Làng Nghề Ngọc Than,Nghệ Nhân Nguyễn Bá Nghĩa Làm Nhà gỗ kẻ truyền

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
182 Lượt xem video·5 thg 4, 2025
Comments are disabled for this video.
Xin kính chào quý vị và các bạn
Làng Ngày Mộc Ngọc Than nằm tại huyện Quốc Oai, Hà Nội
Từ lâu đã nổi danh với những tác phẩm chạm phát cỗ tinh xảo
Mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc
Tại đây, những nghệ nhân tài ba đã thổi hồn vào từng khúc cỗ thô sơ
Biến chúng thành những tác phẩm nghệ thuật đầy sức sống
Từ bộ đồ thờ cúng trang nghiêm, tượng thờ đến các khoành phi câu đối tôn vinh truyền thống
Mỗi sản phẩm không chỉ thể hiện sự khéo léo của đôi bàn tay tài hoa
Mà còn chứa đựng những giá trị tâm linh, gìn giữ bản sắc dân tộc qua từng nét chạm khắc
Trong chương trình Mỗi Xã Một Sản Phẩm Ngày Hôm Nay
Hãy cùng Hòa Bình khám phá Làng Ngày Mộc Ngọc Than
Nơi những giá trị truyền thống không ngừng tỏa sáng
Có phần làm giàu đời sống tinh thần và thúc đẩy kinh tế địa phương
Em chào anh ạ
Xin chào Hòa Bình
Dạ vâng, xin giới thiệu với quý vị khán giả
Ngay bên cạnh Hòa Bình lúc này là nghệ nhân Nguyễn Bá Nghĩa
Dạ vâng, em chào anh Nghĩa
Anh Nghĩa ơi, không biết là anh có thể giới thiệu cho em
Cũng như là quý vị khán giả về Làng Nghề Mộc Ngọc Than được không ạ?
Làng Nghề Mộc Ngọc Than là một nàng nghề truyền thống
Sản xuất đồ mọc mỹ nghệ và đồ mọc dân dụng đặc sắc
Được nhà nước công nhận từ năm 2013
Hiện nay nàng nghề đang có 4 nghệ nhân
Được nhà nước phong thẳng là nghệ nhân chính thức
Và có 20-30 thợ giỏi kế cận xứng đáng là nghệ nhân
Tiếp theo là có ngoài 200 thợ cả và chủ các sưởng
Chuyên mỗi sưởng sản xuất một sản phẩm đặc trưng riêng biệt và không trùng độc
Anh Nghĩa ơi, anh đã làm nghề được bao nhiêu năm rồi
Và những sản phẩm mà anh cùng đội ngũ của mình đã thực hiện trong những năm vừa rồi là những gì ạ?
Tôi làm nghề đến nay được 30 năm rồi
Hiện tại cơ sở của chúng tôi thì sản xuất khá là đa dạng
To nhất là căn nhà gỗ, những bức tranh gỗ, những bộ bàn ghế, sâu gụ tủ chè cho đến những sản phẩm dân dụng
Những năm vừa qua thì chúng tôi đi sâu về nhà gỗ khẻ truyền Bắc Bộ
Và những bức tranh gỗ, đồ thờ hoành phi câu đối, bàn ghế, sâu gụ tủ chè
Và có những sản phẩm đã được chứng nhận Âu Quốc
Đó là sản phẩm bức tranh Vinh Quy Bái Tổ
Nhằm để trang trí và trưng trông những phòng khách, những căn nhà gỗ
Bởi ước muốn con cái có ý chí học tập, tiến bộ và có trí thức
Anh có thể dẫn em cũng như là quý vị khán giả đi thăm quan sưởng sản xuất gỗ của mình được không ạ?
Rất rẵn sàng, xin mời ạ
Dạ vâng ạ
Anh Nghĩa ơi, quá trình tạo ra một sản phẩm đồ thờ cúng
Những sản phẩm thủ công mỹ nghệ và tượng thờ bắt đầu từ đâu và kéo dài trong bao lâu thưa anh?
Thường thường một bức tranh hoặc một bộ đồ thờ thì sẽ bắt đầu từ câu lựa chọn gỗ
Sau đó chúng tôi sẽ nên vẽ mẫu, in và cho anh em thợ một tay thủ công
Và những cái phần máy móc để làm nhẫn
Sau đó thì sẽ chuyển đến trưởng sản xuất bạc phục vàng
Quá trình một bộ đồ thờ thì sẽ mất khoảng một tháng
Cho đến hai tháng tùy vào kích thước và số nượng của sản phẩm đồ thờ
Đối với những sản phẩm mang tính thời đại như là hoa cỗ hay là tranh cỗ
thì anh có lựa chọn cỗ khác biệt như thế nào so với đồ thờ cúng không ạ?
