Lão Tử dạy: Cảnh Giới Của Người Thật Sự Thông Minh AI

Đình Sự
546 người theo dõi
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Người giỏi nhất trong phòng học không phải người nói nhiều nhất.
Người giỏi nhất trên sân khấu không phải người đứng giữa.
Và người giỏi nhất trong đời bạn rất có thể là người mà bạn chưa bao giờ để ý.
Vì người thật sự giỏi.
Theo Lão Tử, không để lại dấu vết của Kim Thư Quán.
Trong video hôm nay, mời bạn cùng khám phá chương 27 của Đạo Đức Kinh.
Một chương mà Lão Tử vẽ ra bức chân dung của 5 kiểu người giỏi.
Thánh nhân giỏi cứu người.
Và một nghịch lý giác đến mức bạn sẽ phải dừng lại nghĩ
Tại sao thứ giỏi nhất thường vô hình.
Lão Tử mở đầu bằng 5 hình ảnh 5 cái giỏi.
Mà ông gọi là ngũ thiện.
Thiện hành vô triệt tích.
Người giỏi đi thì không để lại dấu vết.
Không phải đi mà không chạm đất.
Mà là đi qua cuộc đời.
Làm xong việc.
Rồi mọi thứ êm đềm như thế.
Chưa ai từng đến.
Giống như con thuyền lướt trên mặt nước.
Qua rồi.
Nước lại sẵn.
Cầu sẵn.
Không gợn.
Không dấu vết.
Bạn có từng gặp kiểu người đó không?
Người mà đến khi họ rời đi.
Bạn mới nhận ra.
Hóa ra mọi thứ suôn sẻ là nhờ người ấy.
Họ không gây ồn ào.
Không để lại hậu quả.
Không tạo ra vấn đề mới.
Khi giải quyết vấn đề cũ.
Họ đi qua.
Và thế giới tốt hơn một chút.
Nhưng không ai biết vì sao.
Ngược lại người không giỏi thì sao.
Đi đâu cũng để lại vết vết của sự vội vàng.
Vết của sự cầu thang.
Vết của những hậu quả mà người đến sau phải dọn dẹp.
Giống như nhà máy mọc lên rồi đóng cửa.
Để lại đất ô nhiễm.
Nước ngầm độc.
Và bao nhiêu người phải gánh chịu sau này.
Đó không phải triện hành.
Đó là hành mà không thiện.
Thiện ngôn vô hạ trích.
Người giỏi nói thì không có chỗ nào để bắt bẻ.
Không phải vì họ nói hay.
Nói theo.
Nói đẹp.
Mà vì họ nói đúng.
Nói vừa đủ.
Nói từ lòng thành.
Lão tử không ca ngợi người ăn nói lưu loá.
Ông ca ngợi người cẩn trọng với lời mình.
Vì lời nói.
Một khi đã ra miệng.
Không thu lại được.
Và mỗi lời nói thiếu cẩn trọng là một vết cứa mà bạn không nhìn thấy.
Nhưng người nghe chỉ ghi nhớ.
Thiện số bắt rộng trù sách.
Người giỏi tính thì không cần công cụ tính toán.
Không phải vì họ giỏi toán.
Mà vì họ hiểu bản chất sự việc.
Đến mức không cần đo đếm chi ly.
Họ nhìn vào tình huống và thấy nay.
Cái gì cần.
Cái gì thừa.
Cái gì nên làm.
Cái gì nên bỏ.
Cái giỏi tính ở đây.
Không phải tính toán thiệt hơn.
Mà là tính toán bằng trực giác.
Thứ trực giác.
Chỉ có ở người đã tích lũy đủ nhiều kinh nghiệm và trí tuệ bên trong.
Thiện bế vô quan kiện như bất khả khai.
Người giỏi đóng thì không cần then chốt.
Mà không ai mở được.
Thiện kết vô thẳng ước như bất khả giải.
Người giỏi buộc thì không cần dây nhợ.
Mà không ai gỡ được.
Hai hình ảnh cuối này.
Nếu nghe Chan Khoa.
Tường nói về khóa và dây thân.
Nhưng Lão Tử nói về lòng người.
Cái khóa không cần then là lòng tin.
Khi bạn tin ai đó tuyệt đối.
Bạn không cần hợp đồng.
Không cần điều khoản.
Không cần chữ ký.
Và cái buộc không cần dây là tình nghĩa.
Khi hai người gắn kết bằng tình nghĩa thật lòng.
Không có sợi dây nào hữu hình.
Nhưng cũng không có gì gỡ ra được.
Bạn nhìn thấy không?
Cả năm cái giỏi đều có một điểm chung.
