LÝ THÁI TỔ (1009 – 1028): Dời Đô về THĂNG LONG, Chiến Tranh với ĐẠI LÝ [Lịch sử Việt Nam P17]

Đình Sự
546 người theo dõi
Lịch sử Việt Nam (1009 - 1028): Lý Thái Tổ Ban Chiếu Dời Đô - Thời kỳ nhà Lý | Dòng Chảy Sử Việt |
Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ) lập ra nhà Lý của nước Đại Cồ Việt thay nhà Tiền Lê. Ông trị vì đất nước từ năm 1009 – 1028. Vua ban Chiếu Dời Đô và chuyển kinh đô về Thăng Long vào năm 1010. Hoàng Đế đã xây dựng kinh đô Thăng Long phát triển hưng thịnh đất nước, ông đã dẹp yên các cuộc nội loạn trong nước cũng như đánh tan các cuộc xâm chiếm biên giới của nước Đại Lý.#toiyeubinhduong #riviubinhduong #toiyeushenyun
------------------------------
Vào thời kỳ nhà Đinh đang trị vị bởi vua Đinh Tiên Hoàng tại Châu Cổ Pháp,
ngày nay thuộc tỉnh Bắc Ninh, đã sinh ra một người con đất Việt mang tên Lý Công Uẩn.
Lý Công Uẩn sinh ngày 22 tháng 2 năm Giáp Tuất, tức ngày 8 tháng 3 năm 974.
Từ nhỏ, Lý Công Uẩn rất thông minh tuấn tú, khác hoàn toàn các đứa trẻ lúc bấy giờ.
Công Uẩn được gửi vào chùa Lục Tổ, nơi có vị thiền sư Vạn Hạnh trụ trì.
Sống trong chùa, nhưng Công Uẩn tính hiếu động. Một hôm Công Uẩn trốn học, bị phạt.
Ban đêm bị bũa đốt đau quá, bèn tức cảnh sinh tình, đọc to bốn câu thơ.
Thiên vi khâm trầm, địa vị chiên, nhật nguyệt đồng song, đối ngã miên.
Ngồi trong chai phòng, nghe thấy giọng đọc sang sàng của cậu bé.
Sư Vạn Hạnh mừng lắm vì cho rằng, Công Uẩn có khẩu khí như thế, tất sẽ không phải người tầm thường.
Đứa bé này không phải người thường, sau này lớn lên, át có thể giải nguy, gỡ rối, làm bậc minh chủ trong thiền hạ.
Vạn Hạnh đã nuôi dưỡng Lý Công Uẩn, trở thành một vị tướng văn võ song toàn.
Sau khi Lê Đại Hành lập Nhà Tiền Lê, thầy nhà đinh của nước đại Cổ Việt,
Công Uẩn gia nhập quân đội của Nhà Tiền Lê và trở thành một dũng tướng trung thành thời kỳ đó.
Năm 1005, sau khi Lê Đại Hành băng hà, các hoàng tử tranh đoạt ngôi vị, cuối cùng Lê Long Đĩnh lên ngôi.
Tuy nhiên, Lê Ngoại Triều là ông vua hoang dâm, hiếu sát, thường có những hành động ngông cuồng, tàn ác.
Quản quân không yên, lòng dân khi đó đầy oán hận.
Ngược lại, Lý Công Uẩn là người tài đức, công bằng, rộng lượng và nhân đức,
được mọi người kính trọng, có uy tín trong triều đình và giữ chức biện tiền chỉ huy sứ.
Năm 1009, Lê Long Đĩnh mất khi mới 24 tuổi, con của Lê Long Đĩnh còn rất nhỏ.
Lúc này, tri hậu Đào Cam Mộc và thiên sư Vạn Hạnh cùng tất cả các quan trong triều đình tôn Lý Công Uẩn lên ngôi.
Lý Công Uẩn có muốn từ chối cũng không được, nên đã lên ngôi hoàng đế.
Vào ngày mùng 2 tháng 11 năm Kỳ Dậu, tức ngày 21 tháng 11 năm 1009 tại Kinh Đô Hòa Lư.
Thái Tổ đặt nhiên hiệu là Thuận Thiên, nghĩa là thuận theo ý trời.
Quốc hiệu vẫn là đại cổ Việt, mở ra vương trìu nhà Lý, đôi khi gọi là hậu Lý,
để phân biệt với tiền Lý của vua Lý Nam Đế.
