HỨNG CƠN THỊNH NỘ THUẾ TỪ TRUMP, CÔNG NGHIỆP CANADA SÁT MÉP VỰC KHỦNG HOẢNG

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
1.7K Lượt xem video·6 thg 10, 2026
HỨNG CƠN THỊNH NỘ THUẾ TỪ TRUMP, CÔNG NGHIỆP CANADA SÁT MÉP VỰC KHỦNG HOẢNG
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Ngày 1 tháng 1 năm 2027, đó là con số mà hàng trăm nghìn công nhân ở Ontario đang nhìn vào
mỗi sáng thức dậy, như nhìn một chiếc đồng hồ đếm ngược. Đến ngày đó, xe hơi Canada bán sang Mỹ
sẽ chịu thuế tới 50%, và trái tim công nghiệp ô tô, công nghiệp thép của cả một vùng có thể ngừng đập.
Nhưng thưa quý vị, câu chuyện hôm nay không chỉ là chuyện thuế quan của ông Trump,
bởi cùng chung một cơn bão ấy, Hàn Quốc chọn một đường đi, còn Canada lại chọn một con đường hoàn toàn
khác. Một bên giữ được ghế ngồi ở bàn đàm phán, một bên tự đứng dậy rời đi.
Vậy thì điều gì đã khiến chính phủ của Thủ tướng McCarney đưa ra những đức cờ khiến cơn bão thêm
dữ dội? Vì sao lời giải cho cuộc khủng hoảng này thật ra rất rõ ràng, nhưng lại đang bị khóa chặt
trong chính sách của Ottawa? Và cái giá thật sự, rốt cuộc, ai là người phải trả?
Mời quý vị cùng chúng tôi đi tìm câu trả lời trong video ngày hôm nay.
Thưa quý vị, trái tim công nghiệp ô tô và thép của Ontario đang hứng chịu cú sốc nặng nề nhất trong
nhiều thập kỷ. Nguyên nhân trước mắt là thuế quan của Mỹ và cơn hụt hơi của làn sóng xe điện.
Nhưng với những người không đứng về phía chính phủ McCarney, câu chuyện không dừng lại ở đó. Họ đặt
ra một câu hỏi gai góc hơn nhiều. Giữa cùng một cơn bão thuế quan, vì sao Canada lại chọn những
nước cờ khiến cơn bão thêm dữ dội, và vì sao lời giải cho khủng hoảng lại đang bị khóa trong
chính sách của Ottawa? Muốn hiểu sức nặng của những gì đang xảy ra, trước hết phải thấy ngành ô tô giữ
vị trí như thế nào trong nền kinh tế Canada. Theo Bộ Đổi Mới, Khoa học và Phát triển Kinh tế
Canada, ngành này nuôi hơn 125.000 việc làm trực tiếp, kéo theo khoảng 427.000 việc làm gián tiếp,
và đóng góp 16,8 tỷ đô la Canada vào GDP năm 2024. Xe hơi là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai của
nước này, đạt 46,5 tỷ đô la, trong đó 92% bán sang Mỹ. Cũng theo chính phủ Canada, hơn 90% xe và 60%
linh kiện ô tô sản xuất trong nước đều chảy sang thị trường Mỹ. Những con số ấy cho thấy vì sao mỗi nhà
máy đóng cửa lại là một cú đánh lan xa khỏi cánh cổng của nó. Hiệp hội các nhà sản xuất xe Canada
ước tính, cứ một việc làm lắp dắp ô tô sẽ kéo theo khoảng 10 việc làm khác ở hai đầu chuỗi cung ứng.
Khi Stellantis rời khoảng 3.000 việc làm từ Brampton sang Mỹ, khi GM dừng dây chuyền
Brightdorf tại nhà máy CAMI, kiến chừng 1.000 công nhân không còn xe để lắp dắp.
Khi nhà máy Oshawa cắt một ca và cho nghỉ khoảng 500 người, thì người mất việc không chỉ là công
nhân đứng máy, đó còn là thợ cơ khí ở sưởng linh kiện, tài xế xe tải, công nhân kho bãi,
cả chủ quán ăn trưa ngay trước cổng nhà máy nữa. Ngành thép cũng rơi vào cảnh tương tự.
