Bộ tranh “Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ” (十二月月令圖) gồm 12 bức họa trục vẽ trên lụa, miêu tả cảnh vật và sinh hoạt theo từng tháng âm lịch từ tháng Giêng đến tháng Chạp. Theo tư liệu của bảo tàng, bộ tranh không ghi rõ năm hoàn thành, chỉ cho biết được thực hiện vào đầu niên hiệu Càn Long, do các họa sĩ họa viện cung đình triều Thanh vẽ.
Hôm nay chúng ta hãy cùng bước sang tháng sáu trong bộ tranh này nhé.

Tháng Sáu ứng với tiết “Tiểu thử” và “Đại thử” (khoảng cuối tháng 6 – giữa tháng 7 dương lịch), là giai đoạn nóng nhất trong năm. Trong Lễ ký - Nguyệt lệnh có ghi: “Tháng sáu, quan phụ trách phải chuẩn bị nơi tránh nóng cho dân.” Bức tranh vì vậy thể hiện tinh thần thuận thiên, người và thiên nhiên hài hòa, nghỉ ngơi đúng thời tiết.



Đạo gia dùng sự tĩnh tâm để điều hòa nóng nực. Vì vậy, cảnh tránh nóng ngắm sen không chỉ là thú chơi mà còn là ẩn dụ cho dưỡng tâm, biểu tượng cho sự trong sáng giữa mùa nhiệt.



Trong gian lầu hai tầng bằng gỗ, các nhân vật quý tộc ngồi nơi lan can, phe phẩy quạt, trò chuyện thư thả và ngắm cảnh hồ sen phía trước. Không gian này là thuỷ tạ, dạng kiến trúc bên hồ thường dùng trong cung đình để ngắm cảnh, làm thơ, hoặc tránh nóng mùa hè. Từng chi tiết như rèm xanh buông nhẹ, bàn sách, bình hoa, hay chén trà đều thể hiện nhịp sống thanh nhàn, tao nhã.


Ở trung cảnh, thuyền nhỏ trôi trên hồ. Trên thuyền là các thiếu nữ cung đình tay cầm cần hái sen, bình hoa. Hình ảnh này bắt nguồn từ truyền thống lâu đời trong thi họa Trung Hoa: hái sen tháng sáu là biểu tượng của tuổi trẻ, thuần khiết và tình yêu mùa hạ.


Cảnh vật quanh đó gồm liễu rủ, hạc, cá chép, đôi khi thêm đá giả sơn – các yếu tố phong thuỷ gắn liền với cung đình. Liễu rủ – uyển chuyển, mềm mại, biểu trưng cho nữ tính. Sen – thanh khiết. Hạc – trường thọ, thanh cao. Nước trong hồ – yếu tố làm mát, tượng trưng cho âm nhu cân bằng với dương khí mùa hạ.



Tranh: Tháng Sáu – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ
Họa sĩ: Các họa sĩ cung đình triều Thanh
Hiện lưu giữ tại: Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc
Chất liệu: Màu và mực trên lụa
Kích thước: 175 × 97 cm
Thông tin bản quyền & sử dụng hình ảnh: Tác giả đã mất từ lâu, nên bản thân tác phẩm nghệ thuật lịch sử này là tác phẩm cổ, không còn bản quyền tác giả theo luật hiện đại. Tuy nhiên, hình ảnh số hóa và quyền sử dụng ảnh do bảo tàng Cố Cung quản lý có điều kiện riêng.
- Hình ảnh độ phân giải thấp (1 mega‑pixel): được cấp theo chứng nhận CC0, nghĩa là public domain contribution. Không cần ghi nguồn, sử dụng tự do.
- Hình ảnh độ phân cao hơn (6 mega‑pixel): được cấp theo giấy phép CC BY 4.0 (Creative Commons Attribution 4.0). Được sử dụng mà không phải xin phép, miễn là có ghi nguồn rõ ràng, nêu tên bảo tàng (National Palace Museum, Taipei) hoặc bằng tiếng Trung hoặc Anh như bảo tàng yêu cầu.
- Dù ảnh sử dụng được, nếu dùng ảnh để sản xuất sản phẩm thương mại, nên tránh để người xem nhầm tưởng là sản phẩm do bảo tàng làm.
Link tải ảnh từ bảo tàng: https://digitalarchive.npm.gov.tw/Collection/Detail/6743?dep=P&utm
(Ảnh trên kênh mình đã bị nén lại, nên nếu bạn muốn sử dụng ảnh nét hơn, gợi ý bạn tải trực tiếp từ nguồn bảo tảng, bản 6 mega-pixel sẽ giúp bạn có cảm nhận từng đường vân của tấm lụa, từng nét mực, trải nghiệm ngắm tranh sẽ chân thực hơn nữa.)


![Họa sĩ cung đình, Tháng Sáu – Thập nhị nguyệt nguyệt lệnh đồ (清畫院畫十二月月令圖三月), triều Thanh [11]](https://image3-us-west.cloudokyo.cloud/image/v3/cd/a5/f5/cda5f52a-fff8-44b1-b9bc-add3886b6fd8/672.webp)
Bình luận