Tào Tháo vs Viên Thiệu: Kẻ Mạnh Tạo Thời Cơ - Kẻ Yếu Lỡ Thời Vận

Sống thuận tự nhiên
456 người theo dõi
Tào tháo và viên thiệu
Kẻ mạnh tạo thời cơ
Người yếu lỡ thời vận
Thiên mạnh và vãn cờ
Câu hỏi về thời cơ
Thưa quý vị và các bạn
Trời đất là bàn cờ, chúng sinh là quân cờ
Và dòng sông lịch sử
Chính là một vãn cờ đối kháng biến ảo khô lửa
Giữa những nước cờ đen trắng
Giao nhau và sự tiêu trưởng của âm dương
Nơi hạ cờ không hối tiếc
Là sự quyết đoán của những bậc anh hùng
Trên vãn cờ rộng lớn ấy
Một câu hỏi vĩnh hằng luôn quanh quẩn
Trong tâm trí của những bậc trí giả đời sau
Những nút thắt mấu chốt quyết định
Sự thắng bại tổn vong
Những điểm mắt và khí
Vốn chỉ tồn tại trong chấp nhoáng
Rốt cuộc lại là thiên mạnh đã được định sẵn
Trong bố cục của bàn cờ
Hay là nhân sự được tạo ra bởi một nước cờ
Mà người chơi cờ với trí tuệ phi phàm
Và dũng khí sấm xét
Đã lặng lẽ hạ xuống
Cổ nhân nói
Kẻ yếu bỏ lỡ thời cơ
Kẻ mạnh tạo ra thời cơ
Câu nói này không chỉ đơn thuần
Là một câu châm ngôn sử thế
Mà thực chất đã chạm đến vấn đề căn bản
Về năng lực và hành động của con người
Sự thất bại của kẻ yếu
Thường được quy cho thời vẫn không may
Dường như cơ hội là một vì sao băng ngoài trời
Có thể gặp
Mà không thể cầu
Còn sự thành công của kẻ mạnh
Thì lại thường tìm ra lối thoát trong tuyệt cảnh
Kiến tảo cục diện giữa hốn mang
Dường như thời cơ là cục đất xét trong tay họ
Có thể tùy ý nhào nặng
Đằng sau đó là hai thái độ sống
Và thế giới quan hoàn toàn khác biệt
Kinh dịch nói
Giữ thời hài hành
Có nghĩa là đồng hành cùng thời thế
Tiết lộ rằng thời là một quy luật vận động
Biến chuyển của vũ trụ trời đất
Bậc thánh nhân thấu tỏ sự thay đổi của nó
Thuận thế mà làm
Thừa thế mà vươn lên
Đây là một loại trí tuệ nhập thế
Đầy tích cực
Tuy nhiên
Chia ra trang tử lại cũng viết
An thời như sử thuận
Ai lạc bất năng nhập giã
Ý nói an nhiên với thời thế
Và thuận theo tự nhiên
Thì buồn vui cũng không thể xâm nhập vào tâm
Đây lại là một chết lý
Đề xướng một tâm thái siêu việt
Thuận theo tự nhiên và an nhiên với thiên mạnh
Hai quan điểm tưởng chừng mâu thuẫn này
Lại chính là hai chiều kích
Để thấu hiểu thời cơ
Rốt cuộc nên tĩnh lặng
Chờ đợi thiên thời hay chủ động xuất kích
Nên an phận với thời thế
Hay kiến tạo thời thế
Muốn giải đáp câu hỏi ngàn năm này
Nơi nói xuân cũng vô ích
Đáp án đã sớm được khắc ghi trên những tấm bia lịch sử
Vang vọng trong gió cát
Của những chiến trường xưa
Vậy xin mời quý vị và các bạn
Sẽ cùng Tân Phú Khánh Official
Chúng ta hãy vén bức man sương mù của lịch sử
Quay trở lại thời đại tam quốc
Với những nhân tài kiệt xuất, phong vân biến ảo
Để tìm kiếm trong khói bụi quàn độ
Và tiếng than thở hồng môn
Lấy lịch sử làm gương
Lấy con người làm tấm kính xoài
Để nhìn thấu huyền cơ giữa việc bỏ lỡ
Và tạo ra thời cơ
Thứ nhất chúng ta sẽ loạn về
Bỏ lỡ thời cơ
Khúc bì ca cuối đường của viên thiệu
Và hạng vũ
Cái gọi là kẻ yếu
Không hẳn là người có sức mạnh yếu kém
Tài nguyên thiếu thốn
Sự trớ treo của lịch sử nằm ở chỗ
Rất nhiều kẻ yếu đã bỏ lỡ thời cơ
Lại chính là những kẻ mạnh nắm trong tay
Thất bại của họ không phải vì thua
Vì ngoại lực quá mạnh
Mà thua vì những điểm mù trong nội tại
Việc họ bỏ lỡ thời cơ không phải là sự sơ xuất nhất thời
Mà là một kết cục tất yếu
Bắt nguồn từ tâm tính
Và đã đóng cứng trong tầm nhìn hạn hẹp của họ
Viên thiệu
Và hạng vũ
Chính là hai chú thích sắc đáng nhất cho vợt kính này
Bài học từ quan độ
Trận quan độ
Có thể nói là một trận chiến kinh điển
Và cũng có thể gọi là Waterloo
Của cuộc đời viên thiệu
Trước trận chiến
Viên thiệu hùng cứ bốn châu
Ký Thanh U Tinh
Binh hùng tướng mạnh
Lương thảo dồi dào
Thực lực vượt xa tảo tháo
Trong các chư hầu thiên hạ
