CÔNG NGHỆ SIÊU VIỆT CỦA NHẬT KHIẾN NGA - TRUNG NGỒI TRÊN ĐỐNG LỬA

Tri Thức Mới
2.1K người theo dõi
757 Lượt xem video·30 thg 12, 2025
CÔNG NGHỆ SIÊU VIỆT CỦA NHẬT KHIẾN NGA - TRUNG NGỒI TRÊN ĐỐNG LỬA
Trong cuộc phỏng vấn tổng kết năm 2025 với hãng thông tấn TASS ngày 27 tháng 12 vừa qua,
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov khẳng định, Nga phản đối mọi hình thức độc lập của Đài Loan,
nhấn mạnh vùng lãnh thổ này là một bộ phận không thể tách rời của Trung Quốc.
Ông Lavrov nói, lập trường nguyên tắc của Nga về vấn đề Đài Loan đã được nêu rất rõ,
không thay đổi và nhiều lần được tái thẳng định ở cấp cao nhất.
Nga công nhận Đài Loan là một phần không thể tách rời của Trung Quốc và phản đối mọi hình thức độc lập của hòn đảo này.
Ngoại trưởng Nga cũng nhấn mạnh Moscow coi vấn đề Đài Loan là công việc nội bộ của Trung Quốc.
Và cũng trong cuộc phỏng vấn với TASS, ông Lavrov cho biết, Moscow sẽ ủng hộ Trung Quốc trong việc bảo vệ sự thống nhất quốc gia
và toàn vẹt lãnh thổ nếu xung đột liên quan Đài Loan leo thạc.
Theo Ngoại trưởng Nga, cơ chế ứng xử trong tình huống này đã được quy định trong Hiệp ước Láng giềng Hữu nghị và Hợp tác Nga-Trung
ký ngày 16 tháng 7 năm 2001.
Trong đó, một trong những nguyên tắc cơ bản là hai bên hỗ trợ lẫn nhau trong việc bảo vệ sự thống nhất quốc gia và toàn vẹt lãnh thổ.
Những động thái cứng rắn của Trung Quốc và Nga đối với Nhật Bản thời gian qua đã phản ánh một nỗi lo chiến lược rất thực,
chứ không đơn thuần là phản ứng ngoại giao mang tính nghi thức.
Ta biết rằng thời gian vừa rồi, quan hệ Trung-Nhật đã ở trong cái mốc mà chạm đáy, chưa bao giờ xấu như vậy.
Và cái điều khiến Bắc Kinh và Moscow phải lo lắng, nó không nằm ở những tuyên bố chính trị của phía Tokyo,
mà lại nằm ở những bước tiến công nghệ quốc phòng cụ thể, tuy âm thầm nhưng lại có giá trị dài hạng mà Nhật Bản họ đang đạt được.
Cái điểm đặc biệt của Nhật Bản là nước này không phô trương sức mạnh theo kiểu truyền thống.
Họ không chạy đua số lượng tàu chiến, không tổ chức những cuộc tập trận ồn nào để gửi thông điệp chính trị,
và thay vào đó họ đầu tư vào nền tảng công nghệ, vào những thứ nếu đã làm được thì rất khó bị đảo ngược.
Và chính cái cách đi này mới khiến đối thủ lo ngại, bởi nó không tạo ra điểm nổ để phản ứng tức thì,
nhưng mà lại làm thay đổi cán cân một cách bền bỉ.
Các trang mạng xã hội đã xuất hiện bằng chứng ban đầu về việc Palmer Luckey,
người sáng lập Aldrin Industries, đã trả lời phỏng vấn truyền thông Nhật Bản về máy bay không ngay lái Kizuna
của công ty ông, được chế tạo hoàn toàn từ các linh kiện Nhật Bản.
Ông chứng minh rằng việc chế tạo máy bay không ngay lái mà không cần phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc là hoàn toàn khả thi.
Nhìn dưới góc độ chiến lược thì cái thông tin này nó có ý nghĩa vượt xa một cái câu chuyện công nghệ
hay là PR về doanh nghiệp. Dù mới là bằng chứng ban đầu trên mạng xã hội,
cái thông điệp mà nó phát ra đã đánh thẳng vào một trụ cột sức mạnh của Trung Quốc,
đồng thời mở ra một cái hướng tự chủ chiến lược mới cho Nhật Bản.