Vô hình.
Không giấu vé.
Không lỗi làm.
Khăng căn cổ.
Không then chốt.
Không dây thẳng.
Cái giỏi nhất.
Theo lãng tử.
Là cái bạn không nhìn thấy.
Vì nó đã hòa vào tự nhiên.
Tự nhiên đến mức trông như thế.
Chẳng có gì đặc biệt trông như thế.
Mọi thứ tự nói thế.
Nhưng tự nói thế chính là trình độ cao nhất.
Bạn có thể nghĩ năm cái giỏi này quá lý tưởng.
Quá giao với đời thường.
Nhưng hãy nhìn gần hơn vào chính gia đình bạn.
Cha mẹ Việt Nam.
Đặc biệt thế hệ trước.
Rất nhiều người là hiện thân của thiện hành mà không hề biết.
Họ làm việc quần cuột cả đời.
Nhưng không bao giờ kể công.
Họ nhịn ăn nhịn mặc để con được đi học.
Nhưng không bao giờ đòi đá.
Họ hy sinh âm thầm.
Lặng lẽ.
Như con thuyền chở nặng mà mặt nước vẫn vắng.
Đến khi con cái lớn khôn.
Nhìn lại.
Mới giật mình.
Cha mẹ đã thiện hành vô triệt tích suốt mấy mươi năm mà mình không hề nhận ra.
Và cái thiện bấy.
Cái khóa không cần then trong gia đình Việt Nam là gì?
Đó là câu nói.
Con cứ về nhà.
Cửa luôn mở.
Không hợp đồng.
Không điều kiện.
Không nếu con nghe lời thì mới cho về.
Cánh cửa ấy không có khóa.
Nhưng chắc hơn bất kỳ ổ khóa nào.
Vì nó khóa bằng tình thương.
Và tình thương thật không ai phá được.
Cái thiện kết.
Cái buộc không cần dây trong gia đình là gì?
Đó là sợi dây vô hình giữa cha mẹ và con cái.
Giữa anh chị em.
Giữa những người cùng lớn lên.
Dưới một mái nhà.
Không ai ký giấy cam kết sẽ yêu thương nhau.
Nhưng khi khó khăn.
Khi bệnh tật.
Khi hoạn nạn.
Sợi dây ấy kéo mọi người về lại bên nhau.
Không cần gọi tên.
Không cần nhắc nhở.
Nó tự kéo từ năm cái giỏi ấy.
Lão tử bước vào một câu mà tôi nghĩ là đẹp nhất trong toàn bộ chương.
Thị dĩ thánh nhân thường thiện cứu nhân.
Có vô khí nhân.
Thường thiện cứu vật.
Có vô khí vật thánh nhân giỏi cứu người.
Nên không bỏ rơi ai.
Giỏi cứu vật.
Nên không vứt bỏ gì.
Vô khí nhân không bỏ rơi ai.
3 chữ ngắn mà nạn như nỗi
Trong lịch sử Trung Hoa
Có một tình bạn mà người đời sau gọi là Quảng Bảo chi giao.
Tình bạn giữa Quảng Trọng và Bảo Thúc nha.
Hai người bạn từ Thổ Hàn Vi.
Quảng Trọng nghèo.
Bảo Thúc nhà khá hương.
Hảo Cồng đi buôn.
Quảng Trọng lấy phần lãi nhiều hơn người ngoài Bảo Tham.
Bảo Thúc nha nói.
Gia đình Quảng Trọng nghèo.
Người ấy cần tiền hơn tôi.
Quảng Trọng 3 lần làm quan đều bị bãi chức.
Người ngoài Bảo kém.
Bảo Thúc Nha nói, chứ gặp Minh Chủ thôi, không phải không có tai, quan trọng giác trận thì bỏ cháy người ngoài Bảo Hen.
Bảo Thúc Nha nói, nhà con mẹ ra, quan trọng không phải sợ chết, mà sợ mẹ không có ai núi.
Rồi hai người phò tá hai công tử khác nhau trong cuộc tranh ngôi nước tể.
Bảo Thúc Nha theo công tử Tiểu Bạch Người Thắng, trở thành Tề Hoàn Công.
Quan trọng theo công tử Cổ Người Thua, Tề Hoàn Công lên ngôi, muốn giết quan trọng.
Bảo Thúc Nha quỷ xuống canh, nếu ngài chỉ muốn trị nước tể, thì thần đổ sức.
Nhưng nếu ngài muốn sưng bá thiên hạn, thì chỉ quan trọng mới làm được.
Và Bảo Thúc Nha nhường ghế tể tướng cho quan trọng.