Ngày 28 tháng 9, Stelco thông báo tạm ngừng vô thời hạn các dây chuyền cán nguội và mạ
tại Hamilton, ảnh hưởng tới 500 lao động. Trước đó, tháng 12 năm 2015,
Angoma đã cho hơn 1.000 người nghỉ việc tại Saône St-Marie. Thép vốn là nguyên liệu đầu vào
cho chính ngành ô tô, cho xây dựng và nông nghiệp, nên mỗi lần một nhà máy thép thua hẹp là một
mát xích công nghiệp của cả vùng bị rút đi. Vệ thường ấy đã hẳn lên số liệu việc làm.
Riêng tháng 1 năm 2026, ngành chế tạo mất 28.000 việc làm, còn Ontario mất tới 67.000.
Đến tháng 8 năm 2026, Windsor-Sania, thủ phủ ô tô của Canada, có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất tỉnh,
lên tới 8,7%. Điều đáng sợ nhất không nằm ở những con số hôm nay, mà ở cơ chế lan
truyền phía sau chúng. Một nhà máy lắp ráp đóng cửa thì các nhà cung cấp linh kiện mất khách,
nhà cung cấp thu hẹp thì chuỗi cung ứng mỏng dần. Và chuỗi cung ứng càng mỏng, Canada càng kém hấp
dẫn trong mắt những hãng xe đang cân nhắc đặt mẫu mới tại đây. Đó chính là thông điệp Stellantis
gửi tới Ottawa. Theo Thủ tướng Carney, lãnh đạo toàn cầu của hãng cho biết họ đang xem xét đưa
một mẫu xe khác về Brampton, xong quyết định còn chờ sự chắc chắn hơn về thương mại.
Nghĩa là mỗi tháng bất định trôi qua, Canada không chỉ mất việc làm hiện có mà còn đánh rơi cả
những khoản đầu tư tương lai. Một nhà máy có thể mở lại, nhưng một chuỗi cung ứng đã tan giá thì phải
mất nhiều năm mới dựng lại được. Lời giải thật ra không có gì bí ẩn. Canada cần một thỏa thuận
thương mại về Mỹ. Khi 92% xe xuất khẩu đổ về một thị trường duy nhất, không chiến lược đa dạng hóa
nào thay thế được thị trường đó trong vài năm. Một thỏa thuận cắt giảm hoặc xóa bỏ thuế quan sẽ trả lại
cho Stelco thị trường đã mất, trả cho Stellantis sự yên tâm để đặt mẫu xe mới ở Brampton,
và trả cho Windsor những ca làm việc đã biến mất. Nhưng chính ở đây lại lộ ra chỗ vướng của lời giải.
Chính sách đối ngoại của Canada đang bị khóa bởi chính ông Carney. Chớ treo là chính phủ của ông luôn
theo đuổi một tầm nhìn chiến lược gắn bó với lợi ích từ Trung Quốc. Và những gì ngành công nghiệp Canada
đang gánh chịu, nói cho cùng, chẳng khác nào cỗng rắn cắn gà nhà, là hệ quả của ba nước cờ sai lầm
nối tiếp nhau. Nước cờ, thứ nhất, là thỏa thuận với Bắc Kinh. Tháng 1 năm 2026, trong chuyến thăm
Trung Quốc, ông Carney đồng ý cho tối đa 49.000 xe điện Trung Quốc vào Canada mỗi năm với mức thuế
6,1%, con số sẽ nâng lên khoảng 70.000 xe sau 5 năm. Đổi lại, việc Trung Quốc giảm thuế đối với dầu
cải và nông sản Canada. Trong khi chỉ mới năm 2024, Canada còn cùng Mỹ áp thuế 100% lên xe điện Trung Quốc.
Đây là một nghịch lý cay đắng. Đúng lúc các nhà máy ô tô Ontario cắt ca và xa thải, Ottawa lại mở cửa
cho xe điện Trung Quốc. Đáng lo hơn, nước cờ này chạm thẳng vào nối ám ảnh lớn nhất của Washington.