Trước hết, cần hiểu cái điểm mạnh nguy hiểm nhất của Trung Quốc ở trong cái lĩnh vực drone
nó không nằm ở vũ khí, mà nằm ở chuỗi cung ứng. Trong hơn một thập kỷ, Trung Quốc đã âm thầm xây dựng
vị thế gần như độc quyền toàn cầu về linh kiện UAV lưỡng dụng, từ động cơ điện, pin lithium,
bộ điều tốc, cảm biến, camera, cho tới bo mạch điều khiển. Nhờ đó mà Bắc Kinh nắm một cái lợi thế rất đặc biệt,
ngay cả khi các nước không mua drone Trung Quốc thì họ vẫn mua linh kiện Trung Quốc.
Đây là cái điểm tựa chiến lược giúp họ có thể gây áp lực,
thu thập dữ liệu hoặc làm gián đoạn nguồn cung trong khủng hoảng.
Và trong bức cảnh đó, tuyên bố rằng là Kizuna có thể được chế tạo mà không cần bất kỳ
cái linh kiện nào của Trung Quốc, nó mang ý nghĩa như là một cái đòn phá, giả định. Nó cho thấy là sự
phụ thuộc vào Trung Quốc không phải là tất yếu về mặt kỹ thuật, mà là kết quả của lựa chọn và quán tính.
Một khi giả định này bị phá vỡ, thì cái đòn bẩy lớn nhất của Trung Quốc trong chiến tranh công nghệ
UAV bắt đầu suy yếu, vì rõ ràng nó làm sói mòn lợi thế độc quyền chuỗi cung ứng,
cái thứ mà Bắc Kinh đã dày công xây dựng hơn cả là vũ khí.
Khi đối phương không còn phụ thuộc, quy mô lớn không còn là vũ khí tuyệt đối. Đặc biệt là một khi
mà Nhật làm được thì các nước khác họ sẽ học theo. Khiến lợi thế của Bắc Kinh suy yếu theo cấp số nhân,
chứ không phải là tuyên tính. Và có một điều quan trọng cũng cần nhấn mạnh đó là Nhật Bản không
cần chứng minh điều này bằng hàng nghìn chiếc drone, họ chỉ cần chứng minh tính khả thi là đã
thay đổi được cuộc chơi rồi. Trong chiến lược, cái việc phá vỡ một cái giả định cốt lõi có giá trị
không kém, thậm chí còn lớn hơn cái việc triển khai sức mạnh ngay lập tức.
Chưa dừng lại ở đó, Nhật đã khánh thành nhà máy điện thẩm thấu đầu tiên tại Fukuoka,
tạo ra điện năng từ sự tranh lệch độ mặn giữa đất ngọt và nước biển. Rồi đồng thời lực lượng
phòng vệ hàng hải Nhật Bản đã hạ thủy chiếc tàu khu trục tàng hình lớp Mogami thứ 12,
và cũng là chiếc cuối cùng, đánh dấu sự hoàn thành của một trong những chương trình chế tạo tàu chiến
mặt nước tiên tiến nhất của lực lượng này. Lớp tàu khu trục mới này kết hợp thiết kế tàng hình,
khả năng thực hiện nhiệm vụ theo mô đun và công nghệ tiên tiến nhất. Đây chính là hai mảnh ghép rất
nguy hiểm trong cách Nhật Bản tái định hình lại sức mạnh quốc phòng của mình, theo cách đe dọa trực
tiếp tới lô rích sức mạnh của Trung Quốc và gián tiếp làm Nga khó chịu. Về câu chuyện điện thẩm thấu,
thì nó là một cái cách tạo ra điện từ sự tranh lệch độ mặn giữa nước ngọt và nước biển. Nghe có
vẻ trừ tựa, nhưng mà bản chất của nó rất tự nhiên và dễ hiểu, bởi vì nó dựa trên một cái hiện tượng
quen thuộc trong đời sống và sinh học, đó là thẩm thấu. Công nghệ này nó có thể được mô tả dễ hiểu
thế này. Khi mà nước ngọt và nước mặn được ngăn cách bởi một cái màng bán thấm, thì nước ngọt luôn có
sướng chảy sang phía nước mặn để mà cân bằng độ muối, và cái sự di chuyển này thì nó tạo ra áp suất.
