UAV TẤN CÔNG DINH THỰ PUTIN, CHIẾN TRANH UKRAINE LẠI CÓ BƯỚC NGOẶT MỚI?

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
673 Lượt xem video·1 thg 1, 2026
UAV TẤN CÔNG DINH THỰ PUTIN, CHIẾN TRANH UKRAINE LẠI CÓ BƯỚC NGOẶT MỚI?
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Ngày 30 tháng 12, thông tin của truyền thông quốc tế đưa tin đồng loạt về vụ dinh thự của Tổng thống Nga Vladimir Putin bị tấn công bằng máy bay không ngảy lái.
Ukraine một mực phủ nhận trách nhiệm và đã gọi việc mà Nga gãn trách nhiệm cho mình là lời nói dối điển hình của Nga.
Và chúng ta thấy là cũng không có bằng chứng nào được Nga đưa ra, không có ảnh hưởng về dân cư địa phương, không video, không mảnh vỡ.
Chỉ một ngày sau thì Nga công bố đã chuyển hệ thống tiên lửa Orestnik có khả năng mang đầu đạn hàn nhân tốc độ siêu thanh tầm bắn xa hàng nghìn km vào Belarus sát biên giới NATO. Đó được coi là một hành động trả đũa.
Và cái việc mà Nga đổ lỗi cái vụ tấn công vào dinh sự Tổng thống Putin cho Ukraine có lẽ là một cái điều mà chúng ta cũng đã quen thuộc.
Lâu nay những cái vụ tấn công như vậy thường bị phía Nga quy cho Ukraine.
Vâng như vậy chúng ta có thể thấy là cái vụ việc này nó đã khiến cho hy vọng hòa bình Nga Ukraine dường như là bị dập tắt, nhưng câu chuyện nó cũng không hề ngẫu nhiên đâu.
Rõ ràng là triển vọng hòa bình nó đang ở gần rồi, nhưng nó đang bị trì hoãn và bị đẩy lùi một cách có chú ý.
Và trong cái bán cờ này thì yếu tố thời gian đang được Nga tận dụng tốt hơn Ukraine.
Tất nhiên là Nga không công bố được cả bằng chứng rõ ràng công khai để mà cộng đồng quốc tế kiểm chứng độc lập, nhưng họ vẫn liên tục gắn trách nhiệm cho Tổng thống Zelensky và Ukraine.
Về mặt chiến lược thì đây không phải là một cái cáo buộc nhằm tìm kiếm sự thật đâu, mà nó là một cú đánh vào không khí chính trị.
Khi mà câu chuyện hòa bình vừa mới le lói, khi các kênh ngoại giao bắt đầu được nhắc tới nhiều hơn thì một cái cáo buộc mang tính biểu tượng cao như là đánh vào nơi ở của nguyên thủ quốc gia.
Lập tức nó đã kéo cảm xúc công chúng và chính trị quay trở lại cái trạng thái đối đầu, căng thẳng như là cũ.
Và cái thông điệp gửi đi thì rất rõ rồi, chiến tranh chưa thể kết thúc.
Bất kỳ cái câu chuyện hòa bình nào, đàm phán nào lúc này đều là ảo tưởng.
Và nó đã khiến cho cái việc tiếp tục đàm phán giữa đôi bên trở thành đắt đỏ hơn về mặt chính trị.
Với Nga, đó là cái cớ để họ cứng rắn hơn, thậm chí là hợp thức hóa các cái bước leo thang tiếp theo.
Với Ukraine, dù phủ nhận nhưng mà họ vẫn rơi vào thế bị động,
vì chỉ riêng cáo buộc từ phía Nga đã làm cho bầu không khí ngoại giao nó xấu đi rất nhiều rồi.
Và ngay sau đó như ta thấy là Nga đã công bố một hành động, một cái bước đi rất dứt khoát,
có trọng lượng lớn hơn nhiều là đưa các tên lửa Orestnik,
cái loại mà có khả năng mang đầu đạn hạt nhân sang Belarus.
Động thái này không nhắm vào cái việc chiếm thêm lãnh thổ Ukraine trong ngân hạn,
mà chủ yếu là nó một cái đòn răn đe chiến lược nhắm thẳng vào châu Âu và NATO.
