TRUNG QUỐC HOẢNG LOẠN! NGA ĐANG RỜI XA, MỸ SIẾT CHẶT GỌNG KÌM

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
438 Lượt xem video·14 thg 3, 2025
Trung Quốc đang đau đầu vì những khủng hoảng cả trong và ngoài nước.
Họ đang rơi vào bế tắc và đối diện với cuộc suy thoái kinh tế, áp lực thuế quan của Hoa Kỳ
và những biến động lớn từ địa chính trị thế giới. Trung Quốc hiện đang phải đối diện với 5 khó khăn lớn.
Thứ nhất, cuộc chiến thuế quan từ Hoa Kỳ với việc Tổng thống Trump áp dụng thêm 10% thuế quan,
10% ngay trước đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc năm 2025.
Thứ hai, vấn đề thất nghiệp chưa từng có trong lịch sử, số người có, việc làm linh hoạt sẽ đạt tới 400 triệu người.
Thứ ba, mối quan hệ Trung-Nga đang tàn vỡ, nước Nga đang xích lại gần Hoa Kỳ và rời xa Trung Quốc dưới thời Tổng thống Trump.
Thứ tư, dịch bệnh đang có dấu hiệu phức tạp trở lại.
Thứ năm, vấn đề tranh giành quyền lực và ông Tập Cận Bình có thể sẽ sớm rời khỏi vị trí.
Các chuyên gia về vấn đề Trung Quốc gọi đây là 5 điểm đau lớn đang hành hạ Trung Nam Hải
và nhà cầm quyền Trung Quốc đã phải trải qua 2 kỷ họp tồi tệ nhất trong lịch sử.
Vào ngày 5 tháng 3, Thủ tướng Lý Cường đã thay mặt chính phủ báo cáo tình hình kinh tế xã hội Trung Quốc và phương hướng hoạt động năm 2025.
Kế hoạch được phát thảo với những mục tiêu và cách nhìn nhận vấn đề khá lạc quan khi xác định.
Tăng trưởng GDP khoảng 5%, tỷ lệ thâm hụt tăng lên 4%, phát hành 1,3 nghìn tỷ trái phiếu chính phủ đặc biệt,
mở rộng nhu cầu trong nước để thúc đẩy tiêu dùng và lần đầu tiên đề xuất mở cửa có trật tự đối với lĩnh vực Internet và văn hóa.
Tuy nhiên, các chuyên gia đã đưa ra cách nhìn của mình về kế hoạch và mối lo ngại ẩn sau các báo cáo công tác chính phủ của Thủ tướng Lý Cường.
Họ tin rằng mặc dù nội dung nửa báo cáo có vẻ tốt trên bề mặt,
nhưng nó đã không thể che đậy những vấn đề cố hiếu đam mắc phải của nền kinh tế Trung Quốc và cả những rủi ro mới đang phải đối mặt.
Và đó mới chính là trong tâm thực sự của kỳ họp.
Hào quang của các con số và gánh nặng tài chính nặng nề
Kim Hòa xin kính chào quý khán thính giả.
Thưa quý vị, đáng chú ý nhất trong báo cáo được trình bày bởi Thủ tướng Lý Cường là mục tiêu tăng trưởng GDP 5%,
Trong bối cảnh áp lực suy thoái ngày càng gia tăng đối với nền kinh tế quốc tế,
mục tiêu này có vẻ thân trọng và thậm chí mang tính bảo thủ và thực dụng.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, trong nhiều năm qua Bắc Kinh đã quen với việc tự đặt ra mục tiêu tăng trưởng,
sau đó mọi cấp, bàn, ngành tìm cách làm các con số này trông có vẻ khả quan.
Nhưng trên thực tế, mọi thứ lại không khả thi với mục tiêu tăng trưởng.
Các chuyên gia tỏ ra không đồng tình với việc đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 5%,
trong khi cơ hội việc làm, thu nhập của người dân và chi tiêu dùng đều âm,
thậm chí mức tiêu dùng xã hội được dự báo còn suy giảm nhiều hơn trong thời gian tới.
Một câu hỏi được đặt ra là liệu mục tiêu 5% có thể mang lại động lực cho nền kinh tế thực sự,
hay chỉ trở thành trò chơi của những con số?
