Độc quyềnSỰ THẬT VỀ ĐẠI SUY THOÁI 1929: CHỨNG KHOÁN CHỈ LÀ CÁI CỚ?

Chào mọi người! Đã bao giờ chúng ta tự hỏi tại sao khủng hoảng kinh tế xảy ra chưa? Để trả lời cho câu hỏi hóc búa này, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách cơ chế của các đợt suy thoái Và tất nhiên, không có ví dụ nào kinh điển hơn cuộc đại khủng hoảng Dựa trên một bài viết cực kỳ chi tiết từ The Daily Economy, chúng ta sẽ đi sâu vào tận gốc rễ của thảm họa lịch sử này Câu hỏi lớn nhất mà chúng ta cần giải quyết ở đây là Điều gì thực sự biến một cú sập thị trường chứng khoán đơn thuần thành một cơn ác mộng kéo dài cả một thập kỷ Mọi người thường nghĩ ngay đến sự kiện ngày thứ ba đen tối năm 1929 Nhưng thực ra, cú sốc đó thôi chưa đủ để tạo ra một thảm họa 10 năm đâu Chắc chắn phải có những lỗ hồng khổng lồ khác trong hệ thống đã châm ngòi và duy trì sức tàn phá đó Để hiểu rõ ngọn ngành, chúng ta sẽ lướt qua 5 giai đoạn chính theo góc nhìn của bài viết bao gồm mở đầu sự sụp đổ, bùng nổ không bền vững, thắt chặt và suy thoái Sự sụp đổ ngân hàng Và cuối cùng là can thiệp và trì trệ Bắt đầu ngay với giai đoạn 1 Mở đầu sự sụp đổ Chỗ này có một điểm đối lập rất thú vị nhé Thông thường, sách giáo khoa vẫn hay kể với chúng ta rằng Chính lòng tham và sự đầu cơ điên rồ Ở phố Wall đã gây ra tất cả Thế nhưng bài phân tích từ The Daily Economy Lại chỉ ra một thủ phạm hoàn toàn khác Theo họ, nguồn cơn thực sự nằm Ở các chính sách tiền tệ sai lầm của chính phủ Và cục dự trữ liên bang Chính những quyết định này mới là thứ khoét sâu thêm nỗi đau của cuộc khủng hoảng Và thảm họa này không hề xảy ra chỉ sau một đêm Mọi người cứ nhìn vào dòng thời gian này mà xem Mọi thứ bắt đầu từ sự bùng nổ của những năm 1920 Rồi đổ sụp vào năm 1929 Ngay sau đó, một làn sóng hoảng loạn ngân hàng quét qua Từ 1930 đến 1933 Và thậm chí còn bồi thêm một cú suy thoái kép tàn nhẫn Vào năm 1937 đến 1938 nữa Giờ thì hãy lùi lại một chút để xem xét giai đoạn 2 Bùng nổ không bền vững Để hiểu tại sao mọi thứ lại vỡ vụn Chúng ta phải quay về thời kỳ đỉnh cao Thường được gọi là những năm 20 gầm thét Nguồn tài liệu đã sử dụng lý thuyết Chu kỳ kinh tế ảo để giải thích hiện tượng này Hiểu đơn giản là thế này Khi tiền tệ được nới lỏng quá mức Lãi suất sẽ bị ép xuống thấp một cách mất tự nhiên Lúc này người ta sẽ vay mượn ồ ạt Để ném vào những dự án vốn dĩ không có khả năng sinh lời Nó giống như việc xây lâu đài trên cát vậy Sự bùng nổ ảo này chắc chắn sẽ dẫn đến một cú sập không thể tránh khỏi Thử nhìn vào con số này xem 4,6% Đây chính là tốc độ tăng trưởng trung bình mỗi năm Của nguồn cung tiền từ 1921 đến 1929 Bài phân tích cho rằng mức độ bơm tiền này đã vượt quá xa so với nhu cầu thực tế Dòng tiền rẻ ồ ạt chảy ra thị trường Vô tình trở thành loại nhiên liệu cực mạnh Thổi phồng các bong bóng khổng lồ trên thị trường chứng khoán Cũng như bất động sản Điều gì thổi lên thì cũng phải xẹp xuống Chúng ta bước vào giai đoạn 3, thắt chặt và suy thoái Vào năm 1928, Cục Dự trữ Liên bang hay còn gọi là FED bắt đầu nhận thấy nền kinh tế đang quá nóng Thế là họ quyết định đạp phanh bằng cách thắt chặt nguồn cung tiền Có thể nói hành động đột ngột này chính là ngòi nổ Ngay lập tức, nó làm phơi bày hàng loạt các khoản đầu tư đòn bẩy quá đà bóp nghẹt chi tiêu, châm ngòi cho giảm phát và để nền kinh tế cắm đầu thẳng xuống vực suy thoái Đến đây thì lịch sử lại có những tranh luận rất gai gắt Nhiều người vẫn thường đổ lỗi cho những rào cản của hệ thống bản vị vàng quốc tế thời bấy giờ Nhưng bài viết lại đưa ra một lập trường rất khác Bản thân hệ thống bản vị vàng không hề có lỗi Theo họ, thủ phạm thực sự chính là việc các ngân hàng trung ương Đặc biệt là Fed và ngân hàng Pháp Đã liên tục thao túng và khư khư tích trữ vàng Chính điều này đã phá vỡ hệ thống và kéo cả thế giới chìm xuống bùn