VÒM VÀNG KHÔNG ĐỠ ĐƯỢC: NẤM ĐỘC VÀ CHIẾN TRANH KHÔNG GIỚI HẠN CỦA TQ

Trong một thế giới mà tiên lửa đạt đạo có thể bị đánh chặn bởi những lá chắn công nghệ tối tân thì một mối đe dọa vô hình đang âm thầm len lỏi qua các khẽ hở để xâm nhập vào Hoa Kỳ. Ngày 2 tháng 7 năm 2024, tại sân bay quốc tế Detroit, hai nhà khoa học Trung Quốc là Giản Vân Thanh và Lưu Tôn Dũng đã bị bắt giữ với các cáo buộc mang tác nhân sinh học được FBI xếp vào danh sách vũ khí khủng bố nông nghiệp và nước Mỹ. Vụ việc này không chỉ là một scandal khoa học, mà còn là một mảnh ghép trong bức tranh ưu ám của chiến lược chiến tranh không giới hạn của Trung Quốc, cho thấy ngay cả những hạt nấm nhỏ bé cũng trở thành một quân cờ trong một vãn bại chính trị đầy toan tính. Trong khi Mỹ đặt niềm tin vào vòng vàng để chống lại tiên lửa, thì những mối đe dọa sinh học lại phơi bẩy một sự thật đáng sợ. Lá chắn mạnh nhất cũng vô dụng trước kẻ thù không súng đạo. Kế hoạch giấu trong đôi giấy mạc tin Thưa quý vị, vào ngày 3 tháng 6, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã truy tố hai công dân Trung Quốc vì cáo buộc buôn lậu một loại nấm chết người vào Hoa Kỳ. Hai nhà khoa học này là Giảng Vân Thanh, 33 tuổi và Lưu Tôn Dũng, 34 tuổi, bị cáo buộc với các tội danh buôn lậu, gian lận thị thử và khai báo gian dối. Tội danh của họ liên quan đến nấm Fusarium graminearum, một tác nhân sinh học được FBI xếp vào danh sách vũ khí khủng bố sinh học. Sự việc bắt đầu vào tháng 7 năm 2024, khi Lưu Tôn Dũng, một nhà nghiên cứu từ Đại học Chiết Giang, đáp xuống sân bay Detroit của Mỹ với lý do thăm bạn gái. Bạn gái của Tôn tên là Giảng Vân Thanh, một nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Đại học Michigan. Lý do chuyến đi nghe có vẻ chính đáng, nhưng hành lý của Lưu Tôn Dũng lại làm giấy lên hồi chuồng báo động. Hải quan Hoa Kỳ phát hiện những gói nhỏ bọc trong khăn giấy, chứa các mảnh giấy lọc có ký hiệu và túi nhựa đựng các mảnh thực vật màu đỏ. Sau khi xét nghiệm, FBI xác nhận giấy lọc chứa DNA của Fusarium graminearum, còn các túi nhựa chứa sợi nhiễm bệnh. Fusarium graminearum là một loại nấm có khả năng tàn phá mùa màng và gây thiệt hại kinh tế hàng tỷ USD. Lưu Tôn Dũng ban đầu phủ nhận mọi trách nhiệm, khẳng định rằng anh ta không hề biết gì về các mẫu vật trong hành lý. Nhưng dưới áp lực thẩm vấn của FBI, Lưu Tôn Dũng cuối cùng cũng thú nhận đây là một phần của kế hoạch mang nấm vào Mỹ để nghiên cứu tại phòng thí nghiệm của Giản Vân Thành. Câu chuyện càng trở nên kịch tính hơn khi FBI phát hiện những chi tiết trong cuộc trò chuyện qua WeChat giữa hai người. Hóa ra đây không phải là lần đầu tiên cặp đôi này qua mặt hải quan Mỹ. Vào tháng 8 năm 2022, Giản Vân Thành từng thành công mang nấm vào Mỹ bằng cách giấu mẫu vật trong đôi giày mặt tin của mình. Trong một tin nhắn gửi tới Lưu, cô viết, em nhét một túi giày mặt tin có túi kín nhỏ xíu. Lưu đáp lại, tốt, vậy thì cứ để trong giày. Sự tự tin này cho thấy cặp đôi đã quá quen thuộc với các quy định nghiêm ngặt của