HIẾM CÓ: TRUMP - TẬP - PUTIN NGỒI CHUNG 1 BÀN, CUỘC CHIẾN IRAN ĐỐT NÓNG 3 SIÊU CƯỜNG HẠT NHÂN

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
11 Lượt xem video·17 thg 11, 2026
HIẾM CÓ: TRUMP - TẬP - PUTIN NGỒI CHUNG 1 BÀN, CUỘC CHIẾN IRAN ĐỐT NÓNG 3 SIÊU CƯỜNG HẠT NHÂN
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Chào mừng quý vị trở lại với chương trình, tôi là Lê Minh.
Thưa quý vị, ngày 13 tháng 11,
hai chiếc máy bay không người lái của Iran lao về phía Bahrain,
nơi đặt bộ tư lệnh hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, và bị bắn hạ.
Cũng chính hôm đó, Tòa Bình Úc xác
nhận một sự kiện chưa từng có tiền lệ.
Ngày 19 tháng 11, bên lề hội nghị APEC ở Thâm Quyến,
Tổng thống Donald Trump,
Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir
Putin sẽ có cuộc gặp ba bên đầu tiên
giữa lãnh đạo ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới.
Một ngày sau, Điện Kremlin cũng xác nhận lịch gặp.
Điều đáng chú ý không phải là ai sẽ ngồi quanh bàn,
mà là thứ được đặt lên bàn.
Theo các quan chức Mỹ, trọng tâm sẽ là Iran
và bài toán kiểm soát vũ khí hạt nhân.
Còn cuộc chiến Ukraine sẽ không được mang ra thảo luận công khai.
Và đây mới là điều nghịch lý.
Một quốc gia không hề có mặt trong phòng họp
lại trở thành chủ đề chính của ba cường quốc.
Vì sao?
Câu trả lời không nằm ở bản thân Iran,
mà ở chỗ Iran đứng đâu trong cấu trúc quyền lực toàn cầu.
muốn thấy rõ vị trí ấy, hãy thử hình dung
trật tự thế giới như một kim tự tháp.
Nhìn qua lăng kính đó, thì cuộc gặp tại thâm quyến không
còn giống như là một hội nghị ngoại giao thông thường,
mà giống như là một cuộc mặc cả ngầm và khốc liệt hơn nhiều về chuyện
ai sẽ đứng ở đâu trong kim tự tháp quyền lực của thế kỷ 21.
Thưa quý vị, quyền lực toàn cầu lâu nay vẫn được chia thành ba tầng,
dựa trên ba loại sức mạnh nền tảng,
đó là tài nguyên, sản xuất và tài chính, công nghệ.
Tầng đáy, rộng nhất và vững chãi nhất là quyền lực tài nguyên.
Nga nắm trong tay dầu mỏ, khí đốt, khoáng sản,
lương thực và một chiều sâu lãnh thổ khổng lồ.
Iran có dầu khí và một vị trí địa chiến
lược hiếm có ở bên eo biển Hormuz,
cửa ngõ của dòng năng lượng vùng vị.
Thế giới có tiến xa đến đâu thì mọi nền kinh tế
vẫn phải khởi đầu từ năng lượng và nguyên liệu.
Không có tầng đáy thì kim tự tháp không thể đứng.
Tầng giữa là quyền lực sản xuất, nơi Trung Quốc chiếm thế thượng phong.
Bắc Kinh không chỉ làm ra khối lượng hàng hóa khổng lồ,
mà còn dựng được cả một hệ sinh thái công nghiệp gần như trọn vẹn,
từ nguyên liệu, linh kiện, hóa chất cho đến pin,
xe điện và thiết bị công nghệ.
Chính tầng giữa là nơi biến tài nguyên thô của tầng đáy thành
hàng hóa cho cả thế giới dùng. Trên đỉnh là quyền lực tài chính,
công nghệ và hàng hải, chỗ đứng của Mỹ.
