Yêu cầu
- Xác định rõ vấn đề xã hội được thảo luận
- Nêu được nhận xét, đánh giá về ý kiến của những người khác
- Trình bày được ý kiến của bản thân về vấn đề
- Tôn trọng người đối thoại để cùng tìm tiếng nói chung
Hình thành kiến thức
Trả lời các câu hỏi sau:
CÂU 1. Việc quan trọng nhất cần làm trước khi tham gia thảo luận là gì?
A. Chuẩn bị lí lẽ để phản bác ý kiến khác
B. Chuẩn bị đề tài, xác định ý chính cần trình bày
C. Chuẩn bị câu hỏi để chất vấn người khác
D. Chờ người điều phối phân công nhiệm vụ
✅ Đáp án: B
CÂU 2. Trong chuẩn bị nói, việc sắp xếp ý có tác dụng chủ yếu nào sau đây?
A. Giúp nói dài và đầy đủ hơn
B. Giúp nói đúng trọng tâm, mạch lạc
C. Giúp nói nhanh để tiết kiệm thời gian
D. Giúp gây ấn tượng với người nghe
✅ Đáp án: B
CÂU 3. Từ ngữ then chốt trong thảo luận có vai trò gì?
A. Làm cho lời nói mang tính học thuật
B. Giúp người nói thể hiện cảm xúc
C. Làm rõ trọng tâm ý kiến trình bày
D. Thể hiện vốn từ phong phú
✅ Đáp án: C
CÂU 4. Trong thảo luận, việc đưa ra dẫn chứng có tác dụng chủ yếu nào sau đây?
A. Làm cho ý kiến dài hơn và thuyết phục hơn.
B. Giúp người nói thể hiện hiểu biết cá nhân.
C. Làm rõ và tăng sức thuyết phục cho quan điểm được nêu ra.
D. Giúp người nghe dễ ghi chép hơn.
✅ Đáp án: C
CÂU 5. Trong thảo luận về một vấn đề xã hội, việc sử dụng phương tiện hỗ trợ (bảng, sơ đồ, giấy ghi ý, slide…) có tác dụng quan trọng nhất nào sau đây?
A. Giúp người nói trình bày ý kiến dài và đầy đủ hơn.
B. Làm cho phần trình bày sinh động và thu hút hơn.
C. Giúp người nghe dễ theo dõi, nắm được ý chính của người nói.
D. Thể hiện sự chuẩn bị công phu của người trình bày.
✅ Đáp án: C
CÂU 6. Chuẩn bị nghe trong thảo luận không bao gồm việc nào sau đây?
A. Lắng nghe ý kiến của người khác
B. Ghi chép các ý chính
C. Chuẩn bị sẵn ý kiến phản bác
D. Tôn trọng người đang trình bày
✅ Đáp án: C
CÂU 7. Khi có ý kiến khác với người đang nói, cách ứng xử phù hợp nhất là gì?
A. Ngắt lời để trình bày ngay ý kiến của mình
B. Giữ im lặng hoàn toàn
C. Chờ lượt, trình bày ý kiến bằng lí lẽ, thái độ tôn trọng
D. Nhờ giáo viên kết luận thay
✅ Đáp án: C
CÂU 8. Vai trò của người điều phối trong thảo luận là gì?
A. Trình bày ý kiến quan trọng nhất
B. Đưa ra kết luận cuối cùng
C. Điều hành thảo luận, phân lượt phát biểu, giữ đúng trọng tâm
D. Ghi chép toàn bộ ý kiến
✅Đáp án: C
CÂU 9. Mục đích quan trọng nhất của việc thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau là gì?
A. Giúp người tham gia bảo vệ và khẳng định ý kiến cá nhân.
B. Giúp các ý kiến khác nhau được trình bày, lắng nghe và hiểu nhau hơn.
C. Giúp tìm ra ý kiến đúng để kết luận vấn đề.
D. Giúp cuộc thảo luận diễn ra sôi nổi và hấp dẫn.
✅ Đáp án: B
Chuẩn bị thảo luận
Chuẩn bị nói
Lựa chọn đề tài
Đề tài là một vấn đề xã hội thu hút sự quan tâm của nhiều người, được nhìn nhận đánh giá từ những quan điểm khác nhau song cần gần gũi, thiết thực, phù hợp với môi trường học đường. Ví dụ:
- Áp lực học tập ở học sinh hiện nay: cần thiết hay quá mức?