Nếu ta kiểm soát áp suất đó, thì có thể dùng nó để quay tua bin và phát điện. Đơn giản thì nước
muốn chảy thì nó sẽ tạo ra áp lực và biến áp lực thành điện. Công nghệ này nó đã tồn tại và được
thử nghiệm tới lâu, chỉ rất ít quốc gia đưa được vào vận hành thực thế, và chưa nước nào triển khai
ở quy mô lớn, thương mại hóa và đại trả. Và Nhật Bản lại đang làm điều đó một cách âm thầm,
cho đến khi họ khánh thành cái nhà máy điện thầm thấu ở Fukuoka thì nó mới được công bố rộng rãi.
Và chính điều này đã khiến Trung Quốc và Nga khá là lo lắng. Nó không nằm ở mối lo công nghệ,
mà nó nằm ở cái mối lo chiến lược. Trước hết là cái nhà máy điện ở Fukuoka nó đánh thẳng vào một
giả định chiến lược mà cả Trung Quốc lẫn Nga đều quen sử dụng đó là chiến tranh thiêu hao và gây sức ép keo dài.
Trong các kịch bản đối đầu hiện đại thì năng lượng là mạch máu của mọi hệ thống quân sự từ radar,
trung tâm chỉ huy, hạ tầng thông tin cho tới tàu chiến và máy bay không gây lãi.
Điện thầm thấu nó có một đặc điểm rất khó chịu với đối thủ. Nó là nó ổn định, liên tục và có thể
phân tán dọc bờ biển. Nó không phụ thuộc vào thời tiết, không cần nhà máy khổng lồ và rất khó bị vội
hóa chỉ bằng một đòn duy nhất. Nó có nghĩa là Nhật Bản họ đang từng bước làm suy yếu hiệu quả
của các đòn phong tỏa, gây gián đoạn năng lượng hay kéo dài căng thẳng. Với Trung Quốc thì điều này làm
giảm giá trị của các kịch bản gây sức ép lâu dài ở biển Hoa Đông hay chuỗi đảo thứ nhất. Với Nga thì
vốn là họ quen cái tư duy chịu đòn giỏ hơn đối thủ, khiến cho chiến tranh tiêu hào trở nên kém hiệu
quả ngay từ nền tảng. Trong chiến tranh Ukraine, ta đã biết một trong những bài học rõ nhất đó là khi không
thể bẻ gãy đối phương nhanh chóng trên chiến trường, thì Nga chuyển sang cách đánh mạch máu,
tức là đánh vào hệ thống điện. Mục tiêu của các đợt tấn công vào trạm biến áp, nhà máy điện,
hạ tầng truyền tài của Nga không chỉ là gây mất điện. Cái mà Nga nhắm tới là một trạng thái rộng hơn,
nó là làm cho xã hội dối loạn, công nghiệp suy sụp, hậu cần chậm lại và quan trọng nhất là làm người dân
kiệt quệ về tinh thần. Một quốc gia mất điện kéo dài nó không chỉ khiến cho người dân phải chịu cái lạnh,
cái dét, cái tối tâm mà nó còn khiến cho người ta mất khả năng duy trì nhịp sống bình thường,
từ bệnh viện, trường học, v.v. Thông tin liên lạc cho tới là sản xuất vũ khí.
Nhưng cũng chính từ câu chuyện Ukraine, nó đã cho ta thấy một cái điều khác. Dù Nga đánh rất nhiều lần,
trong nhiều đợt, với quy mô lớn, nhưng họ vẫn không thể tắt điện hẳn Ukraine.
Ukraine bị tổn thương, bị gián đoạn nhưng mà không bị gục ngá. Lý do nằm ở hai chữ rất quan trọng là
khả năng chống sóc. Ukraine tăng chống sóc bằng cách phân tán sở chữa, tăng lớp dự phòng,
tái cấu hình lưới, bổ sung máy phát, rồi nhập những thiết bị thay thế và học cách sống chung với lũ.
Nghĩa là khi mà một quốc gia có năng lực chống sóc đủ cao thì cái đòn đánh vào điện đã trở thành
một cuộc thi tiêu hào và người đi tấn công cũng phải trả giá. Cái bài học đó nếu ta đặt vào Nhật Bản
thì sẽ thấy ý nghĩa chiến lược của cái câu chuyện về điện thẩm thấu rõ hơn.
Nhật vốn đã có một hệ thống hạ tầng rất mạnh, nhưng điểm yếu của bất kỳ quốc gia công nghiệp nào
vẫn là nếu như điện bị đánh sập thì mọi thứ sẽ chậm lại, thậm chí là ngừng lại.
