The road not taken
by Robert Frost
Two roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth;
Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim,
Because it was grassy and wanted wear;
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same,
And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I kept the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way,
I doubted if I should ever come back.
I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I—
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference.
Con đường không chọn
Rô- bớt Phờ - rót (Robert Frost)
Bản dịch 1
Con đường rẽ làm đôi giữa rừng lá vàng
Biết làm sao, tôi chỉ có thể chọn một mà thôi
Thân phận lữ hành, tôi đứng mãi
Nhìn theo một lối rẽ bên này
Đến tận nơi vệt đường khuất dạng sau bụi cây;
Thế rồi tôi lại bước vào lối rẽ bên kia,
Có khác gì đâu, mà có khi lại có lí hơn kìa,
Vì cỏ rậm trên mặt đường như thèm muốn người đi;
Nhưng thật ra có đôi chỗ đây kia
Cũng đã thấy dấu mòn như con đường nọ.
Và thế là buổi mai hôm đó
Trước hai con đường lá rơi đầy chưa đen vết chân ai.
Tôi đành hẹn sẽ quay lại con đường không đi một ngày nào đó!
Nhưng lòng thừa hiểu nào biết đến bao giờ,
Đường lại đưa đường làm sao biết trước.
Tôi sẽ kể chuyện này trong một tiếng thở dài
Rằng đâu đó ngày xưa đã lâu lắm rồi:
Con đường rẽ làm đôi giữa một khu rừng, và tôi –
Tôi đã chọn lối mòn ít có ai đi,
Và điều đó đã làm đổi thay tất cả.
(Trịnh Lữ dịch, http://thivien.net)
Bản dịch 2
Hai lối rẽ trong rừng vàng rực lá,
Buồn thay biết làm sao chọn cả
Là kẻ lữ hành, tôi đứng đó hồi lâu
Dõi mút tầm lối nọ về đâu
Tới tận khúc quanh giữa bụi bờ chìm khuất;
Rồi tôi chọn lối này, như chẳng khác,
Nhưng xem chừng theo thôi thúc mạnh hơn,
Vì cỏ rậm muốn mời chân bước;
Dù qua đây đi về phía trước
Hai lối như nhau đều có vệt mòn,
Hai nẻo đường sáng ấy trải ra
Trên thảm lá chưa chân ai hằn dấu thẫm.
Sẽ đi lối đầu tiên, một ngày nào, muốn lắm!
Nhưng đường nối đường, lòng thao thức mai đây,
Chắc gì tôi được trở lại chốn này.
Rồi với tiếng thở dài tôi sẽ nói
Ngày nào kia trong tháng năm vời vợi:
Hai lối xuyên rừng, đúng đó một tôi –
Tôi đã chọn lối đi ít dấu chân người,
Và điều đó làm nên bao khác biệt.
(Phan Huy Dũng dịch, tạp chí Sông Lam, số 11, tháng 3/2021, tr. 96)
Robert Frost (1874–1963) là một trong những nhà thơ lớn của văn học Hoa Kì thế kỉ XX, nổi bật với phong cách dung dị mà hàm súc, kết hợp nhuần nhị giữa ngôn ngữ đời thường và chiều sâu triết lí. Thơ ông thường lấy bối cảnh thiên nhiên nông thôn vùng New England – nơi ông gắn bó phần lớn cuộc đời – để từ đó gợi mở những suy tư về con người, lựa chọn, cô đơn và ý nghĩa tồn tại. Dù hình thức giản dị, thơ Frost lại chứa đựng những lớp nghĩa tinh tế, khiến người đọc nhiều khi phải dừng lại suy ngẫm sau mỗi câu chữ.
Không chỉ là một thi sĩ của thiên nhiên, Robert Frost còn là tiếng nói giàu chiêm nghiệm về đời sống con người hiện đại. Ông từng bốn lần nhận giải Pulitzer, và được xem là người đưa thơ ca Mỹ đến gần hơn với công chúng mà vẫn giữ được chiều sâu nghệ thuật. Bài thơ The road not taken là một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông, thể hiện rõ phong cách ấy: từ một hình ảnh rất đời thường – hai con đường trong rừng – gợi ra những trăn trở về lựa chọn, số phận và cách con người nhìn lại chính mình trong dòng chảy thời gian.
Bài thơ The road not taken của Robert Frost được sáng tác trong thời gian ông sống tại Anh (1912–1915), khi có mối giao lưu thân thiết với nhà thơ Edward Thomas. Nguồn cảm hứng trực tiếp của bài thơ được cho là từ những lần hai người cùng đi dạo trong rừng, khi Thomas thường băn khoăn, tiếc nuối về những con đường đã không chọn. Tuy nhiên, Frost không chỉ dừng lại ở một kỉ niệm cá nhân, mà đã nâng trải nghiệm ấy thành một biểu tượng giàu tính triết lí về những lựa chọn trong đời người. In trong tập Mountain Interval (1916), bài thơ nhanh chóng trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Frost, đồng thời cũng là một trong những bài thơ được trích dẫn và giảng dạy rộng rãi nhất trong văn học Mỹ. Với hình ảnh giản dị mà hàm súc, bài thơ đã có ảnh hưởng sâu rộng đến cách con người hiện đại suy ngẫm về tự do lựa chọn, về sự khác biệt cá nhân, dù bản thân nó cũng thường bị hiểu giản lược theo hướng ca ngợi “con đường ít người đi” mà bỏ qua sắc thái mỉa mai, chiêm nghiệm tinh tế của tác giả.
Bình luận