- Điểm số có phản ánh đúng năng lực của học sinh hay không?
- Tham gia hoạt động ngoại khóa nhiều có ảnh hưởng đến việc học tập không?
- Trào lưu khoe thành tích trên mạng xã hội: tích cực hay tạo áp lực?
- Việc so sánh bản thân với người khác có giúp học sinh tiến bộ không?
- Học giỏi hay sống hạnh phúc – điều gì quan trọng hơn với học sinh?
- Sống có kỉ luật hay sống tự do – điều nào quan trọng hơn?
- Thất bại có cần thiết cho sự trưởng thành của con người không?
- Thành công có nhất thiết phải gắn với học lực giỏi?
- Ý kiến của số đông có phải lúc nào cũng đúng?
Tìm ý và sắp xếp ý
Yêu cầu khi tìm ý
- Xác định rõ vấn đề cần thảo luận và quan điểm của bản thân.
- Tìm các ý liên quan trực tiếp đến vấn đề, tránh lan man.
- Mỗi ý cần có lí do hoặc dẫn chứng phù hợp để làm rõ quan điểm.
- Ý kiến phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức, văn hóa giao tiếp.
Yêu cầu khi sắp xếp ý
- Sắp xếp các ý theo trật tự hợp lí (từ khái quát đến cụ thể, từ nguyên nhân đến kết quả, hoặc theo mức độ quan trọng).
- Các ý cần liên kết chặt chẽ, không trùng lặp.
- Bảo đảm trình bày ngắn gọn, rõ ràng, phù hợp thời gian thảo luận.
- Thuận lợi cho người nghe theo dõi và phản hồi.
Xác định từ ngữ then chốt
- Lựa chọn các từ ngữ thể hiện trực tiếp vấn đề và quan điểm cần trình bày.
- Từ ngữ phải chính xác, rõ nghĩa, tránh mơ hồ hoặc gây hiểu nhầm.
- Ưu tiên những từ ngữ giúp làm nổi bật ý chính, tránh dùng từ rườm rà.
- Phù hợp với ngữ cảnh thảo luận và đối tượng người nghe.
- Hỗ trợ người nói diễn đạt mạch lạc, tự tin, giúp người nghe dễ nắm bắt nội dung.
Phương tiện hỗ trợ:
- Bảng lớp và bút/phấn
- Giấy ghi ý, phiếu học tập
- Sơ đồ, bảng biểu tóm tắt ý chính
- Tranh ảnh, hình minh họa phù hợp
- Slide trình chiếu (PowerPoint)
Chuẩn bị nghe
- Tìm hiểu trước về đề tài, nội dung của vấn đề xã hội được đưa ra thảo luận; xác định quan điểm cá nhân trong cách nhìn nhận, đánh giá vấn đề.
- Suy đoán về ý kiến có thể liên quan đến vấn đề xã hội được thảo luận; hình dung xem các ý kiến đó dựa trên những lí lẽ gì.
Thảo luận
Người nói:
- Trình bày quan điểm, dùng lí lẽ và bằng chứng để bảo vệ quan điểm
Người nghe
- Có thái độ tôn trọng, đặc biệt quan tâm đến cảm xúc của người nói.
- Ghi chép những ý tưởng trong phần nói đã khiến bạn thực sự thấy hứng thú hoặc những điểm bạn còn băn khoăn muốn trao đổi.
- Chú ý đến phong thái của người thuyết trình (ví dụ: sự tự tin, khả năng điều tiết giọng nói, ngôn ngữ, cử chỉ, ánh mắt...).
Kiểm tra và chỉnh sửa:
Người nói:
- Xem xét lại nội dung và cách thức trình bày, từ đó bổ sung (nếu cần).
Người nghe:
- Tự đánh giá cách nghe của bản thân:
+ Kiểm tra lại thông tin thu được từ người nói.
+ Tự xác định các lỗi cần khắc phục khi nghe (đã hiểu và nắm được nội dung chính của bài trình bày chưa? Thái độ khi nghe bạn trình bày thế nào?)
Bình luận