Khi đặt tên lửa ở Belarus thì Nga đã rút ngắn đáng kể khoảng cách và thời gian cảnh báo
với nhiều nước châu Âu. Đây là cách mà họ nhắc nhở phương Tây rằng cuộc chiến Ukraine
không chỉ giới hạn ở Donbass hay là tiền tuyến, mà có thể leo thang thành vấn đề an ninh của cả lục địa.
Nó gieo vào đầu các chính phủ châu Âu một cái câu hỏi đầy khó chịu đó là
liệu việc tiếp tục đẩy mạnh viện trợ cho Kyiv có xứng đáng với cái rủi ro leo thang như vậy hay không?
Và khi kết hợp hai cái sự kiện lại thì ta thấy rõ một cái logic xuyên suốt đó là
cái cáo buộc UAV tấn công dinh thự của Putin nó đã tạo ra một cái lý do đạo lý và một cái đà tâm lý.
Còn việc tên lửa Orestnik triển khai tại Belarus thì tạo ra một nỗi sợ hãi chiến lược.
Một sự việc thì làm cho cái tiến trình hòa đàm trở nên khó khăn hơn,
còn một thì lại làm cho cái việc kéo dài chiến tranh trở nên đáng lo hơn với phương Tây.
Và nếu tìm hiểu kỹ thì ta thấy đây là một cái chuỗi hành động nhất quán chứ không phải là một phản ứng bột phát.
Bây giờ hãy trả lời một câu hỏi quốc lõi là thời gian đang đứng về phía ai?
Ta thấy là ở mặt trận quân sự thuần túy thì Nga họ cố gắng đang theo đuổi cái chiến lược mài mòn.
Họ không cần thắng nhanh nữa mà họ đang muốn giữ một áp lực đủ lâu đủ dài
để Ukraine kiệt sức thiếu thốn về nhân lực, đạn dược và tinh thần.
Song song với đó thì họ nhắm tới việc làm phương Tây mệt mỏi về mặt chính trị,
với những tranh cãi nội bộ, lo sợ leo thang và từ đó dân giảm quyết tâm hỗ trợ Ukraine.
Trong kịch bản này thì thời gian rõ ràng là đồng minh của Nga và Tổng thống Putin,
nếu như không có yếu tố đổn biến.
Còn với Ukraine thì thời gian nó chỉ trở thành lợi thế nếu như họ khóa được một điều kiện thêm chốt đó là
một cái sự hỗ trợ dài hạn, chắc chắn và khó đảo ngược từ Hoa Kỳ và châu Âu.
Đặc biệt là Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald Trump luôn hoài nghi.
Nếu cái viện trợ nó vẫn phụ thuộc vào chu kỳ chính trị, bầu cử hay là tâm lý sợ leo thang,
nó không ổn định, dòng tiền, dòng vũ khí chảy vào không ổn định,
thì mỗi tháng trôi qua là một cái tháng mà Nga có thêm lợi thế.
Những gì diễn ra cuối tháng 12 cho thấy là Nga đang cố gắng dành quyền kiểm soát
nhịp thời gian của cuộc chiến.
Họ muốn kéo dài, làm mệt mỏi, làm nản trí đối phương và nâng dần cái mức rủi ro
để buộc Ukraine phải chấp nhận một cái bản hòa bình theo điều kiện của Nga,
thay vì một cái hiệp ước hòa bình cân bằng và công bằng.
Vì vậy, ở thời điểm này, nếu xét sự việc một cách lạnh lùng và thực tế,
thì ta thấy là thời gian đang nghiêng về phía Nga nhiều hơn.
Nhưng mà lợi thế này không phải là vĩnh viễn đâu.
Nó chỉ tồn tại chừng nào mà phương Tây còn do dự
và Ukraine chưa có được một cái cơ chế đảm bảo an ninh đủ mạnh
để biến chính thời gian thành gánh nặng quay ngược trở lại với Moscow.
Đây đó nó đang có những cái tin rằng là Hoa Kỳ sẽ đồng ý với cái việc mà
đảm bảo cho Ukraine một cái sự bảo vệ giống như là điều năm của NATO.
