Vật lý lớp 11 - Bài 7: Bài tập về sự chuyển hóa năng lượng trong dao động điều hòa -Kết nối tri thức

Thầy Nguyễn Chí Sơn
9 người theo dõi
66 Lượt xem video·16 thg 10, 2024
Vật lý lớp 11 - Kết nối tri thức - Bài 7: Bài tập về sự chuyển hóa năng lượng trong dao động điều hòa - Thầy Nguyễn Chí Sơn
Website: http://thaynguyenchison.vn/
Facebook: / nguyenchhison
Tóm tắt nội dung bài học: Không có
Nội dung của video bao gồm:
00:00 - (1) Các ví dụ
07:10 - (2) Bài tập luyện tập
Chào các em, hôm nay sẽ hướng dẫn các em bài số 7
Bài tập về sự chuyển hóa năng lượng trong giao động điều hòa
Đầu tiên chúng ta sẽ làm một số bài tập ví dụ
Câu số 1
Một con lắp đơn gồm vật nặng, có kích thước nhỏ, có khối lượng M
treo ở đầu một sợi dây mềm không giãn, có độ dài L và có khối lượng không đáng kể
Đưa vật nặng ra khỏi vị trí cân bằng O
Sao cho dây treo hợp với quy O, một góc alpha zero
với góc alpha zero bé hơn 10 độ
Rồi thả nhẹ cho con lắp giao động điều hòa trên cung tròn A, O, B
Câu 2
Tính thể năng và động năng của vật ở các vị trí A, O, B
và vị trí bất kỳ, tức là ly độ góc là alpha
Thì đây chúng ta nhìn chúng ta sẽ thấy 2 vị trí A và B
là 2 vị trí biên
Mà ở bài trước chúng ta biết
Tại vị trí biên thì động năng bằng 0
Còn thế năng thì đạt giá trị cực đại
Về đầu tiên chúng ta có
Chọn mốc thế năng tại vị trí O hết
Tại vị trí A và B thì động năng bằng 0 nè
Còn thế năng thì đạt giá trị cực đại
Mà công thức tính thế năng của con lắc đơn
thì nó là bằng MGL một chữ góc alpha
hoặc là 1 phần 2 MGL alpha bình
Nhưng mà tại vì ở đây là tính thế năng cực đại
Cho nên góc alpha ở đây
thì thầy sẽ thay bằng alpha zero
tức là biên độ góc
Còn khi mà ghi alpha 0
thì nó là ly độ góc bất kỳ
Mà cực đại thì bắt buộc nó phải là biên độ
thì nó mới đạt cực đại
Vậy nên công thức tính thế năng cực đại
là MGL một chữ góc alpha zero
hoặc là bằng 1 phần 2 MGL alpha zero bình
Còn tại vị trí O là vị trí cân bằng
Tại vị trí cân bằng thì động năng cực đại
Còn thế năng thì bằng 0
Vậy thì ở đây chúng ta có thế năng bằng 0 nè
Động năng thì đạt giá trị cực đại
Mà động năng cực đại
thì bằng thế năng cực đại
và bằng với cơ năng
Mà công thức tính thế năng cực đại chúng ta biết
hồi nãy mới tính xong á
là MGL một chữ góc alpha zero
hoặc là bằng 1 phần 2 MGL alpha zero bình
Cuối cùng là tại một vị trí bất kỳ
Thì công thức tính thế năng tại vị trí bất kỳ
thì là MGL một chữ góc alpha
hoặc là 1 phần 2 MGL alpha bình
Còn về động năng
thì chúng ta biết là cơ năng
bằng động năng cộng thế năng
Vậy suy đoán động năng
sẽ bằng cơ năng trừ thế năng
Mà cơ năng chính là bằng
với thế năng cực đại
Mà công thức tính thế năng cực đại
là 1 phần 2 MGL alpha zero bình
Công thức tính thế năng bình thường á
