Nhà Giàu Liên Tiếp Gặp Họa, Cao Nhân Chỉ Nhìn Bàn Thờ Rồi Lắc Đầu | Chuyện Nhân Quả

Sống thuận tự nhiên
456 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AICâu chuyện xoay quanh Phùng Trọng Nghĩa, một chủ xưởng dầu giàu có nhưng vô tâm với mẹ ruột. Sau khi gia đình gặp vận hạn và con trai rời bỏ nhà, ông nhận ra những hy sinh thầm lặng của mẹ mình thông qua lời nhắc nhở của thầy phong thủy và những kỷ vật cũ. Từ đó, ông thức tỉnh, chuộc lỗi và hàn gắn tình cảm gia đình, hiểu ra giá trị của lòng biết ơn hơn mọi vật chất.
Người đời thường lo ra đảo xa suốt rồi đi tìm nguyên do ở vận hạn, long mạch hay điểm báo.
Nhưng có những mái nhà bắt đầu dặn nứt từ ngày người ta quên mất bàn tay đã âm thầm giữ cho cả gia đình đứng vững.
Câu chuyện hôm nay chạm đến nỗi dây dứt mà nhiều người mang theo suốt đời.
Khi cuộc sống đủ đầy hơn, liệu ta còn nhớ ai từng nhịn phần mình để vun vén cho ta hay không?
Gà vừa gáy canh năm, sân nhà họ Phùng đã rộn tiếng người gánh lạc vào xưởng ép dầu.
Những năm trước, cứ vào vụ thu hoạch, mùi dầu mới thơm nứt cả thôn tỉnh xuyên.
Ai đi ngang qua cổng lớn của Phùng gia cũng phải ngước nhìn rồi suýt xoa.
Vậy mà suốt nửa năm nay, niềm tự hào ấy dần biến thành nỗi bất an.
Ba kho dầu liên tiếp bị mốc hỏng dù trời khô ráo.
Đàn lợn hơn hai chục con bỏ ăn, nằm rũ trong chuồng.
Hai chuyến hàng chở dầu xuống bến sông Vân Giản đều gặp trục chặc, phải quay về giữa đường.
Người trong thôn bắt đầu dị tai nhau.
Chắc Phùng gia phạm điều gì rồi.
Cuộc cãi nhiều quá cũng khó giữ.
Những lời ấy lọt vào tai Phùng Trọng Nghĩa, khiến ông cao mẩy.
Ông đứng giữa sân, nhìn đám gia nhân khuân từng chung dầu hư đổ ra hố đất, gương mặt nặng như đá.
Quảng gia Lão Chu khẽ nói.
Lão ra, hay mời người đến xem thử phong thủy.
Phùng Trọng Nghĩa vất tay, chỉ là vận xui nhất thời.
Ta làm ăn mấy chục năm, chẳng lẽ thua vài chung dầu đã hoảng sợ.
Nói rồi, ông quay lưng bước vào nhà.
Trong gian chính, bà Phùng Thị đang ngồi tính sổ sách.
Vừa thấy chồng, bà liền thở dài.
Thiếp nghe người ta nói phía sau từ đường có cây hoe già bị sâu đục, có khi long mạch đổi rồi.
Phùng Trọng Nghĩa im lặng.
Ông không tin chuyện quỷ thần.
Cả đời ông luôn nghĩ rằng giá sản hôm nay là nhờ đôi tay và đầu óc của mình mà có.
Ngày trẻ, ông từng gánh từng thùng dầu đi khắp các phiên chợ.
Từ một sườn nhỏ lập mái tranh, ông dựng nên cơ nghiệp lớn nhất vùng.
Ông vẫn thường nói với các con, người muốn giàu thì phải dựa vào sức mình.
Thế nhưng, những biến cố gần đây khiến lòng ông bắt đầu trao đảo.
Đúng lúc ấy, từ ngoài cổng vang lên tiếng cãi vã.
Con trai cả của ông là Phùng Minh Viễn, sách theo bọc hành lý bước nhanh ra ngoài.