Tổng thống Trump viết rằng, nếu ông Carney tưởng có thể biến Canada thành chạm trung chuyển cho hàng Trung Quốc
vào Mỹ, thì đó là một sai lầm nghiêm trọng, đồng thời đe dọa áp thuế 100% lên toàn bộ hàng hóa Canada.
Nếu nước này ký thỏa thuận với Trung Quốc. Vấn đề là khi những quốc gia đang đóng vai điểm
trung chuyển hàng Trung Quốc đều bị Washington sơ gáy và áp chế độ giám sát ngặt nghèo nhất,
thì chỉ với một bước đi, Canada đã tự đặt mình vào đúng chức rổ ấy. Cũng phải ghi nhận rằng,
ông Carney nhanh chóng thanh minh Canada không có ý theo đuổi Hiệp định Thương mại Tự do với Trung Quốc
rằng thỏa thuận chỉ giảm thuế ở vài lĩnh vực, nhưng trong ngoại giao, tín hiệu một khi đã phát đi thì rất khó thù về.
Nước cờ thứ hai là lời tuyên bố tại Davos, cũng trong tháng 1 năm 2026,
phát biểu ở Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông Carney nói rằng thế giới đang ở giữa một sự
giạn vỡ chứ không phải một giai đoạn chuyển tiếp, và kêu gọi các cường quốc tầm trung siết chặt hợp tác
để đương đầu với sức ép cùng những lời đe dọa. Bài phát biểu được giới quan sát quốc tế tán thưởng,
thế nhưng sau chuyến đi Trung Quốc, và nhất là sau bài diễn văn này, quan hệ của ông với Trump đã tháo găng.
Một nhà lãnh đạo nổi lên như tiếng nói tập hợp các nước để đối chọn với Mỹ thì khó lòng
cùng lúc là người được Washington ưu ái tại bàn đàm phán.
Nước cờ thứ ba là rời bàn đàm phán. Ngày 21 tháng 8, ông Carney quyết định đình chỉ
thương lượng với Mỹ và triệu hồi đoàn đàm phán về Ottawa, tuyên bố Canada sẽ đáp trả
thuế quan của Mỹ từng đô la một. Ba ngày sau, ngày 24 tháng 8, ông Trump tuyên bố tăng gấp đôi
thuế với xe hơi, xe tải và linh kiện ô tô Canada lên 50%, bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.
Các biện pháp trả đũa mới của Canada thì có hiệu lực từ ngày 8 tháng 9 năm 2026.
Đây là sai lầm lớn nhất, và cũng là thời điểm cái giá phải trả trở nên đắt nhất đối với chính phủ
cầm quyền. Khi ngành ô tô phụ thuộc 92% vào một thị trường, mỗi nước leo thang đều là ván đặt
cược bằng sinh kế của hàng trăm nghìn người lao động. Giờ đây, ngày 1 tháng 1 năm 2027,
đã trở thành chiếc đồng hồ đếm ngược treo lơ lửng trên đầu cả ngành ô tô Ontario.
Giờ đây, sức khép chính trị cũng đang rồn cả lên vai ông Carney. Từ phe đối lập,
lãnh đạo đảng bào thủ Pierre Oliver lấy mục tiêu thương mại không thuế
quan làm điều kiện tối thiểu, đề xuất xóa bỏ thuế đối với thép, nhồm, ô tô và gỗ xẻ của Canada.
Kèm theo một thỏa thuận ô tô song phương mới. Ông cũng nói thẳng rằng chính phủ
Carney phải là bên dẫn dắt đàm phán với Trump. Thông điệp rất rõ ràng, nếu ông không làm được,
cử tri sẽ hỏi ai làm được. Từ phía công đoàn và các cộng đồng công nghiệp,
cơn giận đang dâng lên. Một lãnh đạo công đoàn gọi các đợt sao thải là cái giá thật của sự hỗn
loạn thuế quan và những màn đấu trí chính trị. Còn với công nhân Hamilton, câu hỏi lại hết sức đời
thường. Giáng sinh đã cận kề, mà họ không biết đợt nghỉ việc sẽ kéo dài đến bao giờ.
