Hà Lan cấm xe hơi TQ: Bẫy xe điện giá rẻ bị vạch trần, pin hỏng thành phế phẩm

Hoàng Thái xin kính chào quý vị. Thưa quý vị, trong nhiều năm qua thì truyền thông quốc tế lẫn Trung Quốc đã liên tục nói về sự trỗi dậy thần tốc của cụm từ Tân Tạm Dạng bao gồm xe điện, pin lithium và pin năng lượng mặt trời. Những đoàn xe điện thiết kế bóng bẩy mang logo của Trung Quốc tràn ngập các cảng khẩu của châu Âu. Những cánh đồng viên quan điện bạt ngàn trải dài khắp các triền núi cùng những bài báo ca tụng sản lượng xe hơi đã vượt qua Nhật Bản để bước lên đỉnh thế giới. Thế nhưng bức màn hào nhoáng ấy đang rách toạc. Khi nhìn xuyên qua những con số tăng trường xuất khẩu lột biến, người ta thấy một thực tế tàn khốc. Ô tô bán rẻ như trò, nhưng không ai sửa nổi và bị các hãng vào hiểm quốc tế cấm cửa. Những bãi nghé trang của những xe mới chứa hàng vạn chiếc xe siêu lướt 0km, chất đóng chờ hay gì. Hàng nghìn sườn sản xuất pin bị phá sàn và phía sau dây chuyền sản xuất là những người công nhân bị kiệt quệ, gục ngã vì chế độ bắt kiệt sức lao động của Bắc Kinh. Mô hình tăng trường dựa vào bầu sữa trợ các nhà nước thổi phòng năng lực sản xuất rồi tìm cách bán phá giá ra nước ngoài đang chạm chần. Đây không còn là sự cạnh tranh thị trường một cách lành mạnh mà là một cuộc đại khủng hoảng cấu trúc kinh tế đang đe dọa trực tiếp đến cả Trung Quốc lẫn sự ổn định của thương mại toàn cầu. Gót chân Aisin tại trời Âu khi xe giá rẻ biến thành tiêu sản bắt động. Những chiếc xe điện Trung Quốc thâm nhập thị trường châu Âu bằng thứ vũ khí duy nhất mà họ giỏi nhất mức giá rẻ giật mình cùng với danh sách dài các tiện ích công nghệ. Người tiêu dùng phương Tây ban đầu bị thu hút bởi những màn hình cảm ứng cỡ lớn hệ thống hỗ trợ lái thông minh và thiết kế bắt mắt với mức giá chỉ bằng phân nửa xe Đức hay xe Nhật. Những niềm vui mua xe rẻ nhanh chóng đã biến thành cơn ác mộng khi chiếc xe gặp phải sự cố đầu tiên trên đường phố. Tháng vừa qua, một cú sốc lớn đã dáng thẳng vào tham vọng banh chướng của ô tô Trung Quốc. Univer công ty bảo hiểm tường hỗ lớn bậc nhất tại Hà Lan với hơn 1,8 triệu thành viên đã chính thức ban hành chính sách chấn động loại bỏ hàng loạt thương hiệu xe hơi Trung Quốc khỏi danh mục bảo hiểm xe. Danh sách đà này không bỏ sót bất kỳ cái tên đình đám nào từ Hồng Kỳ của Tập đoàn F.A.W Trường An cho đến những ngôi sao khởi nghiệp Các chuyên gia bảo hiểm cho biết xe Trung Quốc một khi đã va quẹt là không thể sửa hoặc nếu được thì sửa quá lâu và chi phí đắt đỏ một cách vô lý. Vâng, thưa quý vị Tại châu Âu, một chiếc xe Trung Quốc thường được nhiều nhất xây đặt các hệ thống điều khiển điện tử và vi mạch cảm biến. Nhìn trên bảng thông số kỹ thuật thì rất đẹp nhưng khi va chạm nhẹ xảy ra toàn bộ vẻ bóng bầy đó sẽ Nếu một bộ điều khiển trung tâm hoặc cụm cảm biến góc bị hư hại thì hóa đơn sửa chữa có thể lập tức vượt ngưỡng 10.000 euro. Một vụ việc điển hình vừa xảy ra tại Hà Lan đã bóc chần sự thật này. Một xường sửa chữa nhận khắc phục sự cố cho chiếc