Điều đáng lo ngại hơn với Trung Quốc lúc này là gánh nặng tài chính tăng nhanh.
Báo cáo chính phủ dự kiến tỷ lệ thâm hụt năm 2025 là 4%, tăng 1,6 nghìn tỷ nhân dân tệ so với năm 2024
và có kế hoạch phát hành 1,3 nghìn tỷ nhân dân tệ, trái phiếu chính phủ đặc biệt.
Cùng với trái phiếu đặc biệt của địa phương,
tổng số tiền này sẽ tăng vọt lên con số hàng nghìn tỷ so với năm ngoái.
Và vấn đề là số tiền này đến từ đâu và sẽ được đầu tư vào đâu?
Nếu khoản tiền này lại tiếp tục chạy vào cơ sở hạ tầng bong bóng hoặc các dự án kém hiệu quả,
nó sẽ chỉ mang lại sự tăng trưởng GDP trong ngắn hạn,
nhưng lại đặt ra nguy cơ tiềm ẩn về áp lực trả nợ trong tương lai.
Chừa kể, nhiều dự án của chính quyền địa phương cuối cùng chỉ mang lại sự lãng phí nghiêm trọng,
nguồn vốn và lợi ích mang lại chưa thật sự rõ ràng.
Trong khi chính phủ Trung Quốc nhấn mạnh việc mở rộng nhu cầu trong nước để tăng tiêu dùng,
nhưng họ lại quên đi điều kiện tiền quyết là người dân phải có thu nhậm ổn định lâu dài
và hệ thống an sinh xã hội hoàn chỉnh. Nếu không có những thứ này,
người dân không thể tự tin chi tiêu và có xu hướng tiết kiệm nhiều hơn.
Một nhà bình luận thời sự Trung Quốc so sánh việc này với việc đốt pháo hoa vào dịp Tết Nguyên Đán.
Nó chỉ diễn ra sôi động trong một thời gian,
nhưng điều đó không có nghĩa là nền kinh tế có thể tiếp tục thịnh vượng.
Pháo hoa sau khi tắt, gió lạnh vẫn còn, thậm chí còn lạnh hơn.
Liên quan đến những con số được công bố tại kỷ họp lưỡng viện,
các chuyên gia am hiểu tình hình Trung Quốc đều có chung nhận định rằng họ không thể quá tin
tưởng vào số liệu của Trung Quốc và những số liệu của cục thống kê thường chỉ phục vụ cho
nhu cầu chính trị hơn là phản ánh sự thực đời sống của người dân.
Nên các kế hoạch và mục tiêu kinh tế được đưa ra như vậy rất khó thuyết phục.
Bất động sản và tiêu dùng, giải cứu thị trường hay uống thuốc độc để giải khát?
Vấn đề bất động sản vẫn là vấn đề nhạy cảm đối với nền kinh tế Trung Quốc.
Báo cáo chính phủ đề xuất rõ ràng là cần ổn định và thúc đẩy thị trường đang suy giảm,
đẩy nhanh thanh khoản nhà ở thương mại hiện có, thậm chí có thể chuyển đổi thành nhà ở giá rẻ
hoặc sử dụng để cài tạo làng đồ thị. Các chuyên gia nhận định động thái này có vẻ như đã
cung cấp một loạt các giải pháp an toàn cho các công ty bất động sản và các khoản nợ địa
phương đang lún sâu trong vũng lầy. Nhưng cái giá phải trả sẽ không hề nhỏ, bởi lẽ một khi
chính phủ càng can thiệp sâu vào thị trường bất động sản thì sự mong manh của tài chính địa phương
càng lộ rõ. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu chính phủ cung cấp các khoản bảo lãnh không giới hạn,
áp lực nợ sẽ chỉ tăng lên như một quả cầu tuyết, về lâu dài sẽ giống như uống thuốc
độc để giải khát. Chính phủ Trung Quốc cũng đề xuất rằng những người lao động di cư nông thôn đủ
điều kiện nên được đưa vào hệ thống an ninh nhà ở để hấp thụ nguồn cung nhà ở dư thừa.