Thế nhưng mà điều đó nó cũng chưa chắc chắn.
Nó cũng vẫn chỉ là một cái thế khả năng thôi.
Và người ta vẫn đang đặt ra nhiều câu hỏi liên quan đến cái việc mà
Mỹ liệu có chấp nhận cái việc là bảo vệ Ukraine tương tự theo điều năm hay không?
Liệu họ có mạo hiểm với một quốc gia sở hữu hạt nhân như là Nga hay không?
Và cái điều đáng chú ý là cái chuỗi sự kiện leo thang trong cái xung đột Ukraine-Nga
nó diễn ra ngay sau khi mà ông Donald Trump và ông Zelensky gặp gỡ nhau.
Và thông điệp mà báo chí quốc tế ghi nhận lúc đó là Ukraine vẫn không chấp nhận
nhượng bộ lãnh thổ.
Sau cuộc gặp của hai nguyên thủ thì các nguồn tin từ truyền thông phương Tây đồng loạt
cho biết là lập trường của Kyiv không thay đổi với nguyên tắc cốt lõi.
Họ sẵn sàng nói về hòa bình, nhưng không coi việc cắt đất là điều kiện mở đầu
cho đàm phán. Nói cái khác là họ muốn hòa bình, nhưng là hòa bình không hợp thức
hóa cái việc Nga chiếm lãnh thổ. Và đó chính là một cái điểm than chốt.
Có thể gọi đó là một cái làm danh đỏ mà Ukraine đã vạch ra.
Và chính cái chi tiết này đã làm cho bức tranh nó trở nên rõ ràng hơn.
Từ góc nhìn của Moscow, cái cuộc gặp Trump-Zelensky không phát ra tín hiệu
rằng là Ukraine sắp nhượng bộ, mà ngược lại, cho thấy là Kyiv vẫn sẽ giữ
lập trường cứng rắn. Ít nhất là công khai là như vậy. Điều đó đồng nghĩa với một rủi ro
lớn cho Nga. Nếu Mỹ vẫn tiếp tục đứng sau Ukraine, mà Ukraine thì không chịu
nhượng bộ lãnh thổ, vậy thì nó dẫn đến một cái điều là chiến tranh có thể
sẽ cáo dài thêm. Và đó là điều mà Nga không muốn nếu như mà họ bước vào đàm phán
với Thế Yếu. Vì thế, khi báo chí đưa tin rằng Ukraine không sẵn sàng nhượng đất
thì Nga họ có cái lý do để phản ứng nhanh và mạnh.
Cái chuỗi động thái sau đó, như ta thấy, vừa phân tích đấy, có thể gọi là một
cái nỗ lực chủ động bẻ hướng câu chuyện. Moscow muốn phá vỡ ngay từ đầu
cái khả năng hình thành một cái khung hòa bình trong đó Ukraine giữ vững
lập trường lãnh thổ và Hoa Kỳ có thể đóng vai trò bảo trợ.
Như cái câu chuyện mà người ta vẫn nói rằng là Hoa Kỳ có thể bảo vệ Ukraine
theo một cái hiệp ước tương tự điều nam NATO đấy.
Nhưng mà Nga họ đang cố gắng ra tay trước để định hình môi trường xung quanh
cái tiến trình hòa bình này.
Và đó là cách mà cả Moscow lẫn Kiev
họ đưa ra những quân bài của mình trong cái thế trận mà rất rằng co.
Ukraine thì không nhượng bộ.
Còn Nga thì sẵn sàng cảnh báo là chấp nhận rủi ro leo thẳng với cả NATO.
Cho nên ta thấy là cái sự việc nó không diễn ra ngẫu nhiên.
Nó phản ánh đúng logic chiến lược của Nga, đánh phù đầu với tâm lý
và răn đe vào cái thời điểm mà đối phương phát đi lập trường cứng rắn nhất.
Và chốt lại ta thấy là hòa bình ngày càng mong manh hơn.
Khi nó đang lé lên những cái tia hy vọng thì đã bị dập tắt ngay lập tức.
Như vậy ta có thể thấy là sức ép lúc này nó đang phân hóa đều cho các bên.
Và nó phân hóa theo tầng.