Không ai có thể hơn ông
Lá bài ông nắm trong tay đủ để thống nhất thiên hạ
Tuy nhiên
Ông lại đánh một ván bài tốt như vậy
Đến nát bét
Mặc căn nguyên nằm ở thái độ do dự
Ngạo mạn và thiển cận đến mức khiến người ta
Phải tiếc nuối mỗi khi đối diện
Với những cơ hội vàng
Cơ hội đầu tiên bị bỏ lỡ
Đến từ tầm nhìn xa trông rộng của mưu sĩ Điển Phong
Nằm kiến an tứ 200 công nguyền
Để loại bỏ những nỗi lo
Của hậu phương
Tảo tháo thân trinh dẫn quân chủ lực đánh lưu bị
Khiến thủ phủ hứa đô binh lực trống rỗng
Điển Phong đã nhạy bén nhận ra
Và đây là cơ hội ngàn năm có một
Liên hết lời khuyên viên thiệu
Đưa quân đánh úp hậu phương của tảo tháo
Có thể một trận mà định
Nếu kế này mà thành công
Tảo tháo sẽ rơi vào thế bị
Địch tấn công cả chiếc lẫn sau
Lưỡng đầu thọ địch, đầu cuối khó lo
Trận quan độ có lẽ đã không xảy ra
Và đại cục thiên hạ cũng sẽ được viết lại
Thế nhưng
Câu trả lời của viên thiệu lại hoang đường đến mức
Như một trò lùa
Con ta bị bệnh, lòng ta bất an
Ông ta lại có thể
Vì tình riêng của mình mà tư bỏ
Một thời cơ chiến độc quyết định sự thành bại
Của nghiệp bá
Đằng sau cái cớ của vẻ nực cười này
Thực chất là một căn bệnh tâm lý đã ăn sâu
Viên thiệu đã không thể đặt
Ưu tiên chiến lược lên trên tình cảm cá nhân
Tâm nhìn và khí chất của ông
Chưa đủ để gánh vác sức nặng
Của cuộc tranh đoạn thiên hạ này
Điển Phong nghe xong, lấy gậy đập xuống đất
Mà than rằng, than ôi
Hỏng việc rồi
Điều ông than tiếc
Không chỉ là thời cơ chiến trận đã trôi qua
Mà còn là tâm trí của chủ công
Đã bị che lấp bởi bụi trần
Cơ hội thứ hai bị bỏ lỡ
Bắt nguồn từ việc viên thiệu lại cự tuyệt
Lời khuyên trí lý của thư thụ
Trước khi quyết định khởi binh Nam Hạ
Mưu sĩ thư thụ đã đề xuất
Một kiến nghị từ tầm chiến lược vĩ mô hơn
Cho rằng quân của viên thiệu
Đã trình chiến liền miên, dân mỏi quân mệt
Nên nghỉ ngơi dưỡng sức
Lấy sức nhàn đánh kẻ địch mệt mỏi
Từ từ tiến thủ
Chứ không nên vội vàng quyết chiến
Đây vốn là lời nói thận trọng, chính chắn
Là thượng sách để củng cố nền tảng bá nghiệp
Nhưng viên thiệu lúc này
Sau khi thôn tính công tôn tòa
Đã trở nên tự mãn cực độ
Những gì ông ta thấy
Chỉ là cái vẻ bề ngoài binh hùng ngựa khỏe của mình
Không nghe lọt bất kỳ lời thật khó nghe nào
Viên thiệu cho rằng
Kết sách của thư thụ là làm chậm lòng quân
Thậm chí còn ra lệnh giam cầm
Hành động này không chỉ để lại
Một sự phán đoán sai lầm về mặt chiến lược
Mà còn là một đại kỵ trong việc dùng người
Làm ngoại lạnh trái tim
Của vô số bậc trí mưu
Câu hỏi thứ 3
Và cũng là sai lầm trí mạng nhất
Chính là việc bức ép hứa du phải ra đi
Khi hai quân đang cầm cự ở quan độ
Chiến cục rơi vào bế tắc
Hứa du hiến kế
Đề nghị chia quân tấn công bất ngờ vào hứa đua
Viên thiệu vì trước đó
Đã từng có một nỗ lực tương tự thất bại
Nên cố chấp từ chối đề nghị bạo hiểm
Nhưng có khả năng thay đổi cuộc diện này
Trí mạng hơn nữa
Lúc này người nhà của hứa du vì tham mô phạm pháp
Mà bị bắt ở Ghi Châu
Thẩm phối đã bẩm báo việc này cho viên thiệu
Viên thiệu trong cơn thỉnh độ
Không những không nghe theo kế của hứa du
Mà còn buông lời xỉ nhục
Mắng ông có giao tỉnh cũ với Tảo Tháo
Lòng giả khó lường
Điều này đã hoàn toàn đe bẹp hứa du
Việc hứa du đào tẩu
Không chỉ mang đi một cái sách đốt khó lường
Ô xào
Mà còn mang đi thông tin trí mạng về sự ly tán
Trong nội bộ tập đoàn viên thiệu
Thất bại của viên thiệu
Đến đây đã là định cục
Nhìn lại toàn bộ thất bại của viên thiệu
Không phải ông ta không có cơ hội
Mà là cơ hội đã gõ cửa hết lần này đến lần khác
Nhưng chính viên thiệu
Lại tự tay đóng sầm cửa lại
Ông ta ngồi trên cả kho tảng thời cơ
Nhưng lại mắt điếc tai ngờ
Đây không phải là một sai lầm chiến thuật đơn thuần
Mà là một sự tê liệt về mặt tâm lý