Phùng Trọng Nghĩa quát lớn.
Con định đi đâu?
Minh Viễn dừng chân, nhưng không quay đầu lại.
Con sang thôn Đông Bình làm thuê một thời gian.
Nhà này thiếu ăn thiếu mặt hay sao?
Con chỉ muốn ra ngoài tự sống bằng sức mình.
Phùng Trọng Nghĩa đập mạnh tay lên cột gỗ.
Cha còn sống sờ sờ đây, con bỏ nhà đi như vậy còn ra thể thống gì?
Minh Viễn xiết chặt quài hành lý.
Một lúc lâu, chàng mới cất tiếng.
Ở lại hay rời đi, với cha có khác gì đâu.
Nói xong, chàng bước thẳng ra cổng.
Phùng Trọng Nghĩa đứng lặng giữa sân.
Ông muốn gọi con quay lại, nhưng cổ họng như bị nghẹn cứng.
Đến tận lúc bóng Minh Viễn khuất hẳn sau rằng tre, ông mới quay sang Lão Chu.
Ngày mai, ông đi mời người am hiểu lễ nghi về đây.
Lão Chu khẽ gật đầu, rồi buông một câu rất nhỏ.
Lão ra, lão phu nhân mất đã 5 năm rồi.
Nhưng từ ngày bà đi, nhà mình chưa có năm nào yên.
Sáng hôm sau, sương còn đọng trên lá chuối ngoài sân.
Lão Chu đã dẫn về một vị lão nhân tóc bạc tên Tạ Vân Sơn.
Ông lão mặc áo vải xám, đi đôi giày cũ sơn gót.
Trên tay chỉ cầm một cây gậy trúc.
Phùng Trọng Nghĩa bước ra đón với vẻ sốt ruột.
Thưa tiên sinh, nửa năm nay nhà tôi liên tiếp gặp chuyện chẳng lành.
Mong tiên sinh xem giúp.
Tạ Vân Sơn không hỏi về tuổi tác, cũng chẳng xem ngày tháng sinh hay hướng nhà.
Ông chỉ nói, đưa ta đến từ đường.
Gian từ đường của phùng gia rộng rái, khói hương nghi ngút.
Bài vị tổ tiên được sắp ngay ngắn trên án thờ gỗ lim bóng loáng.
Tạ Vân Sơn bước vào, chắp tay sau lưng, im lặng nhìn thật lâu.
Phùng Trọng Nghĩa đứng bên cạnh, trong lòng thấp thỏm.
Một lúc sau, ông lão đưa mắt nhìn khắp gian thờ, rồi dừng lại ở ngăn dưới cùng bên phải.
Nơi ấy có một bài vị nhỏ hơn những bài vị khác.
Khói nhang từ trên cao bay xuống, nhưng chẳng chạm tới.
Ông lão khẽ thở dài.
Phùng Trọng Nghĩa sốt ruột hỏi, tiên sinh thấy điều gì không ổn sao?
Tạ Vân Sơn không trả lời ngay.
Ông bước tới gần, cúi xuống nhìn bài vị rồi quay sang hỏi, đây là bài vị của ai?
Phùng Trọng Nghĩa đáp, là mẹ ruột của tôi.
Tạ Vân Sơn lại hỏi, vì sao lại đặt ở đây?
Ánh mắt Phùng Trọng Nghĩa thoáng trùng xuống.
Năm năm trước, sau khi mẹ qua đời, ông từng đặt bài vị của bà ở chính giữa gian thờ.
Nhưng rồi họ hàng bàn ra tán vào.
Có người nói, mẹ ông xuất thân nghèo khó, không xứng đứng ngang hàng với tổ tiên, nhiều đời làm nghề ép dầu.
Có người nói từ đường phải theo quy củ, bài vị của phụ nữ không nên đặt quá cao.
Phùng Thị cũng nhẹ giọng khuyên nhủ, thiếp chỉ sợ người ngoài nhìn vào rồi cười chê.
Sau nhiều lần nghe góp ý, ông lặng lẽ chuyển bài vị của mẹ xuống ngăn dưới cùng.