Tuy nhiên, tính khả thi của giải pháp này là một dấu hỏi lớn. Theo các chuyên gia, các thành phố
và thị trấn cấp 3, cấp 4 Trung Quốc đang phải đối mặt với những khó khăn về tình trạng suy thoái công
nghiệp, tình trạng thiếu việc làm và suy giảm mất dân số. Nó rất khó có thể thay đổi điều kiện
sống của người lao động nhập cư chỉ bằng cách dựa vào chính sách nhà ở. Và nếu không có sự hỗ trợ
của công nghiệp và các dịch vụ công chất lượng cao, thì làm sao nhà cầm quyền Trung Quốc có thể giữ
chân những người này tại đồ thị? Vì vậy, dự báo rằng số lượng lớn căn hộ bỏ trống vẫn có thể là
gánh nặng cho tài chính địa phương và trở thành tê giác sám mà nền kinh tế Trung Quốc không thể tránh khỏi.
Về vấn đề tiêu dùng, báo cáo chính phủ có kế hoạch đầu tư 300 tỷ trái phiếu chính phủ đặc biệt
để hỗ trợ đổi cũ lấy mới và khuyến khích người dân nâng cấp đồ gia dụng, điện thoại di động.
Các chuyên gia thừa nhận rằng đây có vẻ là lần đầu tiên chính phủ Trung Quốc ném tiền cho người dân
kể từ sau dịch bệnh. Tuy nhiên thời điểm hiện tại dường như đã quá muộn và hiệu quả của cách
làm theo hình thức này vẫn còn đang bỏ ngỏ. Và nếu không có sự gia tăng chung về thu nhập và việc làm,
thì những biện pháp kích thích kiểu này chẳng khác gì mũi thuốc trợ tim,
cơ thể vẫn duy yếu sau khi nhịp tim tăng bọt. Các chuyên gia dự đoán, ban đầu, chính quyền
địa phương có thể hợp tác với các công ty để tung ra các khoản trợ cấp và hoạt động khuyến mại nhằm
thúc đẩy tiêu dùng tăng trong ngắn hạng. Nhưng sau khi các hoạt động này kết thúc,
mức tiêu dùng có thể giảm trở lại hoặc thậm chí còn xuống dưới mức hiện tại.
Bởi lẽ tăng trưởng tiêu dùng thực sự đòi hỏi phải có sự chuyển đổi kinh tế và đầu tư tài
chính giải hạng. Nếu không thì nó chỉ là hiện tượng nhất thời.
Báo cáo Kinh tế xã hội tại kỳ họp lưỡng viện cũng đề cập đến thuật ngữ, năng suất và việc làm mới.
Nội dung báo cáo của chính phủ Trung Quốc tại kỳ họp thường xuyên đề cập đến các ngành công nghiệp
tương lai như không gian thương mại, kinh tế tầng thấp và công nghệ lượng tử,
với những thuật ngữ và cách tiếp cận hấp dẫn. Tuy nhiên những điểm mới này không thể thay đổi
hoàn cảnh khó khăn hiện tại. Thậm chí các chuyên gia cho rằng đây chỉ là một trào lưu thổi
phòng được làm mới hàng năm. Vì quỹ nghiên cứu khoa học phân bổ không đều,
thủ tục phê duyệt dường già, tình trạng thiếu nhân tài kỹ thuật, sức sống đổi mới của doanh nghiệp
hạn chế. Theo các chuyên gia, chính phủ Trung Quốc muốn thực hiện các dự án lớn nhưng lại thường
trú trọng hình thức hơn là nội dung. Bào bì công nghệ cao, trên giấy thì bóng bẩy,
nhưng thực tế lại thiếu sự hỗ trợ từ thể chế nên rất khó triển khai.
Hiện tại các doanh nghiệp tư nhân tại Trung Quốc đang phải đối mặt với sự bất ổn về tài chính và
vấn đề bảo vệ quyền sở hữu. Một số lượng lớn doanh nhân đã chọn cách bỏ trốn. Gần như
ai cũng muốn rời khỏi thị trường và những ai có thể đi đều đã rời đi. Mục tiêu việc làm tại Trung
Quốc được đặt ra là 12 triệu cư dân đô thiệp mới. Còn số này có vẻ ấn tượng, nhưng các nhà phân tích
đã chỉ ra rằng số lượng sinh viên tốt nghiệp đại học năm nay cùng với tình trạng thất nghiệp tích tụ
từ những năm trước là một thách thức thực sự. Mặc dù khái niệm việc làm linh hoạt đã được đề cập đến,
nhưng điều này nhiều khả năng chỉ có tác dụng giúp các công ty giảm chi phí nhân công.