Bên nào cũng có cái áp lực riêng của mình.
Trước hết thì Ukraine họ đang chịu sức ép trực diện và cấp banh nhất.
Khi mà Kiev khẳng định không nhượng bộ lãnh thổ
thì đồng nghĩa với việc họ tự đặt mình vào một cái thế rất rõ ràng là
hoặc tiếp tục chiến đấu với sự hậu thuẫn lâu dài của phương Tây
hoặc là buộc phải đối diện với nguy cơ bị ép ngồi vào bàn đàm phám trong điều kiện bất lợi.
Nga hiểu điều đó, tất nhiên rồi.
Cho nên họ dùng cái biện pháp leo thang có kiểm soát
để mà đẩy Ukraine vào cái thế phải lựa chọn.
Và mỗi cái động thái như cáo buộc UAV hay là triển khai tên lửa sang Belarus
để nhắn nhủ rằng là giữ lập trường cứng rắn sẽ khiến cái giá của thời gian nó tăng lên với Kiev.
Tuy nhiên cái sức ép quyết định nó lại đang dồn nhiều hơn vào Mỹ và châu Âu chứ không phải Ukraine.
Nga không kỳ vọng là Ukraine tự thay đổi lập trường trong một sớm một chiều.
Mục tiêu thực của Moscow là làm cho Washington và các nước châu Âu bắt đầu xuất ruột
vì rủi ro leo thang, vì nỗi lo hạt nhân, vì chi phí kinh tế chính trị của một cuộc chiến kéo dài như vậy.
Nga muốn nhắn nhủ các nước phương Tây là nếu các ông tiếp tục hậu thuẫn Ukraine không nhượng bộ
thì cái mức độ rủi ro với các ông sẽ cao hơn.
Liệu các ông có chấp nhận được không?
Nhưng mà ở trường quang lại, Nga cũng chịu sức ép.
Tất nhiên họ chịu sức ép dài hạn về kinh tế, nhân lực và nguy cơ xa lẩy.
Những cái điều này chúng ta đã từng chia sẻ với nhau nhiều rồi.
Nhưng có điểm khác biệt đó là họ chấp nhận sức ép dài hạn tốt hơn phương Tây chấp nhận sức ép chính trị ngắn hạn.
Moscow đang đặt cực rằng các cái xã hội dân chủ sẽ mệt mỏi trước
trong khi họ có thể kiểm soát dư luận trong nước và duy trì cái quỹ đạo chiến tranh lâu hơn.
Còn Mỹ thì bây giờ ta biết là họ đang ở cái thế khó nhất về chiến lược.
Cuộc gặp giữa Trump và Zelensky cho thấy là Washington vẫn đang tìm cách đánh giá lại cái giá phải trả của cuộc chiến này.
Nga đọc rõ tín hiệu đó cho đến đẩy sức ép lên đúng cái thời điểm Mỹ đang phân vân và cân nhắc,
buộc Mỹ phải lựa chọn nhanh hơn hoặc tiếp tục ủng hộ Ukraine với rủi ro leo thang hơn
hoặc thúc ép Kyiv phải mềm mỏng hơn trên bàn đàm phán.
Và đây là cái lúc mà Nga đang đẩy có bóng sang sân của phương Tây.
Ukraine thì đứng giữa, trở thành nơi mà mọi sức ép giao nhau.
Nhìn ở cái chiều sâu chiến lược, việc Putin sử dụng răn đe hạt nhân dù chỉ ở cái mức mà đe dọa,
chỉ ở cái mức là gọi là triển khai thôi, phô diễn thì nó vẫn là một con dao hai lưỡi.
Rủi ro chính trị với ông ấy là không nhỏ đâu, thậm chí còn lớn hơn những gì mà bên ngoài thể hiện.
Putin thì ta cần phải tách bạch một cái điều quan trọng đó là ông ta không dùng hạt nhân để mà đe dọa bấm nút.
Thực sự là có lẽ ông ấy không muốn dùng vũ khí hạt nhân thật sự,
mà đang dùng nó như một cái đòn tâm lý và chính trị.
Dọa dẫm là chủ yếu.