là 1 phần 2 MGL alpha bình
Lúc này thể lấy 1 phần 2 MGL
ra ngoài đặt nhân tử chung
thì trong này còn alpha zero bình
trừ cho alpha bình
thì đó là công A
Tiếp theo công B
Ở vị trí nào động năng bằng thế năng
Thì bắt đầu chúng ta quay lại là
cơ năng bằng động năng cộng thế năng
Mà để bài cho anh động năng bằng thế năng mà
Vậy nên ở đây
thay vì thầy ghi động năng
thầy sẽ ghi là thế năng
Ở lúc này thầy sẽ có là thế năng cộng thế năng
tức là bằng 2 lầm thế năng
Thì công thức tính cơ năng của con lắc đơn
là 1 phần 2 MGL alpha zero bình
tức là bằng thế năng cực đại
Còn công thức tính thế năng bình thường
là 1 phần 2 MGL alpha bình
Thì lúc này
1 phần 2 MGL
2 bên đều có, mất
thì bên này sẽ còn có alpha zero bình
bên này còn 2 nhân cho alpha bình
Thì lúc này thầy chia 2 qua đây
và lấy căng
thì chúng ta sẽ có là alpha zero chia căng 2
và lưu ý
do ở đây là alpha bình
Vậy nên khi chúng ta lấy căng
là ở đây phải là cọc trừ
thì nó mới đúng
Câu số 2
Một vật có khối lượng M bằng 200 gram
giao động điều hòa với tầng số góc omega
bằng 2P, biên độ A bằng 10
xác định thế năng của con lắc
tại thời điểm vật có tốc độ 10cm9
Thế đây là bài cầu xác định thế năng
Thì công thức tính thế năng
là bằng 1 phần 2
M omega bình x bình
Vậy chúng ta thấy là để có thế năng
chúng ta phải có M
có omega, có x
Thì M với omega là đề bài cho rồi
Nhưng mà ly đổi x thì chưa cho
Vậy nên để tính được thế năng
chúng ta phải tính ly đổi x
xong rồi chúng ta thế vào đây
rồi chúng ta bấm máy
Nhưng mà nếu như chúng ta tính như vậy
thì nó khá là dài
Mà ở đây thì có một cách khác nhanh hơn một chút xíu
Thì cơ năng bằng động năng cộng thế năng
Vậy thì rõ ràng có phải thế năng
sẽ bằng cơ năng trừ cho động năng
Mà cơ năng thì công thức là
1 phần 2 M omega bình x bình
Còn động năng công thức là
1 phần 2 M V bình
Trong đó M này đề bài cho rồi
Omega đề bài cho rồi
Biên độ A có rồi
V cũng có luôn rồi
Vậy nên chúng ta dùng cơ năng
bằng động năng cộng thế năng
để từ đó đi qua tìm thế năng thì nó sẽ nhanh hơn
Vậy đây chúng ta làm
Thì thế năng sẽ bằng cơ năng
trừ động năng
Công thức tính cơ năng là
1 phần 2 M omega bình A bình
Động năng công thức tính là
1 phần 2 M V bình
M khối lượng
Đề bài cho 200 gram
Đổi qua ký là 0.2 ký
Omega thì đề bài cho là 2 bi
Ráp vô
A thì đề bài cho 10cm
Chúng ta đổi qua mét là 0.1
Xong rồi V, M ở đây là 0.2
V thì đề bài cho là
10cm trên dây
Chúng ta đổi qua mét trên dây cũng là 0.1
Rồi chúng ta bấm máy nguyên cục này
Nó sẽ ra là 0.038
Thì đó là tạp ảnh câu số 2
Câu số 3
Một con lắc lò xo có độ cứng cao
bằng 100 Nm
Giao động điều hòa
Tọa WT và WD lần lượt là
Thế năng của lò xo và động năng của vật
W0 là cơ năng
của con lắc lò xo