Ông vẫn cho rằng như thế không có gì sai.
Rỗ chạp vẫn đủ lễ, hương khói vẫn đủ ngày.
Ông chưa từng để mẹ thiếu thứ gì.
Nghĩ đến đó, Phùng Trọng Nghĩa thả nhiên đáp, chỉ là sắp xếp lại cho hợp quy củ.
Tạ Vân Sơn nhìn thẳng vào ông.
Quy củ của ai?
Phùng Trọng Nghĩa khựng lại.
Ông Láo đưa tay chỉ lên, lên những bài vị đặt ở vị trí cao nhất.
Nhà ông thờ tổ tiên rất cao.
Rồi ông chỉ xuống ngăn dưới.
Nhưng người giữ lấy gốc rễ của ngôi nhà này lại bị đặt thấp quá.
Không khí trong từ đường bỗng trở nên nặng nề.
Phùng Thị đứng phía sau khẽ nhíu mẩy.
Tiên sinh nói vậy e không phải.
Phùng ra có được hôm nay là nhờ Láo ra vất vả bao năm.
Tạ Vân Sơn không đáp.
Ông chỉ đưa mắt nhìn chiếc lư hương giữa bàn thờ.
Khói hương nghi ngút nhưng ngăn dưới vẫn lạnh lẽo.
Một lúc lâu ông mới chậm giải nói.
Có những căn nhà không đổ vì hết cuộc cải.
Mà đổ từ ngày người ta quên mất ai đã âm thầm chống đỡ má nhà ấy.
Nói xong ông quay người bước ra ngoài.
Để lại Phùng Trọng Nghĩa đứng lặng trước bàn thờ.
Lần đầu tiên sau nhiều năm ông cúi xuống nhìn kỹ bài vị của mẹ mình.
Lớp bụi mỏng phủ trên mặt gỗ khiến lòng ông thoáng rung lên.
Đúng lúc ấy, Lão Chu từ ngoài cửa bước vào, giọng khan đặc.
Láo ra, có chuyện này tôi giữ trong lòng đã lâu.
Năm đó, lúc sườn dầu sắp đóng cửa vì trận lũ lớn.
Ngài có biết Lão Phu Nhân đã bán đi thứ gì để cứu cả Phùng Gia hay không?
Lời của Láo Chu khiến Phùng Trọng Nghĩa cao mẩy.
Ông nhìn người quản gia già, giọng chầm xuống.
Mẹ ta đã bán thứ gì?
Láo Chu cúi đầu.
Láo Gia còn nhớ trận lũ 15 năm trước không?
Phùng Trọng Nghĩa im lặng.
Sao ông có thể quên được?
Năm ấy, nước từ thượng nguồn đổ về cuốn trôi gần hết ruộng lạc của cả thôn Tĩnh Xuyên.
Sườn dầu của Phùng Gia vừa nhập một lứa hạt mới thì gặp mưa rầm liên tiếp.
Hạt này mầm, dầu ép ra đục màu.
Chẳng ai mua.
Chủ nợ ngày nào cũng đến gõ cửa.
Có đêm, ông ngồi một mình ngoài sân đến sáng mà không nghĩ ra cách xoay sở.
Láo Chu khẽ thở dài.
Hôm ấy, Láo Gia lên huyện vai bạc nhưng không ai chịu cho vai.
Lúc Ngài trở về, Láo Phu Nhân đã đưa cho Ngài một túi bạc nhỏ.
Phùng Trọng Nghĩa gật đầu.
Ta nhớ, mẹ nói đó là số tiền bà dành dụng nhiều năm.
Láo Chu nhìn thẳng vào ông.
Láo Phu Nhân nói dối.
Phùng Trọng Nghĩa xử người.
Nói dối?
Đó là tiền bà bán đôi vòng cưới của mình.
Không gian bỗng im phăng phắc.
Gió ngoài sân lùa vào làm ngọn nến trên bàn thờ khẽ lay động.
Phùng Trọng Nghĩa chậm dãi lắc đầu.
Không thể nào.
