Yêu cầu
- Nêu được vấn đề văn học có những ý kiến khác nhau.
- Phân tích được ưu điểm và nhược điểm của những ý kiến khác nhau về vấn đề.
- Trình bày được quan điểm của bản thân về vấn đề, làm rõ sự tương đồng và khác biệt giữa ý kiến của bản thân với các ý kiến đã có.
- Tạo được sự đồng thuận tích cực giữa bản thân với những người tham gia thảo luận.
Hình thành kiến thức
Câu 1. Trong thảo luận văn học, “vấn đề có ý kiến khác nhau” là gì?
A. Một nội dung của tác phẩm mà mọi người đều hiểu giống nhau
B. Một chi tiết nhỏ không quan trọng trong tác phẩm
C. Một nội dung của tác phẩm có thể được nhìn nhận và đánh giá theo nhiều cách khác nhau
D. Một kiến thức về tác giả hoặc hoàn cảnh sáng tác
✅Đáp án: C
Câu 2. Trong các nội dung sau, nội dung nào phù hợp nhất để tổ chức thảo luận về vấn đề văn học có ý kiến khác nhau?
A. Tác giả của truyện Chí Phèo là ai
B. Nhân vật Chí Phèo đáng thương hay đáng trách
C. Tác phẩm Chí Phèo được viết vào năm nào
D. Truyện Chí Phèo thuộc thể loại gì
✅Đáp án: B
Câu 3. Khi bắt đầu thảo luận một vấn đề văn học, việc quan trọng trước hết là gì?
A. Chuẩn bị nhiều câu hỏi phản bác
B. Xác định rõ vấn đề đang được thảo luận
C. Chuẩn bị kết luận cuối cùng
D. Tìm càng nhiều ý kiến khác nhau càng tốt
✅Đáp án: B
Câu 4. Trong thảo luận văn học, để đánh giá một ý kiến về tác phẩm, người tham gia cần chú ý điều gì?
A. Người phát biểu có nổi tiếng hay không
B. Ý kiến đó có nhiều người ủng hộ hay không
C. Lí lẽ và dẫn chứng từ tác phẩm được sử dụng
D. Cách diễn đạt có hấp dẫn hay không
✅Đáp án: C
Câu 5. Việc phân tích ưu điểm và nhược điểm của các ý kiến khác nhau giúp điều gì?
A. Làm cho cuộc thảo luận trở nên dài hơn
B. Giúp người tham gia hiểu rõ hơn các cách nhìn nhận vấn đề văn học
C. Tìm ra người có ý kiến đúng nhất
D. Làm cho cuộc thảo luận sôi nổi
✅Đáp án: B
Câu 6. Khi trình bày quan điểm của mình về một vấn đề văn học, điều quan trọng nhất là gì?
A. Thể hiện cảm xúc cá nhân mạnh mẽ
B. Khẳng định quan điểm của mình là đúng
C. Nêu rõ lí lẽ và dẫn chứng từ tác phẩm để bảo vệ quan điểm
D. Trình bày càng dài càng tốt
✅Đáp án: C
Câu 7. Khi nêu quan điểm của bản thân trong thảo luận, việc so sánh với các ý kiến đã có giúp điều gì?
A. Làm cho phần trình bày dài hơn
B. Giúp làm rõ điểm giống và khác giữa các cách hiểu
C. Giúp người nói thể hiện kiến thức
D. Giúp người nghe dễ ghi chép
✅Đáp án: B
Câu 8. Cách trình bày nào sau đây phù hợp nhất trong thảo luận văn học?
A. “Ý kiến của bạn hoàn toàn sai.”
B. “Tôi cho rằng có thể hiểu khác một chút, vì chi tiết này trong tác phẩm cho thấy…”
C. “Tôi không đồng ý và không cần giải thích.”
D. “Mỗi người có ý kiến riêng nên không cần tranh luận.”
✅Đáp án: B
Câu 9. Mục đích của việc thảo luận một vấn đề văn học có nhiều ý kiến khác nhau là gì?
A. Chứng minh ý kiến của mình đúng nhất
B. Tìm ra cách hiểu duy nhất về tác phẩm
C. Giúp người tham gia hiểu vấn đề sâu hơn và tôn trọng các cách nhìn khác nhau
D. Làm cho cuộc thảo luận trở nên sôi nổi
✅Đáp án: C
Câu 10. Khi kết thúc thảo luận, thái độ phù hợp nhất của người tham gia là gì?