Đồ thị biểu diện sự phụ thuộc của thế năng
và động năng của con lắc lò xo
như hình 7.2
yêu cầu tính cơ năng
Thì nhìn vào đồ thị này chúng ta thấy là
nó chỉ cho 1 cái vị trí
là vị trí lì độ x bằng 8
và tại ngay cái vị trí này
chúng ta thấy động năng và thế năng nó cắt nhau
tức là nó bằng nhau
và đều bằng 1 nửa cơ năng
Thế nên lúc này chúng ta sẽ xét
tại cái vị trí lì độ x bằng 8
thì động năng bằng thế năng
Xong rồi chúng ta lấy động năng bằng thế năng này
chúng ta ráp vô công thức tính cơ năng
bằng động năng cộng thế năng
để từ đó chúng ta tìm được cơ năng là sao
Đây chúng ta làm
Đầu tiên là cơ năng này
bằng động năng cộng thế năng
mà tại vị trí x bằng 8 thì động năng
với thế năng bằng nhau mà
Thế nên ở đây thay vì thầy ghi động năng
thầy sẽ ghi thế năng
và lúc này thế năng cộng thế năng sẽ bằng 2 lần thế năng
mà công thức tính thế năng
của con lắc lò xo
là bằng 1 phần 2 cái bình
Thầy ghi lại vào đây
Thì 2 x 1 phần 2 mất rồi, bỏ đi
K độ cứng là 100 này
Ráp vô, ly độ x thì bằng
8cm, độ 3m là
0.08, rồi bấm máy nguyên cục này
sẽ ra 0.64 J
Thì đó là đáp ảnh cô số 3
Tiếp theo chúng ta sẽ
làm một số bài tập luyện tập
Cô số 4
Hình 7.3 mô tả một máy đo địa chấn
đơn giản, hoạt động theo nguyên tắc sau đây
Khi sẽ ra động đất
thì hệ gồm lò xo và vật nặng
của máy đo sẽ giao động
theo tầng số của địa chấn
Bút giả gắn với vật nặng sẽ ghi lại
đồ thị của địa chấn trên cuộn giấy quay đều
Biết sóng địa chấn có tầng số
nằm trong khoảng từ 30hz đến 40hz
Thầy giải thích tại sao
tầng số giao động riêng của hệ gồm
vật nặng và lò xo trong máy địa chấn
phải có giá trị nhỏ hơn tầng số này
rất nhiều
Thì ở bài trước chúng ta biết rằng là
khi mà có ngoại lực tác dụng vào vật
thì nếu như tầng số ngoại lực
bằng với tầng số riêng
của vật thì lúc này
sẽ ra hiện tượng cộng hưởng
và vật sẽ giao động với biên độ cực đại
Thế bây giờ giả sử
nếu như tầng số của ngoại lực
là do địa chấn gây ra
mà bằng với tầng số riêng của hệ
tức là bằng với tầng số riêng của lò xo
vật nặng v.v.
Vậy thì lúc này sẽ xảy ra hiện tượng cộng hưởng
và cái máy này
nó sẽ giao động với biên độ lớn nhất
và khi nó giao động mạnh như vậy
thì có khả năng là cái máy này
nó sẽ bị hư. Nên bắt buộc
người ta phải điều chỉnh làm sao cho
tầng số của máy này
nhỏ hơn tầng số của sóng địa chấn
tức là làm sao cho nó khác
với tầng số ngoại lực
để tránh xảy ra hiện tượng cộng hưởng
khiến cho máy không bị hư hỏng
Vậy đây chúng ta trả lời
để tránh xảy ra hiện tượng cộng hưởng
làm hỏng máy đo địa chấn
Câu số 5
Đồ thị hình 7.4
mô tả mối liên hệ giữa gia tốc
và ly độ của một vật giao động điều hòa
Sử dụng số liệu
trong đồ thị hình 7.4 để tính
tầng số của giao động
Thì đây là đồ thị liên hệ giữa gia tốc