Cái việc mà ông luôn luôn nhấn mạnh về năng lực hạt nhân của Nga,
không nhằm mục tiêu quân sự trực tiếp với Ukraine,
mà muốn định hình hành vi của phương Tây.
Nhưng chính cái cách làm đó nó lại chứa được rủi ro nội tả rất lớn.
Rủi ro thứ nhất là Putin tự đẩy mình lên một cái nức cam kết cao hơn.
Khi một lãnh đạo liên tục sử dụng ngôn ngữ hạt nhân để răn đe,
thì ông ta vô tình tạo ra kỳ vọng rằng lời đe dọa ấy phải có giá trị,
nếu không thì sẵn thành là nói xua.
Nếu sau nhiều lần phô trương mà không có hành động tương xứng răn đe,
cái sự răn đe đó nó sẽ bị bà mọt ngay.
Nhưng nếu đi xa hơn,
thì cái giá phải trả về chính trị, ngoại giao và lịch sử sẽ tăng theo cấp số nhân.
Đây chính là cái bẫy mà mọi chiến lược răn đe đều mang cho mình,
đặc biệt là răn đe bằng hạt nhân.
Rủi ro thứ hai nằm ở nội bộ Nga.
Trong ngắn hạn,
cái việc phô diễn hạt nhân có thể củng cố hình ảnh lãnh đạo mạnh tay của Putin,
nhưng về chung và dài hạn thì xã hội Nga không miễn nhiễm với nỗi sợ chiến trai hạt nhân.
Giới tinh hoa, đặc biệt là tầng lớp kỹ trị,
quân đội chuyên nghiệp và kinh tế hiểu rất rõ rằng là
leo thang hạt nhân dù chỉ một đất thôi sẽ khiến Nga bị cô lập sâu hơn,
tổn hại lâu dài và có thể không thể đảo ngược.
Khi mà răn đe hạt nhân được sử dụng quá thường xuyên
thì nó bắt đầu gây lo âu chiến lược ngay trong chính cái hệ thống mà Putin đã kiểm soát.
Rủi ro thứ ba và tinh vi hơn đó là
Putin đang làm mờ danh giới giữa răn đe và liều lĩnh trong con mắt của các đối tác trung lập.
Với những nước như là Trung Quốc, Ấn Độ hay là nhiều quốc gia đứng giữa,
thì cái điều mà họ sợ nhất thì không phải là một cái nước Nga mạnh mẽ
mà là một cái nước Nga khó đoán và sẵn sàng kéo thế giới tới sát cái bờ vực hủy diệp.
Đó là cái điều họ sợ.
Khi Putin đẩy cái ngôn ngữ hạt nhân ra tiền tuyến chính trị,
thì ông ta vô tình khiến các đối tác của họ, của Nga, phải giữ khoảng cách an toàn hơn,
giảm mức độ ủng hộ hoặc sẵn sàng đứng ngoài nếu nhiều khủng hoảng leo thang,
thậm chí là chọn phe, đối lập.
Rủi ro thứ tư đó là mất quyền kiểm soát nhịp theo leo thang.
Răn đe hạt nhân nó chỉ hiệu quả khi mà đối phương tin rằng người sử dụng vẫn kiểm soát được tình hình.
Nhưng khi các động thái răn đe nó diễn ra sáp nhau quá,
trong môi cảnh chiến trường bế tắc còn ngoại giao thì căng thẳng đấy,
chỉ một sự cố, một tính toán sai lầm hay một hành động vượt ngưỡng của cấp dưới
cũng sẽ đẩy mọi thứ vượt khỏi dự tính ban đầu của Điện Kremlin.
Khi đó thì chính Putin sẽ là người phải chịu trách nhiệm chính trị tối cao.
Cuối cùng nó có một rủi ro mang tính lịch sử mà chúng ta cũng cần phải đề cập.
Putin đang gắn hình ảnh lãnh đạo của mình với hạt nhân hóa cuộc xung đột.
Nếu chiến tranh kết thúc mà không đạt được thắng lợi rõ ràng,
việc từng nhiều lần dùng răn đe hạt nhân sẽ không còn được nhìn như là một sự cứng rắn,
mà có thể bị đánh giá là cái dấu hiệu của bế tắc chiến lược.