Chẳng hạn như trong ngành giao đồ ăn và gọi xe trực tuyến. Có rất nhiều những trường hợp không có
an sinh xã hội và không có hợp đồng. Vì vậy vấn đề việc làm khó lòng có thể giải quyết bằng cách tiếp
cận theo kiểu việc làm linh hoạt. Việc ngày càng nhiều người trẻ tuổi trở thành những người chạy xe
giao hàng mùa tốt nghiệp hay phát trực tiếp để bán hàng đang là lỗi lo thực sự của nhiều gia đình và xã hội.
Về mặt an sinh xã hội, mức lương hiu cơ bản tối thiểu tại Trung Quốc đã tăng thêm 20 nhân dân tệ.
Tuy nhiên các chuyên gia am hiểu vấn đề gọi đây là mối bỏ bể. Với tình trạng như hiện nay,
số tiền ít hơn 3 USD được coi là chưa thể thực hiện được mức độ ưu tiên trong đời sống người dân.
Và nếu không có sự cải thiện an sinh xã hội đáng kể, cảm giác an toàn của người dân sẽ khó
được nâng cao, động lực nội sinh của nền kinh tế cũng sẽ bị hạn chế.
Internet mở và cải cách giáo dục. Lời nói xuông hay sự kể mở thực sự?
Các cải cách về giáo dục và y tế được đề xuất hàng năm và báo cáo lần này cũng hứa hẹn sẽ
dần triển khai giáo dục mầm non miễn phí và tối ưu hóa việc mua sắm thuốc.
Tuy nhiên các chuyên gia đặt câu hỏi về tính khả thi của nó, rằng sẽ tốt nếu cung cấp
giáo dục miễn phí ở một vài quận nhưng tài chính địa phương vốn đã eo hẹp rồi,
vậy thì điều gì sẽ hỗ trợ chính sách này? Và nếu không có nguồn tài trợ và sự hỗ trợ cần
thiết cho giáo viên thì những lời hứa về giáo dục có thể trở thành lời nói xuông và thậm chí có
thể gây áp lực cho việc tuyển sinh tại các trường mẫu giáo công lập.
Việc mở cửa có trật tự các lĩnh vực internet và văn hóa là điểm nhấn lớn nhất của báo cáo
chính phủ. Tuy nhiên với các nhà quan sát thì tuyên bố này dường như rất đáng lạc nhiên.
Vì Bắc Kinh đã chi hàng nghìn tỷ đô la để xây dựng tường lửa và bây giờ vì sao họ lại muốn phá bỏ
nó? Trên thực tế các quốc gia như Iran và Nga đã mở cửa một phần internet và đã có những tiếng nói
về vấn đề tương tự như vậy ở Trung Quốc. Nhưng việc sử dụng thuật ngữ mở cửa có trật tự đã hơi
lên cảm giác nghi ngờ. Xét về mặt kinh tế, đầu tư nước ngoài có thể được phép vào ngành thương
mại điện tử, giải trí. Nhưng việc kiểm duyệt ở những lĩnh vực nhạy cảm về mặt chính trị sẽ
không được nới lỏng. Nếu các công ty nước ngoài chấp nhận yêu cầu về bản điệu hóa dữ liệu và
kiểm duyệt, họ sẽ tự giải trừ vũ khí và mất đi lợi thế cạnh tranh. Và đối với cộng chúng,
sự cải thiện về quyền tự do thông tin sẽ vẫn còn nhiều hạn chế, nên việc tiếp cận các nguồn tin
nước ngoài vẫn còn là điều gì đó quá xa vời. Nên cái gọi là mở cửa có trật tự các lĩnh
vực Internet và văn hóa chỉ là cách nói hơn là sự thay đổi. Nới lỏng hạn chế đối với doanh nghiệp
tư nhân chỉ là biện pháp tạm thời. Nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn đã tiến hành phân tích
sâu sắc về thái độ gần đây của ông Tập Cận Bình đối với các doanh nghiệp tư nhân. Ông đặt câu hỏi
liệu thái độ dường như đang thay đổi này có phải là biện pháp tạm thời, sự điều chỉnh chính sách
dài hạn hay thậm chí chỉ là sự nhượng bộ phải thực hiện trước những khó khăn kinh tế.
