Câu chuyện về đạo sắc phong đình làng Nghĩa Vi

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
122 Lượt xem video·9 thg 4, 2025
Comments are disabled for this video.
Hầu như trên mọi miền quê Bắc Bộ nói chung và vùng Kinh Bắc nói riêng
Mỗi làng đều có một ngôi đình
Đình làng là một thiết chế văn hóa tín ngưỡng ra đời từ thời Lê Sơ
Đánh dấu một bước phát triển của cơ cấu làng xã cổ truyền Việt Nam
Đình vừa là không gian văn hóa, không gian tôn giáo tín ngưỡng
Nơi thở cúng thành hoàng
Người cai quản cõi thiêng, hộ quốc, tỷ dân
Hiển linh phù độ cho làng
Vừa là trụ sở hành chính
Nơi giải quyết mọi công việc làng xã
Trên cơ sở phép nước, lệ làng và hương ước cộng đồng
Ngày nay, đình làng vẫn là trung tâm văn hóa
Để thực hiện các nội dung công việc của làng
Tuy nhiên chủ thể là cán bộ địa phương
Như bí thư tri bộ, trưởng thôn
Giao cho tri hội người cao tuổi quản lý
Hàng năm có luân phiên cắt cử các cụ
Làm thủ từ
Để trông non và tiến hành các nghi lễ, hội hè trong năm
Đình cao của các hoạt động văn hóa ở đình làng là lễ hội
Làng vào hội cũng được gọi là vào đám
Là hoạt động có quy mô lớn nhất
Và thu hút sự quan tâm chung nhất hàng năm của tất cả dân làng
Sửng sững bao năm cùng tuế nguyệt
Chứng kiến những cảnh thăng trầm bể dâu của bao thời đại
Bao kiếp sống, những sâu cạn của nhân gian
Đình làng đã trở thành một phần của quê hương trong mỗi người
Đình làng phơi nắng ngậm xương
Ướp hồn quê những vô thường nghìn năm
Đình làng luôn gắn với các đạo sắc phong
Sắc phong là văn bản của nhà vua
Ban cho các vị thần hoặc các bậc hiền tài
Có công với nước, với dân
Người xưa nói sắc tại như thần tại
Tức là sắc ở đâu là thần ở đó
Sắc phong có hai loại chính
Loại thứ nhất là sắc phong nhân vật
Do nhà vua các chiều đại phong kiến
Dùng để phong chức tước cho các quan lại, quý tộc, người có công
Loại này không còn nhiều
Và thường do các dòng họ, gia đình lưu giữ
Nên ít phổ biến ra công chúng
Loại thứ hai là sắc phong thần cho các vị thần
Có thể là nhiên thần, thiên thần hoặc nhân thần
Là tài sản chung của cả cộng đồng làng xã
Nên thường được cất giữ tại các đình, chùa, đèn, miếu
Loại sắc phong này còn được bảo tồn khá nhiều
Ở các làng xã trong tỉnh
Làng nào có thành hoàng được sắc phong
Đều lấy làm vô cùng vinh dự
Vua biết mặt, chúa biết tên
Vượng nhang khói, hưng công đức
Các đạo sắc phong thường được viết trên một mặt
Của tờ giấy gió, bền, dai
Hình chữ nhật màu vàng nhạt
Kích thước dài 130cm
Rộng 50cm
Mặt trước được trang trí hoa văn long ẩn
Vân thêp nhũ bạc
Điểm xuyết xung quanh là hình những chấm tròn
Biểu trưng cho những vị tinh tú
Bốn góc và chính giữa mép trên