Không phải vì Bảo Thúc Nha kém, mà vì Bảo Thúc Nha hiểu rằng quan trọng giỏi hơn.
Và cái giỏi ấy chỉ Bảo Thúc Nha nhìn ra, khi cả thiên hạ chỉ thấy một kẻ tham, kém.
Thần quan trọng về sao giúp Tề Hoàn Công trở thành bá chủ đầu tiên thời xuân thu.
Nhưng chính quan trọng nói, sinh ra ta là cha mẹ.
Nhưng người hiểu ta chỉ có Bảo Thúc Nha.
Bảo Thúc Nha không bỏ rơi bạn.
Không bỏ rơi khi bạn nghèo.
Khi bạn thất bạn.
Khi bạn thua cuộc.
Khi cả thiên hạ cười bạn.
Đó chính là vô khí nhân không bỏ rơi ai.
Và cái giỏi của Bảo Thúc Nha là loại giỏi vô hình.
Ông không làm gì vĩ đại.
Ông chỉ nhìn thấy giá trị ở nơi không ai thèm nhìn.
Và ông giữ khi tất cả đều bỏ.
Lão tử gọi khả năng ấy bằng hai chữ.
Tập minh.
Sáng ngầm.
Sáng mà không chói.
Hiểu mà không phô.
Biết mà không nói.
Giỏi mà không để lại dấu vết.
Tập minh là loại sáng rút nội tại.
Ánh sáng chiếu vào trong.
Xoay rõ bản chất sự vật.
Chứ không chiếu ra ngoài để người khác thấy mình sáng.
Nhưng lão tử không chỉ nói cứu người.
Ông còn nói.
Thường thiện cứu vật.
Có vô khí vật.
Giỏi cứu vật.
Nên không vứt bỏ gì.
Vô khí vật.
Không vứt gì.
Nghe tưởng nói về tái trí giác.
Nhưng lão tử nói về cách nhìn.
Ông nói rằng mọi thứ đều có giá trị.
Nếu bạn biết nhìn.
Cái bản cũ không phải đồ bỏ nó là kỷ niệm.
Là chất liệu.
Là lịch sử.
Người thất bại không phải phế phẩm họ là kinh nghiệm sống.
Là mai học.
Là tấm hương.
Trong đời sống hàng ngày.
Chúng ta vứt bỏ rất nhiều.
Vứt đồ cũ.
Vứt quan hệ cũ.
Vứt cơ hội đã qua.
Và mỗi lần vứt.
Ta tưởng mình đang dọn dẹp.
Đang tiến lên.
Nhưng lão tử hỏi.
Bạn có chắc cái bạn vứt đi không phải thứ bạn cần nhất?
Người xưa có câu.
Thiên sinh nã tài tật hiểu rộ trời sinh ta đã có chỗ dùng.
Mọi người.
Mọi vật.
Mọi hoàn cảnh đều có chỗ dùng.
Vấn đề không phải nó có giá trị hay không.
Vấn đề là bạn có đủ sáng để nhìn ra giá trị ấy hay không.
Và đây là nơi tập minh khác với trí thông minh thông thường.
Trí thông minh thông thường phân loại.
Cái này tốt.
Cái kia xấu.
Người này có ích.
Người kia vô rộng.
Tập minh thì nhìn xuyên.
Nhìn xuyên qua cái vỏ tốt xấu.
Nhìn thấy bản chất bên trong.
Nhìn thấy tiềm năng nơi người khác chỉ thấy rác rồi.
Bảo thúc nha.
Có tập minh nên nhìn thấy tể tướng lơi kẻ ăn xin.
Thánh nhân có tập minh nên không bỏ rơi ai.
Không vứt bỏ gì.
Trang tử học trò.
Tinh thần của lão tử kể một câu chuyện rất hay về vua khí vật.
Có một cái cây sồi dạ mọc bên đường.
Thân nó xoắn vạn.
Cảnh nhánh kỳ quái.
Vỗ nó xúc không thể đóng bản ghế.
Không thể làm cột nhà.
Không thể trạ cối, thợ mộc đi qua.
Lết một cây rồi bỏ đi vô rộng.
Nhưng chính vì vô rộng ấy mà cái cây sống được hàng trăm năm.
Xung quanh nó, những cây thẳng, vô trót, đẹp đẽ đều bị chặt.
Chất để làm bản.
Chất để làm nhà.
Chất để đóng quan tài.
Cái hữu rộng giết chết trống.
Cái vô rộng cứu sống cây già.
Trang tử không nói cây già giỏi hơn cây thẳng.
Ngọc Tông nói tiêu chuẩn hữu rộng và vô rộng là do con người đặt ra.