Mỹ và cố tình tìm cách qua mặt nhân viên an ninh. Đến tháng 1 năm 2024, Giản Vân Thành lại yêu cầu một đồng nghiệp ở Trung Quốc giấu mẫu vật trong một cuốn sách và gửi đến Mỹ. Nhưng lô hàng này đã bị chặn trước khi đến tay cô. Trong lần nhập cảnh năm 2024, Lưu Tuân Dũng lại tiếp tục mang nấm vào Hoa Kỳ nhưng đã bị phát hiện. Hành động này cho thấy sự táo bạo đến mức liều lĩnh của cặp đôi, đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về mạng lưới hỗ trợ đằng sau lưng họ. Liệu đây có phải chỉ đơn thuần là hành động cá nhân hay là một phần của kế hoạch lớn hơn được sắp xếp với Trung Quốc? Trên thực tế, Giản Vân Thành đã che giấu nguồn tài trợ từ Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc, NSFC, một cơ quan trực thuộc chính phủ Trung Quốc. Khi khai báo với Đại học Michigan, việc không khai báo này là một hành vi sạt lật, vi phạm các quy định của Mỹ về minh bạch trong nghiên cứu học thuật. Điều này cũng giới lên mối nghi ngờ về ý định thực sự của Giản Vân Thành. Nếu mục đích chỉ là nghiên cứu khoa học, tại sao lại phải lén lút dấu diếm, và tại sao cô không xin phép chính thức để nhập khẩu, mẫu vật cho mục đích nghiên cứu? FBI lo ngại rằng loại nấm này với khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng cho nông nghiệp, có thể được sử dụng như một công cụ đắc lực trong chiến tranh sinh học, đặc biệt khi nó được kết hợp với các kỹ thuật hiện đại như chỉnh sửa gen. Tờ Daily Mail trích lời ông Casey Fleming, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, cho rằng Trung Quốc đang triển khai chiến tranh không giới hạn nhằm gây tổn hại và làm suy yếu Hoa Kỳ. Theo đó, việc buôn lộ vũ khí sinh học từ Trung Quốc là một phần của vấn đề đang diễn ra, và là dấu hiệu cho thấy các mầm bệnh thậm chí còn nguy hiểm hơn đang xâm nhập vào Hoa Kỳ mà không bị phát hiện. Trên thực tế, Fusarium gramineum không phải là một loại nấm bình thường, nó là kẻ thù thầm lặng của ngũ cốc, gây ra bệnh cháy đầu hạt FSP, cơn áp mộng đối với lúa mì, ngô, lúa mạch và lúa gạm. Loại nấm này gây thiệt hại hàng tỷ đô la Mỹ mỗi năm trên toàn cầu, làm giảm năng suất mùa màng và sản sinh độc tố Mycorrhosin, một độc tố gây nốt mửa, tiêu chảy, tổn thương gan, thận và dối loạn sinh sản ở người và gia sốc. Trong thầm niên 1990, các đợt bùng phát của FSP đã khiến ngành nông nghiệp Mỹ trao đảo. Nghiên cứu của McMillan cho thấy FSP khiến năng suất giảm 20-50%, các bang sản xuất lúa mì lớn như Minnesota, Bắc Dakota và Nam Dakota đều chịu ảnh hưởng nặng nề. Nhưng điều khiến nấm Fusarium gramineum trở thành mũi đe dọa thực sự nằm ở tiềm năng sử dụng trong chiến tranh sinh học, FBI xếp loại nấm này vào danh sách các tác nhân có thể trở thành vũ khí khủng bố nông nghiệp, bởi chỉ một lượng nhỏ được phát tán có chú ý có thể gây ra thảm họa. Một vụ tấn công sinh học không cần bom đạn nhưng có thể làm tê liệt nền kinh tế và gieo rắc nỗi sợ hãi trong công chúng. Lịch sử chiến tranh sinh học cho thấy mối lo ngại này không phải là không có cơ sở. Trong Thế chiến thứ hai, đơn vị 731, một đơn vị nghiên cứu vũ khí sinh học bí mật của Nhật Bản hoạt động từ năm 1932 đến 1945 tại Man Châu đã thử nghiệm các tác nhân sinh học trên người dân Trung Quốc, gây ra hàng chục ngàn cái chết. Trong chiến tranh lạnh, cả Mỹ và Liên Xô đều phát triển các chương trình vũ khí sinh học, với các tác nhân như bệnh than, bệnh dịch hạch, bệnh tularemia, bệnh đậu mùa và bệnh bruxella. Dù công ước vũ khí sinh học năm 1972 đã cấm phát triển và sử dụng các loại vũ khí này, nhưng có vẻ như Trung Quốc vẫn đang duy trì nhiều chương trình nghiên cứu bí mật. Vụ việc của Giảng Vân Thanh và Lưu Tôn Dũng với sự liên quan của Quỹ Khoa học tự nhiên quốc gia Trung Quốc đã làm giấy lên câu hỏi, liệu đây có phải là một phần của nỗ lực lớn hơn nhằm phát triển các vũ khí sinh học dưới vỏ bọng nghiên cứu khoa học hay không. Chiến tranh không giới hạn, con dao trong bóng tối. Vụ việc của Giảng Vân Thanh và Lưu Tôn Dũng không thể được xem xét một cách đơn lẻ. Nó là một mảnh ghép trong chiến lược chiến tranh không giới hạn, được hai sĩ quan quân đội PLA là Kiều Lương và Vương Tương Tuệ đề xuất qua bộ sách cùng tên vào năm 1999. Nếu chiến tranh truyền thống dựa vào xe tăng, tên lửa và súng đạn thì chiến tranh không giới hạn lại sử dụng các công cụ phi truyền thống như tấn công mạng, thao túng kinh tế và vũ khí sinh học để làm suy yếu đối thủ mà không cần khai chiến. Trong bối cảnh Hoa Kỳ đang nắm giữ yêu thế quân sự vật trội, chiến lược này nhắm vào các điểm yếu vô hình như chuỗi cung ứng, an ninh lương thực và niềm tin của công chúng. Ông Cass Patel, Giám đốc FBI cũng cho rằng kế hoạch nấm độc là một phần của chiến lược này. Ông Patel phát biểu trên Daily Mail, vụ án này là lời nhắc nhở nghiêm túc rằng Trung Quốc đang hoạt động suốt ngày đêm để triển khai thác điệp viên và nhà nghiên cứu xâm nhập và các tổ chức của Hoa Kỳ nhằm vào các nguồn cung cấp thực phẩm của chúng ta. Nếu vì đây là chiến thuật của một điệp viên 007, thì chiến thuật ấy đã diễn ra ngay trong các phòng thí nghiệp mà người Mỹ không hề hay biết. Gordon Chang, một chuyên gia về Trung Quốc, gọi đây là một phần của cuộc chiến tranh nhân dân, một khái nghiệp do Mao Trạch Đông đề xuất, nhấn mạnh việc làm tiêu hao đối thủ qua các biện pháp dài hạt. Ông Chang lập luận rằng các vụ việc như nấm độc, gói hạt giống bí ẩn gửi đến hàng chục ngàn người Mỹ vào năm 2020 và các hoạt động gián điệp tại các trường đại học đều là những mũi dao găm trong chiến lược này. Trung Quốc đang tấn công Mỹ trên mọi mặt trận, từ cánh đồng lố mỉ đến phòng thí nghiệm công nghệ cao. Họ không cần chiến tranh nóng vì họ đã có trong tay một cuộc chiến tranh lạnh mới, vừa bí mật lại vừa có sức mạnh khôn lường. Các vụ việc tương tự trong quá khứ cũng củng cố lập luận này. Năm 2019, Zhang Zhongchang, một nhà nghiên cứu tại Harvard đã bị bắt vì lén mang 21 mẫu lọ tế bảo ung thư về Trung Quốc. Năm 2023, một công dân Trung Quốc bị phát hiện mang mẫu vi khuẩn MRSA có khả năng khám nhiều loại kháng sinh qua sân bay Detroit. Cũng