Vì vậy khi mà Nhật phát triển các cái nguồn điện có tính chất ổn định và có thể triển khai
phân tán dọc bờ biển thì họ đang làm một cái việc đó là tăng chống sóc ngay từ câu thiết kế,
không đợi chiến tranh mới đi sửa chữa và vá víu như kiểu là Ukraine nào. Họ chuẩn bị trước cho kinh bản
chiến tranh. Điện thẩm thấu nó có một cái giá trị rất giống như là lớp áo giáp. Tuy là không phải vũ khí
nhưng nó làm đối thủ rất khó chịu và nó vô hiệu hóa những cái đòn tấn công của đối thủ,
khiến đối thủ không tạo ra được những hiệu quả chiến lược. Khác với một cái nhà máy điện lớn,
điện thẩm thấu có thể triển khai theo kiểu là đa điểm, nhiều điểm nhỏ hơn,
nằm ở rất nhiều vị trí, dọc ven biển, gắn với hạ tầng nước và công nghiệp địa phương.
Nếu như một cái tấn công muốn lặp lại kiểu đánh của Nga tại Ukraine thì sẽ gặp vấn đề ngay.
Đánh một vài mục tiêu lớn không đủ vì hệ thống nó có thêm nhiều nguồn bổ sung,
còn muốn đánh hết các điểm phân tán thì chi phí và rủi ro leo thang nó quá cao.
Nói một cách dễ hiểu thì mục tiêu để cắt điện nó trở nên mờ nhạt hơn rất là nhiều,
và nó làm cho đòn đánh nó mất tính quyết định. Về lý thuyết thì Trung Quốc họ có thể tưởng tượng
kịch bản gây sức ép bằng tên lửa phá hoại hạ tầng hoặc đánh vào những cái điểm trọng yếu để
làm đối phương troáng váng trong giai đoạn đầu khủng hoảng. Nhưng mà Nhật thì đang đi theo
cái hướng khiến cái cú troáng đấy nó khó xảy ra hơn. Khi nguồn điện ổn định và phân tán tăng lên,
cộng với hạ tầng dự phòng vốn đã rất mạnh của Nhật thì cái ý tưởng làm Nhật phải tê liệt nhanh
bằng đòn đánh và hạ tầng năng lượng nó trở nên kém hiệu quả. Bắc Kinh có thể gây gián đoạn cục bộ,
gây ra bất tiện, nhưng để đạt được hiệu quả chiến lược kiểu như là đánh một đòn khiến Nhật tê liệt thì
tôi đồ rằng nó sẽ rất là khó khăn. Và có lẽ là Nhật Bản họ cũng đã phải chuẩn bị rất nhiều kinh bản.
Bởi vì gần đây ta biết là bà thủ tướng Nhật Bản Takahashi có nói cái câu chuyện là Đài Loan gặp chuyện
cũng là Nhật Bản gặp chuyện. Thực ra đó là cái quan điểm xuyên suốt nhiều đời thủ tướng của Nhật rồi.