xe điện có nguồn gốc từ Trung Quốc cần thay thế một cụm điều khiển điện tử. Hãng xe không có sẵn phụ tùng tại kho châu Âu. Kết quả là xường xe và khách hàng phải chờ dòng giã tận 200 ngày. Tính tổng phí lưu kho bãi, nhân công quản lý và tiền phụ tùng vận chuyển đường hàng không, tổng số tiền bảo hiểm phải chi trả đã vượt xa giá trị của chính chiếc xe đó. Tình trạng này không chỉ diễn ra tại Hà Lan. Hiệp hội bảo hiểm Vương quốc Anh cũng đáp công bố dữ liệu đáng lo ngại. Chi phí sửa chữa trung bình của một chiếc xe Trung Quốc cao hơn các mẫu xe châu Âu cùng phân khúc từ 30-50%. Nghiêm trọng hơn cả là vấn đề cấu trúc biên điện. Hiện nay, nhiều hãng xe Trung Quốc áp dụng thiết kế tích hợp bin vào khung gầm nhằm hạ giá thành sản phẩm và gia tăng mật độ năng lượng. Nhưng cái giá phải trả về mặt bảo trì là khó có thể cứu vãn. Khi xe xảy ra va chạm gầm, dù chỉ móc nhẹ vò bảo vệ bên ngoài, các kỹ thuật viên cũng không thể bóc tách để kiểm tra từng xeo bin bên trong vì thiếu công cụ và quy trình chuyển hóa. Thay thế, toàn bộ cụm bin mới thường có giá trị từ 60-80% Và kết quả là một chiếc xe bóng loáng mới mua vài tháng có thể thành đống phế liệu không thể lan bánh chỉ vì một vết sách ở đáy bin. Nếu như tại nước ngoài, xe Trung Quốc bị bóc chân với chất lượng dịch vụ, thì ngay tại thị trường nội địa, một bức tranh hoang tàn khác đang diễn ra đằng sau những khẩu hiệu dẫn đầu thế giới. Cuộc khủng hoảng thừa mứa sản lượng đã đạt tới đỉnh điểm của sự phi lý. Những tuần gần đây, mạng xã hội Trung Quốc ngập tràn các video do chính người dân và cánh tài xế đã ghi lại. Tại cảng đầu môn thuộc thành phố Thái Châu tỉnh Chết Giang hay kho trung chuyển xe khổng lồ của PYD tại Tây An, hàng vạn chiếc xe mới tinh xếp lớp bạc ngàn kéo dài ngút tầm mắt từ chân trời này sang chân trời khác, đổ mọi dòng xe từ bình dân cho đến các thương hiệu cao cấp nằm phơi mình dưới nắng mưa tháng này qua tháng khác. Những chiếc xe này được gọi bằng cái tên mỹ biểu Xe Cũ 0km Về bản chất, đây là những chiếc xe hoàn toàn mới xuất xưởng nhưng các đại lý không thể tìm ra người mua. Để hoàn thành chỉ tiêu doanh số ảo được tập đoàn trao xuống nhằm báo cáo số liệu đẹp lên sàn chứng khoán và kích hoạt các khói trợ cấp của chính quyền địa phương đại lý buộc phải tự bỏ tiền để đăng ký biển số danh nghĩa cho xe. Sau khi chiếc xe vừa lanh bánh ra khỏi dây chuyền với đồng hồ hiển thị 0km nó lập tức đã biến thành xe cũ trên giấy tờ rồi bị đẩy vào Bằng cách này, nhà sản xuất vẫn công bố sản lượng tiêu thụ tăng trưởng thân tốc nhưng thực chất hàng triệu chiếc xe đang biến thành những khối sắt bất động và chờ đợi được xuất khẩu tháo chạy sang các thị trường dễ dãi như Trung Á, Đông Nam Á hay Châu Phi thông qua các tuyến tàu hàng giá rẻ. Để tranh giành thị phần đang có hẹp lại các hãng xe đã phát động một cuộc chiến giảm giá tàn khốc không chừa bất kỳ thủ đạn nào. Ví dụ như, một chiếc xe gia đình phổ thông tầm giá 100.000 nhân dân tệ tức là khoảng 350 triệu Việt Nam đồng sau khi trừ chi phí