Trang trí hoa văn chữ thọ
Lồng trong khung hình chữ nhật
Hoa văn hình chữ X
Và những áng mây
Bên phải là toàn văn sắc phong
Viết bằng hán tự
Theo lối chữ chân rất rõ ràng
Dễ đọc
Bên trái là dòng lạc khoản
Ghi niên đại và dấu chuyện đỏ
Sắc mệnh chi bả, phong tặng chi bả
Nội dung sắc phong
Chỉ có khoảng hơn 100 chữ
Ghi cụ thể về địa danh thờ thần
Danh tính, mỹ tự
Lý do được ban phong
Hoặc nâng cấp phẩm trật
Sau đó là thời gian phong sắc, niên hiệu
Và đóng quốc ấn của triều đình
Cũng trong đạo sắc phong
Nhà vua giao cho các vị thần tre trở
Bảo hộ con dân của ngài
Và cho phép các địa phương chính thức tôn thờ
Những vị thần bản địa của mình
Những vị thần và những người được vua phong thần
Thông qua sắc phong
Đã được người dân tín ngưỡng thờ phụ
Đồng thời niên đại được ghi trên sắc phong
Là niên đại chính xác
Đáng tin cậy cho phép khẳng định rõ ràng
Lịch sử lập làng
Lịch sử hình thành dân cư
Dòng họ, lịch sử khai khẩn
Chính vì thế
Sắc phong cũng có ý nghĩa như một văn bia
Hay thẻ căn cước của làng
Sắc phong làng nào
Thì làng ấy lưu giữ
Vì đấy mới là chủ nhân của sắc phong thực sự
Vậy nên mới có câu
Chống làng nào làng ấy đánh
Thánh làng nào làng ấy thờ
Cầm sắc phong của làng khác
Cũng như cầm giấy tờ của người khác
Treo sang đình làng khác nó cũng không có giá trị
Đối với các làng xã thì đạo sắc phong thể hiện
Những giá trị vô giá về văn hóa và tâm linh
Vì vậy
Khi bị mất đi sắc phong
Thì ta cảm thấy như mất đi phần hồn của làng
Và đời sống tâm linh bị ảnh hưởng
Chính vì thế
Việc gìn giữ sắc phong như một trách nhiệm thiêng liêng
Để giữ lại sự linh hiển cho làng
Tờ sắc phong có giá trị
Của cổ vật độc bản
Duy nhất
Nó không chỉ là di sản giàu tính khoa học, lịch sử
Văn hóa và mỹ thuật
Mà còn là hiện vật linh thiêng
Trong đời sống tâm linh của người dân
Đặc biệt đối với một cộng đồng dân cư
Sắc phong là tài liệu quý giá
Để tìm hiểu sác tín về nguồn cội
Chính vì sắc phong quý và thiêng liêng như vậy
Nên địa phương nào
Còn lưu giữ được là rất đáng trân trọng
Và ý nghĩa
Đối với các thế hệ
Làng Nghĩa Vi của chúng tôi
Là một gôi làng cổ
Theo sử sách ghi lại
Thì làng tôi được hình thành
Từ những năm đầu công nguyên
Khi hai bà chưng khởi nghĩa chống quân Nam Hán
Đình Nghĩa Vi
Xã Hoài Thượng, thị xã Thuần Thành
Là một ngôi đình cổ
Còn bảo lưu được hãng nguyên sơ nghệ thuật kiến trúc thời Lê Nguyễn
Và nhiều tài liệu
Di vật cổ có giá trị như
Thần tích, sắc phong, bia đá
Cùng nhiều đồ thờ tự tạo tác, nghệ thuật khác
Trong đó giá trị nhất
Là bức cửa võng tại gian giữa
Tòa Đại Đình
Theo dòng lạc khoảng chữ Hán
Khác trên cây cột ở gian thứ ba
Phía tây bên trái cho biết
