Bộ tranh “Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ” (十二月月令圖) gồm 12 bức họa trục vẽ trên lụa, miêu tả cảnh vật và sinh hoạt theo từng tháng âm lịch từ tháng Giêng đến tháng Chạp. Theo tư liệu của bảo tàng, bộ tranh không ghi rõ năm hoàn thành, chỉ cho biết được thực hiện vào đầu niên hiệu Càn Long, do các họa sĩ họa viện cung đình triều Thanh vẽ.
Hôm nay chúng ta hãy cùng bước sang tháng tư trong bộ tranh này nhé.

Tháng tư âm lịch trong văn hoá Trung Hoa là lúc xuân đã chín, hoa nở rộ, cây cỏ hồi sinh. Việc vẽ một cảnh “hoa – mưa xuân – vườn” phản ánh sự hoà hợp giữa người và thiên nhiên. Việc xuất hiện hoa mẫu đơn và ngọc lan là biểu tượng cho vẻ đẹp giàu sang, phú quý và sự nở rộ của vận nước.


Việc “tản bộ dưới mưa xuân” cho thấy sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, đồng thời ẩn dụ về “sự sinh sôi” của mùa xuân. Hình ảnh ô giấy hay quạt là chi tiết rất tinh tế trong hội họa cung đình, cho thấy độ sang trọng và nhịp sống khoan thai.







Khung cảnh cung đình nhưng không khô cứng, có vui chơi, có nông vụ, thể hiện tư tưởng “văn trị” và “nông trị” kết hợp, như muốn nói rằng hoàng triều tốt là khi cả cung đình và dân gian đều hài hoà.

Đây là hình ảnh phụ nữ dân gian hái dâu nuôi tằm, một nghề quan trọng trong mùa xuân, gắn liền với ngành tơ lụa. Trong văn hoá Trung Hoa, tháng Tư là thời điểm công việc nuôi tằm bắt đầu. Triều đình cũng thường có lễ “tự mình chăm tằm”, hoàng hậu đích thân ra đồng hái dâu, thể hiện sự quan tâm của triều đình với nông tang.
Theo sử triều Minh – Thanh, vào tháng 3 hoặc tháng 4 âm lịch, khi lá dâu vừa ra, hoàng hậu sẽ ra khu vườn riêng trong hậu cung trồng dâu và nuôi tằm. Bà tự tay hái vài lá dâu, dâng tế tổ mẫu Nghi, vị nữ thần tằm tang, rồi cho tằm ăn. Sau đó, các cung nữ sẽ nối tiếp công việc nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa. Khi tằm hóa kén, có lễ thu kén, biểu thị thành quả của nữ công và lòng trời thuận. Lụa được dệt từ tằm cung đình này sẽ dùng cho tế lễ, sau đó may phục lễ cho hoàng hậu, và ban tặng cho quan lại có công, rất thiêng liêng. Đây không chỉ là công việc tượng trưng, nó như muốn nhắc nhở chúng ta vạn sự vạn vật đều được Thần lưu cấp, có phải mỗi món đồ chúng ta được mặc càng thêm trân quý biết bao.

Tranh: Tháng Tư – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ
Họa sĩ: Các họa sĩ cung đình triều Thanh
Hiện lưu giữ tại: Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc
Chất liệu: Màu và mực trên lụa
Kích thước: 175 × 97 cm
Thông tin bản quyền & sử dụng hình ảnh: Tác giả đã mất từ lâu, nên bản thân tác phẩm nghệ thuật lịch sử này là tác phẩm cổ, không còn bản quyền tác giả theo luật hiện đại. Tuy nhiên, hình ảnh số hóa và quyền sử dụng ảnh do bảo tàng Cố Cung quản lý có điều kiện riêng.
- Hình ảnh độ phân giải thấp (1 mega‑pixel): được cấp theo chứng nhận CC0, nghĩa là public domain contribution. Không cần ghi nguồn, sử dụng tự do.
- Hình ảnh độ phân cao hơn (6 mega‑pixel): được cấp theo giấy phép CC BY 4.0 (Creative Commons Attribution 4.0). Được sử dụng mà không phải xin phép, miễn là có ghi nguồn rõ ràng, nêu tên bảo tàng (National Palace Museum, Taipei) hoặc bằng tiếng Trung hoặc Anh như bảo tàng yêu cầu.
- Dù ảnh sử dụng được, nếu dùng ảnh để sản xuất sản phẩm thương mại, nên tránh để người xem nhầm tưởng là sản phẩm do bảo tàng làm.
Link tải ảnh từ bảo tàng: https://digitalarchive.npm.gov.tw/Collection/Detail/6739?dep=P
(Ảnh trên kênh mình đã bị nén lại, nên nếu bạn muốn sử dụng ảnh nét hơn, gợi ý bạn tải trực tiếp từ nguồn bảo tảng, bản 6 mega-pixel sẽ giúp bạn có cảm nhận từng đường vân của tấm lụa, từng nét mực, trải nghiệm ngắm tranh sẽ chân thực hơn nữa.)


![Họa sĩ cung đình, Tháng Tư – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ (清畫院畫十二月月令圖四月), triều Thanh [09]](https://image3-us-west.cloudokyo.cloud/image/v3/b8/e4/2f/b8e42fbb-4357-4d23-8beb-99d96332e340/672.webp)
Bình luận