và ly độ
Thì chúng ta có công thức tính gia tốc
là A bằng trừ omega bình x
Thì từ công thức này chúng ta thấy
là không thể tính được tầng số f
Vậy nên chúng ta sẽ biến đổi thêm một bước nữa
Công thức tính omega
Vậy từ đây chúng ta thấy
để tính được tầng số f
chúng ta phải có A có x
Thì ai biết là chúng ta nhìn trên đồ thị
mà có rất là nhiều điểm
Ví dụ, ở đây hãy lấy điểm màu đỏ này
Thì từ điểm màu đỏ này chiếu xuống đây
chúng ta có x bằng trừ 4
Chiếu qua bên đây chúng ta có A bằng 20
Vậy chúng ta lấy A
lấy x, thể vô, bấm máy
tính tầng số f ra là sao
Vậy đây chúng ta có
A bằng trừ omega bình x
Omega thì lại bằng 2bf
Xem rồi lấy A là bằng 20
tại vị trí này đó
Chiếu qua đây nè
Rồi trừ 2bf bình viết lại nha
Còn ly đổi x
Chiếu xuống đây là bằng trừ 4
Nhưng này là trừ 4cm
Chúng ta đổi 1m là bằng trừ 0.04
Xem rồi từ đây chúng ta bấm máy
Shift zone sẽ tính được tầng số f
là 3.55hz
Thì đó là đáp án câu số 5
Câu số 6
Hình 7.5 là độ thủy
của động năng theo thời gian của một vật
khối lượng 0.4kg giao động điều hòa
Tại thời điểm ban đầu
vật đang chuyển động theo chiều dương
lấy bì bình bằng 10
viết phương trình giao động của vật
Thì phương trình giao động điều hòa sẽ có dạng
X bằng A cos omega t
cộng phi
Vậy thì để viết được phương trình này
chúng ta phải tìm được 3 đại lượng
là A, omega, phi
Thì đầu tiên là thầy sẽ đi tìm
omega trước, tại vì cái này dễ hơn
Thì ở phần
lý thuyết, chúng ta biết rằng
động năng và thế năng sẽ biến thiên
điều hòa với chu kỳ
thầy ký hiệu là T'
và chu kỳ T' này sẽ bằng T chi 2
trong đó T là chu kỳ của ly độ
Vậy để tìm được omega
thì công thức tính là bằng 2B chi T
chúng ta phải tìm được T
xong rồi ráp vào đây sẽ tính được omega
Mà muốn tìm được T thì chúng ta sẽ
sử dụng công thức này
và chúng ta phải có được T' trước đã
để ráp vô để tính T
Vậy nói tóm lại, chúng ta phải tìm
cho chu kỳ T' của động năng
là bằng bao nhiêu
chúng ta ráp vô, chúng ta tìm T
rồi lấy T này ráp vô đây, chúng ta tính omega
và tính được omega
Thế bây giờ đầu tiên mà tìm T' trước
thì đây là độ thị động năng nè
Thế ban đầu nó ở đây
đi một hồi tới đây
là hết 1 chu kỳ của động năng
Mà chúng ta thấy ở đây nè
thời gian nó chưa có, đề bài chưa cho nha
Thì ở đây chúng ta có 1 ô
là 1 phần 6 giây
Mà từ đây qua đây
ngay vị trí này nè, là 3 ô
tức là 3 x 1 phần 6
thì 3 x 1 phần 6
nó sẽ ra 1 phần 2
Vậy thì sẽ có chu kỳ T' là 1 phần 2 giây
có rồi, chúng ta ráp vô đây tính T
rồi ráp xuống dưới tính omega
là xong. Vậy đầu tiên tính
omega trước
chúng ta có T' bằng
T' chi 2, T' là
chu kỳ của động năng
ở ngay vị trí này nè, là bằng 1 phần 2 giây
ráp vô, rồi T' chi 2
viết lại. Từ đây bấm máy tính được
T là 1 giây. Rồi để T
