Làng nghề đan ngư cụ Hưng Học đã có hàng trăm năm tuổi với những sản phẩm nổi tiếng bền, đẹp được làm từ tre, nứa lấy từ rừng già khu vực Vàng Danh (Uông Bí) và Hoành Bồ (nay thuộc Hạ Long). Nguyên liệu lấy về sẽ được pha thành những sợi dài, sau đó tùy thuộc dùng đan sản phẩm gì thì sẽ được xử lý thích hợp. Gìn giữ những giá trị của làng nghề đan ngư lưới cụ Hưng Học là trách nhiệm không chỉ của những người con làng nghề mà còn là trách nhiệm của các cấp chính quyền, địa phương. Cùng với những giải pháp, định hướng của địa phương, những lớp nghệ nhân của làng nghề đang nỗ lực từng ngày, truyền dạy kinh nghiệm, kỹ năng và đổi mới phương thức sản xuất để những giá trị tinh hoa mà cha ông để lại còn mãi với thời gian.
Comments are disabled for this video.
Quảng Yên là vùng đất thuần nông với nhiều cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp mang đậm nét văn hóa truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Người dân nơi đây vẫn lưu giữ và phát triển nhiều nghề truyền thống.
Trong đó có nghề đa nương cụ ở phường Nam Hòa, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.
Làng nghề đa nương cụ hưng học tại phường Nam Hòa có từ lâu đời với những sản phẩm nương cụ rất phong phú.
Vào những năm cuối thế kỷ 17, những sản phẩm do người dân Nam Hòa làm ra không chỉ để dùng trong sinh hoạt gia đình mà còn phục vụ nhu cầu đánh bắt của nhân dân vùng ven biển cửa sông Bạch Đăng.
Lâu dần đa nương cụ đã trở thành nghề thủ công truyền thống và được gìn giữ lưu truyền đến ngày nay.
Trong câu chuyện của những người trong làng, chúng tôi được biết nghề đa nư cụ được phát triển và truyền nghề bởi cụ Đặng Văn Tuân,
người đã mang nghề đan về làng dạy cho con cháu trong họ và người dân trong vùng.
Đến nay, cụ vẫn được thờ ở nhà thờ họ Đặng.
Cụ tổ tên chính thức là Đặng Văn Tuân.
Cụ ở huyện Trí Ninh, tỉnh Hải Dương.
Cụ di cư về đây khoảng 400 năm.
Cụ có nghề tức là Đăng Đó Đột.
Cụ về đây thì khai trương ra nghề này.
Đầu tiên là con cháu của họ làm thôi, chứ không phải cả làng.
Sau giờ tiến tới, trong cái làng này thì rất nhiều dòng tộc.
Họ bắt đầu làm theo, rồi họ này sang họ khác.
Đi dọc làng Hưng Học, nay đã là phố.
Có thể cảm nhận ngay, đây là một làng nghề hoạt động hối hạ.
Ấn tượng đầu tiên là những chiếc thuyền đủ kích cỡ bày la liệt hai bên đường.
Đây cũng là sản phẩm quan trọng của làng nghề Hưng Học.
Ngày nay, các loại thuyền với nhiều chất liệu được sản xuất.
Nhưng thuyền nàn vẫn được nhiều người vưa chuộng vì sự dẻo dai của nó.
Là làng nghề có từ lâu năm.
Nghề đan ngư cụ ở Hưng Học được tạo nên bởi các lớp nghệ nhân già trong làng.
Chúng tôi tìm đến gia đình ông Đăng Quang Thuân,
một trong những gia đình có truyền thống đan ngư cụ từ bao đời nay.
Sườn sản xuất của gia đình ông ngày nắng cũng như ngày mưa đều nhộn nhịp với việc đan lát.
Là người đã có kinh nghiệm nhiều năm với nghề đan.
Đến nay, nghề đan đã trở thành nghề chính của gia đình.
Tôi làm từ năm 8 tuổi.
Năm nay là 70 năm rồi.
Từ bé tôi đã làm những cái nhỏ trước.
Xong rồi dần dần làm đến công việc lớn.
Như là đan cái vẩy này.
Là như vẩy trà lan.
Rồi dần lớn lên thì làm hôm.
Làm hôm làm ống.
Bây giờ người già không làm việc nhanh.
Có khi bỏ con cháu nữa mà làm thêm vào.