Láo Chu nghẹn giọng.
Năm ấy, tôi đi cùng Láo Phu Nhân đến tiệm bạc ở đầu thôn.
Bà dặn tôi không được nói với Ngài.
Vì sao?
Bà nói đàn ông đã đủ nặng gánh rồi.
Nếu biết chuyện, Ngài sẽ dây dứt.
Phùng Trọng Nghĩa đứng lặng.
Ông trợt nhớ đến đôi vòng bạc mẹ vẫn cất kỹ trong chiếc hộp gỗ cũ.
Thừa nhỏ, mỗi lần ông nghịch ngợm đòi xem, bà đều cười dồi bảo.
Sau này con thành gia lập nghiệp, mẹ sẽ truyền lại cho con dâu.
Nhưng đến lúc mẹ mất, ông chưa từng hỏi đôi vòng ấy ở đâu.
Ông cứ nghĩ bà làm thất lạc từ lâu.
Láo Chu quay người mở chiếc tủ gỗ cũ, đặt cạnh từ đường.
Ngăn tủ phủ đầy bụi.
Bên trong chỉ còn vài bộ áo vải đã bạc màu và một chiếc khăn tràm cũ được gấp vuông vứt.
Láo Chu cẩn thận lấy chiếc khăn ra.
Láo Phu Nhân dùng chiếc khăn này lau bàn thờ mỗi sáng.
Phùng Trọng Nghĩa đón lấy.
Mùi lá bồ kết nhàn nhạt vẫn còn vương trên lớp vải đã sờn mép.
Bất giác, ông nhớ đến đôi bàn tay nứt nẻ của mẹ mỗi khi mùa đông đến.
Ngày ấy, bà thường đứng trước bàn thờ từ lúc trời chưa sáng,
lau từng hạt bụi trên án gỗ rồi mới ra sân nhóm bếp.
Những việc nhỏ nhạt ấy, ông chưa từng để tâm.
Trong lòng ông, đó chỉ là bồn phận của một người mẹ.
Phùng Thị đứng bên cạnh khẽ lên tiếng.
Chuyện đã qua nhiều năm rồi, bây giờ tìm thầy sửa lại mộ tổ vẫn quan trọng hơn.
Phùng Trọng Nghĩa xiết chặt chiếc khăn trong tay.
Ông muốn nói điều gì đó, nhưng lại thôi.
Một phần trong ông bắt đầu giao động,
phần còn lại vẫn cố tự nhủ rằng mẹ nào chẳng thương con.
Là mẹ thì ai cũng sẽ làm như vậy.
Lão Chu nhìn ông thật lâu rồi chậm rãi nói.
Lão gia, không phải ai làm mẹ, cũng có thể hy sinh đến vậy.
Nếu năm đó lão phu nhân không bán đôi vòng cưới,
e rằng Phùng gia đã không có ngày hôm nay.
Suốt buổi chiều hôm ấy, Phùng Trọng Nghĩa không ra sưởng dầu.
Ông ngồi một mình trong tư đường,
đặt chiếc khăn vải tràm lên đầu gối,
mắt nhìn chăm chăm vào bài vị của mẹ.
Khói hương vẫn bay lên từng làn mỏng.
Nhưng lần đầu tiên sau nhiều năm,
ông nhận ra ngăn thờ dưới cùng lạnh lẽo đến lạ.
Sáng hôm sau, tạ Vân Sơn quay lại.
Ông chỉ vào án thờ rồi nói,
cho người sửa lại tấm ván phía sau.
Phùng Trọng Nghĩa ngạc nhiên.
Tấm ván ấy có gì không ổn sao?
Tạ Vân Sơn lắc đẩu.
Ta không biết.
Nhưng có những thứ bị bỏ quên quá lâu,
nên được nhìn lại.
Nghe vậy, Phùng Trọng Nghĩa liền gọi một người thợ mọc trong thôn đến.
Người thợ cẩn thận tháo từng chiếc đinh gỗ cũ.
Khi tấm ván sau án thờ vừa nhắc ra,
một vật nhỏ bất ngờ rơi xuống nền nhà.