Lý Thái Tổ là một vị vua hiền từ, rất lo cho dân.
Ngay sau khi lên ngôi, ông đã cho đại giá cho thiền hạ miễn thuế 3 năm.
Việc lên ngôi nhanh chóng và êm thuận của Lý Thái Tổ, cùng với việc không phải dùng binh,
cũng như không bị ảnh hưởng của các mối quan hệ ngoại giao xung quanh,
được xem là điều kiện thuận lợi và là nền tảng để ông yên tâm bắt tay xây dựng đất nước thống nhất,
mở đầu một vương trìu thịnh vượng lâu dài, mở ra thời kỳ phục hưng toàn diện của đất nước ta dưới thời nhà Lý.
Lý Thái Tổ ban chiếu rời đô
Sau khi lên ngôi, vua thấy vùng đất Hoa Lư là vùng núi non hiểm trở,
bào bọc bởi các dãy núi đá vôi, dễ thủ, khó công là nơi thích hợp phòng thủ quân sự,
nhưng lại không tốt cho sự phát triển văn hóa, kinh tế.
Thành Hoa Lư lại ẩm thấp trật hẹp, không đủ làm chỗ cho đế phương.
Mùa xuân năm 1010, Lý Thái Tổ cho tiềm đất định đô và triệu tập bá quan trong chiều,
nghĩ bàn về việc rời đô.
Vua đã chọn Đại La chính là nơi kinh đô mới và cho ban chiếu rời đô.
Xưa nhà Thương đến đời Bản Canh 5 lần rời đô,
nhà Chu đến đời Thành Vương 3 lần rời đô.
Há phải các vua thời Tam Đại ấy theo ý riêng tự tiện rời đô.
Làm như thế cốt để mưu nghiệp lớn,
chọn ở chỗ giữa làm kế cho con cháu muôn vạn đời.
Trên kính mạnh trời, dưới theo ý dân, nếu có chỗ tiện thì rời đổi.
Cho nên vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh.
Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng,
coi thương mạnh trời, không nói theo việc cũ, thương Chu,
cứ chịu yên đóng đô nơi đây.
Đến nỗi thế đại không dài, vận số ngắn ngùi,
chằm họ tổn hào, muôn vận không hợp.
Chấm rất đau đớn, không thể không rời.
Hướng chi thành Đại La, kinh đô cũ của cao vương,
ở vào nơi trung tâm trời đất,
được thế sông cuộn hổ ngồi,
chính giữa Nam Bắc Đông Tây, tiện nghi sông núi sau trước.
Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng,
thế đất cao mà sáng sùa,
dân cư không khổ, thấp trũng tối tăm,
muôn vật hết sức tươi tốt, phồn thịnh.
Xem khắp nước Việt, đó là nơi thắng địa,
thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương,
đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời.
Chấm muốn nhân địa lợi ấy mà định nơi ở,
các khánh nghĩ thế nào?
Tất cả đều đồng lòng, không ai dám không theo.
Vậy là gần một năm sau khi lên ngôi vua,
vào tháng 7 năm 1010,
Lý Thái Tổ tiến hành rời đô tử Hoa Lơ về Đại La.
Tử chỗ dựa vào vùng núi non hiểm trở
để phòng thủ của vùng đất Hoa Lơ,
được chuyển sang giai đoạn phát triển,
mở mang cơ nghiệp của phương Triều Lý
và gây dựng nên vị thế của nước Việt
Tại vùng đất bằng phẳng,
thế đất sông núi trước sau,
dâm trầu hổ phục,
xứng đáng là nơi định đô của vùng Đại La.
Vua cho rời đô bằng đường thủy,
đoạn thuyền Tử Hoa Lơ qua các sông nhánh vào sông đáy,
rẽ vào sông Châu Giang và ngược sông Hồng,
rồi sau đó vào sông Tô Lịch,
tới thành Đại La.
Khi thuyền vua đến dưới thành Đại La,
thì có điểm tốt là có con rồng vàng bay lên trời.
Vua nhân đó đổi tên thành Thăng Long.
Tên Thăng Long được gọi từ ngày đó.