Chẳng qua vừa rồi Bắc Kinh họ cứ làm vống lên như vậy để họ gây sức ép bởi vì họ biết bà Takahashi
có cái thái độ rất là cứng rắn với lại là Trung Quốc. Cho nên ta thấy cái tranh cãi ngoại giao của hai nước
nó mới lại là gây gớm như vậy thôi. Nhật Bản họ cũng xác định rõ rồi nếu Đài Loan mà cứ bị gây sức ép nặng
nề như vậy thì họ cũng phải chuẩn bị những cái phương án dự phòng. Có một điểm thú vị nữa mà chúng ta nhận ra nó
có sự tương đồng giữa câu chuyện Ukraine và câu chuyện Nhật đấy là ngay cả Nga quốc gia đã thực sự làm cái điều
đó trong chiến tranh cũng đã không biến được cái đòn tấn công vào hạ tầng thành chiến thắng quyết định. Nghĩa là nếu đối
thủ tưởng rằng đánh thẳng vào năng lượng, đánh vào điện là thắng thì Ukraine chứng minh điều ngược lại. Và họ
chứng minh rằng là tấn công vào năng lượng hạ tầng nó chỉ biến cuộc chiến đó trở thành cuộc chiến tiêu hao kéo dài
thôi. Và cái phe tấn công phải chấp nhận rằng mình cũng sẽ bị hút vào vòng xoáy tốn kém. Điển hình là cái việc
mà Ukraine cũng đã dùng chính cái đòn của Nga để tấn công ngược lại vào nước Nga và khiến cho cái cuộc chiến
nó trở thành cái cuộc đáp trả tấn công vào hạ tầng năng lượng rồi nhà máy lọc dầu của nhau. Và đó là
một cái cuộc chiến mà có lẽ là không hồi kết. Có nghĩa là đối bên họ tấn công vào điểm yếu của nhau
và một khi như vậy thì dần dần họ sẽ làm cho đối phương tiêu hao sinh lực đi. Và cuối cùng là cả đối
bên đều cũng sẽ là suy kiệt. Vậy thì với Nhật Bản, một quốc gia giàu hơn, công nghệ hạ tầng tốt hơn,
tổ chức xã hội kỳ luật hơn và lại đang chủ động tăng chống sóc từ sớm, thì khả năng mà Trung Quốc tạo
ra là một cái khoảnh khắc tắt thở bằng đòn năng lượng nó lại càng thấp hơn nữa. Ukraine là một
quốc gia mà họ không chuẩn bị cho điều đó mà họ vẫn đang còn trụ được. Vậy thì Nhật Bản liệu có
thể đánh và có thể tiêu diệt họ chỉ trong một cái đòn chớp nhóng như vậy hay không? Rất khó nói.
Còn cái câu chuyện mà Nhật Bản họ hoàn tất hạ thủy và cái lớp tàu khu trục tàng hình Mogami nó đã
đủ viên chế, nó đã đủ cái số lượng chế tạo ấy, thì nó cũng đánh vào một cái điểm mạnh khác của đối
phương, đó là cái logic áp đảo bằng số lượng. Khu trục hạm lớp Mogami không phải là chiếc tàu to nhất
hay là số lượng của nó cũng không phải là nhiều nhất. Nhưng đại diện cho một học thuyết khác hẳn đó là tập trung
vào chất lượng, tàng hình tốt hơn, tự động hóa cao hơn, ít người hơn và có thể thay đổi nhiệm vụ
linh hoạt. Trong môi trường tác chiến ven đảo và biển hẹp, chất lượng kết nối, cảm biến và khả năng
làm mù, làm dối đối phương nó quan trọng hơn là việc có bao nhiêu thần tàu.
Với Trung Quốc, điều này làm loãng lợi thế số lượng mà họ dày công xây dựng. Một hạm đội đông nhưng
dễ bị phát hiện và phụ thuộc vào nhịp triển khai cứng sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi đối diện với các tàu
tàng hình, linh hoạt và tích hợp UAV như là Mogami. Với Nga, đặc biệt là Hải quân Viễn Đông,
đây là một sự so sánh bất lợi. Nhật đã đi xa hơn Nga về chất lượng hải quân mặt nước,
trong khi Moscow không còn đủ nguồn lực để chạy đua bù lại nữa.
Khi mà ghép hai cái mảnh này lại thì bức tranh nó trở nên rất rõ ràng. Nhật đang xây một cái kiểu
sức mạnh khiến đối thủ không thể đánh gục nhanh, cũng không thể bóp nghẹt từ từ.
Điện thẩm thấu giúp Nhật không bị tê liệt về năng lượng. Lớp tàu khu trục Mogami giúp Nhật không
bị áp đảo về mặt quân sự. Cả hai cùng làm cho mọi kịch bản gây sức ép trở nên tốn kém và rủi ro hơn
rất nhiều. Và đó chính là cái lý do vì sao mà ta đã nói ở phần đầu. Những bước đi của Nhật đe dọa
trực tiếp tới Trung Quốc và gián tiếp làm cho Nga bất an. Nhật không cần tuyên bố cướng rắn,
không cần phô trương sức mạnh. Chỉ riêng cái việc lặng lẽ làm cho các đoàn bẩy quen thuộc của đối thủ
mất hiệu quả đã đủ để thay đổi cán cân rồi. Trong chiến lược thì đây là cái dạng tiến bộ nguy hiểm
nhất đối với đối phương. Bởi khi nhận ra thì luật chơi đã âm thầm bị viết lại. Đến đây thì chúng ta mới hiểu
tại sao những căng thẳng giữa Nhật Bản với bên kia là Nga và Trung Quốc về quân sự, về địa chính trị.