Cặt!
Đó là một chiếc hộp gỗ đã ngả màu thời gian.
Mọi người đều xửng lại.
Phùng Trọng Nghĩa cúi xuống nhặt lên.
Lớp bụi dày phủ kín mặt hộp.
Chiếc khóa đồng đã hoen nghỉ từ lâu.
Ông chậm rãi mở nắp.
Bên trong không có vàng bạc.
Chỉ có vài tờ giấy được gói cẩn thận trong một mảnh vải cũ.
Tờ giấy đầu tiên là Khế Ước bán đôi vòng bạc.
Người bán là Trần Thị.
Chính là tên mẹ ông.
Ngày bán đúng vào mùa lũ năm ấy.
Tờ thứ hai là giấy vai gạo.
Tờ thứ ba là giấy mua hạt giống.
Mỗi khoản tiền đều được ghi chép cẩn thận.
Phùng Trọng Nghĩa lật đến tờ cuối cùng.
Đó là một mảnh giấy nhỏ với nét chữ ngụy ngoạc quen thuộc.
Mắt mẹ ngày càng mở.
Viết không còn đẹp nữa.
Chỉ mong số bạc này giúp Nghĩa Nhi vượt qua lúc khó khăn.
Nếu sau này nhà khá lên,
các con thương nhau là được.
Đừng vì tiền bạc mà quên mất người trong nhà.
Bàn tay Phùng Trọng Nghĩa run lên.
Ông nhớ rất rõ.
Năm ấy, khi cầm túi bạc từ tay mẹ,
ông chỉ nghĩ đó là tiền bà dành dụng được.
Ông chưa từng hỏi bà đã gom góp thế nào.
Cũng chưa từng hỏi bà còn lại gì cho tuổi già.
Ông cứ mặc nhiên nhận lấy.
Như thế sự hy sinh ấy là điều hiển nhiên.
Lão Chu đứng phía sau, lặng lẽ lau nước mắt.
Người thợ mập cuối đầu không nói.
Tạ Vân Sơn khẽ thở dài.
Có người giữ của cải cho con cháu.
Có người giữ lấy cả mái nhà.
Đến khi người ấy đi rồi,
người ở lại mới biết mình đã nợ nhiều đến nhường nào.
Phùng Trọng Nghĩa siết chặt mảnh giấy trong tay.
Lần đầu tiên sau nhiều năm,
ông không còn nghĩ đến kho dầu hư hỏng
hay những chuyến hàng thất bát.
Ông chợt nhận ra mình nhớ rất rõ
từng món lời lỗ trong việc làm ăn.
Nhưng lại không nhớ nổi lần cuối cùng
ông ngồi ăn cơm cùng mẹ là khi nào.
Đêm xuống, từ đường chỉ còn ánh nến leo lét.
Phùng Trọng Nghĩa ngồi một mình trước bài vị của mẹ.
Chiếc khăn vải tràm nằm lặng trong tay ông.
Ngoài sân, gió thổi qua hàng tre xào xạc.
Trong căn nhà rộng lớn ấy,
lần đầu tiên ông thấy mình nhỏ bé đến vậy.
Sáng hôm sau, Phùng Trọng Nghĩa dậy
từ khi trời còn chưa sáng rõ.
Ông không ra xưởng dầu như mọi ngày.
Ông lấy chiếc khăn vải tràm,
tự tay lau sạch lớp bụi trên bài vị của mẹ
rồi cẩn thận chuyển lên vị trí cao hơn.
Động tác của ông chậm chạp và vụng về.
Mỗi lần đưa tay chạm vào mặt gỗ lạnh,
lòng ông lại nhói lên một chút.
Xong việc, ông gọi Lão Chu chuẩn bị ngựa.
Đưa ta đến thôn Đông Bình.
Lão Chu ngạc nhiên.
Lão ra muốn gặp Đại Thiếu gia sao?
Phùng Trọng Nghĩa khẽ gật đầu.
Đường sang thôn Đông Bình không xa,
nhưng suốt quãng đường ấy,
ông không nói một lời.