Định đô ở Thăng Long thể hiện tư duy chiến lược mới của Lý Thái Tổ
dựa trên quan điểm phát triển,
lấy phát triển để tạo ra khả năng phòng thủ,
khác với thời Đinh, Lê
lấy địa thế hiểm yếu để phòng thủ.
Kỳnh đô Thăng Long xứng đáng là trung tâm chính trị,
kinh tế, văn hóa của nước đại cổ Việt thời bấy giờ.
Thăng Long cũng chính là kinh đô
của các thời đại Trần, Lê sau này
và bây giờ chính là thủ đô của nước Việt Nam ta.
Sau khi lên ngôi,
Lý Thái Tổ xài xứ thần sang Đại Tống, Giao Hào
để yên ổn vùng biên giới phía Bắc.
Vua chiến nước thành 24 lộ
và hai phần kinh và trại.
Hoan Châu và Ái Châu là trại,
từ thanh hóa trở ra là kinh.
Quan chế nhà Lý kế thừa nhà tiện Lê,
có bàn văn bàn,
dưới triều đình có các chi phủ cài trị một phủ
và chi châu cài trị một châu,
bậc dưới đứng đầu gọi là thủ lĩnh.
Nhà Lý định ra 6 hạng thuế khác nhau,
tuy nhiên dân được miễn thuế 3 năm,
sau đó cũng chỉ thu 4 hạng thuế
để cốt sang no cho dân,
nghề nông phát triển.
Vua cũng thân trinh đánh các vùng nổi loạn
như Ái Châu năm 1010,
Diễn Châu năm 1012.
Năm 1012,
dân của nước Đại Lý tràn qua biên giới,
tiến vào Châu Vị Long để bôn bán,
nhưng đã bị quân đội Đại Cổ Việt bắt giữ.
Tháng 10 năm 1013,
thủ lĩnh của Châu Vị Long là Hà Án Tuấn,
làm phan,
dưới sự bảo trợ của vua Đại Lý lúc bấy giờ
là Đoàn Tố Liêm,
tức tuyên Túc Đế.
Vua đem quân đi đánh,
Hà Án Tuấn sợ hãi bỏ chạy vào rừng.
Nhân cơ hội có khu vực muốn làm phan,
Đại Lý nảy ra ý đồ xâm lược Đại Cổ Việt.
Năm 1014,
vua Đại Lý là Đoàn Tố Liêm,
sai hai tướng Dương Trưởng Huệ,
Đoàn Kính Trí,
đem 20 vận quân đánh chiếm Đại Cổ Việt.
Quân Đại Lý tiến lên đóng ở biến Kim Hoa,
lập trại Ngũ Hoa.
Sau khi nhận thông báo,
Lý Thái Tổ xài rực Thánh Phương,
đánh bến Kim Hoa.
Quân Đại Cổ Việt đánh tan quân Đại Lý tại đây.
Nhân lúc đó,
Lý Thái Tổ cho sáp nhập vùng đất đó vào Đại Cổ Việt.
Kể từ đó,
Đại Lý không dám tiến quân đến sát khu vực biên giới Đại Cổ Việt.
Lý Thái Tổ đã dẹp các loạn trong nước,
cũng như đánh tan các ý đồ xâm chiếm ngoại bang.
Ông cho dây dựng tu sửa kinh thảnh thang lòng,
phát triển Phật giáo,
chăm lò phát triển nông nghiệp,
đời sống nhân dân ấm no hơn.
Năm Mậu Thìn 1.028,
sức khỏe Lý Thái Tổ không được tốt
và thường xuyên đau yếu.
Ngày 31 tháng 3 năm 1.028,
Lý Thái Tổ băng hà ở Điện Long An
chỉ vì Đại Cổ Việt trong vòng 19 năm.
Từ năm 1009 đến năm 1028,
hưởng thọ 54 tuổi.
Trong quá trình điều hành đất nước,
Lý Thái Tổ là một vị vua ứng mệnh trời,
thuận lòng người,
nhân thời mở vận,
là người khoan thứ, nhân tử,
tinh tế hoài nhã,
có lượng đế phương,
đánh dẹp phản loạn,
Nam Bắc thông hiếu,
thiên hạ bình yên,
chuyển ngôi lâu đời.
Ông có công rất lớn
trong việc rời đô về Thăng Long
và phát triển kinh đô,
tạo nên nền móng vững chắc
cho thủ đô Hà Nội ngày nay.
