Sống mãi nghề đúc đồng truyền thống - Ký sự Nhất nghệ tinh - Tập 1 | PTTH Thanh Hóa

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
166 Lượt xem video·20 thg 2, 2025
Comments are disabled for this video.
Cách thành phố Thanh Hóa, chừng 13 km về phía Tây,
làng Chè hay còn gọi là làng Trà Đông, xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa,
từ lâu đã nổi tiếng vì nghề đúc đồng truyền thống.
Trải qua biết bao thăng trầm biến cố của lịch sử,
nghề đúc đồng Trà Đông vẫn còn giữ được nét độc đáo, đặc trưng.
Bằng bàn tay lao động, sự sáng tạo không ngừng,
các thế hệ người dân trong làng đã thắp lên sức sống mãnh liệt cho một nghề
đã đồng hành cùng lịch sử đất nước hàng nghìn năm.
Truyền thuyết kể rằng, từ thời nhà Lý, dòng họ Vũ đã đưa nghề đúc đồng về Trà Đông,
nên ở làng ngày nay vẫn truyền tụ câu ca
Đất họ Lê, nghề họ Vũ.
Cũng có truyền thuyết cho rằng,
nghề đúc đồng ở làng Trà Đông là do ông Khổng Minh Không truyền nghề.
Biết ơn ông, đến thời tự đức, dân làng đã lập đền thờ Thánh Khổng Minh Không,
vị tổ sư nghề đúc đồng ở nước ta.
Làng nghề được Thánh Sư Kinh Lý qua đây
và thấy làng Trà Đông là một cái làng mà nhân dân cần củ chịu khó,
ham muốn học khỏi và muốn xây dựng phát triển quê hương,
cho nên là nghề ngày đã truyền nghề cho nhân dân thiểu chung.
Và trong làng nghề thì có nối lên hai họ, là họ Lê và họ Vũ,
là hai cái họ mà rất là chịu khó và có nhiều người tài giỏi,
đã học khỏi và đúc lên những phô tượng, những cái chuông rất là lớn ở Việt Nam.
Và cái làng nghề này thì nó cũng gắn với những cái di tích đồ đồng lịch sử của Đông Sơn,
như là chống đồng Đông Sơn, chống đồng Ngọc Lũ,
hiện nay là được trưng bày ở các bảo tàng nhà văn hóa, quốc gia,
cũng như là thời căng đời trên thế giới.
Không ai biết chính xác nghề đúc đồng ở làng Trà Đông có từ bao giờ,
chỉ biết rằng thế hệ này lưu truyền sang thế hệ khác,
và mỗi một thế hệ kế tiếp, nghề đúc đồng lại có những bước phát triển mới.
Gia đình nghệ nhân ưu tú Lê Văn Bẩy đã nhiều đời làm nghề đúc đồng
theo phương pháp thủ công truyền thống.
Mặc dù trải qua bao biến cố thăng trầm, sự tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường,
song đến nay, những lò đúc đồng của gia đình Anh vẫn luôn đỏ lửa
tại việc làm ổn định cho 20 thợ lành nghề trong vùng.
Các công đoạn đúc đồng theo phương pháp truyền thống diễn ra hết sức tỉ mỉ,
từ khâu tìm đất xét đến khâu tạo khuôn, trang trí họa tiết.
Gần 40 năm làm nghề đúc đồng,
từng sản phẩm được làm ra, nghệ nhân ưu tú Lê Văn Bẩy đều theo dõi sát sao.
Trong các công đoạn thì việc rót đồng nâu chảy vào khuôn
phải được làm bởi những người thợ có kinh nghiệm,
bởi đây là bước đòi hỏi sự chính xác cao.
Nghề đúc đồng thủ công truyền thống không đơn thuần là làm theo quy trình sẵn có,
mà luôn đòi hỏi những người thợ phải thổi hồn vào từng sản phẩm.
Để có được một sản phẩm đúc đồng đạt tiêu chuẩn,
người thợ phải chú tâm, cẩn thận, trao chuốt từng chiếc đúc đồng.
Sau khi sản phẩm đã hình thành xong công đoạn làm thô,
người thợ phải thao tác làm tinh, đánh bóng, chỉnh sửa
để sản phẩm đảm bảo hình dáng họa tiết theo mẫu khách hàng đặt.
Thời gian thực hiện các công đoạn trên tùy thuộc vào từng sản phẩm,
kích thước cụ thể đi kèm.
Có khi 1 đến 2 tháng, cũng có khi đến cả năm trời.
Nghề đúc đồng tuy nhiều gian nan vất vả,
nhưng cũng mang lại nhiều vinh quang tương xứng với tâm huyết của người thợ.
Nghề này không phải là cơ bản nhất là tài nghề,
chứ còn cái hàng để nắm bắt các sản phẩm,
thì bắt buộc đời nào về xã hội nào,
thì mình phải làm theo sản phẩm của xã hội thời đấy.
Nhu cầu của khách hàng bây giờ người ta đòi hỏi những đồ của người làm thú công,
nhưng phải thật, tinh xão.
Thì bây giờ là ở đây thì như mình là mình chuyên đi sâu vào
những các cái sản phẩm mà có những đường nét xưa.