Ông Thái Thận Khôn từ góc độ đan sen giữa lịch sử và hiện thực đã chỉ ra rằng sự ủng hộ của
Tập Cận Bình đối với nền kinh tế tư nhân rất khó để đào ngược sự sụp đổ lòng tin của các doanh
nhân tư nhân với nhà cầm quyền, và rằng việc Bắc Kinh đàn áp nền kinh tế tư nhân đã trở thành một
khủng hoảng có hệ thống, và nỗ lực lật ngược tình thế của ông Tập khó có thể mang lại sự thay đổi.
Tờ Tân Hòa Xã gần đây đã đăng một báo cáo dài ca ngợi sự quan tâm của ông Tập Cận Bình
đối với các doanh nghiệp tư nhân, và nói rằng ông luôn ủng hộ các doanh nghiệp tư nhân.
Báo cáo liệt kê các hành động của ông Tập Cận Bình như trao giải thưởng cho hộ gia đình có
thu nhập 10.000 nhân dân T, ở Chính Định, Hà Bắc, thúc đẩy kinh nghiệm Tấn Giang ở Phúc Kiến,
thúc đẩy hợp tác song phương giữa doanh nghiệp tư nhân và nhà nước ở Chiết Giang,
và cuộc gặp gỡ đại diện của nền kinh tế phi công lập ở Thượng Hải, trong nỗ lực định hình
ảnh hưởng ủng hộ lâu dài của ông đối với nền kinh tế tư nhân. Tuy nhiên các chuyên gia cho rằng đây
chẳng qua chỉ là động thái nhìn lại quá khứ, và cái mà Trung Quốc cần là nền kinh tế tư nhân ngay bây giờ.
Nhà bình luận thời sự Thái Thận Khôn chỉ trích rằng đây chỉ là một phương pháp tuyên
truyền của Tân Hoa Xã, và điều này không phải là mới. Ngay từ hội nghị toàn thể lần thứ ba của
Ủy ban Trung ương Đảng Độ Sản Trung Quốc khóa 18 năm ngoái, một bài viết giải tương tự đã được đăng
tải, và nội dung của nó chỉ phục vụ cho hình ảnh cá nhân của nhà lãnh đạo Tập Cận Bình.
Tại hội nghị chuyên đề dành cho các doanh nhân do ông Tập Cận Bình tổ chức vào ngày 17 tháng 2,
những doanh nhân lâu ngày không xuất hiện như Giác Mà đã xuất hiện và thu hút sự chú ý.
Nhưng sự tham dự của Giác Mà không có nghĩa là sẽ có sự thay đổi cơ bản hoặc có
định hướng về chính sách. Theo phân tích của nhà bình luận thời sự Thái Thận Khôn,
giữa bối cảnh nền kinh tế Trung Quốc vẫn tiếp tục xấu đi và các doanh nhân tư nhân tiếp tục bị đàn áp,
thì chỉ làm trầm trọng thêm sự khó khăn, và thậm chí đe dọa đến vị thế lãnh đạo của ông Tập Cận Bình.
Trong hoàn cảnh như vậy, ông Tập không còn cách nào khác ngoài việc phải hạ mình và muốn một lần
nữa giành được sự ủng hộ của các doanh nhân tư nhân, với hy vọng sử dụng họ để cứu nền
kinh tế và ngăn chặn chế độ rơi vào khủng hoảng lớn hơn. Tuy nhiên tính chân thành của động
thái này bị đặt câu hỏi và thậm chí một số ý kiến chỉ ra rằng cuộc thanh trừng chính trị vẫn
chưa dừng lại khi áp lực lớn của luật an ninh quốc gia và luật bảo mật vẫn còn.
Nguồn vốn nước ngoài và tư nhân hiện không còn tin tưởng khi chảy vào Trung Quốc,
và không gian sống của các doanh nghiệp tư nhân đã bị các doanh nghiệp nhà nước bóp nghẹt.