Và tiêu chuẩn ấy có thể sai.
Cái mà thợ mộc gọi là vô rộng.
Cây già gọi là sống sót.
Cái mà xã hội gọi là kém còi.
Biết đâu chỉ là chưa gặp đúng chỗ.
Và khi bạn vứt bỏ một thứ vì tưởng nó vô rộng.
Bạn có thể đăng vứt đi chính thứ sẽ sống lâu nhất, bền nhất, ký nghĩa nhất.
Bạn có thể tự hỏi.
Nếu giỏi mà không ai biết, thì giỏi để làm gì?
Câu hỏi này rất hiện đại.
Vì xã hội hiện đại đánh giá bạn bằng cái bạn phu ra.
Bằng thành tích.
Bằng danh hiệu.
Bằng số người biết đến bạn.
Nhưng lão tử đánh giá bằng cái bạn để lại hoặc không để lại.
Người thật sự giỏi.
Theo ông, giỏi đến mức mọi thứ chảy tự nhiên.
Không cần ai nhận ra.
Không cần ai vỗ tay.
Và đó là trình độ cao nhất.
Vì bạn làm không phải vì người khác.
Mà vì bản chất của bạn là làm.
Trong thời đại mà mọi thứ đều được đo lường.
Số lượt thích.
Số người theo dõi.
Số tiền kiếm được.
Số giải thưởng.
Thì ý tưởng giỏi mà vô hình nghe gần như điên rồi.
Nhưng hãy nghĩ lại.
Những thứ quý giá nhất trong đời bạn có phải thứ có thể đo đếm không?
Thành yêu.
Lòng tin.
Sự bình an.
Bạn không đếm được chống.
Bạn không cần được chống.
Nhưng bạn biết khi nào chung có.
Và bạn biết rõ nhất khi chung mắt.
Giỏi lão tử đi đến câu sắc nhất trương.
Cố thiện nhân giả.
Bất thiện nhân chi sư.
Bất thiện nhân giả.
Thiện nhân chi tư.
Người thiện là thầy của kẻ bất thiện.
Kẻ bất thiện là tài nguyên của người thiện.
Câu này nghe lần đầu có thể khó nuốt.
Nhưng hãy nghĩ chậm lại.
Người tốt dạy cho người chưa tốt.
Điều đó ai cũng hiểu.
Nhưng người chưa tốt lại là tài nguyên của người tốt.
Nghĩa là gì?
Nghĩa là nếu không có người chưa tốt.
Thì cái tốt của bạn để làm gì?
Bạn muốn bao dung.
Thì cần có người khó chịu để bao dung.
Bạn muốn kiên nhẫn.
Thì cần có người thử thách sự kiên nhẫn.
Bạn muốn cứu giúp.
Thì cần có người cần được giúp.
Kẻ bất thiện không phải kẻ thù của người thiện.
Kẻ bất thiện là sân chơi.
Là bối cảnh.
Là lý do tồn tại của cái thiện lão tử nói.
Nếu bạn không quý trọng người thầy.
Tức bạn quay thường cái tốt.
Và nếu bạn không yêu quý tài nguyên.
Tức bạn dồn bỏ cái chưa tốt.
Thì dù bạn tưởng mình thông minh.
Thực ra bạn đam mê muội.
Tùy trí đại mê.
Tưởng khôn.
Thực mê.
Câu tùy trí đại mê này đâm thẳng vào một thói quen rất phổ biến.
Phân loại người.
Người tốt kết thân.
Người xấu tránh xa.
Người giỏi ngưỡng mộ.
Người kém quay thường.
Nhưng lão tử nói.
Phân loại xong.
Bạn mất.
Mất gì?
Mất khả năng nhìn thấy giá trị ở nơi không ai nhịp.
Mất khả năng cứu vì bạn đã bỏ.
Mất khả năng học vì bạn đã khinh.
Xã hội hiện đại đặc biệt giỏi phân loại.
Chúng ta xếp người vào các ô.
Thành công hay thất bạn.
Tốt hay xấu.
Đáng do thiệt hay nên tránh.
Mạng xã hội cho bạn lút bỏ theo dõi.
Và bạn bỏ.
Công ty cho bạn quyền xa thái.
Và bạn thải.
Bạn bè gây phiền.
Và bạn cắt đứt.
Nhanh.
Gòn.
Sạch.
Nhưng lão tử hỏi.
Bạn có chắc người bạn vừa xếp vào ô bỏ không phải người bạn cần nhất.
Bạn có chắc người bạn vừa khinh không phải người sẽ dạy bạn điều quý giá nhất.