Mỹ nắm đồng đô la, thị trường vốn lớn nhất hành tinh,
khả năng chi phối hệ thống thanh toán quốc tế,
vị thế trung tâm của công nghệ toàn cầu,
một lực lượng hải quân có thể vươn tới mọi đại dương,
cùng với mạng lưới đồng minh và căn cứ trải khắp nơi.
Xong điều cốt lõi của mô hình này không nằm ở từng tầng,
mà ở cách các tầng móc nối với nhau.
Dầu của tầng đáy và hàng hóa ở tầng giữa đều phải đi
qua những tuyến đường biển mà Hải quân Mỹ canh giữ,
và phần lớn được định giá,
thanh toán qua một hệ thống tài chính mà Hoa Kỳ có tiếng nói lớn nhất.
Nói cách khác thì tầng đáy có tài nguyên, tầng giữa có nhà máy,
nhưng tầng đỉnh thì nắm những
con đường và luật chơi mà cả hai tầng dưới buộc phải đi qua.
Đó là lý do kẻ đứng trên đỉnh có thể hớt phần giá trị lớn nhất
và có thể biến các lệnh trừng phạt, các tuyến hàng hải,
các đồng tiền thanh toán thành vũ khí
mà không cần phải sở hữu lấy một giếng dầu hay một nhà máy nào
Đó là trật tự quốc tế cũ
Và chính vì nó vận hành như vậy,
những người đứng ở tầng dưới mới có lý do muốn thay đổi
Cả Nga, Iran lẫn Trung Quốc đều không chấp nhận
một thế giới tiếp tục chạy theo mô hình đó
Mỗi nước vì một lẽ riêng
Nga từng là một trong hai cực của thế giới thời chiến tranh lạnh
Liên Xô tan rã, Moscow rơi xuống tầng đáy, bán dầu khí cho châu Âu,
thu về đô la và euro, trong khi NATO cứ nới dần tới sát biên giới.
Với điện Kremlin, đó là chỗ đứng không xứng với một
cường quốc hạt nhân có lãnh thổ rộng nhất thế giới.
Nhìn từ góc độ này, cuộc chiến Ukraine
không đơn thuần là chuyện đất đai,
mà là nỗ lực chứng minh rằng Nga có quyền định đoạt trật tự an ninh
ngay trong khu vực của mình, thay vì để kẻ trên đỉnh quyết thay.
Iran ít lựa chọn hơn hẳn, bị trừng phạt và tách
khỏi hệ thống tài chính toàn cầu suốt nhiều thập kỷ
Tehran thừa hiểu mình không thể leo
lên tầng trên bằng con đường kinh tế
Nhưng Iran nắm một thứ khó ai thay thế, vị trí ngay cạnh eo biển Hormuz
Iran không cần kiểm soát trọn vẹn eo biển ấy,
chỉ cần khiến các hãng tàu, các công ty bảo hiểm
và thị trường năng lượng tin rằng tuyến đường có thể bị cắt đứt,
giá dầu cả thế giới đã có thể vọt lên
Đó là cách một quốc gia ở tầng đáy biến một nút
thắt địa lý thành đòn bẩy ghi lấy cả kim tự tháp.
Trung Quốc là trường hợp đáng nói nhất bởi đây
lại là nước hưởng lợi nhiều nhất từ trật tự cũ.
Gia nhập tổ chức thương mại thế giới,
hút vốn đầu tư, trở thành công sưởng của thế giới,
tất cả đều diễn ra bên trong kim tự tháp do Mỹ dựng nền.
Nhưng chính vì đã lớn mạnh,
Bắc Kinh hiểu rõ hơn ai hết cái chân của vị trí tầng giữa,
hàng hóa của họ phải đi qua những tuyến biển hải quân Mỹ áp đảo,
phần lớn giao dịch vẫn phải quy về đồng đô la,
và những công nghệ then chốt như chip
tiên tiến có thể bị cắt bất cứ lúc nào.
Vì thế
Trung Quốc tìm cách tự mở những con đường của riêng mình,
thanh toán bằng nhân dân tệ, lập các định chế tài chính mới,
dựng chuỗi cung ứng bất phụ thuộc vào Mỹ,
và xây một lực lượng hải quân đủ sức giữ các tuyến hàng hải gần bờ.