Chính phủ thậm chí còn phải đối đầu với cả doanh nghiệp. Ông Carney cho rằng Stanco đã bội
ước những cảm kết đưa ra khi được mua lại hồi năm 2024 và dọa sách kiện. Nhưng CEO của công
ty mẹ đáp lại rằng quyền bán thép tự do vào Mỹ vốn là một phần của chính thỏa thuận đó.
Khi một chính phủ phải kiện chính những doanh nghiệp mà nó muốn giữ chân,
thì đó chính là dấu hiệu của một chính sách đang tuột khỏi tầm kiểm soát.
Ngom tất cả lại, ông Carney đang kẹt trong một chiếc bẫy hai đầu. Nếu quay lại bàn đàm phán
và chấp nhận các điều kiện cứng rắn của Mỹ, ông sẽ bị xem là đầu hàng, phàn lại chính hình ảnh
nhà lãnh đạo dám đứng lên trước trăm mà ông đã dày công tạo dựng, từ Davos cho đến quyết định rời
bàn đàm phán. Còn nếu giữ nguyên lập trường, mỗi tuần qua đi lại thêm một dây chuyền ngừng chạy,
thêm một đợt sa thải và chiếc kim đồng hồ tới ngày 1 tháng 1 năm 2027 là nhất cần hơn.
Đó chính là cái giá của việc biến chính sách thương mại thành tuyên ngôn chính trị. Một bài phát biểu
được cả thế giới ngợi khen có thể làm nên tên tuổi một nhà lãnh đạo, nhưng không trả giúp khoản
thế chấp nhà cho một người công nhân ở Windsor. Dĩ nhiên, theo lập luận của ông Carney,
một thỏa thuận tôi còn nguy hiểm hơn là không có thỏa thuận rằng kinh tế Canada đang tạo việc làm
nhanh gấp bốn lần Mỹ và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đang ở mức cao nhất trong hai thập kỷ.
Số liệu của Ontario cũng cho thấy trong quý II năm 2026,
việc làm toàn tỉnh vẫn tăng 0,8% so với cùng kỳ. Các doanh nghiệp như Stelco hay Stellantis đều
chỉ thẳng thuế quan của Mỹ là nguyên nhân chính. Theo chính quyền liên bang và cấp tỉnh,
Stelco đã từ chối những đề nghị hỗ trợ trước khi đi đến quyết định sa thải. Ngay cả với thỏa
thuận Trung Quốc, chính phủ cũng lập luận rằng nó giúp nông dân trong cải dầu thoát khỏi mức thuế 85%
của Bắc Kinh. Dưới phân tích thì nhắc rằng phần lớn những lời đe dọa thuế quan mà Trump nhằm
vào Canada suốt năm qua rốt cuộc đã không thành hiện thực mà còn gây thiệt hại cho chính nước Mỹ.
Theo Oxford Economic, nếu mức thuế 50% với ô tô Canada được áp dụng, các bang miền Trung Tây
như Kentucky, Michigan và Indiana sẽ hứng chịu tác động nặng nẻ bất tương xứng bởi họ gắn chặt
với chuỗi cung ứng ô tô của Canada. Thế nhưng, những lý lẽ của chính phủ Carney lại để lộ không ít
điểm thiếu thuyết phục trong mắt người dân Canada. Chỉ cần đặt từng lập luận vào đúng bối cảnh
của nó là thấy, phần lớn đều đúng về mặt kỹ thuật nhưng lại khéo che đi đúng chỗ đang chảy máu nhiều nhất.
Lập luận thứ nhất rằng một thỏa thuận tồi còn nguy hiểm hơn không có thỏa thuận.
Ông Carney cho rằng các nhà đàm ván Mỹ đã đưa ra những điều khoản có thể biến các ngành công nghiệp
cốt lõi của Canada thành những công ty con trên thực tế của Mỹ và những thay đổi vào food trot của
phía Mỹ là không không bằng, không hợp lý về mặt kinh tế. Về nguyên tắc, đó là một lập trường chính đáng.
