nó không tách biệt quân đội và dân chúng
Mỗi kỳ binh ở trong bát kỳ
Vừa là binh lĩnh, nhưng đồng thời cũng vừa là dân
Khi không có chiến tranh sẽ là dân
Làm ruộng, chăn nuôi, làm những công việc khác
Khi có chiến tranh
Thì sẽ lập tức cầm vũ khí ra trận
Hệ thống này giúp bát kỳ luôn sẵn sàng chiến đấu
Mỗi kỳ cũng có một doanh trại riêng
Gọi là kỳ doanh
Tại đây, kỳ binh được sống cùng gia đình
Được cung cấp lương thực, đất đai và hỗ trợ từ triều đình
Đổi lại, họ phải trung thành tuyệt đối
Và sẵn sàng hy sinh vì hoàng đế
Hệ thống này tạo ra một đội quân
Vừa mạnh mẽ, vừa trung thành
Vì họ biết rằng gia đình họ cũng được bảo vệ
Trong kỳ của mình
Một yếu tố quan trọng khác là hậu cần
Bát kỳ có một hệ thống tiếp tế rất hiệu quả
Mỗi kỳ sẽ tự quản lý kho lương thực
Vũ khí và ngựa chiến
Khi ra trận, họ mang theo các xa đội
Tức là đội xe ngựa để vận chuyển lương thực
Đảm bảo quân đội không bao giờ bị bỏ đói
Ngoài ra, các kỳ còn phối hợp với nhau
Để chia sẻ nguồn lực
Ví dụ, chính Hoàng kỳ có thể cung cấp ngựa
Trong khi chính Lam kỳ sẽ cung cấp tên
Hệ thống này giúp bát kỳ có thể thực hiện
Các chiến dịch dài ngày
Thậm chí kéo dài hàng năm
Mà không lo thiếu thốn
Sức mạnh của bát kỳ
Không chỉ đến từ kỹ năng hay tổ chức
Mà còn từ tinh thần đoàn kết
Mỗi kỳ là một cộng đồng gắn gó
Nơi người ta coi nhau như gia đình
Nếu bạn sinh ra trong chính Hoàng kỳ
Bạn sẽ tự hào là một phần của nó
Và bạn sẵn sàng hy sinh để bảo vệ danh dự
Của lá cờ vàng rực rỡ
Các kỳ cũng thường xuyên tổ chức các lễ hội
Những sự kiện với các cuộc thi như là bắn cung
Lua ngựa và đỗ vật
Những hoạt động này không chỉ để giải trí
Mà còn để tăng cường tinh thần đồng đội
Ví dụ trong một cuộc thi bắn cung
Nếu chính bạch kỳ đánh bại tương hồng kỳ
Thì cả kỳ sẽ an mừng như thế
Vừa thắng một trận chiến
Hay một đại hội thể thao vào thời nay
Hoàng đế cũng sẽ khéo léo
Sử dụng các kỳ này để tạo sự trung thành
Những kỳ binh lập công lớn
Sẽ được ban thưởng đất đai tước vị
Hoặc thậm chí được thăng cấp ở trong kỳ
Ngược lại những ai phản bội sẽ bị trừng phạt nặng
Không chỉ bản thân
Mà cả gia đình họ
Hệ thống thưởng phạt này
Khiến kỳ binh luôn đặt lòng trung thành lên hàng đầu
Nói về bác kỳ
Mà không nhắc đến những tranh đấu
Thì đúng là thiếu sót
Vì đây không chỉ là một hệ thống khô can
Mà còn là sân khấu của những mưu mô
Những âm mưu tranh quyền đoạt vị
Mỗi kỳ đều muốn mình là số một
Ví dụ trong thượng tam kỳ
Chính hoàng kỳ luôn được coi là con cưng của hoàng đế
Nên thường được giao những nhiệm vụ quan trọng nhất
Như bảo vệ kinh thành Bắc Kinh
Điều này khiến các kỳ khác
Đặc biệt là hạ ngũ kỳ
Đôi khi cảm thấy ghen tịnh
Có những giai đoạn các kỳ chủ thậm chí âm mưu lật đổ nhau
Tạo ra những cuộc đấu đá
Nội bộ căng thẳng
Một câu chuyện nổi tiếng là vào thời Vô Cản Long
Khi đó chính hoàng kỳ và tương hoàng kỳ
Từng xảy ra mâu thuẫn
Vì tranh giành đất đai ở vùng Đông Bắc
Cuộc tranh trách này kéo dài hàng năm
Với cả hai bên cố gắng thuyết phục hoàng đế để giành phần thắng
Cuối cùng Cản Long
Phải đích thân can thiệp
Trừng phạt một số kỳ chủ
Và phân chia lại đất đai để giữ hoàng kỳ
Nhưng không có gì là tồn tại mãi mãi
Đến tích kỳ 19
Bát Kỳ bắt đầu hụt hơi
Có một vài lý do khiến cỗ máy này dần sụp đổ
Bởi vì thời bình
Thì các kỳ binh thường lười biếng
Khi Nhà Thanh thống nhất Trung Quốc
Không còn nhiều chiến tranh lớn
Các kỳ binh dần mất đi tinh thần chiến đấu sau vài trăm năm
Nhiều người chỉ lo hưởng thụ
Sống dựa vào trợ cấp của triều đình
Không còn chăm chỉ luyện tập như xưa
Hệ thống Bát Kỳ
Ngày càng trở nên quan liêu
Những kỳ chủ giàu có bóc lột dân chúng
Trong khi người dân trong kỳ thì ngày càng nghèo khó
Điều này khiến nhiều người bất mãn
Đặc biệt là người Hán
Sau này thì Nhà Thanh dần chuyển sang
Chế độ gọi là lục doanh
Chủ yếu là quân đội người Hán thay vì Bát Kỳ
Vì lục doanh được tiết kiệm tiền hơn
Đông hơn và dễ quản lý hơn
Bát Kỳ trở thành một cỗ máy cũ kỹ
Không còn phù hợp với chiến tranh hiện đại nữa
Đến cuối thế kỷ 19
Khi Nhà Thanh đối mặt với các cuộc xâm lược từ phương Tây
Bát Kỳ gần như là vô dụng
Họ không thể đánh bại lại súng ống hiện đại
Của người Anh, người Pháp
Cũng như những nước phương Tây khác
Và nhiều kỳ binh thậm chí bỏ trốn khỏi chiến trường
Cho đến khi Nhà Thanh sụp đổ
Bát Kỳ cũng chính thức tan rã
Kết thúc một trương sử đầy huy hoàng
Nhưng về sau thì giặt rẹo
Dù tan rã, Bát Kỳ vẫn để lại
Những dấu ấn đậm sâu trong lịch sử Trung Quốc
Nó là minh chứng cho tài năng tổ chức
Của người Mãn Châu
Giúp họ từ một bộ lạc nhỏ bé
Trở thành bã chủ của một đế quốc rậu lớn
Nhiều hậu dệ của các kỳ binh ngày nay
Vẫn tự hào về nguồn gốc của mình
Và một số gia phả vẫn tự hào ghi rõ
Tổ tiên tôi thuộc chính Hoàng Kỳ
Hoặc Tương Bạch Kỳ
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này