Ba nước, ba câu chuyện khác nhau, nhưng chung một đích,
không để tầng đỉnh một mình định đoạt luật chơi.
Nga muốn tự đặt luật trong khu vực của mình.
Iran muốn tồn tại mà không bị bóp nghẹt.
Trung Quốc muốn vươn lên tầng trên.
Khi cùng nhìn về một hướng, họ có lý do để bắt tay.
Nga và Iran bán năng lượng cho Trung Quốc,
Trung Quốc cấp hàng hóa và công nghệ cho hai nước kia,
và cả ba cùng tìm cách giao dịch ngoài tầm với của đồng đô la.
Đó là hình hài sơ khai của một trật tự thay thế.
Dĩ nhiên, kẻ đứng trên đỉnh kim tự tháp không bao giờ cam chịu bị lật.
Nhưng câu trả lời của Washington không phải một
cuộc chiến tổng lực với cả ba đối thủ cùng lúc,
mà là một chuỗi bài học ráng xuống từng điểm nóng.
Mỗi cuộc xung đột có gốc rễ riêng,
song điều đáng chú ý là cách Hoa Kỳ biến chúng thành công cụ,
và mỗi điểm nóng lại nhằm chúng một mắt xích
khác nhau trong liên kết Nga-Trung-Iran.
Cuộc chiến Ukraine trở thành phép thử lớn
nhất với Nga kể từ ngày Liên Xô sụp đổ.
Qua hàng loạt lệnh trừng phạt, Nga bị cắt khỏi thị trường
năng lượng châu Âu, khách hàng lớn nhất và trả giá cao nhất,
buộc phải bán dầu khí cho những người mua mới với giá rẻ hơn.
Bài học cho Moscow quá rõ, một cường quốc tài nguyên dám thách thức
trật tự sẽ phải trả giá bằng chính nguồn thu tài nguyên của mình.
Nhưng bài học đó còn kéo theo một hệ quả thứ hai,
đó là càng bị phương Tây cô lập thì Nga càng phải dựa vào Trung Quốc
và vị thế mặc cả của Bắc Kinh trong mối quan hệ đó lại càng lớn.
Cuộc chiến với Iran năm 2026 đã nhắm thẳng
vào điểm giao quan trọng nhất của tầng đáy.
Mục tiêu công khai của Washington là chương trình hạt nhân,
song hệ quả chiến lược rộng hơn thế nhiều.
Tổng thống Trump từng tuyên bố là Hoa Kỳ sẽ đánh
Iran rất mạnh nếu không có thỏa thuận hòa bình
Và nói rằng Mỹ đã và đang lấy dầu ra khỏi Iran
Mà dầu Iran đâu chỉ là chuyện của Iran
Đó là một trong những nguồn năng lượng giá rẻ quan trọng của Trung Quốc
Siết nút thắt Iran, bởi vậy cũng là bóp vào nguồn sống của tầng giữa
Nếu Ukraine đánh vào tầng đáy và Iran đánh vào nút thắt năng lượng
Thì Biển Đông là nơi mà Mỹ nhắm vào chỗ dựa của tầng giữa
là những tuyến hàng hải mà hàng hóa Trung
Quốc phải đi qua để ra với thế giới
và dầu Trung Đông phải đi qua để về Trung Quốc.
Từ các cuộc họp của nhóm Bộ Tứ, những chuyến tuần tra tự do hàng hải
cho tới các cuộc tập trận đa quốc gia,
Washington đang răng một mạng lưới
để nhắc Bắc Kinh rằng con đường biển của Trung
Quốc vẫn chưa phải của riêng Trung Quốc.
Song song với đó là mặt trận công nghệ, nơi những lệnh kiểm soát chip
như trong câu chuyện Nvidia chặn luôn
con đường để tầng giữa treo lên tầng đỉnh.