ráp vô công thức omega bằng
2P chi T, để T bằng 1 ráp vô
bấm máy ra 2P, gradient
trên giây. Sau khi tìm
omega rồi thì thầy sẽ tìm biên độ A
Cái này dễ hơn
Tìm biên độ A, chúng ta để ý ở đây nè
Chúng ta có động năng cực đại là
0.02, mà
công thức tính động năng cực đại là
bằng 1 phần 2 M omega bình
A bình. M có rồi
omega này mới tính, động năng cực đại
thì nhìn đồ thị đây nè. Thế ráp vô
bấm máy sẽ tính được biên độ A
Rồi chúng ta thế số
động năng cực đại là 0.02
ráp vô. M khối lượng
để bài cho là 0.4kg
ráp vô. Omega hồi nãy
mới tính xong là bằng 2P
và biên độ A chúng ta viết lại
Từ đây bấm máy ship zone
sẽ tính được A là bằng 0.05
Thì đó là về biên độ
Tiếp theo là tìm pha ban đầu
tìm phi. Thì tìm cái này khá là phức tạp
Thì để tìm được pha ban đầu
thì chúng ta phải biết rằng là
tại thời điểm ban đầu
vật ở vị trí nào
và đi theo chiều gì
vị trí nào tức là tìm ly độ
Vậy đầu tiên chúng ta sẽ tìm ly độ trước
M ở đây chúng ta thấy ban đầu động năng nè
Động năng là 0.015 joules
Vậy đầu tiên chúng ta sẽ tìm
ly độ tại vị trí có
động năng bằng 0.015 joules trước đã
Thì chúng ta sẽ áp dụng
cơ năng bằng động năng cộng thế năng
Thế năng công thức tính là
1 phần 2M omega binh x binh
Thế vô bấm máy tìm ly độ
X ra là xong. Vậy đầu tiên chúng ta có
Cơ năng
Cơ năng chính là bằng với động năng cực đại
Mà động năng cực đại hồi nãy
là 0.02 nè. Ráp vô
Còn động năng thì tại vị trí
ban đầu động năng là 0.015
Ráp vô. 1 phần 2 biết lại
M là 0.4kg
Omega hồi nãy tính là 2B
Ly độ X biết lại. Từ đây
tính vào máy ship zone sẽ tính được ly độ
X là bằng 0.025m
Và lưu ý là do ở đây là x binh
Vậy nên ly độ X phải là cộng trừ
thì nó mới đúng. Sau khi có
ly độ X rồi thì chúng ta sẽ xem
coi là lấy cộng hay là trừ
Thì lúc này chúng ta sẽ phải lập luận
Thì đề bài cho là vật chuyển động
theo chiều dương
Thì trên trục này đi theo chiều dương và đi qua bên phải
Mà ban đầu động năng
đây nè. Nó tiến về 0
Đó. Tiến về 0
Vậy bây giờ giả sử ở trừ
trừ 0.025
Thì trừ 0.025 nó nằm sẽ nằm
ở mé bên này. Tại vì bên này ly độ ấm
Đi theo chiều dương là hướng qua bên phải
Mà chúng ta thấy ở bên này
hướng qua bên phải là
tiến tới giá trị cực đại
Mà ở đây là tiến tới
giá trị động năng bằng 0 mà
Vậy nên cái trường hợp là trừ
0.025 loại
không lấy. Tại vì nó sai
Còn nếu như là cộng
0.025 thì nó sẽ nằm ở mé bên này
Và đi theo chiều dương qua
bên phải thì nó sẽ tiến tới vị trí
động năng bằng 0. Hoàn toàn
phù hợp với cái đồ thị đề bài cho là tiến
xuống 0 nè. Vậy nói tóm lại
Vì ban đầu vật
chuyển động theo chiều dương và động năng
giảm cho nên ly độ x sẽ bằng
cộng 0.025m
Xong rồi để tìm được phi
chúng ta lấy ly độ x
thế vô cái phương trình giao động điều hòa
tìm phi ra là xong.