Thần phận của ông là lãnh tụ sĩ tộc
Tứ thế tàm công
Vầng hào quang này khiến ông càng cường tự dụng
Cố chấp tự cho là mình đúng
Viên thiệu phải luôn duy trì hình ảnh
Anh minh thần võ
Không gì không biết của mình
Nghe theo kỳ kế của Điền Phong
Đồng nghĩa với việc thừa nhận mình không bằng bíu sĩ
Nghe theo kế sách tiến quân từ từ
Chậm mà chắc của thư thụ
Lại tỏ ra mình không đủ hùng tài đại lược
Mỗi một quyết sách của ông
Đều ưu tiên phục vụ cho việc bảo vệ
Cái tôi mỏng manh và cứng nhắc của mình
Ông bị chính thân phận
Và danh tiếng của mình giam cầm
Tự vẽ đất làm nhà lao
Cuối cùng ngồi nhìn điện đài bá nghiệp sù đỏ ấm ấm
Ngay trong mắt
Tiếp đến chúng ta sẽ đến với
Tiếng than ở Hồng Môn
Bi kịch của viên thiệu
Không phải là trường hợp duy nhất
Nó đã lặp đi lặp lại trong dòng sông dài của lịch sử
Nếu muốn truy tìm nguyên mẫu của nó
Thì không ai khác
Ngoài Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ
Của hơn 200 năm trước
Tính từ thời Tạm Quốc
Yến tiệc Hồng Môn
Bữa tiệc nổi tiếng nhất trong lịch sử Trung Quốc
Chính là biểu hiện tụt cùng
Của việc bỏ lỡ thời cư
Thời điểm đó
Lưu Bang đã vào Quan Trung trước
Phạm vào đại kỵ của Hạng Vũ
Phạm Tăng vì mưu sĩ trưởng được Hạng Vũ
Tôn làm áp hộ
Đã sớm nhìn thấu tất cả
Ông chỉ rõ
Sau khi Lưu Bang vào Quan Trung
Của cải không lấy, phụ nữ không động
Chí này không nhỏ
Khí vận của ông ta đã hiện lên khí thiên tử
Phải đánh gấp chớ để lỡ
Về tương quan lực lượng
Hạng Vũ vốn có 40 vạn quần
Lưu Bang chỉ có 10 vạn
Lại đang bị vây giới thành như cá nằm trên thớt
Sống chết chỉ trong một ý niệm của Hạng Vũ
Đây không nghi ngờ gì
Là thời cư tuyệt vời để chứ đi mỗi họa tầm phúc
Đặt định cơ nghiệp muôn đời
Tuy nhiên
Trong bữa tiệc đầy sát khí này
Biểu hiện của Hạng Vũ lại khiến người ta khó hiểu
Phạm Tăng nhiều lần đưa mắt
Ra hiệu cho Hạng Vương
3 lần rơi miếng ngọc quyết đeo bên mình lên
Để ra ám hiệu
Nhưng Hạng Vũ lại im lặng không đáp
Tại sao ông lại do dự đến như vậy
Hậu thế có rất nhiều diễn giải
Nhưng cốt lõi không ngoài 2 điểm
Thứ nhất là lòng nhân của đàn bà
Và sự ngây thơ về chính trị trong tính cách của Hạng Vũ
Lưu Bang dùng lời lẽ
Khiêm nhân để tả tội
Thái độ cực kỳ thấp
Điều này đã đưa thỏa mãn lòng hư vinh của Hạng Vũ
Khiến ông cảm thấy lúc này
Mà giết một người đã thần phục mình
Thì sẽ mất đi thần phận Ba Vương
Là một hành động bất nghĩa
Thứ 2 và cũng là sâu xa hơn
Là Hạng Vũ bị trói buộc
Bởi chính thần phận Ba Vương của mình
Cổ chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông
Từng có một luận đoán sâu sắc về điều này
Ông nói
Chớ ham danh hảo mà học theo Ba Vương
Một câu nói đã vạch trần thiên cờ
Định vị bản thân của Hạng Vũ
Là một chiến cướng
Là một dũng sĩ bất bại
Là một anh hùng quang minh chính đại
Đánh bại kẻ thù trên chiến trường
Mà bản chất của Yến Tiệt Hồng Môn
Là một cuộc mưu sát chính trị
Là âm mưu
Là quỷ kế đai đoan
Là thủ đoạn
Điều này không phù hợp với kịch bản Hạng Vũ đã tự đặt ra cho mình
Nghe theo kiến nghị của Phạm Tăng
Đồng nghĩa với việc ông phải từ bỏ một Ba Vương
Hạ mình xuống thành một chính khách
Đây là một điều mà lòng tự tôn cao ngạo
Của ông không thể chấp nhận
Hạng Vũ thật chấp nhận
Rủi ro to lớn việc thả hổ về rừng
Cũng phải bảo vệ cách hư danh
Nói lời giữ tín
Không giết kẻ đầu hàng của mình
Ông đã bị danh làm cho mệt mỏi
Bị chính vần hào quang anh hùng
Do mình tạo ra trói buộc
Cuối cùng bên bờ ô giang
Dùng một thanh gươm kết thúc cuộc đời huy hoàng
Mở bi tráng của mình
Từ Hạng Vũ cho đến Viền Thiệu
Chúng ta thấy một mô thức rõ ràng
Những kẻ được gọi là kẻ yếu
Chính là những người có nội tâm bị giam cầm
Bởi một cái tồi cứng nhặc
Kẻ thù lớn nhất của họ không phải là Tào Tháo
