VÌ SAO VỢ LỚN VUA ĐƯỢC GỌI LÀ HOÀNG HẬU?

Đình Sự
534 Người theo dõi
Hoàng hậu là một danh sưng rất quen thuộc
Nhưng tại sao vợ của vua lại được gọi là Hoàng hậu thì không phải ai cũng biết
Hoàng hậu ở đây chỉ là danh hiệu dành cho chính thê của Hoàng đế do Hoàng đế sách lập
Danh hiệu này tồn tại trong thế giới đồng văn Đông Á
bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Triều Tiên và Việt Nam
Hàn Quốc và Triều Tiên bây giờ thì chia cách nhưng trước đây gọi chung là Triều Tiên
Hoàng hậu nắm giữ đại quyền ở trong cung
là người duy nhất được cử hành nghi thức đại hôn với Hoàng đế
Thế nên Phi Tần dù có được con trai phong thái tử thì cũng không thể trở thành Hoàng hậu
Nếu như chính thất Hoàng hậu của Hoàng đế vẫn còn tại vị
Chỉ được tôn làm Hoàng thái hậu sau khi con lên ngôi và nhận thụy hiệu Hoàng hậu sau khi mất
Nó là đối với Phi Tần
Nhiều khi thì người ta lầm tưởng giữa Hoàng hậu và Nữ Hoàng
Điều này rất là sai lệch
Vì danh sư Nữ Hoàng chỉ dùng để nói về Hoàng đế nữ của một quốc gia
Ví dụ như Nữ Triều Hoàng trong lịch sử Việt Nam hay Võ Tắc Thiên trong lịch sử Trung Quốc
Vậy nguồn gốc sâu xa của từ Hoàng hậu là như thế nào?
Thời cổ ở Trung Hoa thì các vị thủ lĩnh của các bộ tộc được gọi là hậu
Do đó các vị vua cổ đại khi còn sống thì được gọi là hậu
Ví dụ như là hậu nghệ hoặc là hậu tắc
Khi những hậu này qua đời thì được gọi là đế
Đến đời nhà thương các vị vua được gọi là vương
Và dùng từ hậu cho chính thê của vương
Sau này được gọi là vương hậu
Khi Tần Thủy Hoàng lập ra nhà Tần thì ông đã thiết lập danh hiệu mới là danh hiệu Hoàng đế
Đây là danh hiệu cao quý nhất dành cho người đứng đầu một đế quốc rộng lớn
Từ lúc này thì chính thất của Hoàng đế được gọi là Hoàng hậu
Có thể nói Tần Thủy Hoàng đã tạo ra rất nhiều sự thay đổi trong các danh xưng của xã hội phong kiến thuở xưa
Đến khi nhà Hán thiết lập thì Lưu Bang đã lập vợ cả của ông ta là Lã Chỉ là Hoàng hậu
Hình thành một truyền thống đã tồn tại trong các triều đại phong kiến phương Đông
Đó là danh hiệu vợ vua cao quý nhất
Nhà Hán thành lập trư hầu mang tức vương và chính thê của các vương thì được gọi là vương hậu
Còn danh hiệu Hoàng hậu thì chỉ có thể dùng để gọi chính thê của một Hoàng đế mà thôi
Ở thời nhà Hán thì Hoàng hậu đôi khi còn được gọi là tiêu phòng
Tiêu phòng này là cách gọi theo nơi ở của Hoàng hậu
Tiêu phòng ở đây có nghĩa là một căn phòng dùng ớt bột mà quát vách tường
Ý nghĩa là sửa ấm và tránh ma quỷ
Cũng có hàm ý là có nhiều con
Vậy thì vai trò cụ thể Hoàng hậu ở xã hội phong kiến phương Đông là như thế nào?