Đặt ba điểm nóng cạnh nhau, một logic nhất quán hiện ra
Mỗi điểm nóng nhắm vào một mắt xích, Nga mất thị trường,
Iran bị siết nút thắt, Trung Quốc thì bị đe dọa tuyến đường
Và vì ba nước đang tựa vào nhau,
mỗi đòn giáng xuống một nước đều làm rung chuyển cả hai nước còn lại
Thông điệp của kẻ trên đỉnh rất rõ, các anh có thể có tài nguyên,
nhà máy, xong con đường một lượt chơi thì vẫn nằm trong tay tôi
Đến đây câu hỏi ban đầu đã có lời đáp
Iran trở thành chủ đề của 3 cường quốc
không phải vì Iran mạnh nhất
mà bởi họ đang là nơi
mà mọi tầng của Kim Tập gặp nhau
Với Mỹ thì Iran chính là một thách thức
trên cả 3 mặt trận cùng lúc
Các căn cứ và lực lượng Mỹ tại Trung Đông có thể trở thành mục tiêu
Eo biển Hormuz có thể làm chao đảo
thị trường năng lượng thế giới
và chương trình hạt nhân có thể làm đảo lộn
toàn bộ cán cân an ninh khu vực
Với Trung Quốc, Iran vừa là nguồn năng lượng quan trọng, vừa là một mắt
xích trong chiến lược đi vòng qua hệ thống tài chính do Mỹ chỉ phối.
Còn với Nga, Iran là đối tác giúp mở rộng không gian chiến lược,
và mỗi tháng Mỹ còn phải dồn nguồn lực vào Trung Đông là
một tháng mà áp lực trên mặt trận châu Âu được nới ra.
Thứ khiến Iran trở nên cấp bách ngay lúc
này là một câu hỏi chưa ai trả lời nổi
Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế,
trước những đợt không kích đầu tiên của Israel
Iran có 440,9 kg uranium làm giàu tới 60%, chỉ còn cách một
bước kỹ thuật ngắn so với mức khoảng 90% dùng để chế tạo vũ khí
Và Tổng thống Trump muốn toàn bộ số
uranium đó phải được đưa ra khỏi Iran
Sau nhiều tháng chiến tranh, không ai bên ngoài dám
chắc số vật liệu ấy giờ nằm ở đâu, trong tình trạng nào
khi một kho vật liệu đủ cho nhiều đầu đạn hạt nhân không thể kiểm chứng
đó không còn là chuyện riêng của Tehran và Washington
mà là chuyện của mọi cường quốc hạt nhân
và đó chính là lý do Iran được đặt lên bàn
song hành cùng chủ đề cắt giảm kho vũ khí hạt nhân ở Thâm Quyến
Đặt trong bối cảnh ấy, những chiếc máy
bay không người lái lao về phía Bahrain
hôm 13 tháng 11 mang ý nghĩa vượt xa giá trị quân sự của chúng
Bahrain là nơi đặt bộ tư lệnh hạm đội 5
biểu tượng cho sự hiện diện của tầng đỉnh ngay giữa lòng tầng đáy
Và đây cũng không phải lần đầu, hồi tháng 6 năm 2026, Iran từng bắn tên
lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ Mỹ ở Jordan, Kuwait và
Bahrain để trả đũa những đợt không kích của Mỹ quanh eo biển Hormuz.
Thông điệp của những đòn đánh ấy có thể đọc theo 3 lớp.
Thứ nhất, Iran muốn cho thấy cuộc xung đột
không thể bị nhốt gọn trong lãnh thổ Iran.
Nếu Mỹ gây sức ép, cái giá sẽ lan tới mọi căn cứ Mỹ trong khu vực.
Thứ hai, Iran muốn chứng tỏ mình vẫn còn
khả năng trả đũa dù đã chịu nhiều tổn thất.
Ngay cả một đòn bị đánh chặn cũng là lời
nhắc rằng Tehran chưa chịu khuất phục.
Thứ ba, Iran muốn nhắc ba nhà lãnh đạo
sắp ngồi lại với nhau ở Thâm Quyến
rằng không thể định đoạt tương lai Trung Đông mà bỏ qua Tehran.
Kẻ vắng mặt trong phòng họp đã gửi lời nhắn
của mình bằng máy bay không người lái.