pin, sáo thép, chiết khấu và quảng cáo thì số tiền lợi dòng thu về chỉ còn vẹm 1.500 nhân dân tệ tức là chưa đầy 1,5%. Bán một cố máy nặng gần 2 tấn tích hợp hàng nghìn linh kiện điện tử không kiếm đổi số tiền lợi bằng bán một chiếc iphone cao cấp. Thậm chí, hãng xe Li Auto còn ghi nhận khoảng lỗ dòng 1,7 tỉ nhân dân tệ chỉ trong một quý, doanh số giảm hơn 11%. Các ông lớn như SAIC, Raleigh, Trường An đều chứng kiến lợi nhuận rớt từ 2-14%. Những tương hiệu hạn trung hoặc các công ty khởi nghiệp thì ngập trong nợ nần, phải bán tháo rắt tay nhà xưởng để cầm cỡ qua ngày. Thời nhưng mà nơi gánh chịu đòn roi trực tiếp nhất từ cuộc chiến giá không phải là các lãnh đạo tập đoàn ngồi trong phòng máy lạnh, mà là hệ thống đại lý bán lẻ 4S. Số liệu từ Hiệp hội Liêu thông Auto Trung Quốc cho thấy một hiện thực rất dùng mình. Năm 2024, có 4.419 đại lý 4S phải đóng cửa trà mặt bằng. Sáng năm 2025, con số này tiếp tục nhảy vọt lên 4.961 đại lý. Như vậy, chỉ trong vòng 2 năm ngắn ngủi, gần 10.000 đại lý phân phối đã biến mất. Tiếng trung bình thì mỗi ngày có hơn 12 đại lý auto đã tuyên bố phá sản. Nhiều chủ showroom đã cay đắng thừa nhận rằng họ rơi vào tình trạng giá bán giá thấp hơn giá nhập vào từ nhà máy. Càng bán nhiều thì càng lỗ nặng. Nhưng nếu không nhận xe về bán thì hãng sẽ cắt tiền thưởng doanh số và thu hồi quyền phân phối. Chi phí mặt bằng tăng lại vai ngân hàng đè nặng. Xe chất đầy kho suốt hơn 3 tháng không tiêu thụ nổi. Khi dòng tiền đứt gãy, giải pháp duy nhất là đóng cửa, trốn nợ. Người tiêu dùng tưởng rằng mình vớ được món hời khi mua xe đại hạ giá. Nhưng thực tế họ đang mua về một sủi do khổng lồ. Số phận của những chủ xe từng chót tin vào các thương hiệu như WM Motor hay Hi-Fi làm minh chứng nhãn tiền. Hãng bị sập tiệm. Máy chủ đám mây thì tắt ngúm. Chiếc xe thông minh biến thành cục sắt đần. Camera thì mất tín hiệu. Không thể cập nhật phần mềm. Linh kiện thay thế không còn. Và các hãng bảo hiểm đồng loạt từ chối bán bảo hiểm vật chất. Giảm giá xe không phải là phúc lợi mà đó là khúc dạo đầu của một lăn sóng đào thải vô trách nhiệm. Và để sinh tồn trong vòng đào thải khốc liệt này, các hãng xe nội địa đã bắt đầu chuyển sang chiến thuật làm xe mì ăn liền, giúp ngắn tối đa thời gian nghiên cứu và phát triển để tung sản phẩm ra thị trường nhanh nhất có thể. Trong nửa đầu năm 2026, thị trường Trung Quốc đã chứng kiến hơn 650 mẫu xe mới hoặc bản nâng cấp đã ra mắt. Tương đương trung bình mỗi ngày có tới 3,5 mẫu xe được trình làng. Trong kỷ nguyên xe xăng truyền thống, một chiếc xe từ lúc phát thảo thiết kế đến khi hoàn thiện thử nghiệm, xuất sưởng cần tối thiểu từ 36 đến 48 tháng. Ngày nay, các hãng xe điện của Trung Quốc ép quy trình này xuống chỉ còn 12 đến 18 tháng. Cả Việt có những dự án chỉ mất đúng nửa năm để lan bánh ra khỏi sưởng. Điều này đã dẫn đến những bề bối kỹ thuật xuất hiện dồn dập. Mẫu MPV cao cấp X9 vừa lan bánh đã dính lỗi động cờ hàng loạt trong điều kiện nắng nóng vì không qua thử nghiệm nhiệt đới. Các dòng xe