A. Giữ nguyên quan điểm của mình và không thay đổi
B. Chỉ chấp nhận ý kiến của số đông
C. Tôn trọng các ý kiến khác và rút ra cách hiểu hợp lí cho bản thân
D. Chờ giáo viên kết luận thay
✅Đáp án: C
Chuẩn bị thảo luận
Chuẩn bị nói
Lựa chọn đề tài
Vấn đề thảo luận cần là những nội dung có thể xuất hiện nhiều cách đánh giá khác nhau về các khía cạnh nội dung hoặc hình thức nghệ thuật của tác phẩm.
Ví dụ:
- Một truyện ngắn có thể chỉ xoay quanh một khoảnh khắc đời sống mà vẫn có ý nghĩa sâu sắc được không?
- Truyện ngắn không có cốt truyện li kì, hấp dẫn có thể là một truyện hay được không?
- Kết thúc truyện Tấm Cám: công lí dân gian hay sự trả thù khắc nghiệt?
- Câu nói “Tôi yêu em” trong “Một chuyện đùa nho nhỏ” là lời nói đùa hay một tình cảm thật?
- Kết thúc Vợ nhặt: hi vọng hay vẫn là bi kịch?
Tìm ý và sắp xếp ý
Yêu cầu khi tìm ý
Để tìm ý nên tự đặt ra các câu hỏi, chẳng hạn:
- Bản chất vấn đề là gì?
- Đâu là chỗ gây ra các cách hiểu khác nhau
- Có những cách lý giải khác nhau như thế nào về vấn đề này?
- Cách hiểu nào là có cơ sở? Những lí lẽ và bằng chứng nào củng cố cho cách hiểu ấy?
Yêu cầu khi sắp xếp ý
- Sắp xếp ý theo trật tự hợp lí và mạch lạc.
- Có thể trình bày theo trình tự:
- Nêu vấn đề
- Trình bày quan điểm
- Phân tích dẫn chứng từ tác phẩm
- Trao đổi hoặc phản hồi ý kiến khác
- Tránh lặp ý, trình bày lan man.
Xác định từ ngữ then chốt
- Lựa chọn những từ ngữ thể hiện rõ vấn đề văn học và quan điểm phân tích.
- Từ ngữ cần chính xác, phù hợp với ngữ cảnh học thuật.
- Tránh diễn đạt mơ hồ hoặc quá cảm tính.
Phương tiện hỗ trợ
Có thể sử dụng:
- Bảng lớp để ghi ý chính
- Giấy ghi ý hoặc sơ đồ tư duy
- Bảng tóm tắt luận điểm
- Slide trình chiếu (PowerPoint)
Các phương tiện này giúp người nghe dễ theo dõi mạch lập luận.
Chuẩn bị nghe
- Đọc lại tác phẩm hoặc đoạn trích liên quan đến vấn đề thảo luận.
- Suy nghĩ trước quan điểm của bản thân về vấn đề.
- Dự đoán những ý kiến có thể được nêu ra trong thảo luận.
- Chuẩn bị câu hỏi hoặc ý kiến phản hồi mang tính trao đổi học thuật.
Thảo luận
Người nói
- Trình bày rõ ràng quan điểm của mình.
- Sử dụng lí lẽ và dẫn chứng từ tác phẩm để làm rõ nhận xét.
- Giữ thái độ bình tĩnh, tôn trọng ý kiến khác.
- Có thể đặt câu hỏi để mở rộng thảo luận.
Người nghe
- Lắng nghe đầy đủ ý kiến của người nói.
- Ghi chép những luận điểm quan trọng.
- Suy nghĩ và chuẩn bị ý kiến phản hồi nếu cần.
- Chú ý phong thái trình bày của người nói (giọng nói, ánh mắt, cử chỉ, sự tự tin…).
Kiểm tra và chỉnh sửa
Người nói
- Xem lại nội dung đã trình bày:
+ Lập luận đã rõ ràng chưa?
+ Dẫn chứng có phù hợp không?
+ Cách diễn đạt đã mạch lạc chưa? - Điều chỉnh nếu cần để làm rõ quan điểm.
Người nghe
- Tự đánh giá cách nghe của bản thân:
- Đã hiểu đúng ý kiến của người nói chưa?
- Đã ghi lại những luận điểm quan trọng chưa?
- Thái độ khi tham gia thảo luận đã tôn trọng và tích cực chưa?
Bình luận