Thứ nhất, cái thứ 2 nữa là những cái nghiên cứu,
ví dụ như là cái túi cái tranh này bằng đầu,
thì thực chất mà nói là thiên hạ chưa làm.
Nhưng mình là một nghệ nhân thì mình cũng rất chăn trở
để làm cho cái xã hội mới này,
nó có những cái sản phẩm mới để cho những cái khách hàng
hoặc là những cái nhu cầu của xã hội để người ta tiếp ứng được.
Mình cũng tiếp ứng được với khách hàng.
Cũng là nghệ nhân gắn bó lâu năm với nghệ truyền thống,
nghệ nhân ưu tú Nguyễn Bá Châu đã từng lập nhiều kỷ lục.
Bằng tâm huyết, trí tuệ và bản lĩnh,
ông đã cùng các nghệ nhân làng Trà Đông
sáng tạo nên những sản phẩm đúc đồng truyền thống,
mang đậm dấu ấn và được tôn vinh.
Chôi nổi đất là năm 2010,
là phục vụ nghề năm Thăng Long.
Một nghìn cái trống để phục vụ nghề năm Thăng Long.
Và đến năm 2017,
thì tôi có làm cho được nhà nước trao cho cái trọng trách
là làm cái quà tặng cho phục vụ vào Hội nghị Á Bách
là một nghìn kho tượng để làm quà tặng
cho các chính khách nước ngoài.
Trong đó có 21 nước trên thế giới đến dự ở Đà Nẵng.
Và tôi cũng có làm một số những các hiện vật
như trống đồng lớn, lớn nhất Việt Nam,
thì tôi đã được xác lập kỷ lục là lớn nhất.
Do tác động của kinh tế thị trường,
nghề đúc đồng ở làng Trà Đông cũng có nhiều thăng trầm.
Thế nhưng đến nay, các sản phẩm của làng nghề đúc đồng Trà Đông
vẫn giữ thương hiệu trên thị trường.
Bởi những nghệ nhân của làng luôn sáng tạo không ngừng,
thay đổi mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm
để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.
Các sản phẩm của làng nghề ngày càng tinh xào
và có sức cạnh tranh cao.
Dưới bản tay khéo léo và tài hoa,
các nghệ nhân đã sản xuất những sản phẩm truyền thống như
trống đồng, tượng nhân vật lịch sử, lưu hương, chuông cổ.
Đỉnh cao nhất là đã nghiên cứu phục dựng thành công trống đồng
theo phương pháp thủ công truyền thống
sau nhiều thế kỷ bị thất chuyển.
Những chiếc trống đồng đồ đồng làng Trà Đông
đã vượt ra khỏi lũy tre làng
mang theo niềm tự hào của người dân kẻ trẻ
có phần lắm lên diện mạo mới cho làng nghề.
Trong chương trình trưng bày báu vật Việt Nam bên Đức
400 báu vật Việt Nam trưng bày bên Đức là người ta trọng nhà mình
để làm mười mấy cái sản phẩm đồng
để trưng bày bên đó 3 năm.
Sản phẩm nhà mình vinh dự được đi với những báu vật quốc gia
Cái thành công lớn nhất là được những khách hàng khó tính biết đến và yêu mến
và trong những làng nghề đúc đồng Việt Nam
là ai cũng biết đến mình
và những khách hàng mà yêu cầu cao cấp
những các trống đồ đồng lớn nhất ở Việt Nam và ngoài Hà Nội
thì những khách hàng cao cấp là người ta sẽ đặt hàng của mình.
Hiện nay trên địa bàn xã Thiệu Trung huyện Thị Hóa
có 132 cơ sở làm nghề đúc đồng
chiếm 35,2% số hộ trong làng.
Nghề đúc đồng truyền thống
đã tạo việc làm ổn định thường xuyên
cho gần 400 la động địa phương.
Ở Trà Đông, nhiều hộ gia đình nhờ nghề truyền thống
cũng đã xây dựng được cơ ngơi kháng trang
có đời sống kinh tế khá giả.
Làng nghề hiện nay là nguồn thu nhập chính
ở nơi của đối với Thiếu Trung
chiếm tỷ lệ là trên 50% với tổng thu nhập.
Hiện nay đã được tỉnh cũng có công nhận thành điểm du lịch
làng nghề địa phương
thì đang tiến hành là trên cơ sở quy hoạch
các cái khu, các điểm dân cư
cũng như trên các cái đường, làng, ngõ xóm
là mỡ rộng và các khu di tích
cũng như cũng làng nghề là được tiếp tục đầu tư xây dựng
là chỉnh trang lại toàn bộ trong khu vực làng nghề
để tiến hành thành cái điểm, cái tour du lịch
của tỉnh gắn với cái khu vực trên Long Kinh
đối với khu vực thành nhà hồ
là trong một điểm di tích của xã Thiếu Trung
đối với trong huyện Thị Hóa cũng như của tỉnh Thị Hóa.
Với những giá trị tiêu biểu
năm 2018 nghề đúc đồng truyền thống của làng Trà Đông
đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Những sản phẩm của người thợ đúc đồng Trà Đông
đã góp phần lưu giữ hồn cốt văn hóa nghìn đời
góp phần làm cho nền văn hóa Việt Nam
thêm phong phú, đậm đà, bản sắc, dân tộc.