Và việc những doanh nhân như Giacma vẫn im lặng tại cuộc họp và chỉ đáp lại bằng nụ cười dường như
thể hiện sự nghi ngờ thậm chí là bất lực của họ trước sự thay đổi chính sách từ nhà cầm quyền.
Nhà bình luận Thái Thần Khôn nhắc lại sự kiện lịch sử để phân tích thái độ của chính quyền Trung
Quốc đối với nền kinh tế tư nhân hiện tại. Ông đề cập đến những lời hứa mà Chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ
đã đưa ra với các chủ doanh nghiệp tư nhân ở Thiên Tân vào năm 1949. Bóc lột là có công,
doanh nghiệp tư và công sẽ cùng tồn tại lâu dài và nhà tư bản là nhân dân của chúng ta.
Tuy nhiên những lời hứa này đã sớm bị phá vỡ bởi quan hệ đối tác công tư và quốc
hiếu hóa, và nhà tư bản đã trở thành đối tượng của sự quản lý.
Các chuyên gia tin rằng các chính sách của ông Tập Quân Bình vẫn chỉ tiếp tục logic này.
Một mặt, ông Tập ủng hộ kinh tế tư nhân bằng lời nói. Mặt khác, ông Tập lại tăng áp lực lên
doanh nghiệp tư nhân. Và sau khi ông Tập lên nắm quyền, ông ta đã thúc đẩy mạnh mẽ chủ trương,
nhà nước tiến và tư nhân lùi, thực hiện tăng cường kiểm soát của Đảng đối với các doanh nghiệp,
thậm chí thành lập các tổ chức Đảng trong các doanh nghiệp tư nhân.
Các thống kê cho thấy kinh tế tư nhân chiếm hơn 60% GDP Trung Quốc và cung cấp hơn 80% việc làm
ở thành thị. Nhưng sự kìm hãm từ nhà cầm quyền đã làm suy yếu nghiêm trọng sức sống của nền
kinh tế và gây ra tình trạng chảy máu vốn và nhân tài. Nhà bình luận Thái Thần Khôn nhận định,
Trung Quốc ngày nay không giống như Thâm Quyến năm 1979 mà giống như Thượng Hải năm 1949 hơn.
Nền kinh tế tư nhân đã bị quốc hiệu hóa dưới sự cai trị của Đảng Động sản Trung Quốc và một số lượng
lớn nhà tư bản đã trở thành nạn nhân, và sự lặp lại của lịch sử này thật đáng buồn.
Trên cơ sở phân tích những con số đầy tham vọng và lạc quan được đưa ra tại kỷ họp lưỡng viện Trung
Quốc, các chuyên gia nhận định các biện pháp kích thích được đưa ra tại kỷ họp vẫn theo lối mòn là
tập trung vào quy mô và bỏ qua chất lượng. Và nếu không có can đảm cải cách, những lời hứa về
bất động sản, việc làm, an ninh xã hội có thể trở thành lời nói xuông.
Các câu hỏi lớn dành cho nền kinh tế Trung Quốc vẫn còn đó. Liệu rằng các khoản tín dụng,
quy mô có thể chuyển thành động lực thực sự hay không? Liệu vấn đề việc làm có thể cải thiện?
Hay liệu một mạng Internet mở có thể mang lại cho Trung Quốc sự tự do thông tin?
Xã hội và nền kinh tế Trung Quốc, cũng như các lĩnh vực đối nội và đối ngoại của quốc gia này,
đều gặp phải một vấn đề về niềm tin. Và gốc dễ của mọi vấn đề nằm ở hệ thống chính trị.
Các nhà chức trách Trung Quốc có thể đang cố gắng tìm ra sự cân bằng giữa việc mở rộng
nhu cầu trong nước và ngăn ngừa rủi ro. Nhưng trong nhiều năm qua, họ có rất ít thay đổi
về mặt thể chế, vì điều này sẽ động trạm đến cốt lõi của vấn đề lợi ích. Và một khi không dám
thay đổi điều này thì những lời kêu gọi cải cách chỉ là khẩu hiệu sáo rỗng.
Đến đây chương trình của chúng tôi xin phép được tạm dừng. Quý vị hãy để lại bình luận
của mình để liên tục đồng hành với chúng tôi. Xin chào và hẹn gặp lại.