Làm đan ống cho.
Về làn, chứng kiến các nghệ nhân làm việc mới biết họ yêu nghề đến nhường nào.
Gần 70 năm làm nghề, vai đã lệch, lưng đã cọng.
Nhưng với những người như ông Quân,
nghề đan không chỉ là nghề kiếm sống,
mà còn là tình yêu của ông với nghề tổ tiên để lại.
Cái này thì nó phải có 3 cái yếu tố.
Một là nó phải dọn cái vật miệng,
cây tre nữa vừa phải.
Để người non không làm được.
Cái hai nữa là kỹ thuật trẻ,
nó pha nan.
Trẻ nan nó phải đều.
Nó cứng đều với nhau, không có cây.
Cái nhỏ cái bé này nó cọng lên,
Cái ba này là đan.
Đan nó phải đều mắt.
Đều mắt và nhủy nó phải tròn tỉnh.
Nó phải cứng các.
Nhưng nắp vào nó mới được.
Để đan được một chiếc ngư cụ,
thường như rất đơn giản.
Nhưng cũng phải trải qua nhiều công đoạn.
Mỗi công đoạn đều có cái khó riêng,
cần có kỹ thuật và kinh nghiệm.
Bởi ngư cụ có hàng chục loại,
được tạo hình khác nhau để sử dụng vào từng mục đích riêng.
Từ khâu chọn nguyên liệu,
đan,
cho đến kết nối các bộ phận rất cầu kỳ.
Mỗi ngư cụ được làm ra ở làng nghề Hưng Học,
giống như một tác phẩm điêu khắp độc đáo.
Tôi bây giờ yêu nghề,
mà làm từ nhỏ tới giờ đã quen rồi,
mà làm đến sau này,
còn để truyền nghe cho con cháu nữa.
Cũng còn rất nhiều người mua,
nhưng mà không,
nó cũng lúc nào cũng kịp.
Khách đến nhà hàng,
lúc nào đi mua,
tháng 5, tháng 6,
ấm ấm đắng,
người ta ra sông nhiều,
người ta mua nhiều.
Bây giờ trở nên ghét rồi,
người ta mua ít.
Ngoài những ngư cụ truyền thống
để sử dụng trong việc đánh bắt thùy hải sản,
giờ đây,
làng nghề Hưng Học
còn phát triển những sản phẩm trưng bẩy,
hàng lưu niệm.
Qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân,
những chiếc thuyền nan,
thuyền bùm được tạo ra
vẫn mang trong mình hơi thở của làng nghề,
nhưng lại trở thành những sản phẩm lưu niệm độc đáo.
Sườn sản xuất của gia đình ông Nguyễn Anh Sáu,
một người có thâm niên trong làng nghề
về đan ngư cụ.
Ngoài những sản phẩm truyền thống,
ông đang nghiên cứu
và tạo ra những sản phẩm du lịch nhỏ gọn,
phục vụ khách du lịch.
Những sản phẩm này
không chỉ mang lại sự thích thú cho du khách,
mà còn là một hướng phát triển
để giữ gìn nghề truyền thống
cho những thế hệ sau.
Tôi đã sáng tạo ra
làm cái thuyền con này
để bán cho khách du lịch
để làm quà lưu niệm.
Từ khi chuyển
làm thuyền nan con du lịch này
thì nó có nhiều cái
mình phải tự nghĩ và tự sáng tạo ra
để nó phù hợp.
Ví dụ như là cái khuôn,
kích cỡ con này
tùy từng loại thuyền to thuyền nhỏ
là phải tạo lên mỗi kích cỡ
một cái khuôn thuyền.
Sản phẩm thuyền nan con này
người khách biết đến
thì họ rất là thích
và họ rất là muốn mua
để làm quà lưu niệm.
Gắn bó với làng nghề,
quyết tâm từng ngày giữ nghề
là việc làm của các thế hệ nghệ nhân
ở làng nghề Hưng Học.
Cũng giống như rất nhiều làng nghề thủ công truyền thống khác,
sản phẩm của làng nghề
đang dần mất chỗ đứng trên thị trường
bởi các sản phẩm được sản xuất công nghiệp.
Nhưng bằng sự nỗ lực của mình,
các nghệ nhân trong làng
đang từng ngày phát triển những sản phẩm mới
để những giá trị tinh hoa
mà cha ông để lại
còn mãi với thời gian.