Thì đây chúng ta có omega nhân t mà t
bằng 0 tại vì tại thời điểm ban đầu
Vậy nên trong này nó mất omega t rồi
Vậy nên chúng ta chỉ còn là x bằng A
cos phi thôi. Ly độ x là bằng
cộng 0.025
Biên độ A hồi nãy tính được là
0.05 rồi cos phi biết lại
chia này qua thì cos phi
sẽ bằng 1 phần 2. Bấm máy shift cos
thì phi sẽ bằng cộng trừ
Bi chi ba. Lưu ý ở đây phải là cộng
trừ nhé. Tại vì
chúng ta học ở bên toán, phương trình lưỡng giác
của cos thì phải ra cộng trừ
Thế vấn đề ở đây là chúng ta lấy cộng hay là lấy trừ
Thì do đề bài yêu cầu
là đi theo chiều dương
Mà ở những cái bài trước chúng ta thấy
rằng là nếu như đi theo chiều dương
thì góc phi nó sẽ là số âm
Vậy nên phi ở đây chúng ta sẽ lấy là trừ
Còn nguyên nhân vì sao lấy số âm
thì các em có thể quay lại những cái bài về
vận tóc hoặc những cái bài số 3, số 4
gì đó. Các em xem trong đó thì có hướng dẫn
Vậy cuối cùng là
chúng ta đã có đầy đủ A
omega phi. Có hết rồi
Ráp vô phương trình gia động điều hòa
Thì phương trình gia động điều hòa lúc này
nó sẽ có dạng ít bằng
0.05 cos 2
bt trừ Bi chi ba
mét. Thì đó là đáp án câu số 6
Câu số 7
Một vật có khối lượng m
gia động điều hòa với từng số góc omega
và biên độ A. Câu A
Khi vật có ly độ bằng một nửa
biên độ thì động năng và
thế năng chiếm bao nhiêu phần trăm so với cơ năng
Tức là đề bài hỏi là
thế năng chiếm bao nhiêu phần trăm cơ năng
rồi động năng chiếm bao nhiêu phần trăm cơ năng
Thì đầu tiên thì sẽ tìm
coi thế năng chiếm bao nhiêu phần trăm
so với cơ năng trước. Vì sao
phải tìm thế năng trước? Đơn giản là tại
vì công thức tính thế năng nó có ly độ
mà đề bài cho ly độ bằng nửa biên độ mà
Nên tính thế năng mới có ly độ
chúng ta mới xài được. Tức là dùng động năng thì
đâu có công thức liên quan tới ly độ đâu
Đây chính là khó
Công thức tính thế năng là 1 phần 2
m omega bình x bình
Thì đề bài cho ly độ
bằng một nửa biên độ
Tức là ly độ x này sẽ bằng
A chi 2 là nửa biên độ đó
Rồi lúc này A bình phương này hãy đem ra ngoài
2 bình phương nó sẽ
là 1 phần 4
thì nguyên ít cộng phía trước ở đây
là 1 phần 2 m omega bình A bình
thì nguyên ít cộng này nó chính là cơ năng
Nên thầy sẽ viết lại là 1 phần 4
nhân cho cơ năng
Mà 1 phần 4 tức là 0,25
hay nói cách khác nó là 25%
Vậy từ đây chúng ta thấy
Thế năng thì sẽ chiếm
25% cơ năng
Vậy thì động năng sẽ chiếm nốt
75% còn lại
Thì đó là câu A
Tiếp theo là câu B
Tại ly độ nào thì thế năng
bằng động năng
Thì bài này giống như bài số 1 hồi nãy chúng ta mới làm thôi
Thì đầu tiên chúng ta sẽ có cơ năng
bằng động năng cộng thế năng nè
Mà để bài cho thế năng bằng động năng
Vậy đây thay vì thầy ghi động năng thầy sẽ ghi là thế năng
Và thế năng cộng thế năng
sẽ bằng 2 lần thế năng
Xong rồi thế vô
Công thức tính cơ năng là 1 phần 2 m omega bình A bình
Công thức tính thế năng
là 1 phần 2 m omega bình x bình
Thì 1 phần 2 m omega mất nè
Vậy bên này sẽ còn A bình
Bên này còn 2 x bình
Để viết lại
Chia 2 qua đây rồi lấy căng
Thì chúng ta sẽ có ít bằng cộng trừ A chia căng 2
Và lưu quý ở đây là lấy cộng trừ nha
Tại vì đây bình phương nè
Lấy cộng trừ nó mới đúng
Và đó là toàn bộ nội dung bài học ngày hôm nay
Nếu như các em thấy video này hay và có ít
Hãy bấm nút like và đăng ký kênh
Để theo dõi thêm nhiều bài giảng khác nữa nha
Chào các em và hẹn gặp lại