tại sân bay này, vào năm 2018, một nhà sinh học người Trung Quốc khác bị bắt vì mang mẫu chứa virus tương tự MRSA, hội chứng hô hấp Trung Đông, và SARS, một loại virus corona xuất hiện trước COVID-19. Nhưng vụ việc này cho thấy một mô hình lập đi lập lại. Các nhà nghiên cứu Trung Quốc dưới danh nghĩa khoa học đã liên tiếp mang các tác nhân sinh học nguy hiểm vào Hoa Kỳ. Có vẻ như Bắc Kinh đang thử nghiệm các cách làm suy yếu nước Mỹ từ bên trong. Họ đã thấy hậu quả của việc không kiểm soát được COVID-19, và giờ đây họ đang sử dụng các tác nhân sinh học như một vũ khí chiến tranh lạnh. Đáng tiếc là các trường đại học Mỹ vẫn còn phụ thuộc vào học phí từ sinh viên Trung Quốc và dòng tiền tài trợ từ Bắc Kinh, đã trở thành cánh cửa mở cho mạng lê gián điệp tha hồ lợi dụng. Cuộc chiến không khói súng. Mới đây, Tổng thống Donald Trump đã đề xuất triển khai kế hoạch xây dựng Vòng Vàng với hệ thống phòng thủ tên lửa tiêm tiến nhằm bảo vệ nước Mỹ trước các cuộc tấn công từ tên lửa đạn đạo. Với tham vọng tạo ra một lá chắn bất khả xâm phạm, Vòng Vàng được thiết kế để chặn đứng tên lửa hạt nhân liên lục địa từ trên không. Nhưng dù mạnh mẽ đến đâu, hệ thống này vẫn hoàn toàn bất lực trước các mối đe dọa phi truyền thống như vũ khí sinh học. Dù sao thì, người ta không thể ném bom để diệt chuột, và cũng không thể bắn hạ một gói nấm bằng tên lửa Patriot. Chiến tranh không giới hạn, tấn công vào những điểm yếu mà người Mỹ không thể lường trước được. Nấm Fusarium gramirum có khả năng lây lan quạc không khí, nước hoặc đất, rõ ràng là một mối đe dọa mà Vòng Vàng không thể ngăn chặn. Một vụ phát tán có chú ý, dù chỉ ở quy mô nhỏ, cũng có thể gây ra thảm họa dây truyền. Mùa màng bị hủy hoại, giá thực phẩm tăng vọt, và an ninh lương thực rơi vào khủng hoảng. Theo nghiên cứu của Mick Mullan, một vụ bùng phát nghiêm trọng bệnh cháy đầu hạt có thể làm giảm 20-50% sản lượng lúa mỉ tại các bang như Kansas và Nebraska, đẩy giá lúa mỉ tăng vọt chỉ trong vài tháng. Một yếu tố khác khiến các tác nhân sinh học càng trở nên nguy hiểm, khó lường, là chúng rất khó bị phát hiện. Giảm vân thanh và lưu tôn dũng đã nhiều lần qua mặt các nhân viên hải quan, cho thấy biện pháp an ninh hiện tại của Mỹ vẫn chưa đủ để đối phó với những mối đe dọa tình vi này. Có vẻ như Hoa Kỳ vẫn chưa rút ra được bài học đắt giá từ COVID-19. Việc cho phép các nhà nghiên cứu Trung Quốc làm việc với các tác nhân sinh học trong các phòng thí nghiệm của Mỹ là một sự chủ quan điều lĩnh. Vụ việc này cũng làm giấy lên câu hỏi về vai trò của các trường đại học Mỹ trong việc tạo điều kiện cho gián điệp sinh học lộng hành tại Hoa Kỳ. Đại học Michigan không chỉ là trường hợp duy nhất. Các đại học hàng đầu như Harvard, Stanford và UC Berkeley đều bị cáo buộc đã từng nhận hàng triệu đô la từ Trung Quốc dưới dạng tài trợ nghiên cứu. Báo cáo từ Washington Free Beacon tiết lộ rằng UC Berkeley đã nhận 220 triệu đô la Mỹ từ Bắc Kinh để thiết lập một viện nghiên cứu chung có sủ sở tại Trung Quốc, gọi tắt là