Nếu Washington dùng các điểm nóng làm bài học,
thì Nga, Trung Quốc và Iran cũng có quân bài của riêng mình.
Họ không cần đánh bại Mỹ trên chiến trường.
Họ chỉ cần biến mỗi điểm nóng thành một
cây giá mà xã hội Mỹ không muốn trả.
Điểm yếu đầu tiên là một nền dân chủ đã mỏi mệt vì chiến tranh
Sức mạnh quân sự của Mỹ là vượt trội, nhưng nó lại tựa vào
thứ mà các đối thủ chẳng phải bận tâm, lá phiếu cử tri.
Kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ vừa qua là minh chứng rõ nhất.
Chính phó tổng thống G.D. Vance đã quy thất
bại của Đảng Cộng Hòa cho cuộc chiến ở Iran
khi giá xăng dầu tăng vọt đè nặng lên các gia đình Mỹ.
Tehran lập tức đọc được điều đó.
Chủ tịch Quốc hội Iran tuyên bố người Mỹ đã nói không với chiến tranh.
Một cuộc chiến mà Mỹ có thể thắng ngoài chiến trường
lại có thể khiến chính người phát động nó mất Quốc hội.
Điểm yếu thứ hai là giá năng lượng và túi tiền người dân,
và đây chính là nơi Iran tạo sức ép vượt xa quy mô kinh tế của mình.
Mỗi lần Hormuz căng lên, giá dầu thế giới lại nhích theo,
chi phí vận tải và bảo hiểm đội lên, lạm phát nhập khẩu xuất hiện.
Người Mỹ cảm nhận cuộc chiến không qua bản tin,
mà qua hóa đơn ở trạm xăng.
Và như mấy tuần qua đã cho thấy, ngay cả thị trường chứng khoán,
nơi gửi gắm quỹ hưu trí của hàng chục triệu người Mỹ,
cũng phản ứng dữ dội trước mỗi biến động địa chính trị.
Điểm yếu thứ ba là phải gồng mình trên quá nhiều mặt trận cùng lúc,
Mỹ phải đồng thời đối phó với Nga tại châu Âu,
Trung Quốc ở Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương, Iran ở Trung Đông,
cộng thêm cuộc đua công nghệ và an ninh mạng.
Mỗi tàu sân bay điều tới vùng vịnh là
một tàu sân bay vắng mặt ở Biển Đông.
Phe thách thức hiểu rằng họ không cần phối hợp hoàn hảo,
chỉ cần mỗi nước giữ cho mặt trận của mình đủ nóng,
nguồn lực của Mỹ sẽ bị kéo căng.
Điểm yếu cuối cùng là sự chia rẽ ngay trong nội bộ. Cuộc chiến
nào kéo dài rồi cũng hóa thành một vấn đề chính trị trong nước.
Sau bầu cử, Quốc hội Mỹ đã lao vào những cuộc tranh cãi quanh việc
luận tội bộ trưởng chiến tranh liên quan tới cuộc chiến ở Iran.
Đối thủ của Mỹ chẳng cần nhúng tay vào chính trường Mỹ,
chỉ cần những biến cố quốc tế khoét sâu thêm các mâu thuẫn vốn có,
khả năng hoạch định chính sách dài hạn của Washington sẽ tự nó suy yếu.
Đây chính là nghịch lý của Kim Tự Tháp. Kẻ đứng trên đỉnh
có thể dạy những bài học bằng sức mạnh quân sự và tài chính.
Song những người ở tầng dưới lại nắm một đòn bẩy ngược,
biến mỗi bài học thành một hóa đơn gửi thẳng
về chính trường của người dân trên đỉnh.
Cuộc đấu không chỉ diễn ra ở Hormuz,
ở Donbass hay ở Biển Đông, mà còn ở các trạm xăng,
các thùng phiếu và những phòng họp của Quốc hội Mỹ.
Với tất cả những lớp làng đó,
cuộc gặp ngày 19 tháng 11 không phải một buổi trò chuyện về hòa bình,
mà là một ván cờ, nơi mỗi người chơi
đã mang tới những quân bài khác nhau.