Về bức tranh gỗ thì thường thường sẽ lựa chọn tầm gỗ rộng
Với bản lớn thì chúng tôi hay lựa chọn những dòng gỗ gụ, gỗ đỏ, gỗ hương đá
Còn về đồ thờ thì sẽ sử dụng những loại gỗ truyền thống
có tính chất mềm để hút sơn tốt hơn ví dụ như gỗ rổi, gỗ mít và gỗ gụ
Anh có thể chia sẻ cho em cũng như là quý vị khán giả
về quá trình tuyển chọn và đào tạo thợ trong xưởng của mình không ạ?
Hiện tại xưởng của chúng tôi đang duy trì khoảng 22 thợ
Để đào tạo được một người thợ thì cái khâu tròn lượng rất phí lượng
Những người thợ trẻ phải có, thứ nhất là có yêu nghề
Cái thứ hai là có đam mê nghệ thuật
Và thứ ba đặc biệt là nòng thiên nhẫn
Để đào tạo một người thợ phải có đủ những yếu tố đó
Anh có thể cho biết sự kết hợp giữa máy móc và tay nghề thủ công như thế nào
để có thể tạo ra sự hoàn hảo cho các sản phẩm đồ thờ cúng không ạ?
Hiện tại thì với sự phát triển của nghề và khoa học kỹ thuật
Máy móc vào trong nghề, ví dụ như một cây cột của nhà gỗ
Trước đây phải dùng rìu đẽo thủ công
Nhưng hiện tại là chúng tôi áp dụng máy tiện gỗ
Một số còn sơ chế ban đầu chúng tôi dùng máy vanh và máy hạ nền
Thậm chí là đã có công nghệ máy CNC để phá những phần thô ban đầu
Nhằm nâng cao năng suất lao động
Không biết là những sản phẩm nào mà anh cảm thấy công nghệ và máy móc hỗ trợ rất nhiều trong quá trình chế tác ạ?
Những sản phẩm hỗ trợ thì đa số là những cấu kiện nặng
Ví dụ như những cây cột và những câu đầu
Chúng tôi sẽ nâng nhất bằng máy tờ trợ nực tiện bằng máy tiện
Và di chuyển bằng máy nâng
Đó là an toàn
Nâng cao năng suất lao động và giúp ngắn quá trình sản xuất
Nhằm cạnh tranh trên thị trường
Vậy còn những sản phẩm nào mà anh vẫn giữ nguyên cách làm thủ công?
Ví dụ như những bức tranh gỗ
Công thì chúng tôi vẫn áp dụng và giá trị và tâm hồn của người thợ truyền vào đó
Để cho những cảnh xuyên động và thể hiện được trình độ kỹ thuật và đẳng cấp của người thợ
Với những sản phẩm điêu khắc gỗ tinh xảo như thế này
Thì giá thành của mỗi sản phẩm thường phụ thuộc vào yếu tố nào thưa anh?
Giá thành sản phẩm thì thứ nhất là phụ thuộc vào chất điệu gỗ
Phụ thuộc vào yêu cầu kỹ thuật của khách hàng
Và phụ thuộc vào sự đầu tư của khách hàng
Dạ vâng, vậy không biết là công việc này đã mang lại thu nhập ổn định cho gia đình anh
Cũng như là bà con trong làng như thế nào ạ?
Với nghề mộc thì chúng tôi đã tạo công an việc làm cho rất nhiều ngoại động ở độc phương
Thu nhập trung bình của một người thợ thì tùy vào tuổi nghề và tay nghề
Giao động từ 9-15 triệu đồng trên một tháng
Đối với gia đình tôi thì nghề mộc cũng giúp chúng tôi có đủ thu nhập
Để sinh hoạt nuôi con gái ăn học và phát triển kinh tế gia đình
Những sản phẩm của anh hiện tại chủ yếu hướng tới đối tượng khách hàng nào ạ?
Chúng tôi hướng tới mọi đối tượng khách hàng
Từ những sản phẩm dân dụng bình dân cho đến những sản phẩm cao cấp và những sản phẩm đặc sắc tính trang
Vậy anh có thể chia sẻ một chút về những sản phẩm mà khách hàng đang ưa chuộng không ạ?