TBSI, nhưng không khai báo số tiền tài trợ này. Ủy ban đặc biệt về CCP của Quốc hội Mỹ lo ngại rằng TBSI có thể đã cung cấp cho Bắc Kinh quyền truy cập và tài liệu nghiên cứu của Berkeley, sử dụng cho mục đích quân sự hoặc tình báo của Trung Quốc. Một ví dụ khác là giáo sư Charles Lieber, cựu chủ nhiệm khoa hóa học tại Đại học Harvard. Năm 2021, ông bị kiết án vì che giấu mối quan hệ với Đại học Công nghệ Wuhan và chương trình Ngàn tài năng của Bắc Kinh, đã nhận hơn 1,5 triệu đô la tiền tài trợ để thành lập phòng thí nghiệm tại Trung Quốc. Năm 2024, 5 sinh viên Trung Quốc tại Đại học Michigan bị cáo buộc chụp ảnh các cuộc diễn tập quân sự Northland Strike 242 tại căn cứ Camp Grayling của Vệ binh Quốc gia, cho rằng các trưởng Đại học đang trở thành điểm nóng cho hoạt động gián điệp của Trung Quốc tại Hoa Kỳ. Vụ việc này cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm đạo đức của các nhà khoa học. Giảm Vân Thanh và Lưu Tôn Dũng đều là những nhà nghiên cứu được đào tạo bài bản. Họ hoàn toàn nhận thức được nguy cơ của các loại vũ khí sinh học, nhưng vẫn liều lĩnh, vượt hàng rào an ninh để đem vào nước Mỹ. Điều này làm dấy lên một cuộc tranh luận. Làm thế nào để đảm bảo rằng khoa học vốn là ngọn bút soi sáng nhân loại, không bị làm dung để trở thành vũ khí xuyên quốc gia? Trong Thế chiến thứ hai, các nhà khoa học Đức và Nhật Bản đã tham gia vào chương trình vũ khí sinh học, gây ra những hậu quả kinh hoàng mà chúng ta đều đã biết. Ngày nay, với sự tiến bộ của công nghệ sinh học, nguy cơ lạm dụng lại càng trở nên nghiêm trọng hơn. Một báo cáo của Viện Hàn Lâm Khoa học Quốc gia Mỹ cảnh báo rằng các kỹ thuật chỉnh sửa gen như Creeper có thể được sử dụng để tạo ra các tác nhân sinh học nguy hiểm hơn, với chi phí thấp và dễ tiếp cận hơn. Vụ bắt giữ hai nhà khoa học Giảm Vân Thanh và Lưu Tôn Dũng là một cảnh báo về mối đe dọa tử chiến lược, chiến tranh không giới hạn của Trung Quốc. Vòng vàng có thể trắn đứng tên lửa nhưng không thể ngăn được những hạt nấm nhỏ bé nhưng nguy hiểm tiềm tàng. Vụ việc này không chỉ phơi bẩy lỗ hồng trong an ninh quốc gia Mỹ mà còn đặt ra câu hỏi cấp bách về cách cân bằng giữa tự do học thuật và bảo vệ lợi ích quốc gia. Câu chuyện trên cũng là một hồi chuông cảnh tình về một cuộc chiến không khói súng, nơi mỗi tác nhân sinh học, mỗi nhà nghiên cứu đều có thể trở thành quân cờ trong một ván cờ lớn hơn. Để phòng vệ, Mỹ cần xây dựng một lá chắn sinh học không chỉ bằng công nghệ mà còn bằng sự đoàn kết, cảnh giác và có trách nhiệm. Trong một thế giới mà mỗi hạt nấm đều có thể trở thành vũ khí hủy diệt, nước Mỹ không thể tiếp tục ngủ quên trên chiến thắng của mình. Chiến tranh không giới hạn đã bắt đầu, và nếu không hành động kịp thời, Hoa Kỳ có thể sẽ phải trả giá bằng an ninh lương thực, bất ổn xã hội hay nghiêm trọng hơn là một đại dịch tương tự như COVID năm nào. Đến đây, chương trình của chúng tôi xin phép bởi tạm dừng. Quý vị hãy để lại bình luận của mình để liên tục đồng hành cùng chúng tôi. Xin chào và hẹn gặp lại!