Hay Lù Bàng
Mà là chính bản thân họ
Họ vì tiểu tiết mà hỏng lại cục
Vì hư danh mà bỏ thực lợi
Vì bảo vệ hình tượng nhất thời mà thua cả thiên hạ
Cơ hội đối với họ như hoa trong gương
Như trăng giấy nước
Tưởng như ở ngay trước mắt
Nhưng vĩnh viễn không thể chạm tới
Tiếp đến chúng ta sẽ luận về
Phụng thờ thiên tử
Để hiệu lệnh thiên hạ
Kiến tạo một thực tại chính trị
Cuối thời Đông Hán
Sự tồn tại của Hán Hiên Đế đối với các lộ trừ hầu
Là một bài toán chính trị cực kỳ nan giải
Đổng trác, lý thôi, quách dĩ
Và những kẻ khác
Đều đã từng khống chế thiên tử
Nhưng không những không thể hiệu lệnh được thiên hạ
Mà ngược lại còn thân bại danh liệt vì tội
Lăng nhục thiên tử
Trở thành kẻ thù chung của thiên hạ
Do đó
Khi Hán Hiên Đế lưu lạc khắp nơi
Trong tình cảnh thảm hại
Viên thiệu, dù là người có thực lực mạnh nhất
Cũng do dự không quyết
Xem đây là một gánh nặng chính trị
Tuy nhiên, Tào Tháo lại nhìn thấy
Giá trị chính trị khổng lồ ẩn dứa sau
Củ khoai lăng nóng bỏng tay này
Giới sự khuyên giải hết lời của Mưu sĩ Tuần Úc
Tào Tháo, người lúc đó nền tảng chưa vững
Thực lực còn yếu
Đã kiên quyết nghình đón Hán Hiên Đế
Về hứa đủ
Hành động này
Không phải là một sự nắm bắt thời cơ đơn giản
Mà là một lần tạo ra thời cơ kinh thiên
Động địa
Ông đã tự mình tạo ra một nguồn vốn chính trị vô song
Từ đó
Ông mượn danh thiên tử để hiệu lệnh trư hầu
Biến các cuộc trinh phạt của mình
Thành những cuộc nghĩa cử của vương sư
Nhằm phó tá nhà Hán
Mỗi một mệnh lệnh ông bàn ra
Đều trở thành chiếu chỉ của Hoàng Đế
Kẻ nào chống lại ông
Đều trở thành nghịch tặc
Ông đã khéo léo biến biểu tượng
Của một chiêu đại suy tàn
Thành một vũ khí chính trị sắc bén nhất trong tay mình
Thay đổi hoàn toàn luật chơi
Của cả thiên hạ
Viên thiệu
Dù có ra thế tư thế tàm công lẫy lửng
Nhưng về mặt đạo nghĩa dành phận
Chỉ sau một đêm đã trở thành thân tử của Tào Tháo
Thứ mà Tào Tháo đã tạo ra
Chính là một thực tại chính trị hoàn toàn mới
Tiếp đến
Là đốt ô sao để định càn khôn
Kiến tạo một thực tại quân sự
Trận quan độ là một kiệt tác
Nữa của Tào Tháo trong việc tạo ra thời cơ
Trong phần lớn thời gian của cuộc chiến
Binh lực của quân Tào
Ở vào thế yếu tuyệt đối
Lương thảo sắp cạn
Binh lính thì mệt mỏi
Gần như bên bờ vực sụp đỏ
Tào Tháo lúc này hoàn toàn
Ở trong thế phòng ngự bị động và tuyệt vọng
Bước ngoặt bắt đầu từ việc hứa du đến hàng vào đêm khuya
Việc một mưu sĩ thất thế
Tìm đến đương tựa có thể là may mắn
Nhưng tất cả những gì diễn ra sau đó
Lại hoàn toàn là sự kiến tạo
Sự sách chép lại rằng
Tào Tháo nghe tin hứa du đến thăm
Đã chân trần chạy ra đón
Ngay cả dài cũng không kịp sỏ
Đủ thấy sự khao khát xoay truyền cục diện
Và sự trân trọng tột bậc đối với nhân tài của ông
Ông không giống như viên thiệu
Xem một cái sách như là một sự thách thức
Đối với quyền uy của mình
Mà xem nó như cọng rơm cứu mạng mà trời bàn
Hứa du hiến kế đốt kho lương ngủ sào
Tào Tháo không chỉ tiếp nhận
Mà còn biến nó thành hiện thực
Với một khí phách và năng lực thực thi đáng kinh ngạc
Ông không phải tương lĩnh dưới quyền đi
Mà tự mình dẫn 5.000 bộ kỵ
Địch thần thống lĩnh đội quân tinh nhuệ nhất
Nguy trang thành quân của viên thiệu
Binh lính ngậm tăm
Ngựa bịt móng
Hành quân trong đêm 40 giảm
Để tấn công kho lương ngủ sào của quân viên
Đây chính là sự diễn giải hoàn hảo trong nguyên tắc
Công kỳ vô bị
Xuất kỳ bất ý
Đánh vào nơi không phòng bị
Xuất hiện ở nơi không ở tới trong bình pháp tôn tử
Tào tháo
Một lời đề nghị
Thông qua dũng khí
Quyết đoán và mưu trí của mình
Để tạo ra một cơ hội chiến thắng
Mang tính quyết định
Ngày giữa thế yếu
Ngọn lửa lớn bùng lên
Ở ô sào không chỉ thiêu dụi lương thảo của viên thiệu
Mà còn thiêu dụi sĩ khí của quân viên