lầy Và rồi, mọi thứ vượt tầm kiểm soát Chúng ta chuyển sang giai đoạn 4, sự sụp đổ ngân hàng Để hiểu tại sao một đợt suy thoái bình thường lại biến thành thảm họa toàn diện Chúng ta cần nói về khái niệm người cho vay cuối cùng Đáng lẽ ra trong cơn hoảng loạn Ngân hàng Trung ương phải đóng vai trò là phao cứu sinh Bơm thanh khoản khẩn cấp để cứu vãn các ngân hàng Nhưng theo bài viết Cục Dự trữ Liên bang đã hoàn toàn thất bại trong nhiệm vụ sinh tử này vào năm 1930 Họ khoanh tay đứng nhìn cả hệ thống khát vốn Hậu quả của sự thụ động đó là một con số không tưởng 33% Mọi người không nghe nhầm đâu Khoảng 1 phần 3 tổng số ngân hàng tại Mỹ đã bị xóa sổ hoàn toàn vào năm 1933 Những ngân hàng còn thoi thóp thì sợ hãi tột độ Họ đóng băng mọi khoản vay và chỉ tích trữ tiền mặt Hệ thống tín dụng coi như tắc thở Hệ lụy kéo theo là 7 tỷ đô la tiền gửi bốc hơi không vết Sự biến mất của khối tài sản khổng lồ này đã đập nát hệ thống trung gian tài chính Cắt đứt dòng máu nuôi dưỡng các doanh nghiệp Và đẩy đà lao dốc của nền kinh tế ngày càng nhanh hơn Và gánh nặng tồi tệ nhất lại chút xuống đầu những người dân bình thường GDP thực tế bốc hơi Trong khi tỷ lệ thất nghiệp vọt lên mức đỉnh điểm kinh hoàng 25% Cứ 4 người lao động thì có 1 người mất sinh kế Chắc chắn không có minh chứng nào rõ ràng hơn Để cho thấy thất bại của hệ thống tài chính Có thể xé nát nền kinh tế thực đến nhường nào Cuối cùng chúng ta bước vào giai đoạn 5 Can thiệp và chỉ trệ Ở giai đoạn này chúng ta sẽ xem xét Các nỗ lực cứu vãn gây tranh cãi của chính phủ Sẽ có 2 luồng ý kiến ở đây khi thị trường tê liệt thì chính phủ bắt buộc phải vung tiền ra để kích thích. Tuy nhiên, The Daily Economy thì phản biện rất gay gắt. Họ lập luận rằng chính những sự can thiệp nhà nước đó, dù mang mục đích tốt, lại là thứ kìm hãm sự phục hồi và kéo dài cuộc khủng hoảng. Hãy thử bóc tách logic cơ học đằng sau các chính sách thỏa thuận mới hay còn gọi là New Deal của Tổng thống Roosevelt nhé. Lúc đó, chính phủ tin rằng giá cả suy giảm là nguyên nhân cốt lõi. Thế là họ làm gì? Bước 1. Chủ động cắt giảm nguồn cung Bước 2, dùng luật để ép giá cả và tiền lương tăng lên Tất cả chỉ nhằm phục vụ cho bước 3 Với hy vọng ảo tưởng rằng điều này sẽ tạo ra một cú hích để nền kinh tế gượng dậy Thế nhưng thực tế diễn ra lại là một chuỗi thảm họa Việc ép tiền lương tăng lên mức phi lý đã khiến vô số doanh nghiệp không chịu nổi nhiệt và phải phá sản Đáng sốc hơn nữa, để đẩy giá nông sản, chính phủ lại ra lệnh tiêu hủy mùa màng Và giết bỏ hàng loạt vật nuôi ngay giữa lúc người dân đang thiếu ăn Những chính sách này không những không cứu được ai Nó còn trực tiếp ném nền kinh tế vào một cuộc suy thoái thứ 2 Từ 1937 đến 1938 Từ một đợt bùng nổ nhân tạo Đến những quyết định sai lầm của ngân hàng trung ương Rồi lại đến các chính sách can thiệp bất cập Tất cả đã cộng dồn thành con số 108 này Đó là 108 tháng chìm trong suy thoái dài đằng đẵng Kéo dài gấp 5 lần so với những đợt suy thoái thông thường Bài phân tích nhấn mạnh rằng Nền kinh tế chỉ thực sự khởi sắc trở lại sau Thế chiến thứ 2 Khi mà những chính sách kìm kẹp kinh tế cuối cùng cũng được gỡ bỏ Để khép lại bài phân tích hôm nay Tác giả đã mượn một câu nói rất kinh điển Của cố tổng thống Ronald Reagan Chiếc từ đáng sợ nhất trong tiếng Anh là Tôi đến từ chính phủ và tôi ở đây để giúp đỡ Dù chúng ta có đồng tình hay không Thì thông điệp của bài viết cũng mở ra một góc nhìn đáng suy ngẫm Đôi khi chính những nỗ lực quản lý vi mô Lại là thứ phá vỡ sự ổn định Vậy sau tất cả những gì chúng ta vừa bóc tách Mọi người nghĩ sao về việc Tại sao khủng hoảng kinh tế xảy ra Liệu đâu mới là điểm cân bằng giữa một thị trường tự do và bàn tay can thiệp của nhà nước Hy vọng chương trình hôm nay đã mang đến cho mọi người những góc nhìn mới mẻ và thú vị Hẹn gặp lại