Nhưng nó đã bỏ qua một sự thật đó là, cái giá của việc không có thỏa thuận không nằm ở tương lai
mà đang được trả ngay lúc này bởi công nhân ở Hamilton, Windsor và Brampton. Và lựa chọn thực sự
chưa bao giờ đơn giản là thỏa thuận tồi hay không thỏa thuận, mà là chấp nhận nhuận bộ ở đâu
để giữ lại điều quan trọng nhất. Chỉ ba ngày sau khi Ottawa rời bài đàm phán,
Washington công bố mức thuế 50% với ô tô Canada kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Nguyên tắc
thì không tự giữ nổi một nhà máy. Lập luận thứ hai rằng Canada đang tạo việc làm nhanh gấp
bốn lần Mỹ. Vâng, đây là một con số mang màu sắc chính trị, và nó giấu đi cách thị trường lao động
Canada thật sự đang vận hành. Tháng 1 năm 2026, tỷ lệ thất nghiệp giảm còn 6,5%, mức thấp nhất trong
16 tháng, dù cả nước mất gần 25.000 việc làm. Lý do là số người tham gia thị trường lao động ít đi.
Theo một được tính, riêng trong tháng đó có khoảng 119.000 người rơi khỏi lực lượng lao động.
Các nhà kinh tế còn lưu ý rằng dân số Canada được dự báo sẽ giảm trong năm 2026,
cho nên là tỷ lệ thất nghiệp vẫn có thể tiếp tục đi xuống ngay cả khi mà việc làm đang bất đi.
Một con số đẹp mà có phần được tạo ra nhờ chính người lao động bỏ cuộc,
thì nó không nên được đem ra để khoe khoang như một thành tích.
Lập luận thứ ba, rằng việc làm ở Ontario vẫn đang tăng. Đúng là trong quý II năm 2026,
việc làm toàn tỉnh này tăng 0,8% so với cùng kỳ. Nhưng con số ấy gộp chung những ngành đang sung sức
như dịch vụ và xây dựng ở Toronto, với những ngành đang chảy máu như ô tô và thép.
Hãy nhìn xuống bên dưới con số trung bình. Riêng tháng 8 năm 2026, Ontario mất 18.100 việc làm.
Windsor-Sania, thủ phủ ô tô của Canada, có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất tỉnh,
ở mức 8,7%. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên Ontario lên tới 16,2%. Và sau một năm sống chung với
thuế quan, ngành chế tạo đã mất khoảng 51.000 việc làm. Một tỉnh hoàn toàn có thể tăng việc làm
ngay cả khi trái tim công nghiệp của nó đang ngừng đập từng nhiệm.
Lập luận thứ tư, rằng vốn FDI cao nhất trong hai thập kỷ, con số tổng này cần được mổ xẻ
trước khi ăn mừng. Về bản chất, FDI bao gồm cả các thương vụ thâu tóm doanh nghiệp sẵn có và đầu tư
vào tài nguyên, chứ không đồng nghĩa với nhà máy mới hay việc làm mới. Ngịch lý nằm ngay trước mắt.
Đúng vào lúc FDI được cho là đạt đỉnh, những dự án sản xuất lớn nhất của Ontario lại đang bị hoán,
bị bán hoặc bị rời đi, từ Brampton đến Cammy. Nếu dòng vốn thực sự chảy vào,
thì nó đang không chảy tới nơi cần nó nhất. Lập luận thứ năm, rằng doanh nghiệp tự chọn
xa thải và Stelco từ chối hỗ trợ. Đúng là chính quyền liên bang và tỉnh đã ngỏ ý hỗ trợ Stelco,
nhưng bị từ chối. Thế nhưng, trợ cấp tạm thời không thể thay cho một thị trường đã mất.
Khi nhu cầu đối với sản phẩm cán nguội và mạ kém của Stelco suốt gần 25% vì thuế quan Mỹ,
một gói hỗ trợ chỉ kéo dài thời gian chờ đợi, chứ không chạm tới gốc dễ.