Khi đến nơi, ông thấy Minh Viễn
đang cùng mấy người dân sửa lại mái kho lạc bị rột.
Áo chàng thấm mồ hôi,
hai tay dính đầy bùn đất.
Phùng Trọng Nghĩa đứng lặng ngoài cổng tre.
Ông chợt nhận ra đã rất lâu rồi
mình không nhìn kỹ con trai.
Minh Viễn nhìn thấy cha,
vẻ mặt thoáng sững lại.
Chàng đặt bó dơm xuống.
Cha đến đây làm gì?
Phùng Trọng Nghĩa nhìn đôi bàn tay chai sần của con,
cổ họng bỗng nghẹn lại.
Cha muốn đón con về.
Minh Viễn im lặng.
Một lúc sau, chàng khẽ hỏi.
Nhà có chuyện gì sao?
Cha sai rồi.
Đó là lần đầu tiên trong đời
Phùng Trọng Nghĩa nói ra ba chữ ấy,
nhưng Minh Viễn chỉ cúi xuống
buộc lại sợi dây dơm trên mái kho.
Cha sai chuyện gì?
Phùng Trọng Nghĩa xiết chặt chiếc khăn vải chàm trong tay áo.
Cha đã đối xử không phải với bà nội con.
Động tác của Minh Viễn khựng lại.
Chàng đứng yên rất lâu rồi mới quay sang nhìn cha.
Ánh mắt ấy không có giận dữ,
chỉ có nỗi buồn mệt mỏi.
Cuối cùng cha cũng nhận ra sao?
Phùng Trọng Nghĩa xữ người.
Minh Viễn chậm dãi nói tiếp.
Hồi bà còn sống,
mỗi lần con nhắc đến bà,
cha đều bảo con lo học hành,
đừng bận tâm chuyện người già.
Ngày dỗ bà năm ngoái,
con xin chuyển bài vị của bà lên cao hơn.
Cha đã quắt con trước mặt cả nhà.
Con từng nghĩ chỉ cần mình cố gắng làm cha vui,
rồi một ngày cha sẽ thay đổi.
Chàng cúi đầu.
Nhưng con chờ mãi.
Gió đầu thu thổi qua khoảng sân nhỏ.
Phùng Trọng Nghĩa thấy sống lưng mình lạnh đi.
Bấy lâu nay,
ông chỉ nghĩ con trai bỏ nhà vì bướng bình.
Ông chưa từng tự hỏi
vì sao đứa con hiếu thuận nhất lại chọn rời đi.
Minh Viễn nhìn thẳng vào cha.
Cha hỏi vì sao con muốn đi sao.
Chàng hít một hơi thật sâu.
Nếu người sinh ra cha còn không được cha trân trọng,
con biết lấy gì tin rằng tình thân ở nhà mình quý hơn bạc tiền.
Mỗi lời nói như một nhát dao cứa vào lòng Phùng Trọng Nghĩa.
Ông mở miệng định giải thích,
nhưng không biết phải bắt đầu từ đâu.
Bởi những điều con trai nói đều là sự thật.
Một lúc lâu sau,
ông chỉ khẽ nói
Cha xin lỗi.
Minh Viễn quay mặt đi.
Con không giận cha.
Con chỉ sợ một ngày nào đó,
chính con cũng sẽ quen với cách sống ấy.
Nói xong, chàng bước lên mái kho,
tiếp tục công việc còn giang dở.
Phùng Trọng Nghĩa đứng dưới sân rất lâu.
Ông trợt hiểu rằng kho dầu hư hỏng vẫn có thể làm lại.
Ra xúc bệnh rồi cũng sẽ khỏi.
Nhưng có những khoảng cách trong lòng người,
nếu để quá lâu sẽ chẳng dễ gì lấp đẩy.
Lần đầu tiên trong đời,
ông nhận ra biến cố lớn nhất của Phùng Gia
không nằm trong những chum dầu mốc hỏng,
mà nằm ở chỗ căn nhà rộng lớn ấy
đã khiến người thân của mình không còn muốn trở về.