Và cả bá nghiệp của ông ta
Tào tháo trong cơn tuyệt cảnh
Đã tự mình tạo ra chiến thắng
Tiếp đến
Duy tài thị cử
Để quy tục anh hào
Kiến tạo một thực tại về hệ thống
Nhiều nói việc phụ thờ thiên tử
Và đốt ô sào là sự kiện kiến tạo
Cấp độ chiến lực và chiến thuật
Thì chính sách duy tài thị cử
Chỉ đề bạt người tài
Chính là sự kiến tạo mang tính nền tảng
Ở cấp độ thể chế của tào tháo
Việc tuyển chọn quan lại cuối thời Hán
Rất coi trọng là thế
Coi trọng phẩm hạnh
Đề cao đạo đức nho ra
Viên thiệu với tư cách là
Lãnh tụ sĩ tổng
Chính là sản phẩm và cũng là người bảo vệ cho
Hệ thống cô kĩ này
Xung quanh ông ta quy tụ phần lớn là
Những kẻ xuất thân danh môn
Hoặc phương A-dua định hót
Tào tháo thì hoàn toàn phá vỡ quy tắc này
Ông đã ba lần ban bố lệnh cầu hiền
Nêu rõ tiêu chuẩn
Dùng người là duy tài thị cử
Chứ không phải phỏng hạnh hay xuất thân
Ông tuyên bố
Dù cho là kẻ bất nhân bất hiếu
Chỉ cần có tài trị quốc dụng binh
Ông đều sẽ phá lệ mà trọng dụng
Vào thời điểm đó
Đây là một sự giải phóng tư tưởng mang tính lật đỏ
Ông đã tạo ra một khế ước xã hội
Và một hệ thống thu hút nhân tài
Hoàn toàn mới
Những kỳ tài xuất thân hàn vi như Quách Gia
Người từng bị đối xử lạnh nhạt nhất
Ở chỗ viên thiệu
Thì ở đây lại như cá cả nước
Được tôn làm thượng khách
Chính tấm lòng dung người không câu nẹ tiểu tiết này
Đã khiến anh tài thiên hạ như trăm sông
Đổ về biển lớn
Quy tụ về phe tàu
Tạo dựng cho ông một vùng trũng nhân tài
Liên tục sản sinh ra trí tuệ và sức mạnh
Đây không phải là việc được mất một thành một trì
Mà là thông qua đổi mới thể chế
Ông đã tự mình xây dựng lên một hệ thống hùng mạnh
Có thể không ngừng tạo ra cơ hội
Qua những dòng phân tích như trên
Chúng ta sẽ cố động lại
Về kẻ mạnh và kẻ yếu
Nhìn người qua cách sự thế
Lịch sử như một tấm gương lớn
Xoay chếu bản chất của con người
Để hiểu rõ sự khác biệt giữa một kẻ mạnh
Và một kẻ yếu
Không gì rõ ràng hơn việc đặt viên thiệu và tàu tháo
Lên cùng một bản cân
Xem cách họ giải quyết những bài toán hóc búa nhất
Của thời đại như thế nào
Thứ nhất đó là đối với thiên tử
Gánh nặng hay vốn quý
Khi Hà Niên Đế Lưu Lạc
Trở thành một vị vua không ngai không quyển
Ông là một củ khoai lang bỏng tay
Mà không ai dám nhận
Viên thiệu với vị thế hùng mạnh nhất
Lại chỉ thấy đó là một gánh nặng chính trị
Ông do dự tính toán thiệt hơn
Để rồi cơ hội ngàn vang trôi qua
Kẻ tay lúc nào không hay
Ngược lại với tàu tháo
Dù thế lực còn non yếu
Lại nhìn ra một điều khác
Ông xem thiên tử là lá cờ đại nghĩa
Là nguồn vốn chính trị bồ giá
Bằng một quyết định táo bạo
Ông đón rước hiến đế về hứa xương
Và chỉ sau một đêm
Một hành động của ông đều trở thành phụng mạnh thiên tử
Bài học rút ra là
Kẻ yếu chỉ nhìn thấy gánh nặng trước mắt
Còn kẻ mạnh có thể biến một danh phận
Từng chừng vô dụng
Thành quyền lực thực tế
Đối với mưu sĩ
Mối đe dọa hay là cơ hội
Cách một người lãnh đạo
Đối xử với những lời khuyên thẳng thắn
Sẽ quyết định vận mạnh của họ
Về viên thiệu, có một cái tồi quá lớn
Ông xem những kế sách hay của mưu sĩ
Không phải là sự giúp đỡ
Mà là sự xúc phạm đến trí tuệ của mình
Ông sẵn sàng giam cầm những bậc kỳ tài
Như điền phong, thư thụ
Và đẩy hứa du về phía đối thủ
Chỉ vì họ dám nói ra sự thật
Với Tảo Tháo thì ngược lại
Nghe tin hứa du đến hàng
Ông mừng đến nỗi chân chẩn chạy ra đón
Quên cả sỏ giày
Với ông, mỗi một mưu sĩ
Mỗi một kế sách đều là cơ hội
Trời cho để xoay chuyển cuộc diện
Bài học rút ra là
Với kẻ yếu, tài năng là mối đe dọa cho quyền uy
Với kẻ mạnh, tài năng chính là cơ hội để vươn lên
Ba là
Đối với thời cơ
Chờ đợi hãy kiến tạo
Thời cơ không yêu ái riêng ai
Nhưng thái độ của mỗi người với nó thì hoàn toàn khác biệt
Với viên thiệu