Đình Nghĩa Vi được trùng tu sửa chữa lớn
Dưới chiều vua Lê Hiển Tông
Niên hiệu Cảnh Hưng năm thứ 21 1760
Đến nay
Tuy trải qua một vài lần tu sửa
Nhưng về cơ bản
Ngôi đình vẫn giữ nguyên được hình dáng khi trùng tu
Vào cuối thế kỷ 18
Căn cứ với nội dung thần tích
Sắc phong Đình Nghĩa Vi thở ba vị thành hoàng
Tây phương Bạch Đế
Bắc phương HĐ
Và Nam phương Sích Đế
Có công âm phù giúp hai bà chưng dẹp dặt
Tô định dưới thời Bắc thuộc
Những năm đầu công nguyên
Tại Đình Nghĩa Vi hiện còn bảo lưu được
Nhiều tài liệu di vật cổ giá trị
Phòng phú đa dạng
Có niên đại từ thời Lê Nguyễn
Tiêu biểu như ba đạo sắc phong
Trong đó một đạo sắc phong cho vị Bắc phương HĐ
Vào năm Tử Đức thứ ba
1850
Hai đạo sắc sao phòng cho thánh mấu Liễu Hạnh
Sắc phong của Điện Thờ Tư Gia
Vào các năm Tử Đức thứ sáu
1853
Bảo Đại thứ hai
1927
Năm tấm bia đá dựng khác dưới thời Nguyễn
Gồm Hậu Thần Bia Ký
Dựng vào các năm Minh Mạnh thứ ba
1822
Tử Đức thứ ba hai năm 1879
Bia Vô Đề
Dựng năm Tử Đức thứ ba ba
1880
Xã Tế Bi Ký
Dựng năm Thành Thái thứ hai
1890
Tư Văn Bi Ký
Dựng năm Minh Mạnh thứ ba
1822
Hai cuốn Thần Tích Chữ Hán
Một cuốn Do Hàn Lâm Lễ Viện Đông
Các học sĩ Nguyên Bính
Soạn năm Hồng Phúc
Nguyên Niên
1572
Nội Các Bộ Lại sao chính bản
Vào ngày tốt tháng tám
Năm Vĩnh Hiệu thứ sáu
1740
Cuốn còn lại được sao vào ngày tốt tháng ba
Năm Duy Tân thứ năm
1911
Một cuốn chép lại nội dung 17 đạo sắc phong
Cho ba vị thành hoàng dưới thời Tây Sơn Nguyễn
Đạo có nhiên đại sớm nhất
Vào năm Quang Trung thứ năm
1792
Muộn nhất là năm Khái định thứ chín
1924
Câu chuyện tôi muốn kể với mọi người hôm nay
Là câu chuyện về những đạo sắc phong của làng
Đã bị thất lạc
Nay mới tìm được một
Đó là đạo sắc phong có nhiên đại nhất
Là năm Khái định thứ chín
1924
Cũng như các làng quê ca
Từ những năm 90 của thế kỷ trước
Đã trộm sắc phong
Và các bộ cập của các định chùa
Xảy ra rất loạn
Và định làng Nghệ Vi của chúng tôi
Cũng không phải là một ngoại lệ
Không rõ từ khi nào
17 đạo sắc phong của làng
Và 2 cuốn thần tích
Cùng một số cổ vật của định làng
Đã bị kẻ gian lấy mất
Xong do những lý do khách quan
Nên việc tìm kiếm các cổ vật và sắc phong bị mất
Hết sức khó khăn
Thật may trong những tháng năm gần đây
Một số công dân của làng
Nhận được thông tin trên trang mạng xã hội
Về việc có một đạo sắc phong của định làng Nghệ Vi
Hiện đang cất giữ tại ngôi đền thờ Sĩ Nhiếp
Tại thùn Tam Á
Phường Gia Đông Thí Sa Thuận Thành
Cách làng tôi chừng hơn 10 km
Ngay lập tức
Cấp ủy chính quyền thôn
Cùng các cụ cao niên đã tổ chức các cuộc gặp gỡ
Với ban quản lý đền Sĩ Nhiếp
Cũng như báo cáo lên xã
Và phỏng văn hóa huyện, nay là Thị xã
