Chế tác đàn Ghi-ta

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
3.8K Lượt xem video·24 thg 3, 2025
Comments are disabled for this video.
Đàn guitar du nhập vào Việt Nam từ khi nào vẫn là câu hỏi chưa có lời đáp.
Nhưng sự phát triển của đàn guitar ở Việt Nam rất đa dạng và phong phú.
Đàn guitar có mặt khắp nơi, từ thành thị đến nông thôn,
từ những ban nhạc lớn đến những ban nhạc dân gian.
Người chơi đàn guitar cũng phong phú ở mọi lứa tuổi.
Đàn guitar đã trở thành một nhạc cụ quen thuộc và gần gũi với đề sống âm nhạc của người Việt.
Sinh ra và lớn lên ở thành phố Hồ Chí Minh, gắn bó với nghiệp làm đàn gỗ của dòng họ mấy đời,
nghệ nhân Hoàng Thức không nhớ chính xác mình đã làm được bao nhiêu cây đàn,
chỉ biết là gần trọn cuộc đời, ông và đàn guitar thân nhau như hình với bóng.
Cái nghề này nó đến với tôi do trong gia đình sẵn có cái nghề làm đàn á.
Thì mình cứ mầy mò một buổi đi học, một buổi ra mầy mò làm,
làm riết rồi nó vào nghề hồi nào không biết luôn.
Đến năm 14 tuổi là tôi hoàn toàn làm thành cây đàn rồi đó.
Nghề nào cũng có thăng trầm, cũng có lúc khó khăn.
Nhưng bằng tính yêu của mình với nghề,
nghệ nhân Hoàng Thức đã gây dựng nghề làm đàn guitar trở thành nghề gia truyền.
Để cho đến này, sườn làm đàn của ông và con trai
hàng ngày sản xuất ra nhiều sản phẩm đàn guitar các loại,
phục vụ nhu cầu âm nhạc của những nghệ sĩ trong nước và dân phát triển đến thị trường quốc tế.
Đối với đàn guitar, chất liệu gỗ là không quyết định chất lượng âm hay cũng như độ bền của đàn.
Với hàng chục bộ phận của đàn được cấu thành từ gỗ,
mỗi chi tiết đều phải được lựa chọn loại gỗ thích hợp để chế tác.
Là một sinh viên học khoa cơ khí,
từ nhỏ Tuấn đã phụ ba làm đàn trong lúc rảnh rối.
Những kỹ thuật làm đàn cho tới nay với chàng thanh niên này như đã thuộc nằm lòng.
Cái loại gỗ bộ phận của nó thì đa số gỗ mặt là nó làm bằng thông,
xê-ra-rút là cái tính chất nó xớp, cái xớ nó nhiễn để nó tạo cái rung động.
Còn gỗ lưng với lại gỗ hông thì đa số là nó cứng
nhưng mà nó có nhiều loại gỗ để làm đó tùy khách hàng chọn loại gỗ nào thôi.
Như cái này là mung ebony.
Cái fatball này là thường thường người ta chọn gỗ cũng ebony luôn.
Nó cứng với lại lúc mà mình đánh bóng lên,
mình không cần sơn, nó vẫn bóng, nó nhẵn, càng chơi nó càng láng.
Thành đàn được uốn bằng nhiệt để tạo hình cong vừa vặn với mặt đàn.
Chính phần thành đàn cũng là phần triệu lực cho thùng đàn
và tạo thành hộp cộng hưởng cho đàn guitar.
Cạnh đàn được đưa vào khuôn và ép định hình trong một thời gian
để sau khi ghép vào, mặt đàn không bị bong ra theo thời gian.
Mặt đàn thường làm tấm gỗ mỏng,
nên luôn được gia cố bằng các thanh lan kết cấu vuông góc với nhau.
Để cho trọng lượng đàn không quá nặng,
các thanh lan chịu lực được cắt gọt thanh thoát nhất,
vừa có tạo hình đẹp vừa chắc chắn
nhưng vẫn đảm bảo trọng lượng vừa phải cho cả cây đàn.
Đây cũng là những kinh nghiệm mà người làm đàn lâu năm
như nghệ nhân Hoàng Thức tự đúc kết ra.
Cây đàn thùng gồm có hai miếng bọc hai bên,
miếng lưng, miếng mặt.
Sau đó mình sẽ vào khuôn, ra cái thùng rồi
mình mới bắt đầu phay những cái làng nghề làm chỉ.