Những sản phẩm đang ưa chuộng hiện nay là những nếp nhà gỗ, kẻ truyền, bác bộ
Những bức tranh, những bộ bàn ghế, sập gụ, tủ chè, những bộ đồ thờ và nhiều những sản phẩm khác
Anh có thể chia sẻ về những chiến lực tiếp cận thị trường trong nước mà là người đã áp dụng
Để sản phẩm được yêu thích và tiêu thụ rộng rãi hơn không ạ?
Để tiếp cận thị trường thì hiện nay thành phố cũng đã tổ chức những cuộc kỳ ô cốt, những sản phẩm ô cốt
Chúng tôi được mời tham gia qua những phương tiện truyền thông đại chúng, qua những triển lãm mà thành phố mở ra
Để ưu tiên chúng tôi đã được giải trong những cuộc kỳ ô cốt
Bên cạnh đó thì Facebook và Giano là những công nghệ của thời đại mới, chúng tôi cũng có quảng bá lên những trang cá nhân của mình
Vậy sau khi được thăm quan quá trình sản xuất xưởng vũ của mình
Thì bây giờ anh có thể dẫn em cũng như quý vị khán giả sang bên khu nhà vũ để có thể chiêm ngưỡng
Cũng như là anh giới thiệu cho em đôi nét về các nhà vũ của mình
Và giới thiệu cho em về khu truyền bày những sản phẩm vũ mà mình đã hoàn thiện được không ạ?
Anh rất sẵn sàng truyền bày
Vâng, anh cảm ơn anh
Anh Nghĩa có thể giới thiệu cho em về đôi nét hàng này của mình
Và mô tả cho em qua về kiến trúc cũng như là cái thiết kế của ngôi nhà được không ạ?
Giới thiệu với Hòa Bình, đây là một căn nhà gỗ kẻ truyền Ba Giàn Bắc Bộ đặc trưng
Theo nối trồng tam và kẻ truyền, cửa bước bàn đầy đủ
Đơn vị chúng tôi làm theo đơn đặt hàng của gia đình chú Đỗ Văn Sử
Ở thôn Cổ Hiền, xã Thuận Nghĩa, hượng quốc Hoa, thành phố Hà Nội
Ngôi nhà này là một ngôi nhà truyền thống từ xa xưa
Các vụ đã thiết kế ra để phù hợp với thi hậu của Bắc Bộ
Với một nền nối là Cổ Thiền có ngưỡng và có cửa bước bàn
Bước vào căn nhà thì người khách sẽ nâng gối vào cúi đầu
Thể hiện sự trân trọng với gia tiền tiền tổ của gia đình
Thể hiện sự tôn trọng và nịch sự
Trong quá trình làm nghề suốt 30 năm
Từ trước đến nay anh có thấy thị hiếu và nhu cầu của khách hàng
Đang thay đổi theo thời gian như thế nào
Và anh đã làm như thế nào để điều chỉnh
Cũng như là làm mới sản phẩm của mình
Để phù hợp với sự thay đổi đó
Với thị hiếu của khách hàng hiện nay
Thì có những thay đổi là
Những căn nhà gần có mực thước rộng, cao, lớn và thông thoáng hơn ngày xưa
Ngày xưa thì quy mô một căn nhà gỗ thường là nhỏ
Và có nợ gỗ ít hơn
Bây giờ thì hướng đến sự sinh hoạt thoải mái, rộng rãi và sự bể thế của một căn nhà
Với thời đại hiện tại và với sự phát triển nhanh chóng của đất nước
Về diện tích của một căn nhà cũng lớn hơn
Về mực thước cũng dài rộng và cấu kiện to hơn rất nhiều
Để thể hiện sự cầu kỳ và kỹ tính của khách hàng
Cho nên chúng tôi phải thay đổi về mực thước, về tỉ nệ gỗ
Và căn chỉnh để cho hài hòa căn đối với sự rộng rãi và cao thoáng của nhà hiện đại
Tuy nhiên vẫn giữ nguyên những nét truyền thống đặc trưng và nền nối điển tích của một căn nhà gỗ
Thưa anh Nghĩa, một trong những thành tựu đáng tự hào của sưởng Nghĩa Yến
Là những sản phẩm đã đạt được chứng nhận ô cốt
Vậy anh có thể chia sẻ cho em về những sản phẩm nào của sưởng đã đạt được chứng nhận không ạ?