Nó lại mang ý nghĩa quan trọng với cung duyện khu vực như vậy. Cái quan hệ Nga-Nhật cũng giống như là
quan hệ Trung-Nhật. Nó cũng đang rơi vào cái trạng thái là thấp nhất ở trong lịch sử. Có thể nói là như vậy.
Và xét về thuần túy về cái mặt địa lý quân sự ấy, thì ta biết là Nga ấy họ có một cái điểm yếu
cố hiểu đó là cái vùng viễn đông của họ rất là rộng, xa trung tâm, thưa dân số và rất khó phòng
ngự chiều sâu. Toàn bộ năng lực quân sự tinh nhuệ nhất của họ, cả về con người lẫn công nghiệp quốc
phòng, nó đều tập trung ở hướng Tây, nơi mà họ phải đối đầu trực tiếp với NATO. Trong khi đó cái vùng
viễn đông Nga thì trải dài hàng nghìn km như vậy, hạ tầng mỏng, lực lượng phân tán và về thực
chất là không phải là một cái chiến trường được ưu tiên đầu tư lâu dài. Trong bức ảnh đó thì Nhật Bản
lại đang tiến bộ theo một cách khiến Nga phải chú ý. Nhật không tăng quân ổ ạt, không tuyên bố đối
đầu nhưng lại tăng rất nhanh chất lượng công nghệ quân sự, hải quân và hạ tầng năng lượng. Đó là những
yếu tố trực tiếp liên quan đến tắc trên ven biển, kiểm soát biển và duy trì hiện triện lâu dài. Với Nga thì điều
này nó đặc biệt nhạy cảm bởi vì toàn bộ cái vùng viễn đông Nga lộ mặt ra biển và năng lượng hải
quân của Nga ở khu vực này là không đủ để mà áp đảo Nhật về công nghệ. Và sức áp này nó càng càng
lớn hơn khi mà Nhật không đứng một mình. Nhật là một cái đồng minh an ninh cốt lõi của Hoa Kỳ. Điều đó có
nghĩa là trong mọi kinh bản căng thẳng lớn thì Nga buộc phải giả định rằng là Nhật không phải là một
quốc gia đơn lẻ mà là một phần của cấu trúc sức mạnh Mỹ tại Tây Thái Bình Dương. Với tư duy
chiến lược của Nga thì đây là một cái điểm cực kỳ nguy hiểm bởi Moscow không có khả năng đối phó hai hướng
cùng lúc vừa đối phó với NATO ở phía Tây lại vừa đối phó với trục Mỹ-Nhật ở phía Đông. Và chính trong
bối cảnh đó cái việc Nga mà họ có thể họ nói về vấn đề Đài Loan chẳng hạn. Họ mang Đài Loan ra
hoặc là họ cùng với Trung Quốc là gây sức ép với Nhật bằng những cuộc tập trận rồi những cái cuộc mà giả
định như là đưa cả tàu chiến cắt ngang qua lãnh thổ Nhật Bản ấy. Những cái tình huống giả định chiến tranh ấy
thì chúng ta cũng cần phải hiểu đúng những cái động thái đó của Nga. Họ không có lợi ích lãnh thổ,
kinh tế hay an ninh trực tiếp nào ở cái khu vực mà eo biển Đài Loan hết. Và họ cũng không có ý định
can dự quân sự vào một cái kịch bản eo biển Đài Loan. Nhưng cái việc mà họ gây sức ép với Nhật Bản
ấy nó nằm ở cái chiến thuật phân tán và định hướng chú ý. Khi mà Nga nhấn mạnh lập trường một Trung Quốc
và chỉ trích các nước can dự vào Đài Loan thì họ đang làm nhiều việc cùng lúc. Thứ nhất là họ đẩy cái trọng
tâm căng thẳng chiến lược về phía Nam và phía Đông ra xa khỏi cái bùng viễn Đông Nga. Khi câu chuyện xoay
quanh Đài Loan thì áp lực dư luận và tính toán quân sự nó sẽ tập trung vào Trung Quốc, Mỹ, Nhật thay vì
soi kỹ vào những cái lỗ hổng phòng thủ phía Đông của Nga. Thứ hai là nó tạo một cảm giác về một cái mặt trận
chính trị chung với Trung Quốc dù trên thực tế là Nga không cam kết chung số phận với Trung Quốc. Đây là cách
mà Nga họ mượn sức ép chiến lược của Bắc Kinh để mà che chắn cho chính mình mà không phải trả giá quân sự tương ứng.
