LÀNG NGHỀ CHIẾU CÓI LẬT DƯƠNG

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
743 Lượt xem video·11 thg 3, 2025
Comments are disabled for this video.
Xin chào tất cả! Mình tên là Phạm Thị Được, đến từ lớp 6B, trường trung học cơ sở Tuy Hưng.
Coi video này, mình muốn giới thiệu với các bạn về một nàng nghề nổi tiếng của địa phương mình,
đó là nàng nghề chiếu quấy Lật Dương, ở xã Ngọc Phục, huyện Tiên Nã, thành phố Hải Phòng.
Từ lâu, nàng nghề chiếu quấy Lật Dương đã trở thành nguồn niếp văn hóa của Hải Phòng giàu truyền thống.
Đây là một nàng nghề chiếu quấy, tức tiếng xa gần, được nhiều người biết đến.
Chiếu ở đây được làm rất tỉ mỉ, đẹp mắt, làm hài nòng bất kỳ ai sở hữu nó.
Vậy các bạn hãy cùng chúng mình tiếp tục theo dõi để tìm hiểu ngay về làng nghề truyền thống chiếu quấy Lật Dương nhé!
Nguyên liệu đầu tiên và quan trọng nhất là cói.
Cói là một loại cây họ cỏ thân dai, ưa mặn, chua, sống ở vùng ven biển, những vùng đồng bằng nhiễm mặn, nhiễm phèn.
Thân của cây rất dai và dài khoảng 1,3 mét đến 2 mét,
nên từ xa xưa đã được nhân dân sử dụng để đan những đồ gia dụng trong nhà và đặc biệt là làm chiếu cói.
Ngoài ra, củ cói còn được dùng để làm thuốc chữa bệnh.
Để có những cây cói đẹp, người dân phải vô cùng vất vả.
Đầu tiên là làm cỏ.
Người chồng phải nhổ sạch cỏ gà và chủ yếu là những cây dậy.
Vì khi bón phân đạm cho cả ruộng mà còn cây dậy thì chúng hấp thụ hết phân bón và phát triển rất nhanh.
Sau đó tầm từ tháng 6 đến tháng 9 hàng năm thì người ta tiến hành thu hoạch.
Lúc đó, cói đã phát triển rất nhanh và có khoảng từ 1,7 mét đến 1,8 mét.
Người dân dùng một loại liềm chuyên dụng chỉ có ở vùng cói để cắt.
Vừa cắt, người ta vừa rũ và phân loại cói.
Dùng để diệt chiếu loại 1,6 mét và 1,5 mét.
Loại trông bình và loại ngắn nhất.
Loại này diệt chiếu cá nhân từ 0,9 đến 1 mét.
Trước những năm 1990, huyện Tiên Lãng có vùng cói lớn không những của thành phố Hải Phòng mà còn cả của miền Xuân Hải Bắc Bộ.
Cơ sở chuyên canh là nông trưởng Vinh Quang Tiên Lãng có đến hàng nghìn hectare đấy.
Nguyên liệu thứ 2 là đay.
Cói là nguyên liệu chính, nhưng phải xe duyên với đay khi cói mới thành chiếu được.
Cây đay thường mọc ở những vùng bãi bồi.
Người ta bắp nước vỏ mềm và dai của đay để xe thành sợi.
Nhiều sợi đay căng dọc không cửi để từng sợi cói đan ngang.
Ngoài ra, nhờ tính chất mềm mại, dẻo dai, chịu lực tốt, đay còn được biện thành sợi bằng đầu đũa con để đan võng đấy.
Công cụ dệt chiếu là chiếc khung dệt chiếu gồm 6 bộ phận liên kết với nhau bằng những cặp nềm,
liên kết với đòn ngang để mắc sợi đay vào.
Đòn ngang để căng sợi đay nối từ đòn ngang bên này luồn qua go với đòn ngang bên kia.
Đòn cây được đặt cố định để nâng sợi đay và go không chạm đất.
Go là bộ phận quan trọng nhất của chiếc khung dệt để thực hiện kỹ thuật dệt chiếu,
tạo mặt sợi đay và chi đôi sợi đay khi go ở tư thế sấp ngừa để thực hiện động tác kỹ thuật đưa sợi cói vào và nêm chặt sợi cói.
Văn que, công cụ quan trọng chỉ sao chiếc go là một chiếc thoi để luồn sợi cói và ghế dành cho người ngồi dệt.
Về kỹ thuật dệt chiếu cói, khi dệt chiếu cói cần có 2 người,
một người ngồi dệt dập khung rạo, một người luồn sợi ngồi bên cạnh.
Đây là quy trình dệt cơ bản đối với chiếc chiếu thông thường.
Với từng loại chiếu khác nhau, có những nguyên tắc kỹ thuật, cách thức chuẩn bị nguyên liệu đặc trưng khác nhau.
Kỹ thuật dệt chiếu gồm dệt chiếu trơn và dệt chiếu hoa.
Dệt chiếu trơn chỉ dùng loại sợi cói trắng.
Người luồn sợi thực hiện việc luồn sợi đan sen theo tuần tự,
một sợi gốc, một sợi ngọn đảo chiều nhau, bẻ bìa gốc,
cứ thế cho đến khi hoàn thành sản phẩm.
Trong nhóm chiếu trơn có chất lượng cao, dày, bền đẹp,
thông thường với nguyên liệu tốt và kỹ thuật dệt công phu hơn.
Dệt chiếu hoa gồm 2 loại, in hoa và dệt hoa.
In hoa là phương pháp tạo hoa văn trên chiếu trơn thành phẩm bằng khuôn in,
bản chảy lông hoặc cọ sơn, ván, phẳng, dường
với các đề tài khác nhau theo nhu cầu của khách hàng.
Chiếu sau khi in.
Màu thuốc in khô thì hấp chiếu bằng hơi nước để màu ăn chặt vào sợi láp.
Dùng cụ để hấp chiếu trước đây bằng thùng phi trong buồng hấp.
Tạo hoa văn bằng kỹ thuật dệt với sợi cói đã được nhộn màu,
đòi hỏi kỹ thuật cao hơn.
Về hình thức và chất lượng, dệt hoa đẹp hơn dệt thường
và bền màu hơn chiếu in hoa.
Phẩm màu được pha với nước đun sôi, lọc bỏ cặn
rồi nhúng sợi cói cho thấm đều khoảng 10 phút,
đem phơi nắng khoảng 1 ngày.
Thông thường, sợi cói được nhộn các màu xanh, đỏ, vàng, tím.
Ngoài dệt chiếu hoa cơ bản,
là dệt đan sen giữa sợi cói màu và sợi trắng theo mẫu
còn có kỹ thuật dệt các loại chiếu hoa khác nhau.
Giam một chiếc chiếu thật công phu, tỉ mỉ,
loa chứa được bao nhiêu tình cảm, cảm xúc của người thợ
trong từng sản phẩm.
Các bạn à, hiện tại, nguyên mô nàng nghề chiếu cói tập dương
đã dần thua hẹp đại.
Số hộ sản xuất chiếu cói không còn được nhiều như xưa nữa.
Diện tích chồng cói cũng được chuyển đổi sang nuôi chồng thủy sản.
Tuy nhiên, nàng nghề chiếu cói vẫn mãi là niềm tự hào
của nhân dân tiên nãng, nơi riêng và thành phố Hải Phòng nói chung.
Chúng mình hy vọng rằng, cùng với những chính sách phát triển
của thành phố, của đất nước, thì trong tương nay,
nàng nghề chiếu cói sẽ có bước chuyển mình phát triển mạnh mẽ
như trong thời gian trước đây.
