Rối nước: Hồn Việt qua màn múa rối truyền thống

Nghệ thuật truyền thống Việt Nam
170 người theo dõi
4 Lượt xem video·24 thg 5, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIThe Lang Yen water puppetry troupe in Tay Phuong has a centuries-old history, once performing for Emperor Bao Dai. After a period of dormancy due to war, it was revived in 1980. While the troupe continues to preserve traditional plays and perform internationally, it faces severe challenges regarding funding, aging equipment, and a lack of young successors.
Ở phương dối nước Làng Yên, này thuộc xã Tây Phương, nghệ thuật mua dối nước xuất hiện từ nhiều thế kỷ trước.
Vào những năm 40 của thế kỷ 20, phương dối Làng Yên thường diễn tại hội làng và nhiều nơi khác.
Có lần được mời vào Hoàng Cúc Huế biểu diễn cho Vua Bảo Đại xem.
Sau này do chiến tranh và những khó khăn của thời kỳ bao cấp, phương dối ngừng hoạt động.
Năm 1980, phương dối Làng Yên chính thức được phục hồi.
Trải qua nhiều vất vả, phương dối vẫn cố gắng duy trì hoạt động,
giữ gìn huyên vẹn các tích trò cổ, phản ánh sinh hoạt văn hóa ở làng quê.
Hàng năm, du khách về chúa Tây Phương chảy hội đều được thưởng thức màn mua dối nước của phương dối Làng Yên.
Còn các tích trò dối nước làng ra luôn độc đáo, đòi hỏi kỹ thuật, biểu diễn cao,
nội dung các trò kết hợp hay hòa dựa vốn văn hóa cổ truyền với hiện đại.
Nhiều tiết mục dối nước cổ tiêu biểu, đặc sắc thường xuyên được biểu diễn như vinh quy bái tổ,
Phương dối làng ra đã từng đi biểu diễn và tham gia nhiều sự kiện quan trọng trong nước
hay tham dự các trình lãm mua dối quốc tế.
Bản thân mỗi con dối lại có sự phức tạp riêng và phải đảm đương được nhiều động tác linh hoạt.
Với múa tràm thì đâu con dối phải lắp.
Múa lục cúng hoa đăng đòi hỏi sự kết hợp hay hòa từ thao tác điều khiển con dối mua đơn
đến khi kết hợp với các trò dối nước của phương dối Làng Yên.
Để đưa vào bộ xử lý con dối,
có những động tác phức tạp phải 3-4 người phối hợp mới thực hiện được.
Dù vẫn giữ được nét sinh động và thu hút người xem,
các phương dối nước đang gặp nhiều thách thức trong việc bảo tồn.
Con dối đã cũ kỹ, bong chóc,
trong khi chi phí làm mới cao vượt qua khả năng tài chính của các phương dối.
Nghệ nhân chủ yếu mưu sinh bằng nghề khác, chịu biểu diễn khi có dịp.
Tập luyện vất vả nhưng thu nhập ít khiến lớp trẻ không mạnh màn nối nghề,
đặt ra nhiều lo ngại cho sự tồn tại lâu dài của nghệ thuật mua dối nước truyền thống.
Để gìn giữ mua dối nước không chỉ đòi hỏi sự say mê, tâm huyết với nghề,
mà còn cần có cơ chế khuyên khích, thu hút giới trẻ, thế hệ kế cận,
chung tay bảo vệ bộ môn nghệ thuật truyền thống.
Cùng với đó, các phương dối cũng rất cần sự quan tâm đầu tư bài bản,
có chiều sâu của thành phố, đưa mua dối nước trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương.
Chất miệu gỗ thì nó có nhiều loài gỗ, gỗ sung, rồi thì gỗ vàng tâm.
Hiện giờ cái bộ này là làm gỗ vàng tâm, nó vừa nhẹ vừa bền.
Để tạo được một con dối đẹp thì đòi hỏi là cái tay nghề của mình,
phải có tay nghề điêu luyện công với cái tâm huyết nghề nghiệp của mình.
Đêm tôi cũng không ngủ được là tôi cũng tâm huyết nắm vào cái dây để xem và nghiên cứu làm sao để cho nó đẹp.
Mua dối nước ở Tràng Sơn là hầu hết là bằng dây.
Mà mua là mua là phải sát ra khán giả.
Câu chuyện từ đã xa xưa hiện về một mối như vừa hôm qua.
Dấu thiêng yên bóng vua bà.
Năm châu có một hoàng gia lấy lừng.
Bành voi khăn yếm oai hùng.
Tống gương sáng tỏa khắp vùng trời Nam.
