Thổ cẩm của người Mường

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
1.5K Lượt xem video·5 thg 3, 2025
Comments are disabled for this video.
Làng Lục, xã Yên Nghiệp, huyện Lạc Sơn có hơn 100 hộ dân và có đến 98% là dân tộc Mường.
Tại đây đã và đang tồn tại một nghề truyền thống của người Mường, đó là nghề rệt thổ cẩm.
Nghề rệt thổ cẩm tại Làng Lục đã có từ rất lâu đời và được truyền dạy từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Các sản phẩm tại đây đa dạng, phong phú, nhiều chủng loại như cạp váy, áo, mũ, khăn, túi sách
với nhiều họa tiết hoa văn đẹp mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Mỗi sản phẩm rệt thổ cẩm không chỉ bao hàm trong đó có sự sáng tạo, tính nghệ thuật
mà còn chứa đựng cả tâm hồn, tình cảm của người thợ rệt.
Bởi vậy, khi một sản phẩm làm ra, đòi hỏi sự cân cu, tỉ mỉ, sáng tạo đến từng chi tiết.
Chỉ có những người thợ lâu năm, giàu kinh nghiệm mới có thể làm được.
Mai bản thân của tôi làm thì vẫn chuyển cho các cháu con, vẫn dạy nghề cho các cháu con làm.
Nhưng mà nói thực ra làm cái nghề này thì công kỹ thuật thì không mấy người làm được.
Chủ yếu là nếu mà tôi làm sẵn thì cháu con người ta là nghề hè là nó rệt được hết, nó làm được hết.
Nhưng mà cái công kỹ thuật là mình mắc này với lại cải hoa văn thì nó lại rất phức tạp.
Nghề rệt thổ cẩm của người Mường đã có từ hàng trăm năm nay.
Công cụ rệt chỉ là những không cửi thô sơ làm bằng che gỗ nên để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh.
Người thợ rệt tốn nhiều thời gian và công sức.
Cùng với đó, sự xuất hiện của các sản phẩm ngành nghề rệt may công nghiệp với mẫu mã đa dạng phong phú
đã để nghề rệt thổ cẩm thủ công đến chỗ khó khăn.
Cùng với sự thay đổi của nền kinh tế đất nước nói chung và địa phương nói riêng,
nghề rệt thổ cẩm truyền thống làng lục, xã Yên nghiệp đã từng có thời gian bị mai một.
Nhiều thợ rệt giỏi cũng không còn mặn mà với nghề.
Tuy nhiên, nhờ có cơ chế chính sách phù hợp của Đảng và Nhà nước,
những năm gần đây, nghề này đã được vực dậy và trở thành một trong những nghề quan trọng
góp phần tạo công an việc làm cho lao động nông thôn trong lúc nông nhàn.
Năm 2010, công ty lục nghiệp thành ra đời do chị Dương Thị Binh làm chủ
đã thu hút 168 chị em phụ nữ tham gia với 200 khung rệt.
Công ty đã liên kết với những thợ rệt có tâm huyết khác thành lập được 6 tổ sản xuất rệt thổ cẩm
tại các xãn lân cận như Bình Chân, Đa Phúc, Ấn Nghĩa, nâng tổng số lên 500 khung rệt.
Mỗi năm sản xuất trên 50.000 sản phẩm thổ cẩm như váy, áo, bũ, khăn
phục vụ nhu cầu người dân trong địa bàn và các vùng lân cận.
Nắm bắt được nhu cầu thị trường, công ty không chỉ chú trọng đến các mặt hàng truyền thống
mà còn đa dạng hàng hóa thổ cẩm, thường xuyên thay đổi mẫu mã kiểu dáng.
Các sản phẩm được tiêu thụ tại thị trường chủ yếu là các địa bàn trong tỉnh Hòa Bình
như huyện Mai Châu, Tân Lạc, Lạc Sơn, Yên Thủy, Kim Bôi, Lạc Thủy, Kỳ Sơn
và các huyện miền núi phía bắc tỉnh Thanh Hóa, Sơn La.
Thường xuyên tham gia phục vụ các ngày lễ hội.
Chính vì vậy doanh nghiệp do trị quản lý ngày càng phát triển
tạo việc làm cho trên 100 lao động nữ với mức thu nhập từ 2,5 đến 3 triệu đồng trên một tháng.