Tề hoàn công suy thiết quan trọng.
Vì ông phân loại quan trọng vào ô kẻ thù nếu không có bảo thức nha.
Nước tề mất tề tướng vĩ đại nhất.
Lịch sử cho thấy.
Bỏ rơi sai người.
Cái giá lớn hơn nhiều so với giữ lại đúng người.
Bảo thức nha giỏi ở chỗ nào.
Ông giỏi vì không phân loại.
Quan trọng theo cách thiên hạ phân loại.
Thiên hạ thấy kẻ thăm.
Kém.
Khèn.
Bảo thức nha thấy người bạn tài giỏi đang gặp thời không thuận.
Nếu bảo thức nha phân loại như thiên hạ.
Quan trọng chết.
Nước tề không bao giờ xưng bá.
Và lịch sử sẽ mất đi một trong những vị tề tướng vĩ đại nhất.
Xuân Thu.
Lão tử gọi nghịch lý này bằng hai chữ cuối trương.
Yếu diệu.
Tinh vị.
Màu nhiệm.
Là lẽ thật nằm sâu đến mức nhìn thoáng qua thì tưởng vô lý.
Nhưng sống với nó lâu dần mới thấy nó đúng.
Yếu diệu.
Tinh vị đến mức vi diệu.
Là trình độ nhận thức mà bạn không thể đạt được bằng logic thông thường.
Bạn phải sống.
Phải trải qua.
Phải từng bỏ rơi ai đó rồi hối hận.
Từng bị bỏ rơi rồi thấu hiểu.
Từng tưởng mình khôn rồi nhận ra mình mê.
Thì mới chạm được vào yếu diệu.
Bạn hãy thử nhìn lại cuộc đời mình.
Người dạy bạn nhiều nhất có phải lúc nào cũng là người tốt nhất không?
Hay đôi khi người đã làm bạn khó chịu.
Người đã gây cho bạn đau khổ.
Người mà bạn không ước lại là người dạy bạn nhiều hơn bất kỳ ai.
Họ dạy bạn kiên nhẫn.
Dạy bạn bao dung.
Dạy bạn nhìn lại tính mình.
Dạy bạn biết mình mạnh ở đâu và yếu ở đâu.
Đó là bất thiện nhân chi tư kẻ.
Bất thiện là tài nguyên.
Là của con người thiện.
Năm cái giỏi.
Một thánh nhân không bỏ rơi ai.
Một nghịch lý thiện bất thiện không có câu trả lời dễ dàng.
Và lời nhắc nhở cuối cùng.
Tưởng mình khốn.
Có khi đam mê.
Có khi canh mê lớn nhất không phải không biết.
Mà là tưởng mình đã biết đủ.
Lão tử không viết chương này để bạn trở thành thánh nhân.
Ông viết để bạn nhìn lại trong cuộc sống hàng ngày.
Bạn có đang để lại quá nhiều dấu viết không?
Bạn có đang nói quá nhiều?
Tính toán quá chia ly?
Giảng buộc quá chặt và quan trọng hơn bạn có đang bỏ rơi ai không?
Bỏ rơi ai đó vì họ không xứng đáng.
Bỏ rơi ai đó vì bạn đã phân loại họ vào ô bất thiện.
Nếu có thì có thể bạn đang bỏ phí tài nguyên quý nhất mà đời cho bạn.
Và cái giỏi mà bạn tưởng mình có chưa chắc đã thật.
Thiện hành hãy làm mà ít để lại hậu quả hơn.
Thiện môn hãy nói ít hơn.
Nhưng mỗi lời đều đáng nói.
Thiện số hãy bất tính toán thiệt hơn.
Và tin vào trực giác mà kinh nghiệm sống đã dạy bạn.
Thiện bế hãy giữ bằng lòng tin.
Không bằng kiểm soát.
Thiện kết hãy buộc bằng tình nghĩa.
Không bằng giảng buộc và trên hết.
Hãy nhìn mỗi người bạn gặp không phải để phân loại.
Mà để tìm xem họ có thể dạy bạn điều gì.
Của Kim Thư Quán xin khép lại phần trình bày ở đây.
Nếu điều bạn vừa nghe cợi lên một suy nghĩ.
Một ký ức.
Hay một câu hỏi nào đó xin hãy để lại trong phần bình luận.
Mỗi dòng chia sẻ của bạn đều giúp nội dung này đến được với nhiều người hơn.
Và cũng là cách bạn đồng hành cùng của Kim Thư Quán trên hành trình này.
Xin hãy bấm đăng ký kênh để không bỏ lỡ những video tiếp theo.
Hẹn gặp lại bạn.