Về việc xin được đưa sắc phong của định làng
Về đúng nơi thở tự
Các vị trong ban quản lý đền Sĩ Nhiếp hết sức ủng hộ
Nguyện vọng này của nhân dân thôn Nghệ Vi
Và đã thống nhất với đại diện thôn Nghệ Vi
Là đúng ngày mùng 5 tháng 2 năm Tát Thìn
Tức ngày 14 tháng 3 năm 2024
Trước thềm lễ hội
Của thôn Nghệ Vi
Là ngày mùng 6 tháng 2
Theo thống nhất của 2 bên
Đúng 13h ngày mùng 5 tháng 2 năm Tát Thìn
Đoàn đại biểu của thôn Nghệ Vi
Do ông Ngô Đăng Thạnh, Bí Thư Chi Bộ
Ông Hoàng Tuấn Võ, Trường Thôn
Và đại diện các cụ cao niên
Đã lên đường để đưa sắc phong của làng
Về theo đúng thủ tục lễ nghi
Ở nhà
Dân làng đã chờ sẵn ở đầu làng
Biện lễ
Lập đoàn rước sắc phong về đình làng
Trong không khí vô cùng phấn khởi
Tuy nhiên khi đoàn đại biểu thôn Nghệ Vi
Đến đền Sĩ Nhiếp để làm các thủ tục
Thì lại gặp một số rắc rối
Các cụ cao niên
Trong thôn Tam Á đã có những phản ứng khá quyết liệt
Về việc đưa đạo sắc phong
Từ đền Sĩ Nhiếp về đình làng Nghệ Vi
Câu chuyện xoay quanh tính pháp lý
Của bản dịch sắc phong
Từ chữ Hà Nôm ra chữ quốc ngữ
Câu hỏi ở đây là
Ai là tác giả của bản dịch này
Người đó có phải là người của sở văn hóa
Tỉnh Bắc Ninh hay Viện Hà Nôm
Và tất nhiên là
Không có câu trả lời xác đáng
Từng trừng việc đón sắc phong
Từ đền Sĩ Nhiếp về đình làng Nghệ Vi
Phải chờ đợi thêm một thời gian nữa
Để xác minh tính chính xác của văn bản
Cả đoàn đại biểu đều hết sức lo lắng
Ở làng
Liên tục các cuộc điện thoại gieo chuông
Hỏi đoàn rước đã về đến đâu
Liệu có kịp đoàn rước sắc phong về thờ chính danh
Tại đình làng đúng thời gian lễ hội
Như kế hoạch đã định hay không
Thật vô cùng bối rối
Ngay khi đó ông Phạm Vũ Khôi
Người đã cung kiến đào sắc phong của làng Nghệ Vi
Về đền Sĩ Nhiếp đã có ý kiến
Ông đã trình bày lại quá trình
Có được đào sắc phong
Việc cung kiến đào sắc phong cho đền Sĩ Nhiếp
Cũng như câu chuyện cá nhân của ông
Đồng thời khẳng định sẽ chịu trách nhiệm
Về bản dịch
Cuối cùng thì các cụ cao niên thôn Tam Á
Cũng đồng thuận cho đàn đại biểu
Thôn Nghệ Vi được rước đào sắc phong
Về đình làng
Đồng thời cũng cử đoàn đại biểu tham gia cùng đoàn rước
Cả đoàn vui mừng khôn tả
Và cảm ơn các cụ cao niên
Của thôn Tam Á
Cũng như các vị trong ban quản lý đền Sĩ Nhiếp
Tôi chợt nghĩ
Chắc là các cụ cũng thử lòng con cháu
Thêm một lần nữa
Hơn 15 giờ đoàn đại biểu mới bắt đầu khởi hành
Rước đào sắc phong về đình làng
Đến đầu làng
Một khung cảnh vô cùng náo nhiệt
Đoàn rước của làng đã đợi sẵn
Đội dân hương
Đội chống cùng những khuôn mặt hoan hỉ
Thành kính của người dân
Tất cả tạo nên một không khí tuyệt vời
Các nghi lễ được tiến hành nghiêm cẩn
Theo đúng nghi thức
Vật đã về với chủ