Nhiệm vụ của một chính phủ không phải là trả lương cho những dây chuyền không có đơn hàng,
mà là mở lại cánh cửa thị trường cho chúng. Lập luận thứ sáu, rằng thỏa thuận với Trung Quốc
giúp ích cho nông dân. Đúng là mức thuế Bắc Kinh áp lên dầu cải Canada đã giảm từ 85% xuống 15%.
Nhưng cần nhìn rõ ai được và ai mất. Phần lợi chủ yếu rơi vào tay nông dân miền Tây,
còn cái giá chính trị gồm cơn giận của Washington và mối nghi ngờ Canada đang trở thành trạm
trung chuyển cho hàng Trung Quốc lại đổ lên đầu vùng công nghiệp ô tô miền Đông,
nơi 92% xe xuất khẩu buộc phải đi qua biên giới Mỹ. Lập luận thứ bảy, rằng phần lớn lời
đe dọa của Trump rốt cuộc không thành hiện thực. Đây là lý lẽ yếu nhất.
Lời dọa áp thuế 100% vì thỏa thuận với Trung Quốc quả thật chưa xảy ra,
nhưng những đòn đánh quan trọng nhất nhằm vào Ontario thì đều đã thành sự thật.
Thuế 25% với xe sản xuất tại Canada từ tháng 4 năm 2025, thuế 50% với thép và mức thuế 50%
với ô tô Canada đã được ấn định cho ngày 1 tháng 1 năm 2027. Những lời đe dọa không thành hiện thực
là những đòn ít gây đau nhất, còn những đòn gây đau nhất thì đã ráng xuống rồi.
Lập luận thứ tám, rằng Ottawa vẫn còn lá bài mặt cả. Theo Oxford Economic, các bang miền Trung Tây
như Kentucky, Michigan và Indiana sẽ chịu tác động nặng nề bất tương xứng nếu mức thuế 50%
với ô tô Canada được áp dụng. Nhưng chính báo cáo ấy cũng chỉ ra rằng việc các nhà sản xuất ô tô Canada
mua linh kiện và hàng hóa từ Mỹ chỉ nuôi khoảng 0,12% việc làm của Mỹ, trong khi 92% xe xuất khẩu
của Canada lại đổ sang thị trường Mỹ. Đó là một quan hệ phụ thuộc bất cân xứng. Mỹ chỉ bị chày xước,
còn Canada bị đánh thẳng vào động mạch chủ. Lá bài ấy có thật, nhưng nhỏ hơn rất nhiều so với cách Ottawa phô ra.
Vâng thưa quý vị, tất cả những điều đó đã nói lên một câu chuyện. Đó là chính phủ Carney không nói sai.
Ontario có thể chưa sụp đổ toàn diện ngay trước mắt, và thuế quan Mỹ đúng là nguyên nhân trực tiếp.
Song những con số mà chính phủ đưa ra là con số trung bình và con số tổng,
con khủng hoảng thì luôn có địa chỉ cụ thể. Con số trung bình không sống ở Windsor, nhưng người mất việc thì có.
Canada không phải là đồng minh duy nhất của Mỹ đang phải bước trên sợi dây căng giữa Washington và Bắc Kinh.
Bên kia Thái Bình Dương, Hàn Quốc cũng đang đi đúng con đường ấy, và đặt hai trường hợp cạnh nhau,
ta sẽ thấy rõ hơn cái giá của từng lựa chọn. Hai nước có những điểm chung rất rõ,
cả hai đều là đồng minh được Mỹ bảo trợ an ninh. Canada qua NATO và Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ,
Hàn Quốc thì qua Hiệp ước Liên minh và lực lượng Mỹ đồn trú trên bán đảo. Cả hai đều phụ thuộc rất lớn
vào thị trường Mỹ, và cả hai đều xích lại gần Bắc Kinh đúng vào lúc quan hệ với Washington căng thẳng nhất.
Người phê phán gọi đó là đi đêm với Trung Quốc, còn chính phủ hai nước thì gọi đó là đa dạng hóa quan hệ.