Trong lịch sử thì những cái lãnh đạo phải liên tục dựa vào đe dọa tối hậu
thường là những người mà đang thiếu lựa chọn thực sự.
Vì vậy ở chiều sâu, Putin không chỉ gây sức ép lên Ukraine và phương Tây,
mà cũng đang tự đặt mình vào một cái không gian rủi ro rất là hẹp.
Răn đe hạt nhân giúp ông ấy mua thêm thời gian và vị thế mặt cả trong đánh hạn,
nhưng đồng thời thu hẹp dần không gian linh hoạt chính trị của chính ông ấy trong dài hạn.
Và đây chính là cái mặt trái nguy hiểm nhất của con bài hạt nhân.
Vâng thưa quý vị, sự tình thì hỗn loạn đến phức tạp đến vậy,
nhưng mà nó lại là niềm vui chiến lược cho người khác.
Kẻ mìm cười đằng sau cùng ở đây lại là Trung Quốc,
vì chiến lược khi mà Nga xa lầy còn Mỹ và châu Âu NATO bị phân tập.
Nhưng mà trối trêu ở chỗ đây lại không phải là cơ hội vàng để Bắc Kinh có thể
nhân đó mà tấn công Đài Loan và khuất phục Nhật, Bản, Hàn Quốc bằng vũ lực.
Trước hết thì Trung Quốc đúng là được lợi khi mà Nga giữ chân phương Tây.
Khi mà Nga đẩy căng thẳng lên ngưỡng hạt nhân thì Mỹ và NATO buộc phải ưu tiên vào châu Âu.
Ngân sách, rồi sự chú ý chính trị, năng lực gian đe đều bị chia sẻ.
Ở cái khoản này thì Bắc Kinh hưởng lợi gian tiếp.
Áp lực chiến lược lên Trung Quốc tạm thời không phải là số một,
và đây là cửa sổ cơ hội về nhịp độ chứ không phải về tính khả thi.
Nhưng chính ở đây nó xuất hiện cái giới hạn cứng. Đài Loan không phải là Ukraine.
Eo biển Đài Loan là một chiến trường nổ bộ, hải, không quân, liên hợp.
Nơi Hoa Kỳ có ưu thế vượt trội về hải quân, không quân tầm xa, mạng lưới căn cứ và đồng minh.
Và bất kỳ động thái quân sự nào nhằm vào Đài Loan đều kéo Mỹ vào trực tiếp,
không còn là ủy nhiệm hay là xung đột vùng sám nữa.
Bắc Kinh hiểu rất rõ rằng là một cuộc chiến như vậy nó không phải là leo thang kiểm soát được.
Với Nhật Bản và Hàn Quốc thì càng không phải là đồng minh yếu để mới khuất phục bằng vũ lực.
Nhật Bản là cường quốc công nghệ, công nghiệp, hải quân,
đang tăng tốc tái vũ trang và tự chủ không gian, vệ tinh, phòng thủ tên lửa.
Hàn Quốc thì là trung tâm sản xuất vũ khí và bán dẫn,
có quân đội hiện đại, sẵn sàng phối hợp chặt với Mỹ.
Đánh Đài Loan đã là canh bạc sinh tử, mở rộng sang Nhật-Hàn thì là tự sát chiến lược,
vì sẽ kích hoạt liên minh đa tầng ở Ấn Độ-Thái Bình Dương.
Quan trọng hơn thì Trung Quốc không hề muốn Nga sụp hố theo nghĩa mất kiểm soát.
Họ cần Nga đủ mạnh để mà giữ chân phương Tây,
nhưng không quá liều lĩnh để kéo thế giới vào hỗn loạn hạt nhân.
Muốn nước Nga dùng răn đe hạt nhân quá tay khiến các nước trung lập hoảng sợ,
chuỗi cung ứng gián đoạn và phương Tây thì đoàn kết hơn.
Điều này đi ngược lợi ích của Trung Quốc.
Ở tầng sâu nhất, điều mà Trung Quốc thực sự muốn là thời gian,
chứ không phải tiếng súng.