Có được thời cơ tốt nhất
Tảo Tháo sơ hở, hậu phương trống rỗng
Nhưng ông lại từ chối xuất quân
Chỉ vì một lý do vô cùng cá nhân
Con trai bị bệnh
Ông đã để tình riêng vật vãnh làm hỏng đại cục
Ngồi chờ thời cơ trôi đi ngay cả
Khi đang ở thế thượng phòng
Ngược lại với Tảo Tháo
Lương cạn quân mỏi
Ông không ngồi chờ chết
Ông chủ động tìm kiếm và tạo ra thời cơ từ trong tuyệt vọng
Ông đích thân dẫn quân tinh nhuệ
Đột kích kho lương ngô xào
Biết một thế cờ thua trông thấy thì một chiến thắng đi vào lịch sử
Bài học rút ra là
Kẻ yếu ngồi chờ trong ưu thế
Con kẻ mạnh tự kiến tạo lối ra trong nghịch cảnh
Đối với nhân tài
Phe nhóm hay bẻ lớn
Cách dùng người quyết định tầm vóc của sự nghiệp
Với viền thiệu
Chỉ tin dùng những người có xuất thân danh ra bọng tộc
Những kẻ biết nói lời lẽ dễ nghe
Ông tạo ra một vòng tròn khép kín
Đẩy những người tài thực sự không cùng phe cánh ra xa
Khiến nhân tài thất thoát nghiêm trọng
Tảo Tháo lại phá vỡ mọi quy tắc
Ông ban lệnh cầu hiền
Tuyên bố sẵn sàng trọng dục bất cứ ai có tài
Không kể thân sơ xuất thân hay phẩm hạnh
Ông mờ rộng vòng tay
Biến tập thể của mình thành một biển lớn
Thu hút anh tài từ khắp thiên hạ đổ về
Bài học xuất ra là
Kẻ yếu xây dựng những bức tường
Để bảo vệ phe nhóm nhỏ của mình
Kẻ mạnh thì xây dựng cả một hệ thống mở
Để liên tục sản sinh ra cơ hội và sức mạnh
Sự tạo ra thời cơ của Tảo Tháo
Về bản chất là một cuộc cách mạng
Mang tính giải tỏa và tái cấu trúc
Ông nhìn thấu rằng những quy tắc chính trị
Quân sự và nhân tài
Mà xã hội đương thời dựa vào
Để vận hành không phải là chân lý hiển nhiên
Mà hoàn toàn có thể bị thách thức
Bị lật đổ và bị viết lại
Kẻ yếu là tu nhân của quy tắc
Con kẻ mạnh chính là người tạo ra quy tắc
Bằng cách giải tỏa những quy tắc cũ
Và kiến tạo những quy tắc mới
Ông đã tạo ra cho mình
Một dòng chảy cơ hội và ưu thế
Không bao giờ cản
Tiếp đến chúng ta sẽ luận về
Đạo của thời và biến
Những khai thị sâu sắc từ trí tuệ cổ điển
Sống của lịch sử đã cuốn trôi những anh hùng
Nhưng ánh sáng tư tưởng đằng sau
Họ lại xuyên qua ngàn năm để soi dõi cho hậu thế
Sự thất bại của biên thiệu
Và thành công của Tào Tháo
Không chỉ là cuộc đọa sức về tính cách
Và mưu lực cá nhân
Mà ở tầng sâu hơn
Chúng đã ấn chứng cho những triết lý sâu sắc của trí tuệ cổ điển Đồng Phương
Về thời, biến, mạnh
Và vi, có nghĩa là hành động
Thứ nhất là
Sự biến thông của kinh dịch
Một triết lý về hành động
Tư tưởng của lõi của kinh dịch nằm ở một chữ biến
Sách hệ từ có một câu quen thuộc
Mà chúng tôi thường hay nói
Nó là cùng tắc biến, biến tắc thông, thông tắc cửu
Khi đến đường cùng thì phải thay đổi
Mà thay đổi thì sẽ hành thông
Có hành thông thì mới có thể lâu dài
Câu nói này chính là bản thiết kế
Hoàn hảo cho triết lý của kẻ mạnh
Khi sự vật phát triển đến cực điểm
Hoặc rơi vào điểm khốn cùng
Thì phải tìm kiếm sự thay đổi
Thông qua thay đổi mới có thể phá vỡ bế tắc
Và tìm ra lối thoát
Có được con đường rộng mở, sự nghiệp mới có thể phát triển bền vững
Biên thiệu ở quan độ
Tay nắm ưu thế nhưng lại đẩy vào thế bế tắc
Đã rơi vào cảnh cùng
Giống như ông ta từ chối biến
Cố chấp giữ lấy sự ngạo mạn
Và chiến pháp cũ kỹ của mình
Cuối cùng dẫn đến bại vòng
Tào tháo binh lâm thành hạ, lương thảo cạn kiệt
Là cách cùng thực sự
Nhưng ông đã kiên quyết cầu biến
Tiếp nhận kỳ kế của hứa du
Cái biến này đã khiến ông bỗng nhiên sáng tỏ
Đạt được sự thông suốt
Và cuối cùng đặt định nền móng bá nghiệp lâu dài
Với việc mượn danh thiên tử
Kinh dịch cũng nhấn mạnh tâm quan trọng của thời
Gọi là
Người quân tử, giấu khí cụ bên mình
Cho thời mà anh động
Đây không phải là sự chờ đợi tiêu cực
Mà là sự chuẩn bị tích cực
Kẻ mạnh giống như một người thợ săn cao tay