Trong truyền thống Đông Á nói chung và Trung Quốc nói riêng
Hoàng hậu được tôn kính bậc nhất chỉ sau Hoàng đế
Mặc dù hầu hết các quốc gia châu Á không cho Hoàng hậu tham gia chính trị
Và còn được gọi là hậu cung bất can trình
Việc sách lập Hoàng hậu đối với các triều đình Đông Á
Và thậm chí với cả các quốc gia Tây Phương đều được xem là chuyện quốc gia đại sự
Do lại đó việc ở phế chất một Hoàng hậu cũng can dự, cũng ảnh hưởng đến chính trị
Đặc biệt là sự tồn vong của ngoại thích
Trên nguyên tắc, Hoàng đế là người thống trị tối cao của một đế quốc
Mà Hoàng hậu lại là người đứng đầu hậu cung của cả một đế quốc đó
Do vậy địa vị hoàn toàn khác với các phi tầng
Nói cách khác, Hoàng hậu được coi là chủ nhân của các phi tầng
Hậu cung có bao nhiêu nữ quan, bao nhiêu cung nữ, bao nhiêu phi tầng
Đều dưới quyền quản lý của Hoàng hậu hết
Bên cạnh công việc hậu cung, Hoàng hậu cũng quản lý các vấn đề trong phủ của các hoàng tử
Về phần con cái, các vị hoàng tử do Hoàng hậu sinh ra được gọi là đích tử
Thân phận của những đích tử này thì cao hơn thân phận của những hoàng tử khác
Nhưng lại do các phi tầng sinh ra
Và các đích tử do Hoàng hậu sinh ra cũng sẽ là những ứng cử viên sáng giá
Cho ngôi vị Hoàng thái tử, tức là người kế vị ngai vàng sau này
Còn các hoàng nữ do Hoàng hậu sinh ra được gọi là đích công chúa
Được hưởng của hồi môn và quy tắc thông thường
Đó là câu chuyện ở Trung Quốc, còn ở Việt Nam ta thì sao?
Sau lịch sử Việt Nam, danh hiệu Hoàng hậu chỉ chính thức được ghi chép
Từ triều đình nhà Đinh do Đinh bộ lĩnh sáng lập
Sau ba triều đầu tiên là nhà Đinh, nhà Tiền Lê và nhà Lý
Thì các triều đại này đều lập rất nhiều Hoàng hậu
Đến thời nhà Trần và nhà Hậu Lê
Về sau thì chỉ lập duy nhất một Hoàng hậu tại vị mà thôi
Ví dụ rất điển hình
Nhà Đinh thì Đinh Tiên Hoàng đã lập đến 5 Hoàng hậu
Nhà Tiền Lê, Lê Đại Hành cũng lập đến 5 Hoàng hậu
Con của ông là Lê Long Đĩnh đã lập đến 4 Hoàng hậu
Không dừng lại ở đó, về sau thời nhà Lý
Thì Lý Thái Tổ lập đến 9 Hoàng hậu
Tiếp theo vua Lý Thái Tông lập đến 8 Hoàng hậu
Vua Lý Thanh Tông cũng lập 8 Hoàng hậu
Và vua Lý Nhân Tông trước lập 2 Hoàng hậu
Sau lại lập thêm 3 người nữa
Vua Lý Thần Tông cũng lập đến 3 Hoàng hậu
Đến đời của các vua Anh Tông, Cao Tông và Huệ Tông
Thì mới không thấy có những sự việc như vậy nữa
Có thể nói, xét về số lượng Hoàng hậu
Thì các vị vua Việt Nam trong giai đoạn đầu
Hoàn toàn nổi trội so với các vị vua Trung Quốc
Đến triều đại cuối cùng trong lịch sử nước đa là triều đại nhà Nguyễn
Rất ít khi quyết định lập Hoàng hậu
Cao nhất chỉ lập Hoàng Quý Phi
Tuy nhiên nhà Nguyễn cũng có những ngoại lệ
Đó là cũng có những Hoàng hậu sắc phong khi còn sống
Mà nổi bật là Nam Phương Hoàng hậu
Vị Hoàng hậu cuối cùng trong lịch sử Việt Nam
Lịch sử Việt Nam cũng ghi nhận một trường hợp rất đặc biệt
Đó là một người là Hoàng hậu của 2 triều đại
Và thậm chí có giả thiết bà là Hoàng hậu của 3 triều đại
Đó là Đại Thắng Minh Hoàng hậu
Nghe thấy hơi xa lạ
Nhưng giã xử xưa gọi là Dương Vân Nga
Đến đây thì đã rất quen thuộc rồi
Bà là Hoàng hậu của 2 vị Hoàng đế
Thời kỳ đầu lập quốc trong lịch sử Việt Nam
Là Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành
Bà đóng vai trò đặc biệt quan trọng
Trong việc chuyển giao quyền lực từ nhà Đinh sang nhà Tiền Lê
Khi người con trai của bà với Đinh Tiên Hoàng là Đinh Toàn
Lên kế vị lúc còn nhỏ tuổi
Bà trở thành Hoàng thái hậu nhất trịnh
Trong tình thế khó khăn của Hoàng vị con trai mình
Bà đã chủ động nhường Hoàng vị cho Phó Vương
Thập đạo Thương quân Lê Hoàng
Bà đồng thời cũng là nhạc mẫu của Hoàng đế Lý Thái Tổ
Là bà ngoại của Hoàng đế Lý Thái Tông
Năm bà mất cũng là năm vị vua này sinh ra
Từ thời nhà Lý
Bà còn có thêm tôn sưng là Bảo Quang Hoàng thái hậu
Có thể nói bài hưởng trực tiếp đến Triều Đinh
Triều Tiền Lê và Triều Lý
Theo các truyền thuyết dân gian
Sinh thời Dương Văn Nga rất xinh đẹp
Bà có gương mặt bầu bĩnh rất phúc hậu
Xong vẫn có nét thanh tú cao sang
Nước da của bà Hoàng hồ họ Dương trắng hồng
Và cặp mắt vượng mày ngài
Lúc nào cũng long lanh đầy tình tứ
Nói về chuyện của Dương Văn Nga
Nhiều nhà nghiên cứu gần đây có xu hướng
Bác bỏ giả thiết cho rằng
Cha con Đinh Tiên Hoàng là do nỗ thích giết hại
Mà đặt ra giả thiết thủ phạm chính là Lê Hoàng
Cùng với sự hậu thuẫn của Dương Thái Hậu
Họ lý giải rằng
Lê Hoàng khi đó có thế lực rất mạnh
Muốn toan tính đoạt ngôi
Còn Dương Thái Hậu trong cuộc tranh đua
Với các hoàng hậu khác
Để giành ngai vàng cho con trai
Thì đã cấu kết với Lê Hoàng
Cốt là để tìm chỗ dựa cho đứa con nhỏ tuổi
Điều này lý giải vì sao
Tuy còn rất nhỏ
Đinh Toàn đã có được sự hậu thuẫn rất lớn của Lê Hoàng
Và việc Lê Hoàng trở thành nhiếp chính bên cạnh Dương Thái Hậu
Cũng phần nào khiến cho luận điểm này khá chắc chắn
Xung quanh Dương Văn Nga
Cũng có nhiều huyền tích dân gian khác
Ở vùng hạ liu Sông Bôi
Quê hương của Dương Văn Nga
Phía tây bắc của Đô Hoa Lư
Người dân có lưu truyền một câu chuyện lý giải vì sao
Nơi đây có tục kiêng không trồng hoa quỳnh
Và những loài cây nở vào ban đêm
Cục chuyện rằng
Sau khi được Vạn Thắng Vương đón về Hoa Lư là Hoàng hậu
Dương Văn Nga đã trở về cố hương bằng kiệu hoa lộng lẫy
Hoàng hậu muốn làm một đêm dạ tiệc thật ấn tượng
Để ban thưởng cho dân làng
Và truyền lệnh các thôn nữ từ 16 tuổi
Muốn tham dự phải chùm khăn che mặt
Để không có ai xinh đẹp vào đêm hôm đó
Trong lúc vẻ đẹp của Dương Văn Nga
Đang dạng ngời tỏa sáng trước bàn dân thiên hạ
Thì một luồng gió mát từ cây rừng thổi tới
Mang theo một mùi hương thơm ngọt ngào tuyến rũ
Mùi hương đó hấp dẫn đến nỗi các tướng sĩ và thần dân mê mẩn
Họ nhận ra đó là hương thơm của loài hoa quỳnh đang nở rồi
Dương Văn Nga rất giận
Liên lệnh cho quân lính nhổ hết những cây hoa đó
Bỏ vào trong vùng rừng núi hoang vu phía Tây
Từ đó người dân đều có tục kiêng trồng hoa kình
Và các loài hoa nở vào ban đêm
Riêng hoa quỳnh sau khi đưa lên vùng núi Quốc Phương
Thì chỉ đẹp khi được mọc ở nơi này
Thế nhưng đó chưa phải là câu chuyện thú vị duy nhất về bà Dương Văn Nga
Thậm chí còn có một số nghi ngờ cho rằng
Bà là hoàng hậu của Ba Triều Đại
Theo cuốn Phả Hệ Họ Ngô Việt Nam
Thì bà Dương Văn Nga là hoàng hậu của Ba Triều
Trước khi lấy Đinh Tiên Hoàng
Bà đã lấy hậu Ngô Vương, Ngô Sương Văn
Và sinh ra Ngô Nhật Khánh
Nhưng ý kiến này đã vấp phải nhiều sự phản đối
Cảm ơn các bạn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này