Mình ghép chỉ vô chính xác,
thì cây đàn nó kêu mới hay.
Công đoạn này nó nhiều lắm,
nếu mà tính tỉ mỉ thì nó rất là chi tiết.
Sau khi các mảng của thùng đàn
đã được gia cố và định hình,
việc kép chúng lại với nhau
cũng là một phần việc quan trọng.
Đáy đàn, cạnh đàn và mặt đàn
được liên kết với nhau bằng keo.
Chúng được định hình với nhau bởi một khuôn
và dùng dây buộc chặt lại.
Công đoạn này được làm thủ công
để nghệ nhân có thể cảm nhận được sức căng của dây.
Khi dây được cuốn vào các cạnh của đàn
phải tạo ra được mặt phẳng
để các bộ phần kép vào nhau chắc chắn nhất.
Cần đàn là bộ phần quan trọng
để tạo ra âm thanh đúng cung bậc.
Bộ phần này cũng là phần chịu lực cho cây đàn.
Chính vì thế, cần đàn luôn được chọn loại cổ tốt,
không ghép nối.
Cần đàn được gia cố một thanh thép
chạy dọc theo thân gọi là xương sống.
Thanh thép này có tác dụng định hình
cần đàn không bị cong vanh theo thời gian.
Phần mặt cần đàn được kép bởi một loại gỗ khác.
Ở xường của nghệ nhân Hoàng Thức thường dùng gỗ muôn.
Đây vừa là phần trang trí cho cần đàn,
vừa là phần để gắn các phím đàn.
Phím đàn được chia theo một công thức
theo chuẩn của những người làm đàn từ châu Âu
mà được nghệ nhân Hoàng Thức áp dụng từ thời cha mình.
Muốn tạo giả âm thanh á,
cái dàn phím này là phải chuẩn.
Nó có một cái phương pháp mà để chia cái độ cái dàn phím này á,
là từ cái nứt trên đầu này xuống đến cái con ngựa đó,
người ta mới chia ra.
Một phần 18 sẽ ra cái đoạn này,
nó gọi là nửa cung.
Sau đó người ta chia cái ngăn thứ hai,
xuống đây cũng một phần 18,
cứ xuống nó chia một phần 18,
cứ như vậy là nó ra,
từ từ nó nhỏ lần lần.
Tất cả cây đàn đều được nghệ nhân Hoàng Thức trao chuốt đến từng chi tiết.
Với kinh nghiệm làm đàn lâu năm
cộng với niềm đam mê nhạc cụ này,
khi bắt tay vào làm,
ông rất kỹ tính,
ngay khâu chọn gỗ,
đến các công đoạn kỹ thuật,
tự tay đục, đẽo và mai rũa tỉ mỉ từng chi tiết.
Theo ông, giá trị cây đàn thể hiện ở chất điệu gỗ,
hình dáng, đường nét bên ngoài.
Khi gãy, mặt đàn không giật,
không nốt chép,
tạo ra âm vực rộng, lớn,
ngân vang, ổn định.
Và mỗi thợ làm đàn sẽ dựa trên kinh nghiệm
mà có cách riêng để tạo ra cây đàn hoàn hảo.
Mình cũng mong ước lớp trẻ sau này là
ngày một hoàn thiện cái ngành của mình,
để cái ngành nghề của mình phong phú nhiều dạng hơn,
phát triển vương da cả thế giới.
Bây giờ trong giới trẻ nhiều tay, da,
cây đàn cũng đẹp lắm,
cũng chất lượng lắm.
Nghệ nhân Hoàng Thức là thế hệ thứ ba trong dòng họ làm đàn.
Khoảng năm 1980, ba ông mất.
Ông là người nối nghiệp đến bây giờ.
Giữa nơi phổn hoa đô thị như thành phố Hồ Chí Minh,
vẫn còn giữ lại được những nghệ nhân tâm huyết như ông
quả là hiếm có.
Những cây đàn vẫn hàng ngày ra đời
ở xưởng đàn guitar của nghệ nhân Hoàng Thức
cùng với con trai mình.
Mỗi sản phẩm dường như không chỉ là một nhạc cụ,
mà nó trở thành những tác phẩm tạo hình rất ấn tượng.
Ngắm những cây đàn ấy, nghe những âm thanh của nó,
càng chân quý những người như ông.
Một đời tâm huyết với nghề.