Trong niềm thành kính chung
Bao chùm khắp mọi nhà
Năm mới bắt đầu bằng những ngày xuân phúc lọc tràn đầy
Dân làng tôi ruộng ràng bồi hồi trong niềm hạnh phúc
Châu Hoàn hợp phố
Và vô cùng biết ơn
Gia đình ông Phạm Vũ Khôi
Ban quản lý đền Sĩ Nhiếp
Các cụ cao niên thôn Tam Á
Đã tạo điều kiện để đạo sắc phong của đình làng Nghĩa Vi
Về đúng nơi thở tự
Hồi làng Nghĩa Vi cũng chính vì thế
Mà năm nay niềm vui được nhân lên gấp bội
Các hoạt động phong phú hơn
Ý nghĩa hơn
Những làn điệu dân ca
Trong đó chủ yếu là dân ca quan họ
Của dân làng và các làng kết nghĩa được ngân lên không giấc
Trong không gian của ngày hội
Màn đấu vật của các đô vật địa phương
Và các đô hữu đến từ các đội tuyển tỉnh bản
Rồi đội tuyển quốc gia
Cũng đã có những màn so tài
Mãn nhãn
Các trận tranh dài trong sân bóng truyền hơi
Đầy áp tiếng hò reo cổ vũ
Tất cả đã tạo nên một lễ hội vô cùng ấn tượng
Chia sẻ với chúng tôi
Ông Ngô Đăng Sô
Chiêu hội trưởng người cao tuổi phấn khởi cho biết
Trong trại lễ hội
3 ngày vùng 5 vùng 6
Có một quả nhân dân của chúng tôi
Một sắc phong của quốc an dân
Và hôm nay
Các đô dân sắc phong
Về đến một niềm vinh dưỡng
Như là niềm tự hào
Và rất là trân trọng
Kính thần
Đánh các đội và nhân dân của chúng tôi
Và mừng thời gian đổi mới
Chúng tôi rất là vững khởi
Và vui mơ trước trại lễ hội này
Đặc biệt là trong trại lễ hội này
Chúng tôi đã được đón hết nạ
Đến bây giờ về trong tâm trạng
Chúng tôi rất là cảm động
Các bạn có thể nhìn thấy
Sắc phong rơi nước mắt
Tất cả mọi người đều rêu lên
Và hòa chung với niềm tự hào
Ngày 7 tháng 2
Kết thúc lễ hội đóng cửa đình
Trong buổi tổng kết rút kinh nghiệm
Đã có rất nhiều ý kiến tham gia
Để làm sao cho lễ hội hàng năm diễn ra
Được vui vẻ hơn, phong phú hơn, an toàn hơn
Trong đó
Câu chuyện về những đạo sắc phong
Và những hiện vật quý chưa tìm thấy
Vẫn là câu chuyện
Mà mọi người còn rất trăn trở
Một vấn đề nữa
Là việc tuyên truyền ý nghĩa, giá trị văn hóa
Của các đạo sắc phong
Cho các thế hệ con em trong làng
Làm sao để mọi người thấy được lịch sử
Truyền thống quý báu của làng
Từ đó thêm yêu quê hương, đất nước
Cùng nhau thi đua phấn đấu trong lao động
Sản xuất và học tập
Từng bước đưa quê hương nghĩa viên ngày càng phát triển
Đấy mới là điều mọi người cần phải chung tay
Bằng quyết tâm
Ý chí của cả dân làng
Với truyền thống của ngôi làng
Đã có cả ngàn năm lịch sử
Với những con người chân chất, yêu lao động
Yêu quê hương đất nước
Và đặc biệt là sự phù trì của tam vị thành hoàng
Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng
Sẽ tìm lại được những báu vật của làng
Cũng là di sản văn hóa
Tâm linh của cả dân làng nghĩa vi chúng tôi