Những sản phẩm của sưởng chúng tôi được chứng nhận là bức tranh Vinh Quy Báy Tổ bằng gỗ gụ
Bộ hoành phi câu đối và bộ đài nén ống hương
Bức tranh Vinh Quy Báy Tổ của chúng tôi được hội đồng chấm thiêu góp đánh giá 4 sao
Bức tranh với ý nghĩa là một đoàn tháp tùng chặng nguyên
Sau khi đã đi thi đỗ đạt ở triều đình về để nhớ đến gia tiên tiền tổ về để bái kiến
Với ý nghĩa là mong muốn con cái có ý chí học tập và thành công trong cuộc sống
Bức tranh Vinh Quy Báy Tổ là một bức tranh rất được ưa chuộng để trưng trong phong cách của những nhà gỗ hiện nay
Bức hoành phi câu đối có ý nghĩa là truyền thống của cha ông dân dạy thế hệ trẻ
Phải nhớ đến những người sinh thành hoặc nhớ đến công ơn của tổ tiên
Nội dung chữ thì thường là chữ Đức Nư Quang
Bên phải của đôi câu đối phổ thông là Tổ công Tông Đức Thiên Niên Thịnh
Bên trái là Tử Hiếu Tôn Hiền Bạn Đại Binh
Ý nghĩa là công đức của cha ông tỏa sáng và con cháu kế nghiệp phát huy để làm cho nó rực rỡ lên
Sản phẩm bộ đài nến ống hương thì nhằm trưng trên những gian thờ thể hiện sự trân trọng
Và có cái đài để những gốc rượu, những gốc nước, những bó hương
Dân dạy con cái là vì ý nghĩa tín ngưỡng thâm ninh
Nhớ đến ông bà tổ tiên và một sự trang trọng tri ân
Mong muốn cha ông sẽ phù hộ độ trì cho cuộc sống ta tốt đẹp, có sức khỏe và học hành
Anh có thể chia sẻ những kế hoạch đã phát triển thêm các sản phẩm mới
Và đặc biệt là những sản phẩm nào đang có tiềm năng đạt chứng nhận ô cốt tiếp theo không ạ?
Chúng tôi hiện tại đang ra rất nhiều ý tưởng
Từ những chiếc sập vụ tủ chè, từ những bức tranh gỗ và những bộ cửa võng thiều trâu
Những sản phẩm tiềm năng tới đây thì chúng tôi sẽ đục và sáng tác một số bộ tranh
Ví dụ như bách điểu, chiều phụng, những cuốn thư và những bộ lá sen
Ở trong phòng khách của những căn nhà gỗ
Là một người đã làm nghề lâu năm, anh có lời khuyên nào cho những bạn trẻ
Muốn theo đuổi nghề chạm khắc cổ và gìn giữ giá trị truyền thống của làng nghề mình được không?
Tôi có một lời khuyên với nước trẻ và thế hệ trẻ
Khi đã yêu nghề, đã đam mê và đi theo con đường chạm khắc gỗ làm nghề thuật
Thì sẽ chịu khó, trâu dồi, học hỏi, đa dạng kiến thức nghề
Để khi thị trường và xã hội ưa chuộng sản phẩm nào thì mình có thể năng được sản phẩm đó
Và đặc biệt là phải có kiên trì, kiên nhẫn, học hỏi
Xin cảm ơn phần chia sẻ rất là tâm huyết của anh Nghĩa
Và em xin chúc cho anh cũng như cơ sở của mình những dự định sẽ sớm trở thành hiện thực
Xin cảm ơn Hỏi Bình và xin trân trọng cảm ơn quý vị khán giả
Thưa quý vị, mỗi sản phẩm tại sưởng gỗ của nghệ nhân Nguyễn Bá Nghĩa
Là một minh chứng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa nghệ thuật và văn hóa truyền thống
Từng đường chạm khắc, mỗi chi tiết tỉ mỉ đều tắt lên tình yêu nghề
Và sự sáng tạo không ngừng của những người thợ
Cốc phần lưu giữ những giá trị văn hóa quý báu qua bao thế hệ
Tại làng Nề Mộc Ngọc Than
Tới đây chương trình Mỗi Xã một sản phẩm tuần này xin phép được khép lại
Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi
Xin chào và hẹn gặp lại quý vị ở số phát sóng tiếp theo