Ông Trump tới thăm quyền với mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân
và tìm kiếm một thỏa thuận ba bên về kho vũ khí hạt nhân.
Trong tay ông là những quân bài của tầng đỉnh,
thuế quan, quyền tiếp cận chip tiên tiến,
các lệnh trừng phạt và sức mạnh hải quân.
Nhưng mà ông cũng mang theo những điểm yếu vừa bị phơi bày.
Một quốc hội mới sẽ do phe đối thủ kiểm soát từ tháng 1 tới
và một cuộc chiến bị chính cấp phó
của mình coi là nguyên nhân thất bại.
Chủ tịch Tập Cận Bình thì có lợi thế chủ nhà
cùng những quân bài ở tầng giữa như là thị trường khổng lồ
rồi chuỗi cung ứng và đất hiếm, thứ mà Bắc Kinh đã biến thành vũ khí.
cho kênh Ghiền
Mục tiêu của ông là chứng minh rằng Trung
Quốc đã là một cường quốc ngang hàng,
đồng thời gỡ bớt sức ép công nghệ và thương mại từ phía Mỹ.
Mì Gõ Để không
Còn Tổng thống Putin thì sao?
Ông mang tới quân bài ở tầng đáy, năng lượng,
kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới
bỏ lỡ những
và chính sự hiện diện của ông.
Việc được ngồi cùng bàn với lãnh đạo Mỹ
video hấp dẫn
và Trung Quốc tự nó đã là một thắng lợi,
một bằng chứng rằng Nga chưa hề bị cô lập.
Điều đáng chú ý lại là những gì không có
trong chương trình nghị sự chính thức
Theo các quan chức Mỹ, cuộc chiến Ukraine
sẽ không được đưa ra bàn thảo công khai.
Thậm chí theo tường thuật của Wall Street Journal,
cuộc gặp còn có nguy cơ đổ vỡ vì những bất đồng giữa Mỹ và Trung Quốc.
Điều đó cho thấy Iran có lẽ đang đóng vai một chủ đề an toàn,
nơi ba bên có thể ngồi nói chuyện với nhau,
trong khi những vấn đề thật sự định đoạt
trật tự thế giới lại được mặc cả ở phía sau.
Và ở đây lộ ra nghịch lý sâu xa nhất của toàn bộ câu chuyện.
Nga và Trung Quốc không nhất thiết muốn Iran chiến thắng.
Họ muốn Iran đủ mạnh để tiếp tục làm Mỹ hao mòn nguồn lực ở Trung Đông.
Nhưng không mạnh tới mức sở hữu vũ khí hạt nhân
Rồi kéo cả khu vực vào một cuộc chạy đua vũ trang
Một cuộc khủng hoảng hạt nhân
Hay một eo biển Hormuz bị phong tỏa
Sẽ làm tổn thương chính nền kinh tế Trung Quốc
Vốn cần năng lượng và sự ổn định ở vùng vị
Thế nên, ảnh hưởng của Bắc Kinh và Moscow lên Tehran
Hoàn toàn có thể trở thành một đồng tiền mặc cả
Trung Quốc có thể đổi sự hợp tác trong vấn đề Iran
Lấy nhượng bộ về thuế quan hay chip
Nga có thể đổi nó lấy những điều khoản có lợi hơn ở Ukraine
Và Iran, quốc gia không có mặt trong phòng họp,
có nguy cơ trở thành chính thứ được đem ra trao đổi.
Đó mới là bản chất thật của ván cờ.