taxi dịch vụ dùng pin bị lỗi pin dẹt rộng vì giúp ngắm thời gian kiểm chứng an toàn. Tay nắm cửa ẩn không bật ra được khi xảy ra tai nạn khiến người bên trong kẹt cứng. Hệ thống treo khí nén nổ bóng hơi khi gặp nhiệt độ cao. Phần mềm phanh tự động nhận diện xoay vật cản. Người tiêu dùng đã bỏ ra hàng trăm nghìn nhân dân tệ nhưng bị biến thành chuột bạch thử nghiệm không công cho những cỗ xe chưa hoàn thiện. Công nghệ cập nhật qua mạng OTA bị các hãng lạm dụng như một tấm rẻ rách che đậy các thiết tật phần cứng. Xe bán ra khi tính năng chưa hoàn thiện rồi hứa hẹn sẽ nâng cấp phần mềm sau. Căn bệnh thừa mứa công suất và cạnh tranh tự xác không chỉ giới hạn ở ngành công nghiệp ô tô. Đó là một căn bệnh mang tính hệ thống đang gặm nhấm toàn bộ 3 ngành công nghiệp mũi nhọn mới của Trung Quốc. Đó là xe điện, pin lithium và điện mặt trời. Ngành công nghiệp năng lượng mặt trời của Trung Quốc từng được ca tụng là biểu tượng dẫn đầu chuyển đổi xanh của toàn thế giới, đang bước vào giai đoạn thanh lọc đẫm máu chưa từng có. Mới đây, việc 76.000 tấm pin mặt trời của công ty màng mỏng Henergy Quảng Đông bị mang ra bán đấu giá tới 7 lần. Giá khởi điểm đã bị chém đứt hơn 1 nửa mà vẫn không có một nhà đầu tư nào thèm ngó ngằng. Đã dóng lên một hồi chuông báo tử. Lý Hà Quân, người từng vượt qua các ông chuông bất động sản để trở thành người giàu nhất tại Trung Quốc Đại lục nhờ giá cổ phiếu của Henergy. Này đã ngậm ngùi nhìn đế chế của mình chìm sâu vào vũng lầy phá sản và thanh lĩ tài sản. Bức tranh tài chính của toàn ngành quang điện trong nửa đầu năm 2026 đã hiện lên với một màu đỏ chết chóc. Có tới 5.089 doanh nghiệp quang điện đăng ký giải thề. Cường đường mỗi ngày có tới 28 công ty biến bắt khỏi bản đồ kinh doanh. Lượng lắp đặt mới trong nước đã giảm kỷ lục 66%, dây xuống chỉ còn 72 GW do chính sách cắt giảm trợ cốc và tình trạng Sản lượng toàn chuỗi giá trị xuất giảm đông loạt. Silicon đa tinh thể giảm gần 10%, tấm copper giảm hơn 7%, tế bào pin mặt trời giảm gần 22% và sản lượng mô đun hoàn thiện giảm tới 35,1%. Hiện tượng xuất giảm toàn diện này chưa từng xảy ra trong lịch sử ngành quang điện suốt một thập kỷ qua. Giá silicon đa tinh thể rơi tự do từ 52 nhân dân tệ 1kg xuống còn 32,5 nhân dân tệ 1kg. Giảm mô đun thành phẩm phá vỡ ngưỡng hỗ trợ tâm lý từ 0,7 nhân dân tệ lau sóc thẳng xuống dưới vùng 0,6 nhân dân tệ, đầm thủng hoàn toàn giá thành sản xuất tiền mặt của hầu hết các nhà máy. Trong số 21 công ty năng lượng mặt trời niêm yết trên thị trường chứng khoán công bố báo cáo kết quả kinh doanh nửa đầu năm, mức lỗ dòng dự kiến cộng dồn lên tới 13-16,8 tỷ nhân dân tệ. Ba gã khổng lồ đầu ngành là Longy Graham Energy, Thongwe và TCL Yonghuan. Gánh mức lỗ tổng cộng vượt mốc 10 tỷ nhân dân tệ. Tại các tỉnh miền núi như Quỹ Châu, cảnh tượng gần 2 triệu tấm binh mặt trời hoang phế nằm chơi trọi trên các rừng đồi chọc đã trở thành biểu tượng cho sự lãng phí tải nguyên công. Doanh nghiệp cạo chọc rừng núi, phủ binh lên đất đai để hoàn thành chỉ tiêu