Ngày thường mai rũa cung tên
Quen thuộc núi rừng, kiên nhẫn ẩn mình
Anh ta không phải chờ đợi
Một con mồi ngẫu nhiên xuất hiện
Mà là thông qua sự chuẩn bị để bản thân có được năng lực
Phát hiện và bắt giữ con mồi vóng
Bất cứ lúc nào
Chính sách duy tài thị cử của Tào Tháo
Chính là tăng khí ư thân
Còn việc đột kích ô sao
Chính là đãi thở nhì động
Hành động của ông nhanh như sấm xét
Bởi vì ông đã chuẩn bị từ rất lâu rồi
Tiếp đến chúng ta luận về sự ăn mạnh của trang tử
Một chế lý về nhận thức
Thoạt nhìn tư tưởng
Chi kỳ bất khả nại hà
Nhì an chi nhược mạnh
Biết là việc không thể làm gì khác được
Mà an nhiên nó nhận, nó như mạnh
Của trang tử dường như trái ngược
Với sự sáng tạo chủ động của kẻ mạnh
Nếu tất cả đều là mạnh
Con người làm sao có thể nói đến sáng tạo
Đây chính là một nghịch lý sâu sắc
Tuy nhiên, chìa khóa để giải mã nghịch lý này
Nằm ở việc thấu hiểu chân nghĩa của an mạnh
Việc an thời như sử thuận
Có nghĩa là an nhiên với thời thế
Và thuận theo tự nhiên
Của trang tử không phải là thuyết định mạnh tiêu cực
Bảo bạn, từ bỏ, lỗ lực
Nằm im mặt cho số phận
Nó là một cảnh giới trí tuệ cực cao
Hoàn toàn chấp nhận thực tại
Nhưng nó vốn là không chút kháng cự
Vấn đề lớn nhất của kẻ yếu
Lại chính là ở chỗ bất an mạnh
Viên thiệu không chịu chấp nhận hiện thực rằng
Mưu lực của mình không bằng người khác
Hạng vũ không chịu chấp nhận hiện thực rằng
Lưu bang đã trở thành mối họa tâm phúc
Họ dùng ý muốn chủ quan của mình
Để đối chọi với sự thật khách quan
Không ngừng tự hào mòn nội tâm
Cuối cùng thì bị dòng lũ của hiện thực nốt trừng
Còn kẻ mạnh
Lại chính là người thực sự an mạnh
Tào tháo ở quan độ đã thẳng nhiên chấp nhận
Cảnh tuyệt vọng
Binh ít lương thiếu của mình
Chính như sự nhận thức tỉnh táo này
Ông mới có thể buông bỏ mọi kêu hãnh và định kiến
Chân trần đón hơ ru
Năm lấy tia hy vọng sống duy nhất đó
Sự sáng tạo của kẻ mạnh
Bắt đầu từ sự chấp nhận trệt đẻ nhất
Đối với hiện thực
Ông giống như một vị thuyền trưởng kỹ nghệ cao siêu
Không bao giờ nguyên rũa hướng gió
Mà nhận thức rõ ràng hướng gió
Sau đó dựa vào kỹ thuật của mình
Điều chỉnh cánh buồm
Mượn sức gió để đi
Cuối cùng đến được đích
Sự sáng tạo của ông là một sự hợp tác hoàn hảo với vận mạnh
Từ đây chúng ta chạm đến một tầng sâu hơn
Cảnh giới cao nhất của kẻ mạnh
Là sự hợp nhất viên dung giữa tinh thần hữu vi
Có nghĩa là chủ động hành động của nho ra
Và trí tuệ vô vi
Không hành động can thiệp của đạo ra
Sự không làm gì của viên thiệu
Là một thứ ngụy vô vi
Xuất phát từ ngào mạn và sợ hãi
Còn hành động của tào tháo
Lại là tràn đầy tinh thần câu tiến
Của nho ra hữu vi
Nhưng sự quyết đoán nhanh chóng
Hành động trôi chảy của ông lại phẳng phất như thuận theo đại đạo
Tự nhiên mà thành vô vi
Ông không phải đang vật lộn với thời thế
Mà đang lướt trên những con sóng của thời thế
Cảnh giới vô vi
Nhi vô bất vi
Không làm mà không gì là không làm được này
Chính là đã nâng việc tạo ra thời cơ
Từ một thứ thuật lên thành một thứ đạo
Và cuối cùng
Chúng ta sẽ luận vẻ
Đúc lên thời cơ của mình
Hạ một nước cơ không hối tiếc trên bàn cờ nhân sinh
Thưa quý vị và các bạn
Thịnh suy ngàn năm
Chỉ trong một cái búng tay
Khúc bi ca của viên thiệu và hãng vũ
Là lời cảnh tỉnh được nhắc đến trên bia đá lịch sử
Nhắn nhủ hậu nhân rằng
Cái tôi cứng nhắc và sự kêu ngạo cố chấp
Chính là nấm mồ sâu nhất trong vùi anh hùng
Trái lại
Hùng đồ của tào tháo tựa như một ngọn hải đăng
Xoay dọi rằng sự biến thông
Thực tế và khí phách dám phá vỡ quy tắc
Đủ sức để tái định hình quỹ đạo của vận mệnh
Lấy xưa để biết nay
Những câu chuyện xa xôi ấy
Vẫn mang những lời khai thị làm rung động lòng người
Đối với mỗi chúng ta
Những người đang đi trên bàn cờ của cuộc đời