Chiều hôm ấy, Phùng Trọng Nghĩa trở về nhà
khi mặt trời đã khuất sau rạng tre.
Ông không đi thẳng vào gian chính như mọi ngày.
Ông bước vào từ đường.
Lão chú đang thay nước trong chén thở,
thấy ông liền lặng lẽ lui ra ngoài.
Phùng Trọng Nghĩa đứng trước bài vị của mẹ thật lâu.
Chiếc khăn vải chàm đã được ông giặc sạch từ sáng,
giờ phơi khô, góp gọn bên cạnh lư hương.
Ông cầm khăn lên,
chậm dãi lau từng góc bàn thở.
Những nơi mẹ ông từng lau mỗi ngày.
Lần đầu tiên,
ông mới hiểu vì sao bà luôn dậy từ lúc trời còn chưa sáng.
Không phải vì sợ bụi bẩn,
mà vì bà muốn giữ cho gian thở luôn ấm khói hương
để con cháu đi đâu về đâu
cũng còn nhớ mình từ đâu mà lớn lên.
Phùng Trọng Nghĩa cẩn thận nâng bài vị của mẹ
đặt lên vị trí cao hơn,
ngay dưới bài vị của cha.
Đôi tay ông run đến mức suýt làm đổ chén nước cúng.
Phùng Thị đứng ngoài cửa, vẻ mặt lo lắng.
Lão già, họ hàng biết chuyện sẽ dị nghị.
Phùng Trọng Nghĩa không quay đầu lại.
Để họ nói,
bao năm qua ta đã sống theo lời người khác quá nhiều.
Phùng Thị còn định lên tiếng,
nhưng nhìn thấy đôi mắt đỏ hoe của chồng,
bà đàn im lặng.
Đêm xuống,
Phùng Trọng Nghĩa cho mời
những người lớn tuổi trong họ đến từ đường.
Mọi người vừa bước vào đã ngạc nhiên
khi thấy bài vị của mẹ ông được đặt ở vị trí trang trọng.
Một người chú họ khẽ nhíu mày.
Nghĩa nhi,
cháu làm vậy,
e không hợp quy cũ.
Phùng Trọng Nghĩa cuối đầu.
Quy cũ nào khiến người có công lớn nhất
lại phải đứng ở góc khuất,
cháu xin phép không theo nữa.
Cả gian thờ lặng đi.
Ông lấy chiếc hộp gỗ đặt giữa bàn,
từng tờ giấy cũ được mở ra.
Khế ước bán đôi vòng bạc,
giấy vai gạo,
giấy mua hạt giống
và mảnh giấy với nét chữ
đã nhòe theo năm tháng.
Đọc đến đâu,
giọng ông nghẹn lại đến đó.
Lần đầu tiên trong đời,
Phùng Trọng Nghĩa kể cho cả họ nghe
về sự hy sinh của mẹ mình.
Không giấu giếm,
không né tránh,
cũng không bảo chữa.
Đọc xong,
ông quỳ xuống trước bàn thờ.
Nhiều năm qua,
con vẫn nghĩ mình gây dựng
nên cơ nghiệp này bằng sức mình.
Hôm nay con mới hiểu,
nếu không có mẹ,
Phùng ra đã chẳng còn từ lâu.
Nói xong,
ông cúi đầu thật sâu.
Trong gian thờ,
không ai cất tiếng,
chỉ có tiếng nến cháy lách tách
và mùi trầm hương thoảng nhẹ.
Tạ Vân Sơn đứng bên ngoài hiền,
khẽ nói với Lão Chu,
khói hương không nuôi được người đã khuất.
Nhưng lòng biết ơn
có thể giữ người còn sống ở lại.
Đúng lúc ấy,
Lão Chu khẽ chạm vào tay ông.
Ngoài cổng,
dưới bóng cây hoè rà,
có một bóng người đứng lặng từ bao giờ.
Là Phùng Minh Viễn.
Chàng nhìn vào từ đường rất lâu,
nhưng cuối cùng vẫn chưa bước qua ngưỡng cửa.
