Bộ tranh “Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ” (十二月月令圖) gồm 12 bức họa trục vẽ trên lụa, miêu tả cảnh vật và sinh hoạt theo từng tháng âm lịch từ tháng Giêng đến tháng Chạp. Theo tư liệu của bảo tàng, bộ tranh không ghi rõ năm hoàn thành, chỉ cho biết được thực hiện vào đầu niên hiệu Càn Long, do các họa sĩ họa viện cung đình triều Thanh vẽ.
Hôm nay chúng ta hãy cùng bước sang tháng bảy trong bộ tranh này nhé.

Tháng 7 là lúc thời tiết chuyển sang giai đoạn cuối hè, ánh sáng và nhiệt độ có nhiều phần dễ chịu hơn. Con người trong tranh không còn gồng mình chống nóng như đầu mùa mà bắt đầu thưởng ngoạn thiên nhiên. Chủ đề chính của bức tranh lần này là hoạt động thuộc lễ mình tạm dịch là “cầu khéo” (乞巧) – một nghi lễ truyền thống trong tháng 7. Các nữ nhân thiết lập bàn lễ dưới trăng trong đêm ngày 7 tháng 7, cầu mong may mắn, khéo léo trong việc thêu thùa, may vá, nghề thủ công, biểu thị trách nhiệm nội trợ trong gia đình. Và dần trở thành lễ mang tính lãng mạn kết nối với truyền thuyết Ngưu Lang - Chức Nữ, lễ cầu duyên.





Ban đêm dưới trăng, các cô gái bày bàn mâm, hoa quả, trái cây, đồ may, cắm kim, đặt chỉ, làm các bài khẩn cầu kỹ nghệ thủ công. Còn có xỏ kim dưới ánh trăng, nếu luồn chỉ qua lỗ kim được thì được xem là khéo léo. Người xưa còn cúng bánh, trái, rót nước, làm thơ, ngắm sao. Ngoài mong khéo tay, lễ còn mang tính kết nối nữ giới, trao đổi kỹ thuật. Rất thú vị phải không nào.

Vào tháng 7 hẳn không thể không nhắc đến truyền thuyết Ngưu Lang - Chức Nữ. Truyền thuyết kể rằng, thủa xa xưa giữa muôn tầng mây của Thiên giới, có nàng Chức Nữ, một tiên nữ tài hoa, khéo dệt lụa cho bầu trời. Nàng gặp Ngưu Lang, một chàng trai trần gian hiền lành, chăm chỉ, và tình yêu giữa hai người nảy nở tự nhiên như một phép nhiệm màu. Nhưng luật Trời vốn nghiêm, Vương Mẫu không cho phép tiên và người kết duyên, nên bắt Chức Nữ trở về Thiên đình, Ngưu Lang đau đớn khôn nguôi, khoác lên mình tấm da trâu thần và cưỡi mây đuổi theo. Khi chàng sắp chạm tới, Vương Mẫu liền rút trâm ngọc vạch ngang bầu trời, hóa thành dải Ngân Hà, chia đôi hai nơi.
Cảm động trước sự chung thủy của hai người họ, Thiên Đế cho phép mỗi năm vào ngày mồng 7 tháng 7 âm lịch, muôn vàn chim Hỉ Thước sẽ bay lên trời, kết cánh bắc thành cầu Ô Thước vắt ngang dải Ngân Hà, để Ngưu Lang và Chức Nữ được đoàn tụ sau một năm xa cách.
Vậy câu chuyện ấy muốn lưu lại cho chúng ta điều gì. Không biết các cô gái trong triều Thanh khi cầu duyên cầu sự khéo léo có lắng nghe được tâm sự của Chức Nữ?
Đằng sau chiếc khung cửi ấy lại ẩn chứa một sứ mệnh thiêng liêng. Có chăng Chức Nữ muốn nhắc nhở thế nhân hiểu rằng, trong tình yêu và hôn nhân, điều quý giá nhất không phải là sắc đẹp hay của cải, mà là đạo nghĩa, lòng chân thành và đức hạnh. Chức Nữ vốn là Dao Nữ trên Thiên giới, giỏi nghề dệt và chăm chỉ, tượng trưng cho sự khéo léo, tinh tế và tấm lòng chuyên nhất của người phụ nữ. Khi nàng kết duyên cùng Ngưu Lang, người nông phu hiền lành, hiếu thuận, đó chính là cách để Thiên giới chỉ dạy rằng phẩm chất cao quý của con người mới là điều cảm động được Trời đất.
Việc Vương Mẫu chia cắt đôi lứa không chỉ là sự trừng phạt, mà là một phép thử để nhân gian ghi nhớ giá trị của tình nghĩa thủy chung. Ngưu Lang và Chức Nữ được gặp nhau mỗi năm một lần lại để nhắc con người biết trân trọng yêu thương, giữ lòng son sắt trong gian khó.

Truyền thuyết còn kể rằng những bé trai chưa đầy sáu tuổi, vào đêm Thất Tịch nằm dưới giàn nho, có thể nghe thấy lời thì thầm của Ngưu Lang và Chức Nữ, nhưng họ không nói bằng ngôn ngữ hiện đại của chúng ta. Không biết họ nói chuyện gì nhỉ? Họ có phiền muộn với tình yêu của thời nay không?







Tranh: Tháng Bảy – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ
Họa sĩ: Các họa sĩ cung đình triều Thanh
Hiện lưu giữ tại: Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc
Chất liệu: Màu và mực trên lụa
Kích thước: 175 × 97 cm
Thông tin bản quyền & sử dụng hình ảnh: Tác giả đã mất từ lâu, nên bản thân tác phẩm nghệ thuật lịch sử này là tác phẩm cổ, không còn bản quyền tác giả theo luật hiện đại. Tuy nhiên, hình ảnh số hóa và quyền sử dụng ảnh do bảo tàng Cố Cung quản lý có điều kiện riêng.
- Hình ảnh độ phân giải thấp (1 mega‑pixel): được cấp theo chứng nhận CC0, nghĩa là public domain contribution. Không cần ghi nguồn, sử dụng tự do.
- Hình ảnh độ phân cao hơn (6 mega‑pixel): được cấp theo giấy phép CC BY 4.0 (Creative Commons Attribution 4.0). Được sử dụng mà không phải xin phép, miễn là có ghi nguồn rõ ràng, nêu tên bảo tàng (National Palace Museum, Taipei) hoặc bằng tiếng Trung hoặc Anh như bảo tàng yêu cầu.
- Dù ảnh sử dụng được, nếu dùng ảnh để sản xuất sản phẩm thương mại, nên tránh để người xem nhầm tưởng là sản phẩm do bảo tàng làm.
Link tải ảnh từ bảo tàng: https://digitalarchive.npm.gov.tw/Collection/Detail/6744?dep=P
(Ảnh trên kênh mình đã bị nén lại, nên nếu bạn muốn sử dụng ảnh nét hơn, gợi ý bạn tải trực tiếp từ nguồn bảo tảng, bản 6 mega-pixel sẽ giúp bạn có cảm nhận từng đường vân của tấm lụa, từng nét mực, trải nghiệm ngắm tranh sẽ chân thực hơn nữa.)


![Họa sĩ cung đình, Tháng Bảy – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ (清畫院畫十二月月令圖七月), triều Thanh [12]](https://image5-us-west.cloudokyo.cloud/image/v3/d6/94/08/d69408f8-e000-4597-811c-752af0c98735/672.webp)
Bình luận