Thời gian để hoàn thành và hoàn thiện cái ưu thế công nghiệp, công nghệ,
giảm phụ thuộc vào năng lượng tài chính là mơ dần quyết tâm của liên minh đối phương,
rồi mở rộng ảnh hưởng bằng sức ép kinh tế, ngoại giao, luật lệ thay vì chiến tranh tổng lực.
Chiến tranh với Đài Loan nó đóng băng mọi lợi thế đó ngay lập tức.
Trừng phạt toàn diện, phong tỏa biển, đứt gãy công nghệ,
cô lập tài chính là những thứ sẽ xảy ra.
Và đó là những thứ mà Bắc Kinh chưa sẵn sàng chấp nhận của lúc.
Nếu nhìn hình thế Trung Quốc-Nga hiện nay bằng con mắt lịch sử
thì có thể thấy một cái cảm giác quen thuộc.
Đây không phải là cái kiểu phối hợp từng dẫn tới thắng lợi bền vững,
mà nó giống những cái liên kết quyền lực từng kéo dài,
được một thời gian rồi lại sụp đổ vì mất tính chính danh và mất cái sự đồng thuận xã hội.
Ở Nga thì chiến tranh Ukraine đã làm thay đổi nền tảng ủ hộ của xã hội đối với Putin.
Trước đây người dân chấp nhận đứng ngoài chính trị để đổi lấy sự ổn định và đời sống yên ổn.
Nhưng nay chiến tranh kéo dài, thương vong lớn, động viên quân sự và rủi ro hạt nhân
đã khiến nhiều người không còn tin rằng những cái hy sinh này mang lại tương lai tốt hơn cho họ.
Xã hội Nga không nổi dậy nhưng mà chuyển sang trạng thái chịu đựng và im lặng,
còn giới tinh Hoa thì thận trọng và lo ngại.
Và đây là dấu hiệu điển hình của cái sự mất đồng thuận xã hội.
Còn ở Trung Quốc thì vấn đề nó không phải là chiến tranh,
mà là khủng hoảng niềm tin vào tương lai kinh tế.
Hợp đồng xã hội, khấy ước xã hội, tăng trưởng đổi lấy ổn định nó đang bị giãn nứt.
Thất nghiệp, thanh niên thì cao, bất động sản thì lao dốc, cơ hội đi lên thì thu hẹp.
Phản ứng của xã hội nó không phải phản kháng mà là rút lui, nằm thẳng,
không kết hôn, không sinh con, không mua nhà.
Đó là cách mà người dân rời bỏ hợp đồng xã hội, không đối đầu.
Rời bỏ khấy ước xã hội.
Và điều đó nó cực kỳ nguy hiểm cho tính chiến tranh lâu dài.
Khi mà đặt hai nước cạnh nhau thì liên kết Trung-Nga hiện nay
nó giống như một cái liên kết phòng thủ hơn là liên minh tự tin.
Họ dựa vào nhau để kéo dài thời gian và chống áp lực bên ngoài,
nhưng mà không tạo ra được niềm tin mới cho chính người dân của mình.
Lịch sử cho thấy những liên kết như vậy có thể tồn tại một thời gian
nhưng mà khó kết thúc trong thế mạnh bởi vì sức ép lớn nhất không đến từ đối thủ bên ngoài,
mà là từ niềm tin bên trong đang dần cạn kiệt rồi.
Cũng cần phải tách mạch rõ ràng là Trung Quốc và Nga không phải là đồng minh
theo nghĩa là chia sẻ giá trị hay tầm nhìn dài hạn,
mà họ chỉ đứng cạnh nhau chủ yếu vì có cùng một đối thủ
là trật tự do Mỹ và phương Tây dẫn dắt thôi.
Khi còn kẻ thù chung thì cái mối quan hệ này trông nó có vẻ vững chắc.
Nhưng lịch sử cho thấy là những cái liên kết dựa trên đối đầu hơn là dựa trên mục tiêu tích cực.
Nó thường chỉ mền khi mà chiến thắng đến nhanh thôi.
Một khi cuộc đối đầu kéo dài thì mâu thuẫn nội tại, sự phân giã nó sẽ dần lộ ra.
Và hình thế này nó gợi lại cái liên minh Đức-Nhật trong thế chiến thứ hai.