Với Canada, đó là thỏa thuận tháng 1 năm 2026 mở cửa cho xe điện Trung Quốc,
còn với Hàn Quốc đó là việc Tổng thống Lee Jae-myung nối lại quan hệ với Bắc Kinh,
hai lần gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và thực hiện chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên
của một Tổng thống Hàn Quốc kể năm 2019. Năm 2024, khi còn là lãnh đạo đối lập,
ông Lee từng nói, Hàn Quốc chỉ cần nói xie xie với cả Trung Quốc và Đài Loan.
Lên cầm quyền, chính quyền của ông theo đuổi chính sách linh hoạt tối đa với Trung Quốc
và tỏ ra thận trọng với việc dùng lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc cho các tình huống liên quan tới Đài Loan.
Và cả hai đều đang phải trả giá ngay trong lòng đất nước mình.
Ngày 3 tháng 10, đúng ngày quốc khánh Hàn Quốc, Đảng Quyền lực Nhân dân tổ chức cuộc biểu tình
đường phố lớn nhất trong khoảng một năm gần cổng Cheongnibul ở Seoul với chừng 70 nghị sĩ tham gia.
Đảng này ước tính có khoảng 200.000 người, dù con số chưa được kiểm chức độc lập,
khi có những báo cáo cho rằng con số có thể lên tới hàng triệu.
Các nghị sĩ phản đối việc cải cách Viện Kiểm sát và tăng số thẩm phán Toán Tối Cao,
cáo buộc ông Lee muốn tự bảo vệ mình khỏi các phiên tòa đang bị hoãn.
Họ cũng chỉ trích việc ông gọi vụ nổ mìn của Triều Tiên ở khu phi quân sự là tai nạn,
cho rằng đó là thái độ khuất phục trước Bình Nhưỡng.
Một số người biểu tình còn hô vang những khẩu hiệu cáo buộc Trung Quốc can thiệm bầu cử.
Như vậy cả Canada lẫn Hàn Quốc đều đang đối mặt với những vấn đề rất lớn,
nhưng điều đáng chú ý nhất lại nằm ở sự khác biệt.
Cùng xích lại gần Bắc Kinh, nhưng hai nước phản ứng với Washington theo hai cách gần như trái ngược.
Hàn Quốc chọn cách trả tiền, thông qua gói đầu tư 350 tỷ USD.
Seoul cam kết giọt vốn vào Mỹ, chấp nhận điều khoản chia lợi nhuận nghiêng về phía Washington,
và vừa công bố 200 tỷ đầu tiên.
Đổi lại, Hàn Quốc giữ được mức thuế 15% cho hàng xuất khẩu,
giành được cái gật đầu của Mỹ cho những năng lực an ninh mà họ theo đuổi bấy lâu,
và giữ được chỗ ngồi trong căn phòng nơi Mỹ có thể định đoạt số phận bán đảo.
Seoul giữ khoảng cách với Washington, nhưng không bao giờ rời khỏi bản.
Còn Canada thì lại chọn đối đầu.
Ottawa đình chỉ đàm phán ngày 21 tháng 8, đáp trả thuế quan từng đô la một,
và giờ phải đương đầu với mức thuế 50% đánh vào ô tô từ ngày 1 tháng 1, 2027.
Bài học dư ra từ hai trường hợp này rất rõ ràng. Với một đồng minh phụ thuộc sâu vào Mỹ,
xích lại gần Bắc Kinh là canh bạc vẫn có thể kiểm soát,
miễn là đi kèm với một khoản phí bảo hiểm đủ lớn trả cho Washington.
Hàn Quốc đang trả khoản phí ấy, dù phải trả bằng cả cơn giận trên đường phố Seoul.
Còn Canada thì vừa xích lại gần Bắc Kinh, vừa rời bàn đàm phán với Washington,
tức là chấp nhận rủi ro ở cả hai đầu cùng một lúc.
Và khi cả hai đầu cùng căng, người lãnh đòn trước tiên không phải
các chính trị gia ở Ottawa hay Seoul, mà là công nhân ở Windsor và Hamilton.