Và thứ ba là họ muốn gửi một cái tiến hiệu gián tiếp tới Nhật và Mỹ. Nếu các ông gia tăng sức ép ở Đông Bắc Á
thì tôi có thể đứng về phía lập trường Trung Quốc trong các vấn đề nhạc cảm như là eo biển Đài Loan. Đây là cái đòn
răn đe bằng lời nói chứ không phải bằng binh lực. Đúng như kiểu Nga dùng khi mà cái khả năng hành động thực tế
của họ có giới hạn. Đương nhiên là họ không động binh được rồi bởi vì họ vẫn đang còn mắc kẹt ở trên trường Ukraine
như vậy. Họ chỉ dùng lời lẽ, dùng sức ép chính trị của một cái nước ở trong hội đồng bảo an,
một cái thành viên thường trực trong hội đồng bảo an. Nga họ dùng cái sức ép đó để mà kéo Nhật vào một
cái bài toán lớn hơn khiến Tokyo phải phân tán sự chú ý và giảm bớt áp lực chiến lược trực tiếp lên
sườn phía đông của mình. Và điều này nó cũng phản ánh một cái sự thật quan trọng đó là Nga không sợ Nhật vì
Nhật có ý định tấn công mà vì Nhật đang đủ mạnh để mà khiến Nga phải tính toán lại. Trong khi Nga không
có dư địa để mà tăng cường phòng thủ cái miền Viễn Đông một cách tương xứng.
Trong thế chiến thứ 2 ta biết là đế quốc Nhật Bản không mạnh vì quân đông hay là giàu tài nguyên. Nhưng
cái sức mạnh của họ là vì họ hội tụ được 3 cái yếu tố rất hiếm vào thời của nó. Thứ nhất là tổ chức
quân sự và kỷ luật vượt trội. Quân đội Nhật được huấn luyện khắc nghiệt, chỉ huy chặt chẽ,
tinh thần chiến đấu rất cao, nói chung là một đội quân tinh nhuệ. Điều này đã khiến họ vượt trội so với
Trung Quốc, khi đó còn chia rẽ trang bị lạc hậu và cả liên xô ở vùng Viễn Đông,
nơi không được ưu tiên lực lượng tinh nhuệ. Thứ hai là kỹ thuật được tập trung đúng chỗ. Nhật không
vượt trội toàn diện nhưng mà họ chọn những lĩnh vực mang tính quyết định như hải quân, không quân hải
quân, đóng tàu và động cơ. Và chính sự tập trung này cho phép họ đánh bại Nga trong chiến tranh Nga-Nhật,
rồi áp đảo Trung Quốc trong giai đoạn đầu thế chiến thứ 2. Điều đó nó để lại một cái ký ức chiến lược
rất sâu là Nhật không cần đông, chỉ cần tinh nhuệ thôi. Quân cốt là ở tinh nhuệ chứ không phải đông.
Họ chỉ cần chuẩn bị đúng là sẽ đủ gây ra thiệt hại rất lớn với đối phương.
Thứ ba đó là tư duy công nghiệp quân sự thực dụng. Nhật thời đó không phải là một quốc gia phát
minh nhiều nhất nhưng mà họ sao chép nhanh, cải tiến nhanh và đưa công nghệ vào chiến trường rất hiệu
quả. Đây là đặc điểm mang tính di truyền trong cách Nhật xây dựng sức mạnh. Ngày nay thì đương nhiên
ta biết là Nhật Bản họ không còn quay lại con đường đế quốc nữa, con đường mà cũng đã gây ra
đau thương cho chính họ với hai quả bóng nguyên tử. Nhưng mà điều khiến Nga và Trung Quốc lo ngại,
vẫn phải lo ngại, là Nhật đang âm thầm kế thừa những cái điểm mạnh đó, những cái nền tảng cốt lõi đó,
rồi nâng tầm chúng lên bằng công nghệ của thế kỷ 21. Nhật vẫn đứng hàng đầu thế giới về công nghệ.
Thay vì tinh thần cảm tử với sức người, bây giờ Nhật họ dùng tự động hóa vật liệu tiên tiến,
cảm biến, AI và hệ thống thông minh. Và thay vì đánh nhanh thắng nhanh,
thì Nhật xây dựng năng lực không bị đánh gục, không bị tê liệt về năng lượng, hậu cần hay là chỉ huy.