Mùa đông năm ấy,
đến sớm hơn mọi năm.
Gió lạnh tràn qua thôn tĩnh xuyên,
mang theo mùi giơm mới
và khói bếp từ những mái nhà ven đường.
Từ ngày bài vị của mẹ
được chuyển lên vị trí trang trọng,
Phùng Trọng Nghĩa thay đổi nhiều điều.
Mỗi sáng, trước khi ra xưởng giàu,
ông đều tự tay lau bản thờ
bằng chiếc khăn vải tràm cũ.
Ông không còn giao việc ấy cho gia nhân.
Những người làm lâu năm trong Phùng gia
dần nhận ra lão gia đã khác.
Ông bắt đầu hỏi thăm người làm bị bệnh.
Ông không nổi nóng
khi việc nhỏ xảy ra sai sót.
Có hôm,
ông còn ngồi ăn cùng đám thợ ép dầu
ngay trong sân sưởng.
Kho dầu vẫn chưa khá lên ngay.
Những chuyến hàng vẫn lỗ lãi thất thường.
Nhưng bầu không khí trong nhà
đã không còn nặng nề như trước.
Một buổi chiều cuối năm,
Phùng Trọng Nghĩa đang lau bản thờ
thì nghe tiếng bước chân ngoài cửa.
Ông quay lại.
Phùng Minh Viễn đứng ở ngưỡng cửa.
Trên vai còn vương bụi đường.
Cha con nhìn nhau rất lâu.
Không ai nói gì trước.
Cuối cùng,
Minh Viễn chậm dãi bước vào từ đường.
Chàng thắp một nén hương
cắm trước bài vị của bà nội
rồi khẽ cúi đầu.
Phùng Trọng Nghĩa đứng bên cạnh.
Đôi mắt đỏ hoe.
Ông muốn nói lời xin lỗi thêm một lần nữa.
Nhưng rồi lại thôi.
Bởi ông hiểu
có những vết thương không thể lành
chỉ nhờ vài câu nhận lỗi.
Điều duy nhất ông có thể làm là
thay đổi từng ngày.
Minh Viễn nhìn chiếc khăn vải chàm trong tay cha.
Chàng khẽ hỏi.
Cha vẫn giữ nó sao?
Phùng Trọng Nghĩa gật đầu.
Cha sợ nếu bỏ đi,
một ngày nào đó cha sẽ lại quên.
Minh Viễn im lặng.
Một lúc lâu sau, chàng nhẹ rộng.
Con về phụ cha ít hôm.
Nghe vậy, Phùng Trọng Nghĩa khẽ cúi đầu.
Ông biết con trai chưa thật sự tha thứ.
Nhưng ít nhất, chàng đã chọn quay về.
Ngoài sân,
Lão Chu nhìn cảnh ấy rồi lặng lẽ quay đi lao khóe mắt.
Những ngày sau đó,
xương râu dân ổn định trở lại.
Không phải vì đổi vận.
Cũng chẳng phải nhờ phong thủy.
Chỉ là căn nhà ấy đã có lại hơi ấm của tình thân.
Chiếc khăn vải tràm
ngày một sờn cũ theo năm tháng.
Mỗi vết sờn trên mặt vải
đều nhắc Phùng Trọng Nghĩa nhớ rằng
cơ nghiệp ông có hôm nay
không bắt đầu từ những chum dầu đầy
hay những cuốn sổ lời lãi.
Nó bắt đầu từ đôi bàn tay nứt nẻ
của một người mẹ đã lặng lẽ hy sinh
cả đời mà không đòi hỏi điều gì.
Người ta thường sợ bàn thờ
lạnh khói hương.
Nhưng có lẽ điều đáng sợ hơn là
trái tim mình nguội lạnh với những người
từng âm thầm giữ lửa cho cả gia đình.
Nếu một ngày cuộc sống đủ đầy hơn
liệu chúng ta còn nhớ ai
đã nhường phần ấm áp của mình
để đổi lấy những tháng năm yên ổn
cho chúng ta hay không?