nhận tiền tài trợ từ ngân sách nhà nước. Nhưng lưới điện địa phương lại không có khả năng để hấp thụ lượng điện này. Hiện tượng bỏ rơi điện mặt trời tăng vọt, tỷ lệ lãng phí điện ở Tân Cương lên tới 14,4%, cái biệt tại Thanh Hải lên tới 21,3%. Ngành sản xuất binh điện, trái tim của xe điện cũng không thoát khỏi vòng xoáy sụp đổ. Số lượng doanh nghiệp sản xuất bin bị giải thể trong ngửa đầu năm đã tăng vọt 12,3%, mức tăng trường số lượng phá sản cao nhất trong 3 ngành mũi nhọn. Tổng cộng trên cả 3 lĩnh vực xe điện, bin và quang điện, tần tam dạng đã có tới 12.876 doanh nghiệp chính thức bị xóa sổ khỏi cơ sở dữ liệu đăng ký kinh doanh. Giới phân tích tài chính tại thành phố Tượng Hải đã nhận định rằng 13.000 công ty giải thể này mới chỉ là phần nổi của tảng băng chim. Trong vòng từ 2 đến 3 năm tới, ước tính sẽ có ít nhất khoảng 50% doanh nghiệp quang điện và bin lithium hiện tại sẽ bị quét sạch khỏi thị trường. Cuộc đại nhảy vọt do nhà nước bơm vốn và chỉ đạo hành chính đang bước vào giai đoạn phản vệ tàn cốc nhất. Vậy thì tại sao các doanh nghiệp Trung Quốc lại rơi vào cánh bẫy sản xuất thừa mứa đến mức phì lý như vậy? Tại sao, dù trong nước ế ẩm, hàng ngàn công ty phá sản, các nhà máy còn lại vẫn tiếp tục điên cuồng mở rộng tê chuyển sản xuất? Câu trả lời không nằm ở quy luật thị trường tự nhiên, mà nằm ở chính cơ chế vận hành kinh tế chính trị của Bắc Kinh. Tại Trung Quốc, điều chỉ hàng đầu để các quan chức địa phương được thăng tiến trong hệ thống chính trị không phải là tính vền vững của dòng tiền, mà là tốc độ tăng trưởng GDP địa phương, kiềm ngạch xuất khẩu và tỷ lệ giải quyết việc làm. Để tạo ra thành tích ngắn hạn nhằm ghi điểm với các trên, các chính quyền tỉnh, thành phố đã thiết lập một chu trình kinh tế khép kín, bao gồm cưỡng chế thu hồi đất nông nghiệp với giá rẻ mạt, sau đó phân lô bán lại làm đất công nghiệp. Sau đó thì dùng số tiền bán đất khổng lồ đó để xây dựng sẵn cơ sở hạ tầng, miễn tiền thuê đất, hỗ trợ tiền điện nước và trợ cấp trực tiếp bằng tiền mặt cho các doanh nghiệp thuộc nhóm ngành, chiến lược như xe điện, bin và bán dẫn. Chỉ đạo các chi nhánh ngân hàng, thương mại quốc doanh và các quỹ đầu tư tài chính địa phương bơm những khoản vai yêu đáy khổng lồ cho các doanh nghiệp này mở rộng quy mô. Hậu quả là các doanh nghiệp không sống bằng nhu cầu tiêu dùng thực tế của người dân và xuất khẩu, mà sống bằng việc nuốt các gói trợ cốc và vốn vai giá rẻ. Ngay cả khi một nhà máy làm ăn thua lỗi triền miên, chính quyền địa phương cũng không cho phép nó tuyên bố phá sản. Vì phá sản đồng nghĩa với việc thất nghiệp hàng loạt, bất nguồn thu thuế và nợ sống ngân hàng sẽ lộ ra, đe dọa trực tiếp đến chiếc ghế của quan chức địa phương. Các ngân hàng buộc phải liên tục đào nợ, gia hạn nợ cho các doanh nghiệp sắc sống này. Cô máy sản xuất này một khi đã bấm hút khởi động thì không thể dừng lại, trong khi nhu cầu tiêu dùng nội địa của người dân Trung Quốc lại vô cùng yếu ớt do bất động sản sụp đổ và tiền tiết kiệm đang bốc