Cái điểm khác biệt lớn nhất và cũng là điểm khiến tình hình nghiêm trọng hơn so với quá khứ đó là
Nhật Bản hôm nay không hề đơn độc. Ở cái thế chiến thứ hai, Nhật bị bao vây,
thiếu tài nguyên và không có đồng minh chiến lược thực sự đứng sau. Lúc đó ta biết là Fascist Đức,
quân Việt Nhật và Fascist Ý ký với nhau một hiệp ước tương trợ, nhưng mà thực sự thì Đức,
Ý, Nhật cũng không hỗ trợ được cho nhau nhiều lắm. Còn hiện nay, Nhật là đồng minh an ninh cốt lõi của Mỹ,
thậm chí Mỹ còn đang đóng vài chục ngàn quân ở Nhật và rất nhiều căn cứ tại Nhật.
Nhật được tích hợp sâu vào mạng lưới công nghệ, tình báo và quân sự Washington và ngày càng đóng vai
trò là một cái mát xích quan trọng nhất trong cái chuỗi liên minh của nước Mỹ trên toàn thế giới.
Và điều đó cho phép Nhật tập trung toàn bộ nguồn lực vào chất lượng và công nghệ thay vì một mình gánh
cả cuộc chơi. Cho nên bây giờ ta thấy là khi mà Nhật đạt được những đột phá về drone tự chủ,
linh kiện, hải quân tàng hình mô-đun, rồi hạ tầng năng lượng chống tê liệt hay là cái việc tự
động hóa quốc phòng thì nó không chỉ đơn thuần là tiến bộ kỹ thuật thôi. Nó trở thành một cái lời cảnh
báo rất rõ ràng với Nga và Trung Quốc. Nhật từng là quốc gia bị đánh giá thấp và cái giá của việc đánh
giá thấp đó trong lịch sử là rất đắt. Nga hiểu cái điều này vì họ từng thua Nhật trong quá khứ
và hiện nay lại đang rất yếu ở sửa đông. Trung Quốc cũng hiểu điều này vì cũng từng bị Nhật đánh
bại khi còn yếu và nay đang đối diện với một Nhật Bản công nghệ cao được Mỹ ở hậu thuẫn và lại
đang có những cái xung đột với mình như vậy. Và chỉ cần là đạt đến cái trình độ này thôi đã khiến Nhật
phải cho đối thủ nhìn lại mình, phải khiến đối thủ lo ngại cho tương lai. Tất nhiên Nhật Bản thì họ
vẫn nhấn mạnh vào cái sự hòa bình. Có lẽ là họ cũng không chủ động đi gây chiến đâu. Nhưng như tôi đã
phân tích với quý vị đó là cái tình huống tại Đài Loan đang khiến Nhật Bản nó đứng trước một cái ngã rẽ,
một ngã rẽ lớn. Tôi cho là từ Thế chiến thứ 2 tới giờ thì bắt đầu đây là một cái ngã rẽ rất lớn
cho cái chiến lược an ninh của Nhật. Thế chiến thứ 2 kết thúc thì Nhật Bản là nước thua trận và họ buộc
phải có một cái bản hiến pháp hòa bình. Thế nhưng mà câu chuyện thì nó lại diễn tiến ở một cái chiều hướng
rất là khác thưa quý vị. Một chiều hướng rất là khác. Bây giờ Nhật Bản họ đã không còn là cái
nước mà cam chịu số phận nữa. Họ đang cố gắng để mà có thể lấy lại vị thế của mình tại khu vực
Trung Hoa Thái Bình Dương. Tất nhiên sẽ không quay trở lại con đường đế quốc như ngày xưa,
con đường quân phiệt, hiếu chiến như ngày xưa. Nhưng họ đang làm rất nhiều trong cái liên minh Mỹ-Nhật
và họ đang dần gánh vác thêm nhiều nhiệm vụ hơn. Họ cũng thể hiện cái thao độ cực kỳ cứng rắn
với lại Trung Quốc, với một cái chính phủ, với một cái nội cang mới mang nặng cái tinh thần dân tộc.
Có lẽ Nhật Bản cũng sẽ là một cái ẩn số thú vị trong tương lai đây thưa quý vị.
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin được phép tạm dừng. Xin mời quý vị chia sẻ quan niểm cá nhân
ở phần dưới. Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