Qua nhiều năm sản xuất và kinh doanh hàng thổ cẩm,
công ty luôn ý thức trong việc vận động giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình.
Cuối năm 2012, UBND tỉnh ra quyết định công nhận làng nghề rệt thổ cẩm truyền thống
và chị Dương Thị Binh là trưởng làng nghề.
Từ đó công ty Lục Nghiệp Thành được đổi tên thành Hợp tác xã rệt thổ cẩm truyền thống Lục Nghiệp Thành.
Từ đây, các sản phẩm rệt thổ cẩm của quê hương được biết đến nhiều hơn.
Chị em phụ nữ cũng có cuộc sống thu nhập ổn định hơn.
Những chị em có hoàn cảnh khó khăn đã dần trang trải nuôi sống gia đình và tích lũy cho con cái ăn học.
Ngày 26 tháng 11 năm 2020, sản phẩm rệt thổ cẩm Lục Nghiệp Thành tiếp tục được chứng nhận là sản phẩm ô cốt.
Hiện nay, quy mô phát triển nghề rệt thổ cẩm truyền thống tiếp tục phát triển.
Trong đó, Hợp tác xã đã đầu tư một số máy rệt công nghiệp để cho ra những sản phẩm thông thường, ít đòi hỏi cầu kỳ về văn hoa.
Tuy nhiên hiện tại, các thợ rệt làng nghề vẫn duy trì hình thức rệt thủ công thay vì dùng máy rệt công nghiệp.
Điều đó đã tạo nên giá trị riêng biệt cho sản phẩm.
Cái máy công nghiệp này rệt được năng suất rất là nhanh.
Nó thay thế cho một cái máy này đến hàng chục công nhân lao động.
Nhưng nếu mà so với cái sản phẩm mà bán ra thị trường thì cái rệt máy này cũng không bằng cái rệt tay ạ anh ạ.
Tại sao ạ?
Bởi vì cái rệt máy này nó cũng đẹp,
nhưng nó cũng không hẳn như là cái rệt khách hàng.
Người ta không ưa chuộng bằng những cái rệt tay của thủ công ngày xưa ạ.
Để đáp ứng nhu cầu cung cấp sản phẩm cho thị trường,
Hợp tác giãn Rệt Thổ Cầm Lục Nghiệp Thành đã phối hợp với các cấp, các ngành, tổ chức đào tạo,
nâng cao tay nghề và cấp chứng chỉ cho trên 200 chị em phụ nữ tham gia sản xuất.
Đồng thời thành lập 6 tổ sản xuất với trên 300 khung rệt.
Nhờ có hợp tác giã nên nhiều người ít có khả năng lao động đã có cơ hội kiếm thu nhập cho bản thân,
góp phần giải quyết công an việc làm tại chỗ ổn định.
Trong khi mà có hợp tác giã này mà đã thành lập, thành hợp tác giã đấy thì về cái tích cực ấy,
thì bao nhiêu một số hội viên cũng tạo được công an việc làm do hợp tác giã để tạo nên,
cũng đem lại thu nhập cho hội viên của nông dân.
Thì cũng mong muốn các cấp, các ngành cũng quan trọng đầu tư hơn nữa.
Thứ nhất là về khoa học kỹ thuật,
hai nữa là cũng hỗ trợ về các chính sách cho hợp tác giã để phát triển thêm.
Hai nữa cũng mong muốn là có công an việc làm cho hội viên ở xóm,
trước hết là ở khu vực xóm lục này để có công an việc làm ổn định,
khỏi phải đi nơi làm ăn ở xa để có thu nhập ổn định,
tăng thu nhập cho hội viên trong thời gian tới.
Trước những đổi thay của xã hội hiện đại,
có những lúc tưởng chừng nghề rệt thổ cẩm của người Mương ở làng Lục,
xã Yên Nghiệp, huyện Lạc Sơn không thể tồn tại.
Nhưng từ sự tâm huyết và lòng đam mê với nghề,
người dân nơi đây đã quyết tâm gìn giữ,
tìm lại được chỗ đứng cho nghề rệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình.
Được công nhận là làng nghề truyền thống,
được chứng nhận là sản phẩm ô cốt.
Hy vọng hợp tác giã rệt thổ cẩm Lục Nghiệp Thành
trong tương lai sẽ phát huy được thế mạnh của mình
để giải quyết công ăn việc làm, thu nhập ổn định cho lao động nông nhàn tại địa phương.