hơi. Cùng đã vượt xa cầu một cách củng khiếp. Khi cái dạ dày trong nước không thể tiêu hóa nổi lượng hàng hóa khổng lồ này thì giải pháp duy nhất của Bắc Kinh đó là xuất khẩu sự thừa mứa này ra toàn cầu bằng mọi giá. Trong hai thập niên đầu của thế kỷ 21, các nước phương Tây từng chấp nhận việc Trung Quốc xuất khẩu hàng hóa giá rẻ như quần áo, giày dép, đồ ra dụng bằng nhựa vì điều đó giúp họ kiềm chế lạm pháp và người tiêu dùng cũng được hưởng lợi. Nhưng thời kỳ ngây thơ đó đã chính thức chắc lại. Khi Trung Quốc chuyển trục sang dùng trợ cấp nhà nước để đánh chiếm các ngành công nghiệp chế tạo có giá trị gia tăng cao vốn là sương sống kinh tế và đảm bảo an ninh của các nước phát triển, thì các quốc gia tự do buộc phải dựng lên những pháo đài tự vệ thương mại. Nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump và tiếp nối bởi chính quyền kể nhiệm, Washington đã tăng thuế quan áp lên xa điện Trung Quốc lên mức tối đa 100%. Thuế bin lithium tăng từ 7,5% lên 25%, đồng thời xây dựng các liên minh kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ và khoáng sản thiết yếu nhằm loại bỏ hoàn toàn dấu chân của Bắc Kinh. Liên minh châu Âu, vối là khu vực luôn duy trì thái độ mềm mỏng và đề cao chủ nghĩa đa phương, thì nay cũng không thể chịu đựng thêm nữa. Sau cuộc điều tra chống trợ cấp kéo dài, EU đã chính thức áp thuế trừng phạt lên tới 35,3% đối với xa điện nhập khẩu từ Trung Quốc trong thời hạn 5 năm, đồng thời chuẩn bị ban hành đạo luật tăng tốc công nghiệp đòi hỏi tỷ lệ nội địa hóa nghiêm ngặt và cấm chuyển sao công nghệ bắt buộc. Đối với Đức, đầu dâu kinh tế của châu Âu, quốc gia từng phụ thuộc sâu sắc vào thị trường Trung Quốc, thì nay đang phải trả giá đắt. Xuất khẩu hàng hóa của Đức sang Trung Quốc rơi xuống mức thấp nhất trong 10 năm qua, trong khi các sản phẩm xe hơi và hóa chất giá rẻ của Trung Quốc tràn ngược trở lại đe dọa các tập đoàn biểu tượng như Volkswagen hay PASF buộc các hãng xe Đức phải đóng cửa nhà máy và xa thải hàng chục nghìn công nhân địa phương. Xuất khẩu hàng hóa của Đức sang Trung Quốc rơi xuống mức thấp nhất trong 10 năm qua, trong khi các sản phẩm xe hơi và hóa chất giá rẻ của Trung Quốc lại tràn ngược trở lại đe dọa các tập đoàn biểu tượng như Volkswagen hay PASF buộc các hãng xe Đức phải đóng cửa nhà máy và xa thải hàng chục nghìn nhân công bản địa. Mô hình kinh tế bong bóng xung quanh cụm từ Tân Tàm Giạn đang đi tới hồi kết tất yếu của nó. Cái giá của sự tăng trưởng cơ học mù quáng, bất chấp quy luật cung cầu và phẩm giá con người, giờ đây đang đồng loạt tài nợ. Khi một nền công nghiệp chỉ biết dựa vào ăn bám bầu sữa trợ các nhà nước và chạy theo những con số ảo trên sàn diễn truyền thông, thì sự sụp đổ không phải là một khả năng, mà là một định mệnh đã được ăn bài. Và bài bình luận của chúng tôi cũng xin được phép kết thúc tại đây. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian quan tâm theo dõi. Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong những bài bình luận tiếp theo.