Hai nước khi đó cùng chống lại trật tự do Anh-Mỹ tri phối,
nhưng thực chất không có một cái dự án chung cho thời giấy hậu chiến.
Mỗi bên họ theo đuổi một lợi ý riêng, phối hợp hạn chế và quan trọng hơn cả là
khi mà chiến tranh kéo dài thì người dân bắt đầu mệt mỏi,
mất niềm tin vào ý nghĩa của sự hy sinh.
Sự xụm đổ cuối cùng không chỉ là thất bại quân sự,
mà là sự tan giã của cái tính chính danh trong nước.
Thì Liên minh Nga chung bây giờ nó cũng mang cái giáng dấp
của những cái chế độ phòng thủ cuối thời chiến tranh lạnh,
đặc biệt là liên xô giai đoạn cuối.
Khi đó thì hệ thống vẫn mạnh về quân sự,
vẫn kiểm soát xã hội bằng cái bộ máy an ninh,
nhưng mà không còn truyền được cho người dân cảm giác rằng là tương lai sẽ tốt hơn hiện tại.
Người dân không nổi ra ồ hạt nhưng mà họ rơ vào trạng thái chịu đựng thụ động,
còn tầng lớp tinh hoa thì bắt đầu nghi ngờ chính hệ thống mà họ phục vụ.
Và đó là cái sự suy yếu diễn ra âm thầm nhưng không thể đảo ngược được.
Điểm yếu cốt lõi của những cái hình thế như vậy là tính chính danh,
không thể xuất khẩu.
Trung Quốc và Nga có thể kiểm soát truyền thông trong nước,
nhưng họ khó tạo một câu chuyện đủ tích cực để mà thuyết phục xã hội rằng là
những hy sinh hiện tại của người dân là đáng giá.
Càng khó hơn nữa khi họ phải thuyết phục thế giới đứng về phía mình.
Lý sử cho thấy khi một cái liên kết quyền lực chỉ tồn tại bằng cái việc chống lại ai đó,
chứ không phải là bằng cái việc xây dựng một chật tự hấp dẫn hơn
thì nó rất dễ rơi vào cái trạng thái mà phòng thủ kéo dài
và dần dần là sẽ dẫn đến sự xung đổ.
Nhưng mà cũng cần phải nói công bằng là Trung Quốc và Nga
họ chưa rơi vào cái ngưỡng xung đổ.
Trung Quốc thì vẫn còn dư địa kinh tế,
còn Nga thì vẫn kiểm soát chặt bộ máy an ninh vào nhà nước.
Nhưng vấn đề ở đây nằm ở thời gian và sức chịu đựng của xã hội.
Khi đời sống bị bóp nghẹt như vậy, cơ hội bị thu hẹp,
còn đối đầu bên ngoài nó không mang lại lấy cụ thể nào,
thì câu hỏi là chúng ta chịu đựng điều này để làm gì nó sẽ xuất hiện ngày càng nhiều.
Từ xưa tới nay những cái điều như vậy nó vẫn thường thừa hay xảy ra thôi.
Và ta thấy trong lịch sử ấy,
những cái liên kết như vậy,
thường là nó rất khó bị một cú đánh từ bên ngoài làm cho sụp đổ.
Mà nó thường là từ một cái sự suy yếu bên trong,
một cái sự tan giã, tự phần giã bên trong,
nó khiến cho điều đó sụp đổ.
Chúng suy yếu bên trong,
khi mà tính chính danh nó bị bào mòn,
và sự ủng hộ xã hội không còn đủ để mà gánh những cái tham bọn lớn nữa.
Và đó chính là cái bóng lịch sử đang phủ lên hình thế Nga-Trung hiện nay.
Không phải là nguy cơ thua và thất bại ngay,
nhưng nó có một cái nguy cơ là họ sẽ tự rút cạn sức lực của mình trước khi đạt được mục tiêu.
Nhưng rồi chúng ta cũng hãy chờ xem,
liên minh Nga-Trung liệu trong cái thế trận đối đầu với liên minh Mỹ-Âu,
thì bên nào sẽ là giành nợ thế.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin được phép tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ quan điểm cá nhân ở phần dưới.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