Những người ở tầng dưới đều muốn lật kim tự tháp,
nhưng khi đã ngồi vào bàn với kẻ trên đỉnh,
ai cũng tính xem mình đổi được gì cho riêng mình
Cho nên, khi bàn tròn quyền lực được bày ra ngày 19 tháng 11,
ba nhà lãnh đạo sẽ ngồi quanh một chiếc bàn ở thâm quyến thành phố
từng là biểu tượng cho việc Trung Quốc
bước chân vào kim tự tháp của trật tự cũ
Trên mặt bàn là Iran, là vũ khí hạt nhân,
dưới gầm bàn là Ukraine, Biển Đông, Chip, đất hiếm và dầu mỏ
Còn bên ngoài phòng họp, những chiếc máy
bay không người lái của Iran nhắc rằng
Kẻ không được mời vẫn có cách khiến người ta phải gọi tên mình
Chúng ta đều biết, chiến tranh không phải lúc nào cũng
khởi nguồn từ việc một quốc gia muốn xóa sổ đối thủ
Đôi khi, chiến tranh nổ ra chỉ vì các bên không sao tìm
được một cách chia lợi ích mà tất cả đều thấy an toàn
Hãy nhìn vào cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung-Nga
Mỹ muốn giữ vị thế dẫn dắt toàn cầu
Trung Quốc muốn có quyền lực tương xứng với
sức mạnh kinh tế và công nghiệp của mình
Nga muốn khôi phục phạm vi ảnh hưởng địa chính trị
chớ châu thầy, thứ bên này muốn giành lấy lại
thường đúng là thứ bên kia buộc phải mất đi
Đây chính là tình huống mà giới nghiên cứu gọi là thất bại trong mặc cả
Một trở ngại khác đó là không bên nào
thật sự tin vào cam kết của đối phương
Mỹ thì lo Trung Quốc sẽ tiếp tục bành trướng nếu được nhượng bộ
Trung Quốc thì lo Mỹ sẽ tiếp tục kiềm chế mình
Nga thì chẳng tin những nhượng bộ về
an ninh sẽ được phương Tây tôn trọng lâu dài
Kết quả là bên nào cũng có xu hướng tăng cường quân sự để tự bảo vệ
Nhưng hành động phòng vệ của bên này đã khiến bên kia thấy bị đe dọa
Đó chính là thế lưỡng nan an ninh
Trong bối cảnh đó, Iran hoàn toàn có thể trở
thành ngòi nổ cho một cuộc khủng hoảng lớn hơn
Nếu Mỹ tấn công Iran, Nga và Trung Quốc có thể tăng viện cho Tehran
Hoặc tận dụng tình thế để ép Washington
Và Mỹ lại phải chọn, hoặc tiếp tục leo thang, hoặc chấp nhận nhượng bộ
Điều đáng sợ hơn là chẳng bên nào nhất
thiết muốn một cuộc chiến tranh thế giới
Song những toan tính nhằm bảo vệ quyền lực của từng bên
Lại có thể đẩy tất cả xích lại gần chiến tranh hơn
Đó chính là nghịch lý của cuộc cạnh tranh
quyền lực toàn cầu hôm nay thưa quý vị
Liệu Washington có thể tiếp tục trụ trên đỉnh kim tự tháp
Khi chính những bài học của mình đang
biến thành hóa đơn gửi về chính trường Mỹ
Liệu Nga, Trung Quốc và Iran, những kẻ cùng muốn lật đổ trật tự cũ
Có đủ tin tưởng nhau để cùng dựng một trật tự mới
Hay rốt cuộc sẽ lần lượt đem nhau ra mổ xẻ
Và liệu số uranium chưa ai kiểm chứng được ở Iran
Sẽ là chất keo gắn ba cường quốc lại với nhau
Hay lại là ngòi nổ khiến cả kim tự tháp rung chuyển
Vâng, trật tự thế giới thì không sụp đổ trong một ngày,
cũng chẳng được dựng lên chỉ trong một cuộc gặp.
Kẻ đứng trên đỉnh có thể thắng hết trận này đến trận
khác mà vẫn đánh mất dần quyền đặt ra luật chơi.
Những người ở tầng dưới có thể làm kim tự tháp rung chuyển,
nhưng chưa chắc đã đủ sức dựng lên một kim tự tháp mới.
Cuộc đấu thật sự của thế kỷ này nằm ở đúng khoảng
cách giữa khả năng phá vỡ và khả năng kiến tạo vậy.
Đến đây thì những chia sẻ của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng.
Cảm ơn sự quan tâm theo dõi của quý vị.
Nếu có bất kỳ góp ý nào thì xin quý vị hãy để lại bình
luận ở phần dưới. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