Chúng ta phải làm sao
Để từ một người chờ thời cơ
Bị động trở thành một người tạo ra thời cơ chủ động
Cốt lõi không nằm
Ở quyền mưu cơ biến bên ngoài
Mà nằm ở sự tu thân dưỡng tính bên trong
Tạo ra thời cơ
Trước hết là sự biểu hiện ra bên ngoài
Một quá trình tu dưỡng nổi tại
Nó đòi hỏi chúng ta phải bồi đắp 3 phẩm cách
Thứ nhất
Đó là tầm nhìn xa của mưu sĩ
Phải có khả năng vượt lên trên cái được mất trước mắt
Nhìn rõ cái thế của thời cuộc
Chứ không chỉ chăm chăm vào cái cơ của ngẫu nhiên
Điều này cần sự học hỏi
Quan sát
Và phản tư không ngừng để thấu tỏ quy luật phát triển
Căn bản của sự vật
Thứ hai là
Phải có sự dũng mãnh của mãnh tướng
Khi đã nhìn rõ con đường
Phải có dũng khí để dám bước đi
Hành động luôn đi kèm với rủi ro
Kẻ mạnh dám đặt cược vào sự bất định
Dùng khí thế xấm xét để phá tan
Con giặc trong lòng mình
Và thứ ba là
Sự quyết đoán của người làm chủ
Một khi đã quyết liên dốc toàn lực
Không bị tạp ầm quấy nhiễu
Không bị cảm xúc cầm tù
Tâm học chi hành hợp nhất
Sự hợp nhất giữa hiểu biết và hành động của Bậc Đại Nho Vương Dương Minh
Và Thời Nhân Minh
Đã mang đến câu trả lời tối hậu cho điều này
Cái yếu sở dĩ bỏ lỡ thời cơ
Chính là vì chi hành phân ly
Biết và làm tách rời nhau
Họ có thể biết nên làm gì
Nhưng lại bị nỗi sợ
Sự lời biếng lòng hư vinh như kéo
Chân chư mãi không thể hành động
Mà kẻ mạnh thực sự chính là điển phạm
Của chi hành hợp nhất
Sự thấu tỏ sâu sắc của họ về thời cuộc
Tự thân nó đã bao hàm toàn bộ sức mạnh của hành động
Nhìn thấy chính là hành động
Nơi ý niệm khởi phát
Cũng là lúc trời đất khai mở
Đây chính là phương thuốc duy nhất
Để trị tận cốc căn bệnh bỏ lỡ cô hữu
Đến đây
Chúng ta cuối cùng cũng có thể quay trở lại
Câu hỏi ban đầu
Thời cơ rốt cuộc ở bên ngoài chúng ta
Hay ở bên trong chúng ta
Đáp án đã rõ ràng
Cơ hội về bản chất không phải là một sự tồn tại khách quan
Mà là một năng lực nhận thức
Chủ quan và một trạng thái sẵn sàng
Thế giới tự nó không chủ động
Bày ra cơ hội
Mà là một nỗi tâm đã được mải rũa
Giữ được sự tỉnh táo mới có thể phát hiện
Và khai mở những khả năng tiêm bẩn
Trong những sự việc bình thường
Viên thiệu và tào tháo
Đối diện với cùng một thiên tử
Cùng một quan độ
Một người nhìn thấy gánh nặng và tuyệt cảnh
Người kia lại thấy được quyền bính và cơ hội chiến thắng
Thế giới không đổi
Thứ thay đổi là cách tầm nhìn ra thế giới
Vì vậy áo nghĩa tối thượng của câu
Kẻ yếu bỏ lỡ thời cơ
Kẻ mạnh tạo ra thời cơ
Không nằm ở sự đối lập giữa động và tĩnh
Mà nằm ở sự phân định giữa mình
Và tế, tức là sáng suốt
Và bị che lấp
Đời người như một vãn cờ
Đã hạ bút thì không hối tiếc
Mong rằng chúng ta đừng làm kẻ đứng bên cạnh bàn cờ
Mà quan sát suốt ngày than thân trách phận
Thay vào đó hãy luôn luôn rèn rũa tâm tính
Mai khắc trí tuệ
Như Kinh Dịch đã nói
Tăng khí ư thân, tự rèn mình thành một món vũ khí sắc bén
Rồi sau đó
Ở những bước ngoặt của cuộc đời
Hãy nói gương những kẻ mạnh thực sự
Cầm lấy quân cờ thuộc về mình
Bằng sự sáng suốt thấu tỏ thế sự
Bằng sự quyết đoán của chi hành hợp nhất
Mà bình thản và mạnh mẽ hạ xuống
Nước cờ này
Có thể làm sống lại toàn cục
Có thể xoay chuyển cản khôn
Nó không còn là sự đáp trả bị động với số phận
Mà là sự nhào nạn chủ động lên số phận
Đây chính là cảnh giới cao nhất của việc
Tự đúc lên thời cơ cho mình
Và hạ một nước cờ không hối tiếc
Trên bàn cờ nhân sinh
Đến đây chúng tôi xin kết thúc bài chia sẻ của mình
Xin chân thành cảm ơn quý vị và các bạn
Đã dành cho thời gian quý báo của mình
Cũng như sự kiên nhẫn để theo dõi bài chia sẻ này
Một lần nữa
Xin kính chúc quý vị và các bạn cùng gia đình
Luôn luôn được hạnh phúc, thành công
Và bình an trong cuộc sống
Xin chân trọng, kính chào và hẹn gặp lại
